장음표시 사용
471쪽
tanquam colonum inprimis nece sciarium armentum occiderit. Ab huius pςcoris celebritate pleraq; dueta celebria nomina. Nam a mutatitudine & pulchri xxidine sceluque vitulorum Italiam di- Italia notradunt, quod e Sicilia Hercules per men. secutus nobilem taurum, qui diceretur Italus. Hic socius hominum in rustico
opere,Cererisque minister. Et magnis xebus a boum maiestate nomen indiderunt β, ocimp, βουλιμον, βου ρινα, βουτυκola appellantes,vuam quoq; bum amam. Ac breuiter, in hoc pecus couerti voluit Iupiter Europa adamata. Deniq; e boue putrefacto nasci dulci istinas apes mellis ma tres, unde Graeci I, ουγ- appellant, ut Varro testatur. Idem huius pecoris genera aetatis . numerat,& primam Vitulorum, , . secundam iuuencorum, tertia boum novellorum,quartam vetulorum. Disterni in prima vitulum & vitula, in seclida
iuuencu& iuuenca, d in tertia & quarta taurum &vacca. sterilis vacca,ea tauram vocari, quae pregnans, horda. Ab ea
hordicalia Varro, Sex. Popeius hordica J V appellat festa,q, tunc hordς boues immo Horo
larent. Hoc genus pro regionum diuersi lato variat.Comedati veterib .Epirotici,
472쪽
Campani, Hetrusci. Nostris tripuia Iosunt pannonis, Burgundiaci, Auernici, Phrysii, Dani vel Cymbrici, & AngIici vel Britannici. Atque in bubulo generoe aliud laboribus, aliud lactici hio, aliud
saginae utilius,pleraque omnibus. In v niuersum vero siue ad laborem, seu ad saginandum, mulgendumve comparen tur, nouelli probantur, &qui aetate ad, fructus serendos iant integrae potius, Mi titio ς pQrt- - Boues enim,inquit Variathbb;isjὸ 'i qmim V sic stipulari soleret Ilia, . d. 0sςς bQRς , Vel iuuencos fanos recte, de que pecori sano esse,noxisq; praestiri spodeinc' Paulo verbosius haec, qui Mani lis actiones sequuntur: ianis, qui ad cul
trum bouem emunt, & qui ad altaria, ho Iliae sanitatem non solent stipulari. Et quanquam a virtute alii probentur, alii a corporis mole, communiter prae stant in hoc pecore quadratis bene com-- pactis,&integris membris, logo,amplo,cien loci; de bene costato corpore, ni ricatibus cornibus, et si in colore non tanta solli citudo, etiam si albos tanquam molles quidam vitet,quod & Varro fatetur, requiritq; ut sit latis frontib.oculis magnis S nigris, pilosis hirtisque auribus, com
473쪽
compressis malis subsimisue,gibberi spina leuiter remissa,apertis naribus & resimis, labris subnigris, ceruicibus torosis, crassis,at longis palearibus a collo ad ge- nua defluentibus,tatis humeris, corium
attactu non asperum ac durum,Vtero capaci, cruribus compactis, neruosis ac rectis,breuiorib. potius si logis,corporis videlicet mole deprimente,rectis genibus& eminulis,distantibus inter se pedibus non latis neque ingredientibus, qui displodantur,pilo totius corporis denso ac breui,cauda longa & setosa Boues ad lar sisti quo borandum Palladius coparando si dςx modo Autilius in Martio, cum necdum sagina pleni nequeant fallaciam venditoris, & 'vitia sua celare,neque repugnando domiturae contumacem pleni roboris exercere fiduciam.Melius de vicinis comparari,qui nulla soli,aut aeris varietate ten tur. Nam indigena peregrino praestat, iquod nec coeli,neq; aquae,nec pabuli mutatione tentatur,aut, si hoc deest,de locis . similibus ad similia transferentur. Et hoc non negligendum,ut viribus ad trahendum comparentur aequales, ne Valentioris rohur alterius procuret exitium. Adde,ut sint mansueti,arguti, timentes
474쪽
hortamen clamoris ac Verberis, qui ned ad pontes aut flumina formidolosi,m ulti cibi appetentes,Verum in eo conficiena auri fudi do lenti,nam hi melius concoquunt. Inma. tauris & vaccis sere easdem notas requi runt,neque alio distata castrato bonus taurus, nisi quod huic torva facies est, vegetior aspectus,breuiora cornua, torosi orceuuiae & ita vasta,ut sit maxima portio corporis,Ventre paulo substrictiore, qui magis rectus,& ad ineudas sceminas habilis sit. Taurus ante admissuram herba,palea, aut iceno roborandus,atque ac sceminis secet nendus. Ante solstitium non admittitur. Varro usque Lyrae exortum a vaccis secernit. Aristo t. tamen vult tepore coitus cum vaccis pasci tau Vaccarum rum. Vaccae quoq; probantur alti sit ma
