Rei rusticae libri quatuor, vniuersam rusticam disciplinam complectentes, vnà cum appendice oraculorum rusticorum Coronidis vice adiecta. Item, De venatione, aucupio atque piscatione compendium, ... Auctore D.D. Conrado Heresbachio ..

481쪽

IB. III. DE RE RVsTICA. 233

cumbat in siti ico,non afficiatur igne aut verbere,sed pedes ligentur vinculis, ut in O possit progredi, stare,aut depasti, ita fame ac siti lassatus ignauiam deponit. Pabuli ratio huius pecoris varia pro re- De Pabulogionum more. Si ubertas regionis viri- bubuli a de pabulum subministrat, nihil eo meli mentius.Siccioribus agris & maxime hybernis temporibus ad praesepia haec armenta a lenda,& pro loci conditione pabulu praebetur. Vbi vicia suppetunt, ea sunt opti ma in fascem alligata. Conuenit S pra tense foenum, palea,item caules brassica rum una cum paleis & fcimo,vel stipula, vel stramine concisis, atque aqua coetis praebentur hyeme. Alicubi solum stra men iam recens excusso frumento, & pa- leae dantur. Pluribus locis aqua macerati lupini vel cicerculae, vel erui mista paleis. Ad haec vinacea cum solliculis,ac frodes pam pineae, V lineae, fraxineae, populeaei ligneae,sed post restatem deficietibus caeteris possunt & ficulneae probe dari,si sit

earum copia, aut si stringere arbores expediar, iligineae vel querneae. Bouesciti- τρνυέροι us saginari maxime herbidis pascuis, & I. gili frumento, item rapis, pomis, radicibus. tμr Optime& boues,& vaccae saginantur, si

482쪽

De aqua subulo p cori pascedo idonea

pascua desint, in stabulis data famis a mi

sta paleis triticeis & rapis,aut excremeta tiscere uisa rijs. Citius saginari lauatio ne aquae calidae, & siquis incisa cute spiritum in uiscera arundine adigat,plin. t ste. Item pinguestere Sotion tradit,si redeuntibus a pastuis prima die brassicam concisam acri aceto maceratam pheas,deinde paleas excussas& sursu rib. triticeis mistas ad dies quinque aut seX,sequenti bus diebus pabulu paulatim auxeris. Et hyeme quidem circa gallicini j hora nutries, dein circa diluculum. Aestate primum sub diluculum,secundum ad meridiem,ac ac deinde vel pere. Potus aestatebis, mane tribus ante meridiem,&totidea meridie horis. Hyeme semel tepida p-benda, tuae etiam foetura adiuuare putatur, unde lacunae utiles,quibus aqua pluuia colligitur. Aqua non requirunt haec armenta tym pidam,cum sordida &diluta non offendat:tamen praestiterit mundam praebere. Huic pecori hyeme aprica loca, aestate frigida paranda,&montana maxime quia frutetis & his inter nascente herba saturatur , quamuis circa rivos, & laetis pascuis omnium

optime & saginantur bubula pecora,

483쪽

xt diximus, & lac copiosius praebent. AEstate sub dio etiam nocte durare plurimis locis, in Britanniae insula etiam hybernare foris,constat. Quanquam e nim frigus tolerare possit, septa tamen seri conuenit propter iniuriam grauidarum laxiora. Constituanturque stabula Tabita. loco sicco,vel lapide, vel glareis,aut arena constrata,illa quod imbres respuant,

naec quod celeriter sorbeant trans mittantque.Sed utraque devexa aliqua - tenus,ut humor, sit incidat, possit deflue re & elabi, ne fundamenta parietum, vel ungulae pedum corrumpantur. Obuer tantur autem parti meridianae, ut&facile siccentur,& frigidis ventis non sint obnoxia,interim tamen, ne egeant siept

trionis& orientis luminibus,quae,ut de equitibus dictum, hyeme clausa, state patefacta refrigerent, ac breuiter, ufieri possit, ut neque frigore, neque calo re i n se sten t u i , & ab li u m ore su spesa si n t.

