장음표시 사용
181쪽
M his lora quod agitur quam quod innulara incipitur. IV, 34. poterit cognoscere hoc, debet artulam illam ita credere, sicuti lacero alia testimonia, si non potest monstrari quod illa carta sit falsa sol si ipsa est talis carrula quo non fuit facta per comunem
personam uol per illam personam quo dimandat contra illud quod lcaria dicit, illa non debet recipi in pu Oto. Si aliquis homo habotis dirieturam petendi aliquam rem alicui quamuis perdiderit carrulam, ideo non perdidit uicturam suam, solum modo possit ali modo diricturam suam probaro, quia per artulam non ualet re viri neque plus eos minus, si ueritas potest monstrari alio modo.
Sst tamen quedam negocia sunt quo non ualent nisi sint facta por I0 cartium, sicuti donaci facta ultra D sol uo sicuti est si ego do terram meam alii ut melioraretur eam et ut O michi censum et ut ipse teneat eam et heres ipsius in istis causis omni tempor sunt necessarie scriptum ad hoc ut possit eam petor illo qui fecit Dcium similiter si aliquis uendit rem aliquam alicui et fuit con 15uencio ut faciat artulam, non ualet uendicio donec carrula sit facta se si uonditor dedit possessionem comparatori, ideo quia putabat quod uendici ualeret iuro quamuis non sit sueta carrula, bene ualo uendicio consimilis raci est, si fuit facta donacio QN cuius rei et sui saeta conuenes ut laceret cartillam 20
XXXIIII Plus ualet quod in ueritate laetum est quam quod
sto est eum mento. Si aliquod nemo in laetum est intur duos homines et est inde saeia caria quamuis perdita sit carta, negocium ideo non ualet minus, si uertias potest probari alio modo. contra si carta dicit m alio modo quam i factum sit mercatum, tamen ideo non debet credinis sicuti negocium factum sit, si uerum putori ostendi alio modo, quoniam plus ualet illud quod in oritato factum est, si ueritas
poterit Ostendi alio modo, quam illud quod dari didae
credere tradere M 2 carta carrulam 4 illud 'hum 7 ordit Mi sinit MN μ- Ii Odi Is 2 insiliorarenti meliores N 6 ualdi est Mas donacio uendulo M i, 22 Pius ualet quod in ueritate est quam quod in opinione N 2 quod quam a 23, 24 est tutat indo sui I 24 nun f, hui
182쪽
eomodatum. Modo dicamus de prestancia luam facit utius alii siu in legi Ibus apollatur comodatum'. ut ideo prius debet ui dori tui est comodatum. Comodatum si quando aliquis prestat alii pro amore o hi, facit tali intencions, ut reddat ei quando fecerit illud pro quo ei preStiniit, nec donat ei inde precium nec fecit conuencionem ut si si e cuniam. Ille homo lui prestauit se potest eam a donaro se ipse et heres ipsius illi cui irestauit eam ut lieredi ipsius. I Per istam raetonsem possum g lii isero Bia et illud quod pollino εad ipsam rem, Sive ego restaui am, tu ullus prestiimit Bum cumnie precepto uel eum latea uoluntatB. Et si alislua res aereuit,
possum similiter illam pol ser . sicuti est si hi , prostaui ei ancillamet ipsa fecit Ostea fili uini uel si restaui et iumentum et fecita pullum similiter si ali tuis prosiluit alicui ancilliun vo bestiam si quo habebat filium, o filius secutus est matrem, potest ei petere et ancillam et filium per istum racionem. similiter si res est perdita uel peiorata culpa sua debet ei illam emendare. Ille cui res sest prestata debet habere meliorem curum in custodiendo, quod 20 res non sit perdita neque peiorata quam ablat in sebus suis etsi ipso habet taloni curam se potest inueniri in culpa, et res erit perdita uel plorata, non ob et Bum reddero neque emendare, Sicuti est si latrones sibi abstulerunt, uel si focus arsit se hoc debet considerari primo loco quod illo non habuisset culpam cui res serat 2 prestata culpam posset ipS habore, quamuis res fuisso si Olta per Orsam uel IN use furata sicuti est si ipso inlisit donium suam apertam in qua Ensebat ipsum rem, et ideo fuit ei furata.