forma. tra formae long que, maximis uteris,sontibus latissi mis &patetibus,cornibus venustis ac leuibus,ac cetera sere eadem in foeminis,quae & in maribus desiderantur:& praecipue, ut sint nouellae, quoniam cum excesserint duodecim annos isti bus inutiliores habentur: durant tamen saepe pluribus, si pastura diligens accedat&a morbis incolumes seruentur. Vetulae lactis plus praebent quam no
475쪽
Lic iii. DE RE RVsTICA. 23ouellae,iuxta Rusticorum prouerb. Vetu Praueri Rulas vaccas lac,gallinas nouellas oua Vbe' sticum. xius praebere. Rursum minores trimis iniri non oportet:si ante tamen conceperint,partum earum amoueri oportet,ac per triduum ne laborent ubera exprimi,
postea mulctra prohiberi. Plinius scribitanniculas ad foecunditatem expeti, scd eas non grandescere,sicut in omni prae matura videmus admissura. Quotannis Taurasteri in hoc genere pecoris aequξ atque in reliquis delectus habendus, ut vetustae,quae vel gignere desinunt,vel alioqui inutiles foeturae, summoueantur, & Vtique
taurae , quae locum scecundarum occupant, ablegandae, vel aratro domandae,quoniam laboris & operis no minus, ut Colum. testatur, qu in iuuenci propter uteri sterilitatem patientes sunt :At nos eas saginae destinamus. Aetas e cornuum nodis aut circulis colligitur, quod Plin. luoque in capris notat.Tem-pus admissurae idoneum alij existimant veris medium: Palladius Iulio subnabit tendas vaccas, quod sic decem mensium partus concludi poterit.Nam totide rartio υ mensibus partum gerit, vulgo dicitur, ς Vaccae & Reginae idem tempus partuS:
476쪽
quicquid ante genitum inutile, ut Arist. tradit. Pluribus locis malunt 3 O. aut O. diebus post solstitiu admitti, ut ad Martium atque Aprilem partum edant. Qui autem lacte indigent, ita foeturam ditis Esant, ut omni tempore anni supersit ali mentum,atque a vere in brumam ad tristea νηο xvi x - Vno initu conceptus peragitur.
die marem repetit scemina. Aiunt si ad ,---- . . .'ς tram tauri descendunt marem diu ' . nere, ii ad sinistram foeminam.Graeci asta 'μ serunt, si mare creari velis, sinistrimi tan ἔμ' ri testiculum ligandum, si sceminam, dextrum. Varro tradit exemptis testiculis si statim admiseris concipere. Vni tauror . vaccas Columella sufficere asserit. Nos existimavimus vicenis sufficere posse unum taurum, si talis,qualem descrip simus. Si pabuli copia sit, quotannis pos- sunt matres scuturae submitti. Cauendutamen, ne nimium saginentur, nam sic di fficilius conci pere creduntur.Sed &pabulum subtrahitur sceminis circa tempus admisti ut te,ne eas steriles reddat nimia corporis obelitas, & tauris adiicitur quo sortius ineant.Si vacca taurum non admittit,scyllae medullam cum aqua terere I
477쪽
LIB. III. DE RE RUSTIC Σ3trere oportet,& naturam oblinese. Sin autem tauri segniores sint, cerui caudamvrito teritoque,& vino subactam pudendo ac testibus tauri illinito, eoque & in alijs animalibus uti licebit, ut Quintilius tradit. Elicitur & cupiditas odore genitalin admoto naribus,& reliquis, quae in equoru admissura annotauimus .d au' rum non plus quam bis salire in die debere volunt aliqui: attamc saepius etiam posse compertum.Plerisque locis tauros&verres bannales habent,ut sicut ille o sannalermnibus vaccis , ita hic omnibus suibus tauri prostitutus sit.Tauros rubro colore esse- rarm. rari proditum, quemadmodum elephantes albo,leones limis oculis aspicere. Vitulos editos a iij sugere matres si nut,ne tamen cum matribus cubent nam obteru-tur, alii remouent ab uberibus,& lacte vel sero lactis atque furfuribus,aut fari- .nis iniectis educant tantisper dum herba pascantur alioue pabulo. Ex his siue ad sobolem,siue ad laborem,seu denique ad saginam educare velis,herbidis pascu is opus est. Et quanquam e genere sint ρορ' nobili & magno,tamen si pabulo dest:tuo νη- antur ivltum incremetum non assumet. Ῥηcrema Pabulum enim &genus,& incrementum tutiuitur