Columella duplicia bubilia vult feri, aestiua& hyberna : & illa quidem sine

tecto , parietibus altis circumsepta, in quibus sine violentia serarum, conquiescant. Lata esse oportet bubilia pedes

ad minimum octo , ut simul ad pro Gg a cumben

484쪽

cumbendum sit capacitas,ne in angustiis conceptum altera alterius elidat, & ut inualida robustioris ictus evitet, &bu- bulcis atque iugarijs ad circuneundum laxa mi nisteria proeat.Vitruvi' bubilia ad socum & orientis coeli regionem spectare vult ideo quod boues lumen & idine specta do minus horridi & mansuetiores fiant. Ignis aut beneficio naturali pecori amicus, siue quod inutilis & pestifer humor discutitur& exudat, sue quod

coceptum e pastu aut opere frigus expellitur,flammarumque halitu interna custabulaba rari exi sti mant. Stabula distinctis praestabilia. pibus,selistis,longurijsque dirimantur. Praesepia. Prassiepia non altius edita es. conuenie quam ut bubulum pecus sine incommo

do stans uesci queat:& ne a Vicino pabu- lum diripiatur,ab utraque parte sangulis' pecoribus praesepia clauduntur. Cannabeis sunt bus alligantur,ne se mutuo lae dant:Cato clatratas fasilicas habere vult. Caeterum parum proderit bene pascere, nisi praestetur,ut sint salubri corpore,ro sanitatis burque conseruciat.Quare siue in pascu. bubuli pe- is seu stabulis continentur,subinde con

coris cura. 1ideranda iumenta& pecora, atque etianocturna cura nequaquam negligenda,

in a

485쪽

praesiertim si sintse:quanquam semper 5 quotidie diluculo & sub vesperam in pascuis visenda,tamen id maxime necessarium cum&recenter in pascua verna emittunturmam tum facile e dictae mutatione noxam contrahunt tam boues qtuim vaccae atque iuuenci .Hyeme quoque diligens cura adhibenda, ne tam impensae uberioris pabuli vitentur qua ratio potius habenda iacturae pereuntium animalium. Proinde in stabulis non parcendustramentis,praesertim cu ab opere boues disiunguntur,substrictos confricare manibus dorsum que comprimere,&pellem reuellere proderit.Cum devia, ast a pastu redeunt priusquam ad bovile deducantur,aqua pedes diluendi,ne inhaerentes corpori sordes ulcera gignant,vel ungulas reddant molliores. Hyeme frigus cum primis arcendum perinde, atq; aestate accersenda pura aura nempe ut interdiu non desit umbra,noctii sub diuostent.Vtroque enim &frigore immoderato, & aestit morbos contrahunt.Boues in cursum concitare, maximd aestate,nequaquam conueni imam is motus facito febrium occasionem praebet, aut aluum

citam reddit. Cauendum,ne sues,aut gal

486쪽

'enim immunditia tua pernicie af erunt.. Sus aegra quod egerit, pestilentia crearomit imi solet. Mortua quoq; cadauera Procul a mouenda & altissime obruenda, ne sana corpora cotagio i dant. Cum vero pesti lentia gregem corripuerit , continuo

mutandus coedi status, & in plures par tes distributo pecore, longisque regi O-nibus segregandi incolumes a morbidis, ne contagio sanos corripiat, imprimis accendi comunibus aquis, atq; stabulis.Pestilentia comune vocabulum, sed plures psilentia habet species. Alijs humor per os ac na varierim res effluit: alijs siccitas, & animal indies

animatiι- magis atque magis macessit. Est articu

bis. Iaris, qua do Vel prioribus, ve I posterioriabus claudicat . Subrenalis, posteriori b. debilitas apparet,quia lumbi dolere creduntur. Farci mi nosis,quoties per totum

corpus tubercula ostentantur, & rursus evanescetia alio loco erupunt. Subterculaneus, quando humor in diuersis corporis partib.exudat. Elephatia sis, cu velut scabies minutae cicatrices in corio instar lenticulae apparent. Est mania,cum sera su priuant, ut nec videant,nec audiat,uti

487쪽

2 IB. III. DE RE RUSTICA.consueuerint, etiamsi hilares, & nitidi sint. Atq; hi morbi oes cotagione serput. Quare laborare incipiens pecus cotinuo regadum,ne ali js periculum generet, di negligentia via stultis solet) diuinae

imputetur offen*. Propulsandi aut morbi, luantumuis pestiferi, accuratissi in is remediis. Comune remedium Colum. tradit, panacis&eryngii radices seminita Comuniabus sceniculi miscendas, & cum defruti remedia. ac moliti tritici farina seruentique aqua conspergendas,eoque medicamine salivandum pecus. Vulgo aegrotanti vel bubulo, vel equino, alijsque fere omnibus pecoribus adhibetur radiculae usus, qua Radicula. consiliginem vocant, eam bubulo pe Cossisto. cori palearibus, equino pectori, suibus atque ovibus auriculae , facto p ius subula soramine,emissoque sanguine, inserunt, io nec pars,quae subula circumscripta est excidat,st cum recens plaga comprehen hit,ita cotinet, ut elabi nequeat, eo omnis vis morbi, pestilensq; virus elicitur,& ubi iam satis collectus saniel tumor, radicula eximitur,vel sponte excidit. Suffimenta quoque plurimum iuuant a Vegetio tradita, sulphur , bitu-μ mota.