quando res fuit ei tolla per forsam, potuit ipse habero culpam hoc modo, si ipse potuit se custodire a malis iominibus et ipso noluit, 3 uel quia nesciuit uel quia non uoluit et multis aliis modis posset
perdere rem sua culpa Set si ille cui ego prestaui rem aliquam
183쪽
seest, re alio modo quam illud pro quo ego prestaui ei, et ipse
perdidit eam aliquo modo uel res est peiorata uel mortua, debet emendam eam, quamuis non habuisset ibi culpam, et hoc ideo quia operauit rem aliter quam dixisset michi: sicuti in hoc exemplo, si ego resimi quiuii tibi usque ad certum locum uel per unam 5 diem, et tu duxisti equum indum plus quam tu dixisses michi ei l Meus est si aliquis prestauit michi napum Ddo argento propterea quia ego inuitaueram amicos meos, et postea ego portaui illum in aliam terram in istis exemplis do quibus diximus supra et in aliis multis, si ego cui res est prestata perdidi rem, quamuis non per iudidissem eam mea culpa, tamen ego debeo eam emendare per istam racionem et insuper potest eam micti pessimore surtum ille quis prestauit eam michi Similitor si sui laeta talis conuoncio in romando fuit micti estata, quod ego redderem eam quocumque modo ego perderem illam quamuis perdidissem eam sino mea culpa, Ibdebeo eam reddere Montra si ipso fecit micti conuenesonem quod non peteret micti rem quamuis perdidissem eam mea culpa, anisu non potest michi aliquid petere sui si illo qui prestauit michi rem dixit quod non peteret eam michi, si ego perdidissem eam per
meum iugannum uel fraudem, hec conuencio non ualet, quoniam mest contra racionem, et quia loviter potest dare michi occasionem matriciendi. si istam racionem potos potero rem ille qui Iestauit eam et heres ipsius illi cui restauit eam et heredi ipsius.1 Sicuti illi qui prostant aliquam rem habent racionem ut 0Minteam dimandare illis quibus prostant, similiter illi quibus res est 25
prostata habent racione ni per quam possunt di mandare contra illos qui eis restauerunt, si ipsi habent indo aliquod dampnum, sicuti est si ipsi socerunt ibi exp0nsam uol alio naiuli habent dampnum. l. a. per istam racionem potest potor ille cui res est prestata expensas quas e Cit in Ie nisi in inanducare et bibere: sicuti est si aliquis 301 tuam quo uoli sthum si meum tuum Wi tu MN fuit L
pacti est ne dolum prostaret, non alist nam videtur quis invitare ad malignan
dum L. I II D. depos. XVI, 3. . . b. I. 0. Dec. IV, 234 8. 29-2:L. v siet D. XIII, 6.
184쪽
9s prestavit michi soruum et Us errat in tuis, si ideo ego feci illum medicin militer pre istam racionem potes petor illa cui ros est prestata dampnum quod ino habui do sinus est si prestata, ut si aliquis prestauit michi seruuin et illa furatus est micti ram aliquam us sedit micti aliquod dampnum in hoo debuit iud
prius considorum si dominus sessivit quod Gruus sint latro, o niam si ipso scit quod sit latro ut non dixint incti debebit michi emendaro totum da num quod michi fecit, quamuis sit dampnum maius quam seruus ualeati set si nesciebat quod seruus esses latro, is non debebit michi aliquid montare, nisi quia dobsi michi seruum
reddere, si non uult michi mendare dampnum et hoc est in actistrio suo. eadem racio est do omnibus aliis rebus quas unus homo prestat tu, quando ipsi sciebant quod res erant dampnabiles sicuti est si ipso prestauit michi uascellum ad mittendum ibi uinum stl illud uascellum so solento erat perforatum et ego misi ibi uinum. et ideo si inlini sum est perditum usi peioratum, ipso debebit
michi mendaro totum dampnum tuo idcirco ouenit michi, si ipso sciebat se si ipse nesciebat, non debebit michi aliquid semendare, si ipse non dixit nominatim quod illud ascellum erat anum. 20 eadem Dracio est, si aliquis homo prostauit michi bestiam aliquam, sicuti ouem usi uaecam uel iumenta, et illa bestia erat ita infirma quod beSti meo inter quas ego misi illam accepserunt infimitatem pro ea et ideo sunt mortuo uel peiorate. Eodem modo, si ego II
perdidi rem illam quo erat inichi prostata et ego pagaui precium 2 illi tui restauit illam michi si ipso recuperauit postea rem, MPOSSum eam petere uel precium quod dedi ei.
XXXVI 'ε res potest esse inmodata.
