장음표시 사용
361쪽
latus suo impulsu quoque dicta
Luminaria , praesertim nullo sibi obstaculo obiecto, insequeretur8 Certe operae pretium foret tandesedula indagine attendere, num scilicet venti, in Noui& pleni-lu-nijs, caeteris non sorte paulo sint
sortiores, maiores,dc commotio iares : cum enim Lunae imperium tantopere etiam super aquas a se remotiores videamus extendi; videtur se omnino etiam maiori iure extendere super aerem valde homogenerim , sibique vici
Mi Neque vero haec ita velim ac-
mariam multorum ventorum causam suo calore in aerem , vapores , & exhalationes influen tem agnoscamus. Enimuero Sole
aestuante necesse est tam sub eiusviss quam alibi etiam oriri auram aliquam, diurnam quidem
ad eius praetentiam rarefastuam: nocturnam vero ad eius absentiam condensativam. O admirandum rerum optimum Maximumque Conditorem l qui inuisibilis , per inuisum
tam palpabilia continuo praestare non cessat beneficia, quem tamen econtra haud cessamus nos lacessere nostris viiijs. In vasti i- mi huius & iucundissimi aerei Oceani fundo, terra inqua, haud aliter quam cancri semitas maris ambulantes, oberramus, auram dulciter quidem haurimus, aere avide impraegnamur , vento iucundit si me afflamur; Deo denique ipso per haec visibilia , seu potius inuita sed sensibilia implemur: & tamen cuius aere pasca-
mur, cuius cura & prouidentia gubernemur silisten temurque, vi ac ne vix quidem perpendimus recordamurue. Catelli quidem pauxillo pane resecti, frequenter verberati, fidelissime tamen dc blandientes dominorum nutibus attendunt. Nos qui in Deo infinito nostro benefactore, imo Patre & Patratore, continuo latuismus, mouemra, cismus: ita tamen Vivimus, ita movemur , ita Q. mus, ac si aut Deus non e stet, aut ac si neque ipse in nobis, neque nos in ipso essemus. Erit olim certe cum multi & eum esse, dc serio quidem esse neque unquam eis defuisse & ab iste, at utinam non serius, adeo agnituri sunt, ut potius etiam se non esse, neque quam fuisse quam esse optaturi sint. Eo scilicet tempore, quan do spiritu, ventoque valido Domini ossa illa arida denuo collugenda & ressistitanda sunt. Itaque aura, aer &venti, quos etsi inuisses, adeo tamen necessarios hauris, sentis ac percipis: conti- nub tibi monitotu instar sint imui si quidem sed praesentis Dei dc Conditoris tui trini de uni: quod si egeris, dum a quatuor ventis
congregandae sunt omnes gentes, spiritu Dei repletus etiam a turo bine Duiliam by Cooste
362쪽
bine illa aeternae consessionis tu- exoriente Sole : noctu plerumque tus&securus eris. Quibus de ven- silet. Quando vero cum serenotorum causia dc origine genuina caelo flare incipit, de die visque indietis, iam ad eorum diuisiones dc noctem perseuerat. Si eo flante enumerationem descendamus. pluat , prius non cessabit quod quidem rarius contingit donec
Fauonius autem ab occasu Solis
De natura oe effectibus ven- aequinoctialis spirans, sic dicitur, torum. a fauendo , quod cunctis faueat, vel asotiendo , quod cuncta so-DIstinniuntur itaque Venti ueat.Quem & alij Zephyrum ap- ab Hydrographis in tres pellant. classes, videlicet in cardinales, seu Est autem hic Ventus tepidus de Principales in intermedios,& mi- humidus , aqueus, phlegmaticus,ntis principales, qui & cardinali- & Vernus; mensique Aprili sim-bus utrinque laterales sunt. mopere familiaris, quadam tem risii car- Cardinales seu Principales ven- perie caloris & humidi niues &ti sunt . Subsolanus, Fauonius. glaciem re luit. Auster, Boreas. dicti cardinales. Est insit perpluuiosus tonitrua vel ideo, quia a 4. mundi cardi- excitans, & saepius rapidus, vastanibus & angulis spirant, idest ab agitat aequora. Parit varias corpo-ortia , occasu, meridie , & sep- rum mutationes,&humorupertentrione. turbationes: iletque alias tenui- Subsolanus a nascente Sole,& frigore saluber,& ambiguus esse. ab oriente aequinoctiali perflat: Spirat autem potissimum,ctim inqui & alio nomine vocatur Eurus Vere aues denuo ad nos remeant, quasi ab ortu flans. qu hyeme latitabant:tum herum Est autem hic ventus calidus cum recedunt a nobis in Autum-& siccus, sed tamen cum insigni no &ipse redit. temperie :& ideo a Ptolemaeo di- Auster Ventus sic vocatus, citiir sanguineus. Alij eum esse quod a cardine Australis plagae' ' 'f' aiunt igneum & cholericum; est- proueniat : vel forsan etiam ab que suauissimiis, purus, tenuis, aquarum haustu,&humore:Gω- saluberrimus,&potissimum ma- cis etiam dicitur Notus, a nocen- inὶ spirans contagionibus inimi- do,ehqubd humiditate tua fiucticus,&aerem impurum purificans; bus, seminibus, & animalibus no- corporibus sanitatem,&hilarita- ceat.