mςn, allium, origanum, semen co-

488쪽

riandri carbonibus inspersa & cooperta boum super vas in quo suffimenta inceriduntur d tutius contenta Vt sumus os C Tum capiat ac nares impleat atque ita ad cerebrum S interna salubri remedio re netret. Proderit etiam totum corpus sitfsimentare,quo & pernicies tollatur A cetera pecora contagio non laedantur. Cruditatis signa sunt crebri ruetus ac vetris nitus, fastidium cibi,neruorum intentio, hebetes oculi,propter quae bos neque UrβM 4tu ruminat,neque lingua se detergit. Re' rem vim. medio erunt aquae calidae duo congii re mox triginta brassicae caules modice co- . . dii & ex aceto dati,sed uno die abstinen ventrum- dum alio cibo. Si neglecta cruditas, &sario. inflatio ventris &intestinorum maior dolor insequitur,qui nec capere cibos si nit,gemitus exprimit,locoque stare non patitur. Remedium est, proximam clunibus caudae partem vinculo vehemen tius obstringere,vinique sextarium cum . olei hemina faucibus infundere, atque

ita citatum per mille quingentos passus

agere. Si dolor manet,ungulas circumsecare, & manu uncta per anum inserta fimum extrahere,rursumque agere currutem. Sunt qui cauda quatuor digitis ab

489쪽

B. III. DE RE RUSTICA. 237ano percusia vena sanguinem emittendur incaucensent,qui cum satis effluxerit, papyri li dasecada. gamine inhibetur. Est morbus qui Lupus vocatur, Ser molf Ger m an is: In dicium incaude exemitate ossiculose exere

te,quo inciso, sale & fuligine i ndere solent atq; obligare. Vetris & intestinorudolor sedat, si anseres natates &maxim danates aspexerit, Vt sipra quoq; de equino pecore dictu . Siquide anascospectu sui id gen' pecoris sanare Columel.&Vegetius tradunt.Torminii signum cruen Torminata & muccosa ventris proluvies. Reme quo cure

dio est,ut potu pecus prohibeatur tri' turiduo &primo die etiam a cibo. Item,uinaceoru m diis librae torrefacta,& cum totidem sextariis vini austeri prebeantur, omnique alio humore abstinendum,da turq; lentisci &oleastri cacumina.Quod si neque ventris restiterit citata proluvies,neque intestinoru m dolor,&si Lepiusquam consueuit oculi lachryment,& pituita naribus profluat,frons usque ad os sa uratur auresque serro scindantur.Vul incra,dum sanescunt, bubula urina defricare conuenit. At ferro rescissa melius pice & oleo curantur.Tussis boum non mi aduer Mus quam equorum curenda,quae si reces tu lim.

490쪽

fuerit, sextarius farinae hordeaceo cum uno ouo crudo & hemina passi peros datur ieiuno : granum quoque conci sum tunsumque admixta farina, fabes Di xae& pollinis lentis sextario aquae calidet miscetur, agitataque dilige ter peros in fundi tui .Columel la etiam gramina concisa & his admistam fresam fabam dari

vult r lentes quoque exemptas valvulis molitas minute,atque aquae misi a.' etorem tussim duae Iibrae hyssopi macerate ex aqua sextariis tribus,quod insusum teritur, & cum duabus partibus farinae miscetur& per os datur, su per quod a qua hyssopi decocti propinatur per cornu. Item eruum cum ptisana hordei si in pabulis molitum &cum aqua te icta vel mulsa in fauces saliuanti ori insundatur. Clim pulmones exulcerantur atquoinde tussis ac macies & ad ultimu phthisis, quae ne mortem afferant, radix coryli inusta perforatae auriculae inseritur, tum porri succus instar heminae pari olei mensurae miscetur,& cum vini se tario potandus datur diebus complu-indi ribus. Febricitantis indicium manan tes lachrymae, grauatum caput, oculi compressi, fluidum saliuis os, ex Venarum