Prestandi potest flari do omnibus robus mobilibus ut inmobi Ilibus preterquam in illis quo usando consumuntur, sicuti est uinumae et oleum frumentum si donarii, quoniam si isto res sunt prestate, non pertinet illa racio quo dicta est supra in hoc contractu quia ido mitas medicini missi re muras 4 4 II 10 alia qui michi statim Laliquid aliud Vl nisi sinu M 1 non fial Nn michil
185쪽
2 dieitur comodatum. Si ego mitto tibi rem quam tu michi prest ueras, et ille per quem ego mitto tibi rem illam fugit cum o si ipso erat tuus missaticus uel tuus casteldie, tuum erit dampnum. set si ipse erat meus inissaticus uel meus castelato, meum erit dampnum similiter si ipse erat aliquis homo extraneus, et tu 5 misisti illum ad me, non ideo ut ego odi rem ei rem, set ut
prediceret michi quatinus ego remitterem eam tibi: si ego remisi eam tibi pis illum et ipso fugit eum re illa, adhuc teneor tibi ut reddam tibi rem hoc uerum est, si homo talis erat quod non debebam considere' in eo set si ipso erat legalis homo et his a Dialem personam uel tam bonain famam quod omnes homines debent confidero in eo, non debeo tibi aliquid emendare, quamuis ipso fugisset eum is set, Me tendo tibi ut Om tibi dirieturam illam quam habe contra eum. Istam presianciam potest lacere unu quisque homo do rebus suis uel O rebus alienis quas tenet, ius istinet eas bona fido sius mala sido, ut si furatus esses eam alicui, uel si abstulisset per lanam et possunt illas petor illis quibus prestauerunt, quamuis non sint illarum me radio per quam alnquis potit rem illam quam prestauit alicui, non perdit illiu umus ad XXX annos eadem radio est ex paris ipsius cui res fuit prestata. 20
Post quam dictum est suprata rebus illis quas unus prestate alii, modo dicamus de rebus quas unus mittit alii in pignore. Bens obligare possum unam rem meam alii in pig re, luamuis non dem mei possesionem, solummodo faciam secum conuenesonem talem: heo res mea sit tibi in pignoro pro tanta pecunia: Sicilis qui mittit rem in pignore pagauit obitum creditori uel alii homini sua uoluminis, pignus est liberutum, et ideo bene potest pignus petere simu
e L. 104 1 - . 12 D. XIII, 6. . . IS, 1 D. Xm 6. . me. IV, 2349.
IV, 37. Rubri rubr. C. IV, 24. 2. L. I pr. D. h. t. XIII, 7. 3. Dec. IV, 24
186쪽
D actione pigneraticia. IV, 38. idi
sila si debitor dedit reditori suo aliud hinnus uelim nesam tali conuenesonea ut reddat sibi pignus quod hab at, bono potes illam
sibi potere, si ipso non uult eam sibi reddere. si Obitor uultu pecuniam reddor et creditor non est eam despero et Obitor reposuit illud ausim in Mesia cum testimonio bonorum hominum, uel reposuit eam in ali lac cum precepto potestatis ipsius terra: in istis duobus casibus Obilis est liberatus, si creditor non reci perat denarios sum, et poterit potero pignora, sicut si pagasset idenarios similiter in illa qui tenet pignus traxit indo tantum quam hi tum erat debitum, bono potest ei peti pignus, si conuenes non fuit sint quando ipso creditor recepit pignus ito ipso deberet hahere Ductus pignoris pro gaudimento quod debet habere dodenariis set ali modo si ipso traxit minus quam sit debitum, lanium quantum traxit debebit computare pro debit suo.
Si illo cui ros est missa in pignoro stirni sit peiorare rem se scient et sita culpa uel ipso Ohol mon dare dampnum do hoc quod re est peiorata, se tantum deho dimittor do obito quantum res cst peiorata. sinsiliter si crseditor uendidit igniis ot ipso
20 accepit plus quam osset in debito, debet reddoro illud quod plus accepi et si ipso non tuli reddere post quam aliquis petit ei,
debebit dare lucrum secundiana satieum torro, Si Saticum non
est contra legem et quamuis non potisset aliquis ui illud quod est supsaeuum: si ipso prestauit uero illud ad lucrum, uo ipso 2 sex pondit hoc in negocio suo, bono est dirictura ut ipso dono ei inde lucraim. Is si creditor perdidit pignus in cullia sua, sic utimes si perdidit eam rem per forsam uel per focum, uel si fuit i
187쪽
furiis, ues ali modo perdidit eam in sua culpa uel res a mortua, non debet aliquid emendam, si ipso non fecit conuenesonem quod emendaret eam quocumque modo esset perdita.
