장음표시 사용
441쪽
bur teri procuret exitium, hortamen clamoris & verberis metuentis.Trahen- Trahendodo minus laeduntur quam portando. minin qua Subinde laboribus moderatis equum ex- portari&ercere utile. Sic enim assuefactus non ta di equos.
facile laeditur. Sed cura vigilanti Opu - Castratio E V P H O. De castratione quid sci ti ' equorum plurimis .nim hic utimur castratis.HIPPOCO. Est quidem horum usus aliquis, sed qui bonum cantherium habere velit, hunc bonum ut dicitur) equum castrare oportet. Castrantur anniculi atque etiam grandiores: nos aliquaodo quinquenem,aut sexenne in castrauimus. Atqui castrati animum amittunt. Obseruandum,ut sint bene habiti corporis: nasere manet ea habitudine, qua est dum castratur. Castrantur & equae, sed rari usn maiori periculo .EUPH. Equilia qualia esse conuenit i audiui aliquoties multum reser re,quo pacto stabuletur e quus.HIPPO.6 tabulaequorum sint loco sicco,ne humore madescant ungulae, qquod facile vitabimus,si stabula aut ro boreis axibus,aut, quod Xenophon mauult, lapidibus rotundis constrata sint, ac denique subinde humo atque fimo c- mundata rursum stipulae stramentaque
442쪽
ORNP A D I, NAP ns BA et , insternantur,ita,ut stantibus durum,c bliti bis molle sit stabulum:altius ubile nendum, ut molliter cubenes Stabulum ita constitutum ante oculos es e Xenophon vult,ut in conspeetu sit Domini. Luminis plurimum equilia habere debent, ne tenebris assueti cum in lucem producuntur,cali gen t. Sunt, qui existiment mansuetiores & minus horridos fieri, si lumen crebrius spectent, & nitidiores fieri, si ad matutinum sole pabulum capiant. Aestate in aperto tam noctibus quam diebus libera aura prae stetur. Hyeme tepere magis debent stabula quam calescere. Quare meridianas plagas equilia respicere conuenit, ut tamen non destituantur septentrionalibus luminibus,qus per hyemem clausa non offendant,per aestatem patefacta re frigerent.EUPHOR. Idem etia bubulo pecori conuenit. HIPPOCO M.
Porro clim non minus torpora pecudum quam hominum simi defricanda, sic saepe plus prodest pressa manu subegisse terga equi quam si largissime cibupraebeas:Fricare atque abstergere equum tam mane quam vesperi, & quoties ab se
pere vel equitatione in stabulum reduci
443쪽
tur. 4n distringendo ordiemur a capi te ac iuba, frustra enim in seriora nitemur repurgare, si superiora immunda fuerint. Plurimum autem refert idoneis temporibus pecus ad praesepia , ad aquam, ad exercitia ducere. De exercitiis iam diximus. De pabulis restat serti rabulummo, &quia de pascuis quoque superius disseruimus , ae reliquo pascendi modo dicere conuenit. Vt quisque generosiores habere velit, hoc meliore pabulo alere debet, siquidem pabulum ipsam generositatem plurimum adiuuare rustici affirmare solent. Si iuuenis
sit equus, ut suprii de pullis dictum,
herbis,paleis & sceno pascendus, adultior vero & ad labores perserendos a- γptus siccioribus pabulis utatur, puta paleis , hordeo , auena & foeno. Paleis propter siccitatem non ita alitur, sed moderato tamen corporis habitu conseruatur . Et quia due rum pabulum difficilius dis luitur , ideo ad labo rem commodatius . Gregibus spatiosa,& palustria , nec non montana pascua deligenda sint, rigua, nec unquam sic- , canea, Vacuaque magis quam stirpibus
444쪽
impedita frequenter mollibus 'u i iii pro
ceris herbis abundatia, Vulgarilius equis passim pasci permittitur. Si nimis bre
ui gramine pascantur citius dentes alte runt anteriores, & ante iustum senium edentuli redduntur. Cum autem omne
cnimal naturaliter humidum sit, equus imprimis sue iuuenis, siue senta refici debet humidioribus herbis, ut naturalis
constitutio conseruetur. Cauendum existimant quidam, ne herbae aut gramina