tem affert. Hyeme frigidus est, dc Esthue calidus & humidus,mu auget. Acquirit autem vires morbidus, aestuosus, fulmineus,
Pars L . R r noxius, Disiligod by Corale
363쪽
xius, & pestilens: generat nubes, plumas, & tonitrua , nisi diutius spiret, tunc enim parit serenitatem, & suffocantem calore procreat. Solet & plurimas febres putridas , pestilentes, dc morbos eX- citare, pleuritides & alios contagiosses defeetus; mortalitates de angustias; hinc merito quantum fieri potest deuitandus est. Avialis Septentrionalis Ventus, a septentrionis spirans Cardine , sic ventus. forte a septem minoris Vrsis stet lis dictus. Estque frigidus do siccus: serenitates affert sine pluuia, nivosus, omnis corruptionis vindex omniumque saluberrimus licet vitibus germinantibus,dc alijs fioribus ac plantis persiepe pernitiosus existat,mortalibus tamen maxime fauet. Adseruntur autem ad Vnam
Venti, dc q. collaterales, adeo ut connumerato etiam cardinali vento ad unamquamque plagam mundi sint . adeoque in uniuersum . qui varie a varijs nationibus nominantur. De quorum nomine non est cur simus hic soliciati, cum plerique ad naturam siti principalis , dc cardinalis venti, accedant ε, medij vero quasi mixto se habeant modo.
tiari Omnes autem orientales Venti in aestate fiant calidi, hyeme kigidi; oriuntur oriente Sole ut plurimum , desinunt occidente dc noctu . Quod si illis exorientibus pluuia orta fuerit quod tamen raro contingit durabit tota die.
Venti occidentales omnes ab occidinu.
Aristotele frigidi dicuntur, quos in tamen experientia, praesertim aestate, tepidos dc humidos testatur, cum tepidis pluuijs dcc. Solent autem circa vespertinum tempus esse salubriores, ebquod a Sole perpurgentur : -- pius etiam sereni sunt; hycmemque pellunt. Venti omnes meridionaleS calidi, humidisiimi,tenebrosi, pluuiosi , graues, dc minus salubres: morbosi, dc pestilentes, putredinis omnis fautores, si non omnino authores: quibus etiam flanti bus , aer calido dc humido temperamento , sed pestimo assicitur. Vnde tunc nec cellaria , neque aedes, neque granaria aperienda sunt, praecipue clim illis fenestrae oppositae sunt. Clim sunt validiores caelum turbant, paucis autem diebus perflantes serenant: in mari excitant flauiores tempestates. Venti omnes septentrionales
sunt sicci dc frigidi; serenitatis au - b i. thores, nisi sint intense frigidi. siccant dc corpora constringunt; porosque cutis claudunt et nubes diuidunt, aerem pesti serum pumgant, salubritatem , dc sanitatem afferunt; generi humano, Sc animalibus optimi existunt 3c maxime fauorabiles.