XXXVI quam raelonem habet rediis contra debitorem. Heuti est mulio quod illo qui mittit rem in pignoro possit 5
pessim diricturas suas contra creditorem, similiter radio est ut o ditor possit potero diricturam suam contra debitorem et contra suum 2 husdem Per istam racionem potest dimandam creditor conirad uorem, si ipso d6bitor iugannauit eum quando misit ei rem inpagnore, tantum quantum dampnum ipse' et propter illud ingam 10 num sidui est si ipse misit rem alterius hominis in pignoro contruuoluntatem ipsius domini cuius ipsa res erat, et dicit ei intelligem quod res illa erat sua usi dicebat quod mitteret rem illam inii noro cum uoluntato latius cuius res erat, quoniam tunc si creditor missus os indo in placito et ros illa est si testa ues habes aliud Hera dampnum, pessis illud a peior debitori suo. Similiter si lacu comusinonem ut daret aurum in pignore, Mops dedi auricalcum uel rame, potest creditor peior illud dubitori, uel debitor emem dabit ei dampnum quod ipso habe eodem modo potest creditor dampnum vim, si debitor posuit illam rem in pignoro quam iam 20 suem alii homini, si res non est iam bona quod ambo sint securi de aveo suo se hoc uerum est quando illo qui recipit rem in pignore non sciebat quod esset inpignorata alii homini se si res la tantum quod unusquisquo creditor potest esso securus s rebus suis, non possunt de hoc mesamare imilitor si creditor 25 secit aliquas expensas in pignore, et roscide est meliorata stra bitor est melioratus, potest illam creditor petere per istam racionem: secuti est, ipso medicauit simum quem habebat in pignoro qui erat infirmus, uel ali modo sedit expensas in pignor per quas
2 crinitor MN prop. . 'hI L i, 2 et ros, debitor si per quo possit cognoscors quod debitor sit M 27 illam MN la pron. τῖIV, 39. I. Treo. Iv, 24 I 5. 2. Trec ibid. L. I stra ict. L. 20 pr. D. XIII, 7. . Troo ibid. L. 36 pr. D. XVI, 7. . L. 36 Q D. XIV, 7. 5. Troc.
188쪽
m ocreilaria si insistoria actione. Iv, 40.
possit cognosci quos si philo sit melioratiis. Si illi clui seruus qui gora inissus in pignore furatus est alis luam rem creditori, set dona inus scie hat quod soritus erat fur se non dixerat hoc oroditori debet si emendare totum dampnum se si ipso non sciebat, non debet i emendaro aliud, nisi quia seruum obse se reddere. Iste raciones
quas debitor et roditor possunt dimantidam inter so non possunt perdiminus ad XXX annos. XL. Bo negoelis illis de quibus aliquis uult onueniri pro illo qui stat pro eo in aliquo pere, sicut in naui uel in 10 botega uel in tabula uel aliud opus.
Nos diximus supra in multis locis quod domini non tenentur id negociis illis quo serui faciunt ut patres non lancntur de nugo- diis illis quo filii faciunta modo dicamus do nometis illis quando pator et dominus tonentur do hoc quod filii si serui laesunt, ital sicuti si ipsiniet scissoni Si pator facit silium suum dominum e alicuius nauis, et illo facit aliquod mercatum uel aliquam rem porOccasionem illius nauis, pater tenetur sicuti si ipsomo fecissetisci si filius habet navim poro quo non sit patris sui, et ipso lacit aliquod mereatum per occasionem illius nauis, pater non tenetur,2 nisi quantum est in pocillio filii. hoc quod dictum si quod patre a tenesu do hoc quod facit filius, hoc uerum est de illis robus quo portinent ad navim, id est ad illa negocia ad quo si ordinatus. Per istud di mandamentum potest aliquis dimandaro patri illud quod ιIllius obo propior negocium ipsius nauis in qua ipso si ordita natus si pater habet eandem racionem propter factum filii cum
illis liminibus eum quibus filius lacita aliqu0 mercatum, sicuti fis
illius occasion ipsius N I per 'hum 7 doni cissot 7 18 19 facit cillius conualui occasion ilis: ius N i nisi ex eo contractu nisi preculio
6. Trec ibid. in . L. 31 D. XIII, 7. I. Troc. IV 24 I. IV, 40. Rubr. rubr. C. IV, 25. 2. Trec. IV, 2ba 2 4 12 Insti quod cum
189쪽
si immo secisse Eadem aes est, si pater seci do filio suo tabemarium uel mercatorem, uel si misit eum ad quodlibet aliud opus. et si ali ipsis debet rem aliquam silla, pater potest pelam illud, sicuti si aliquis debuisset sibi ipsi me radio non potest amitti usque ad XXX annos. Tota illa racio quo dicta os supra bd filio et de patro, adem est de sem et de domino, si dominus uult dimandaro per illud mercatum uol por illum laetum quod fecit semius, uel si aliquis potit ei sua uoluntate.