dentur vere. Tempore autem autumnali herbas praebendas cum suo rore, noctu nihilominus auenam, vel hordeum atq; foenum danda. Atqui locis frigidiori bus in Germania,Gallia,& Britannia, ubi pascua magis sunt tenera, Verno aesti-uoque tempore non dubitant viridi pa bulo desecto,ac herbis pratensibus equos purgare. Calidioribus regionibus etiam farragine idem efficiunt. Sunt,qui concisa poma praebeant purgandi causa. Atque haec purgandis equis cura. In uniuersum autem,qui equum velit habere sanu& ad labores durabilem,is praebeat auenam concisis straminibus mixtam, sic C-nim mediocriter & bene pascitur, quod si labores augeantur, purior auena dari
445쪽
LI II . Da RE R VsΤIc6. 2Is poteri t. Praebendum autem pabulum d misso loco quidam contendunt,&n Osplζrisque locis externis vidimus sic con- ituta praesepia,ut cum quadam difficultate ac labore annonam aut foenum capiant. Id enim conducere, ut flectendi ex iondendique usu exerceantur,& ceruice 'que caput grandescere hoc exercitio,. Q denique ad frenandum habiliores reddi equos. Adde hac cura robustiores fieri propter assiduam priorum pedum impressionem. Tametsi pluribus Iocis prae sic pia editiora exhibentur. Qu liacuque Gint,semper munda seruentur, 3 an -xζ,quam pabulum praebeatur,expurgentur. Pabulum, hippocomi qui ad qu stum equos alunt,quo vendibiliores reddant, siliginem .decoquunt in pabulum aut fabaceam serinam,iisque delici 's nitidos reddunt,verum ad labore haec non probantur:Optimum pabulum auena,aut,ubi haec non suppetit, hordeum. Cauendum ne triticum,aut siligo,aut sicca legumina dentur. Pr bendum autem
pabulum pluribus potius portionibus quam semel aut bis i m modice aut profusus, ne nimia satietate pabulum fastidixe discat. praestat enim subinde pauxillu
446쪽
obiicere ut eo absumpto plus de sideret. Quinquies sere pasci solent quotidie qua ado in stabulis continentur spatijs horaru aequaliter partitis.Quoties laborant rarius,sed largius pasci poterunt: et si itine ribus longis fatigentur,noctu etiam reficiendi. Semper, Vt dixi,cauendum,ne nimia satietas fastidium pariat. Qui pabulum auidius vorant, laboriosiores esse solent.Obseruandum quoque,ne sudan- Equorum ali,& e labore maxime itineris incalescentibore cu- ti,auena aut hordeum praebeatur ante, . quam refrixerit,iaenum autem praebere mox nihil prohibet. Foenum aute sit grati odoris ac bene siccatum: excutiatur antequam praesepibus imponatur,& imprimis dispiciendum necubi plumae auium adhaereant. Equus si vehementius inca tescat, prius quam praesepibus alligetur sursum deorsumque opertus ducatur pedetentim,ut paulatim refrigestat. Alligato substernenda stramenta,ne soli frigiditas offendat.Neque in aquam mox a labore ducendus, sed cum iam a sudore refrixerit, tum demum & potandus, &abluendus,reductique crura abstergenda, defricandaque.Equo autem recusante ac
447쪽
Te ac laltidiete pabulum, quidam allium CiIurre cum pipere contusum praebere, dentes sumsequis. Ruci fricare solent tantisper, dum ad pabuli desiderium redeat. Alij linteum intinctum aquae falce alligatum que bacil- rupini dolo in fauces inseri praecipiunt. Lupini ita ut vocant dentes si enaseantur, qui i m- pedire solent pabuli appetentiam, hos
abradere conuenit. In potando non ne
gligenda cura. Arrstoteles scribit pro aquae ratione iumenta & pabulo pasci, Vt aquam pavet fastidiosius, vel appetentiu pascan de turbatatur atque alantur. Equi & camoli tur potant ι-hulen tam suauius potant, adeo Vt pe-Gia de saepe limpidam interturbent: boues vcontra limpidam & fluentem malunt. Equum quatriduo sitim tolerare idem riAri stoteles testatur. Varro bis potan- . ς γε .dos equos praecipit in die, idque nos obias' HM' seruamus , nempe semel ante meridiano tempore , & pomeridiano iterum. At brumae tempor semel potasse sucscere potest. Equus aquandus pri- 'us extergi solet, ac deinde in aquam duci usque ad genua , maxime si macilentus sit , pinguem altius ingredi nihil oberit . Sunt tamen plerique,