ri; mirabiles,qui certis tantumodo anni temporibus suboriuntur occomuniter diculur Etesi ,seu prodromi: Disiligod by Coos e
364쪽
dromi: qui quidem non ab una enim iucundius calente Sole, caeli plaga, sed a diuersis partibus quam suauis aura te perstans Z &prodire solent. quid magis molestum, & taedio- In Italia quidem a Borea spi- sum, quam sine vento itinerare, rant, in Hispania,& Asia ob Or- nauigare, & laborareZ tu, in reliquis mundi partibus a
Etesiae sunt in dupla dimerentia , aestiui & hyberni. Aestiui, in . octo circiter diebus ante canicular AE motibus eorumque exortum solent spirare , hoc est post solstitium aestiuum: perflantque quasi o. diebus: ita tamen, Λ Liud non est terraemotus, vi quotidie a diei tertia hora exur- Ix quam affectio seu passio,
ganu&noctia conquiescant. qua terra c5cutitur facta a ventis. Etesiae autem hyberni sunt aesti- aere seu siccis in terra vaporibus uis contrarij : contrarioque eXO- inclusis , dc a calore Solis, alioriuntur tempore,hoc est post bru- rumque Planetarum congressumam circiter o diebus perflan- nimium calefactis, ac impulsis. tes,sed exiliores. Contingunt autem magis, & ke- Suntque alij adhuc Venti a. Or- quentius in vere & autumnonithias, de Chelidonius, qui ab quam aestate, aut hyemet requi
hirundinu aduentu denominan- ritur Vero magna vis Vt aer seu
tur. Oriuntur aute adiriersis locis, spiritus subterranei calore Solis de sub diuersis terrae tradi ibus;verno astrorum nimium intumefacti de quidem tempore circa vesiperti- rarefacti , tellurem concutiant num Arcturi exortu, chelidonius perfringantue : & ideo rariores fertur circa terrae latera humilis, sunt terra motus quam tumores omniumq; commodissimus est: & inundationes aquarum. ut plurimu vero in fauoniu abit. Dira autem plerumque ter-Alij quoque perpetui venti sub raemotus portendere solent: maia aequinoctiali via bolis dc Lunae xime autem aeris corruptionem
felici sisti ne perflant,quibus classes praesagiunt , cum ob putri-
celeriter ab ortu in occasum prO- dam aeris exspirationem , &ve mouentumde quibus supra Ad - nenosos exhalatos vapores ip-que certe in ranta ventorum va- sum aerem inficiant, herbasque
. Natione , natura, ordine dc din &frui: P corrumpant,sicque ho positione singulariter admiranda, mini Vitae periculum afferant. laudandaque est Bonitas Diuina Inter signa autem futuri terrae-
haud miniis quam in ali s. Quid motus, est caelum silens; tempe- Pura I. R r 2 states
365쪽
states sopitae , dc in puteis aquae bus obnoxiam esse testantur cro
turbidiores faediorisque odoris. Estque in caelo signum praecedens terraemotum, tenuis scilicet linea nubis inlongum spatium
porrecta. Solent &eclipses Solis maxime, & Lunae terraemotus essicere. Potentissimum vero contra hanc luem remedium est, degere in regionibus versus septentrionem vergentibus Climati ' subiectis ubi vel nulli, vel admodum exigui terraemotus contingunt. Solent quidam contra terrae- motus, sub terris cloacas, cuniculos , & crebras specus fodere, per quas terrae praeconceptos humores & aerem in carceratum exhalare possit. Tutissimi sunt aedificiorum fornices siue testudines, de anguli parietum: lent autem parietes ex latericio lapide constructi, minori noxa concuti. Salubrius quoque fuerit , contra terraemotus pestem, eo tempore durante habitare in altioribus cubiculis , dc aedifici js, non in terrae Vicinioribus , e quibus pestilens exhalatio manat. Multa autem &varia futuri terraemotus signa a
Philosophis, & naturae solertibus disquisitoribus describi tradique
Regionem namque ad quam umbra eclipsis luminarium conuertitur, plerumque terraemoti brae experientiae: idque eo magis si eclipsis in cauda Draconis contingat : adeoque quanto maior,&uniuersalior fuerit eclipsis , tantbetiam futurus terraemotus erit validior: &econtra tanto minor, quanto minor desectus lumina rium fuerit. a. a Sole. Sol namque aliquot ante terraeis motum diebus, sine nube obscurior: & sub auroram summ-um frigore tranquillitas, nec non post occasum durante serenitate) nubecula per aerem strictim, ac longiuscule exporreeta, saepenumero apparet.
Ignita enim nubes columnae speciem exhibens in aere, certissimum futuri terraemotus signum
pluribus Philosophis plerumque esse solebat. η. Ab aqua.
Ante futuram terrae concus,sionem,aquas sontium, & puteorum , absque manifesta causa turbidas conspici, falsiigineque, scetore, aut alio ingrato & minime naturali sapore infici ; non tam Pherendes quam Pythagoras dce Xperientia testantur. F. Ab Disiligod by Corale
366쪽
CAPUT NON V M. s. Ab aeris tranquillitate.