m. i. Milone lanularia, id est que aes est, M seruus uel nitiis iniunt aliquod in tuli selenio patre et Omlnesio et sine omini uetuit de in peeulis.1 Si filius uel seruus sunt mercatores do poeuli su et ipsid in aliquid do illa mereatoria, pater et dominus lanentur in tam tum quantum ipsi habent do mercibus silii uel serui, uel tantum quantum alius debet eis per illam mereat iam undo sunt missi in i5 placito, et non do ali aureo et quamuis filius uel seruus debeant aliquid patri suo uel domino, pater ues dominus non possunt illud retines do illis mercibus nisi tantum quantum ipsi donabunt pro . et agamento uni si aliis creditoribus uel serui uel filii, niti si piri debeant ei plus. In isto dimandamento debet aliquis computia millud uero quod pater debet filio suo si illud quod dominus debet sera suo. In isto dimandament pater uel dominus non sunt in lioris condidionis, id est non habent meliorem racionem, quam alius eroditor cui seruus uel silius debet aliquid. vii diis silius uel seruus debet aliquid alicui homini et ipso non est pagatus mala mingeni domini uel serui, semper potest illud petere patri ues
ipsemet pator oly MN 2 nisi catorium M l sit V stat L l quod-hhut aliquod non amitti durato 5 amitti inmiti illuni illud N istum M 9-II quod eum eo qui in aliena potestate est gestum esse ne-
si Trec. IV, 254 1 12 Inst. it. 3- : in L. I in s. D. XIV, 3. 7. m. IV, 254 4 pr. Inst. quod cum e IV, 7. IV, I. Rubr. rubr. D. XIV, 4. I. Troc. IV, 264'; 3, a Inst. quod
190쪽
mino. Hoc quod supra dictum est quod patre usi dominus tenem a turis istam Milonem do illo moreat quod saeuilius uel seruus, hoc uerum est quando filius ues seruus faciunt istam mercatariam solent patre ues domino et sino eorum contradictions. mo radi ι
non potest pota pro minori spadio temporis quam fecisset, si ipso pater uel dominus Dei α re querarietura est, si filius est missus in Iactis de uis inermi quod Dei in potestate patris. Si filius aes aliquod inermium ei ipso non est in potestatori
patris, ipso tenetur ita cicuti teneretur alius homo se si filius est in Mostate patris uel aui, ipso tenetur sicut supra diximus sine es in potestato sui patris si uom filius exivit despotostat esui patris i et hoc uel mori patris uel alio modo, et pater disere frdauit eum, uel etiam laesi, eo suum here in se non dimitii est viri Mesdiam suorum bonorum, non debet mitti in laesio esse donis in quantum ipso Mest pagam hoc uerum est ri aliquis mitti a sum in laesi statim postquam pator est mortuus ues postquam exies do potestato sui patris aliquo modo ses, ipso iam Melitibi per longum tempus, deho laneri do toto, quamuis non habeat 20 ipse tantum quod posti latum pagare. eo radio cuti alio non εpotest perdi usque ad triginta annos. XLIII S stilus uel seruus faelunt aliquod mereatum de suo Molla sine selencia domini uel patris uel eontra eorum uetuum. Postquam dicium est quomodo patre et Ominus tenentur ira do edulio serui et silii, modo dicamus quo res est poculium
dominus 3 N4smus L 2 1scit MN ,srcaturiam N 4 contradictions confractu, non, scisset durat tantum quandiim si pator scisset uel dominus M 6 fecisset fuisset V 7 8 Kein neuer uel in . Der sanxe
3. Troc. IV, 26 II, Rog. IV, 27 si servus in merco peculiari sciente si non contradicente domino negotiatur L. I I D. XIV,
IV Q. R G rubri, IV, 26. L sicui supra diximus s. ob. IV, 22, 40, i. 2. Dec. I 27 L. D. l1. LXI 5. in non dimisit si nisi alcidiam
munim bonorum viri. go S. C. IV, 264 1 minimam portionem hereditatis paternas A. L. 241 D. XIV, b intollim is uariam vel tertiam ii ille. 3. Rog. IV, 28:
id est si statim ut liberatur, in quantum lacore potest, sed post annos in solidum; L. 44 4 D. XIV, b.