448쪽
qui existime ut, non sic alte ducendos in
aquam,Vt testes aqua merdantur, praesertim si iuuenis sit equus. A Martio, & verno tempore in aquam si uentem surhunx deorsum ducere ad agilitatem pedum Sccxercitium non inutile. Nam aqua exiccat crura,coercendo humores quominus
deorsum ad crura descendant, inflatio nesque & gallas reprimit. Reducti ab aqua crura straminis manipulo exterge-da,quod fumositas stabulorum cruribus madidis inflammationes inducere λleat. Aquam Vegetius probat limpidam& perennem:ab aliis magis probatur leniter fluens, mollis &ri Vbida praesertim ex argillosa terra,nam hanc aquam Propter crassitudinem plus nutrire,magisci; res cere equos quam rapidos fluuios, attameassuetos limpidis rapidisque, ac durioribus aquis robustos feri ac laboriosos. , Quare ani maduer e hac quoq; in par te oportet ubi equus enutritus. Aquae quo frigidiores hoc minus alunt equos. Quo plenius equus biberit, hoc reddi creditur habitior. Proinde abluere os prius & fricare sale madefacto solent hi p- ipOcomi, tuo ad potus pabulique desiderium accendatur. EUPH. De morbis
449쪽
curandis addas quaeso, nam Aristoteles tradit, equos tot morbis infestari quot homines. HIP.Quod ad vitia & morbos attinet, prudentius est cauere, ne vitiis fiant obnoxii, utque diligentia praeuertat morbos,&, ut Vegetius inquit, studio incolumitatem tueri qu1m egritudinis remedia praestare. Id autem set non difficulter, si ea, quae de pabulo, de aquando, deque stabulis & exerciti is,aliisq; administrationibus iam paulo ante diximus, curare non grauemur. Qui probatum e quum habere velit, & citra noxam con seruari ,eu oportet suum pecus crebro visere, adire, coirectare, fricare, Id enim mansuetudinem docet & cutem exhila rat) atque adeo sem per esse memore prouerbij, oculum domini saginare equu, ac breuiter sic in conspectu habere,vi ci
ti' domini de penu aliquid subduci posΩst,quam de presepio pabulum, uti praecipit Xenopho. Nam qui equum negligit,
seipsum negligit. Moderatum exerciti tim, & quotidie producere in campum, si caelum patietur, utile fuerit. Perinde
enim negatum quam immoderatum e ercitium nocet. Matutini labores magis
congruunt quam vespertini. Neq; hye
nat equum Exercitiuequo pille.
450쪽
me, neque aestate equus immodi c. sati- gandus: nam sidoribus nimiis gitatus,
moxque refrigescens facile noxam con trahit. Quare hic repetendum, si a laboribus& sudore vehementiuSequus incalescat,coopertus aliquandiu ducatur I niter,ut paulatim refrigescat, ante qu mad cibum,aut potum admittatur. Vbi refrixerit in aquam ducendus atque abluendus. Reducto stramenta munda sub- . sternenda,crura abstergenda ,atque i ndeL Hμε hibulum praebendum. Lassitudini quies βω- remedio est , & a sudore si aestus sit,
posca, si hyems inuria os ablui utile pin latur,quandoquidem harum rerum neglectu sepe optimi corrumpuntur equi.
Vinum quoq;& oleum faucib. instandi aestate frigidum,hyeme tepidu post V gelii precepta,rei experientia docuit:sa-
tigatum equum,si necessitas requirat I5-- o ius ire, insulto in nuces vino roborari Incate cen experimur.Incalescente ex itinere aut larem noua bore non oportet potare. Attamen si noquantam. nimium sudat, & rursus equitetur, non perinde noxium. Tutius tamen sitire, uaestuantem potare frigida. Equus si diu- tius steterit, ac quieuerit, non est subito ad cursum extimulandus,neq; mox lon