Aliquot mensibus ante futuram terrς concussionem in regionibus terrae motui iubiectis, summam aeris tranquillitatem praecessisse faepius animaduersum est.
6. A mari. Maria sine flatibus intumescentia subito aut fluctus qtiatientia, naitigantibus certi sisimum futuri terraemotus praenuntia sunt.
. A nubecula. Nubecula in modum lineae versus occasum gracilis, oblonga& alba terr agitationem plerumque praecedere est visa.
dibus. met Linch in Austria expertus sum: dum enim cum alijs nostri pomarij collem obambulo, auiculam in dumis nobis vicinissimam, nosque continue humilli mo circa terrae superficiem volatu insequentem, & adeo appropinquantem conspicio & admiror,ut manibus facillime eam prendere& attingere licuisset. Hinc socijs
mox terribilem futuram tempestatem& terraemotum praesagio. Et ecce rem exitus comprobauit, dictumque confrmauit moX tantus in aere exortus fragor, tantusque cum terrae concussione ventus, ut ecclesia nostra titubans tantam ruinam minaretur, Ut tΟ-tius Conuentus subuersionem &casum pertimesceremus: prout &per plurimas leucas, & quasi Pragam usque, quin & vltra, certum
per tractum arbores etiam maximae , ita media eX parte confractae, & radicitus adeo deiectae videbantur , Ut eas falce quasi prata cisas, de demelsas iurasses. Aues, cum quadrupedibus loca Iblita sua derelinquentes, dc aliunde commigrantes, novasque sibi sedes, quo ab ingruente terraemotus iniuria sese tueantur, quaerentes ε, aut hominibus terraeque sit perficiei nimium appropinquantes dc insidentes, certissimi terraemotus suturi nuntiatrices esse non tam priscorum libris testatum, quam experientia comprobatum habet utiquodque ipse-
Sol & I una aduentante terraemotu, ac li delinquerent caliginosi, dc sanguinei coloris,a quam plurimis sunt conspecti.
Raro contremiscit terra, nisi sopito mari, caeloque adeo tranquillo, ut vix volatus auium pen-
367쪽
deant, omni quasi, lii eas Vehit, spiritu subtracto.
Plerumque etiam motum terrae praecedit sonus terribilis: eumque comitatur , ingenti mugitu& murmure fragor clamori humano siue armatoru concutientium se inuicem persimilis.
I 2. a Cometa. Cometa etiam apparens terraemotum staturu praenuntiare plerumq; solet. Horum aute dictorus ignorum nultu solum ad terraemotum praesignificandum sunficiens videtur, nisi duo vel plura
Desinunt autem tremores terrae cum venti, aer seu putridae in visceribus terrae reconditae exhalationes & vapores emergunt, &summo impetu erumpunt: si vero durarint inque terrae reconditis maneant, Vix ante 4o. dies terra in motus sistuntur, plerumque etiatardius, annuo,seu biennio spatio durantes. Solent & terraemotus post ventos Australes esse magis periculosi. .
VARTVS. MEMBRUM VII. De quibusdam praenuntijs plu
istum quibusdam animalibus circa praesentionem aeris mutationis concessit. lent enim plerumque animantia temporis mutationes , nescio an forsan naturae instinctu,an sorte quada impressione a caelestibus corporibus
in eis producta , pro ratione dispositionis aeris pr sentire id quod& sacraeLiterae nobis haud subobscure innuunt. Iermiae cap. 8.Miluus in caelo cognouit tempus m,turiuro hirundo, ciconia custodierunt tempus aduentussui populus autem Domini non cog/ιouit iudicium Domini circ.
Quando aviculae paruae hyemis initio magna multitudine congregat in campis cibum quaerunt , signum esse aiunt magni frigoris, gelu,& tempestatum validarum hyemalium. Aues pennas suas rostris mundantes pluviam signant. Aues arbores colentes , si ad nidos fugiant pluviam indicant. Aues aquas dulces colentes, si in eis ludentes se lavent pluuiam signant. Aues Diuitia oo by Coosli
368쪽
Aues alis strepitum solito ma- Anetes ultra selitues salienaic rem facientes pluviam deno- tes, & sese capitibus petentes tem-tant. pestatem notant.