478쪽
donare vulgo dicitur. Castrare Mago& veteres cesiuere,du adhuc teneri,quod nos quoque obseruamus,idque ferro. Et nos sere verno, Vel autumnali tempore trimestres aut circiter masculos testibus exeictis castramus,s emellis matrices se camus,Vulneraque,cosiuta recenti buty ro oblinimus . Columella non ferro,
sed fissa serula com primere testiculos Scpaulatim confringere, idque optimum cui vatis iudicat castrationis gentis,quod tenerae vitulu- aetati absque Vulnere adhibetur. Nam rem. Vbi induruit melius bimus quam anniculus castratur .idque faciendum vel xii tum n ' luna decrestente,vitulumque ad machinam deligare oportet,deinde prius quam serrum adhibeas duabus angustis ligneis regulis veluti forcipibus
apprehendere testium neruos,ex quibus genitales dependent,quibus comprehen sis statim testes ferro resecare,&express sos ita rescindere, Ut extrema pars eoru adhaerens pdictis neruis relinquat. Nam hoc modo nec eruptione sanguinis periclitat iuuencus,nec in totum effoemina tur,sed seruata forma maris generandi
vim deponit. Attamen si permittas a re centi curatione inire foeminam, constat
479쪽
posse generare: sed id no permittendu,ne psi uvio sanguinis intereat. Vulnera sar mentitio cinere chi argenti spuma linenda ,abstin edurnq; eo die ab humore,&exiguo cibo alendus. Sequeti triduo velut ger,frodibus&desecto viridi pabulo a ledus,prohibendusq; multa potione. Placet etiam pice liquida & cinere cum exiguo oleo ulcera ipsa per triduum lini re,quo citius cicatricem obducant, : muscis non in sestentur. Vitulos adhuc teneros assuescere oportet, ut sh tractari
manu,& ad praesepia religari patiantur, ut in domitura & laboris,& periculi minus sit. Verum ante tertium annum, & . 'post quintum Cotu. domari iuuencos vetat,quonia illa aetas adhuc tenera, haec P- - . dura. Eos aut, o de grege feri coprenen . . ..duntur, & eius tormae sunt ac notae, qua θ U superius descripsimus, sic subigi conuenit. Primum cunnium spatiosum stabulum prς paret, ubi domitor facile versari&vnde digredi sine piculo possit. Ante stabulu quoq; capus,vel spatiu patens, Ut AEducti liber si habeat excursum,ne paui di arborib. aut obiacent ib. rebus implicetur, noxamq; capiat. In stabulo sitit am-Pla psepia, supra que transuersi afferes in
480쪽
modum iugorum a terra septem pedibus elati configatur ad quos religari possint iuuenci. Deinde dies eligenda a tempe stat ibus & impedi mentis libera, qua cata, pta ducantur ad stabulum,quorum si nimia feritas fuerit,uno die ac nocte inter vincula ieiuniis mitigentur, atque mox blandis appellationibus , illecebris que oblati pabuli non a latere , neque 1 tergo , sed a fronte accedat bubulcus
ad mulcens nares & terga pertractet , mero subinde conspergens , hactamen cautione ne aliquem calce contingat
aut cornu, quod vitium si primum si hi eessisse feliciter senserit obtinebit in posterum. Hinc mitigati os & palatum salibus fricabis,&ingulam demittas praesulsi adipis librales offas, & vini sextarios singulos cornu infundente per fauces, quaeres intra triduum totius sevitiae ira resoluet. Alii eos inter seiungunt,&do cent onera leuiora tentare. Et quod utile est,si arationi parantur, subacto prius solo exerceantur , Ut nouus labor colla non quasset. Expeditior ratio domandi, ut asperum bouem masueto&valido ui coniungas,quo ostedente facile ad omnia cogetur osticia.Si post domitura de