Aues fluuiales fluuijs relictis, Asini fricando ad terram, do
dc prata quaerentes pluviam no- sa stra Vertentes, magnas pluuiaetant. guttas indicant. Aues terrestres,circa aquas cla- Asinus quatiens aures tempe-
mantes ultra solitum, & lese bal- statem notat. neantes pluuias denotant: cuius Aqua pluuialis ultra solitum ratio est, quia earum complexio cito exsiccata, magnam pluviam aqua delectatur,gaudentque prae- indicat. cognitione mutati elementi ad Aqua stagnans ultra solitum pluviam disponendi. calidior , absente Sole magnam Ardea in medijs aruis tristis pluviam notat. manens pluviam ε, sed altius vo- Aquasolito uberius scaturiens,lans serneitatem indicat. mag. pluviam indicat. Anseres continuo clangore vo. Si aquae hyemales frequenterciserantes , & volantes tempesta- contingant, ut plurimnm Ver fit tem praenuntiant. siccum. Apes quando non longe ab al- Si autem sicca suerit hyems, uearijs volitant, tempestatem fu- aquosum Ver significat. turam notant. Arcusiridis apparens aere sereno pluuias portendit: cum Uero qua plumarum signa tum ab se arcus extulerit tempore pluuia- animantibus,cum alijs rebus. rum, serenitatem denotat, fitentum a nube rorida & sparsa.s Arcus a Meridie ortus,magnam aquarum vim denotat. l Arcus circa occasium apparens leuem pluviam & tonitruat notat. Itidis Arcus circa Vesperum abortu conspectus serenitate nuntiat. Arcus quo magis viridis fuerit, eo magis pluuias denotat. Arcus rubetas valde,Ventorum flatus indicat. Arcus tempore hyemali apparens, per ventos &pluuias breues aereis serenitates designat. . Iris circa Lunam apparens au- miserentis nobiscum pacti serua-strales indicat aquas: idem & ha- ti faederis nos memores reddit,la denotat. de non amplius delendo mundo
Iris toties quoties appare Dei per diluuium. Gen. 9.
369쪽
COIoν ru- Duo autem sunt in iride col
riz. t. re , rubeus& viridis.Rubeus fit ex .. humido instammato, significatq;
R'i'aqueum elementum non omnino pinialere igneo. Viridis au tem causatur ex aqueo incocto, signatque naturam igneam non omnino aquae praeualere. Videnturque haec duo signa speciali beneficio, a ter opt- Maximo Conditore iridi indita: ut inde naturali inspectione concludere possimus, elementum aquae scilicet non posse praedominari omnino igni,& econtra i quo modo nos securos sui pacti & faederis seruandi reddit Deus. Vnde quidam pu
tant Ao.circiter annis ante Univer
salem mundi conflagrationem non visum amplius iri arcum iridis. Sed haec apocrypha &c. Caelum sero rubrum alterius diei serenitatem ; econtra mane rubens pluuias portendit:id quod etiam S. Scriptura indicat. Formicae concursantes,& ante oua gradientes pluviam signant. Mirum etiam est erinacium
ubi habitat , duo sibi soramina
construere, unum versus Boream, aliud versus Austrum: quodcumque horum obstruxerit:ea eX parte ventum suturum significat, sautem utrumque clauserit ventOrum magnitudinem & impetum
tempestatis praesgnificat. Fumus albus si supra aquas,p ludes , ac prata ante Solis ortum,& post eius occasum eleuetur, rariorem & serenitatem diei sequentis praenuntiat. Si vero mane eandem diem , si vesperi crastinam calidam denotat.
vento rumoe tem natum, ex recentioribus certioribus obseruationibus collecta.
miris quibusdam a mentis causatis accidentibus. Azr cum aut subitb tepi
dior , aut aura redditur ex inopinato gelidior, pluuias plerumque praemonstrat. Sed haec ventorum dispositionem & naturam sequi scias. Flante enim Austro, aut Euro vento, aer intepes.cere plerumque consueuit, quo facto pluviam in propinquo esse dubium non est. Item auram, sipirante Zephyro aut Borea, refrigescentem scite semper pluuia sequitur. Austro aut exurgente, aut deinsistente plerumque temporum contingunt mutationes: scilicet vela sereno ad nubilum, aut ara lido ad frigidum,& econtra. Notatu etiam dignum est. Nempe post niues paulo diuturniores,&pruinas,sere haud alium Ventum exurgere & spirare
tum frigorum concoctione& s lutione. Flante Dissiligoti by Corale
370쪽
Flante etiam Austro , anima- manum illiistraturus esset3lium appetitus minuitur, grauedines Vero, tepores & pigritia in hominibus cum morbis pestiferis augentum halitusque humanus faetidior redditur. Corpus denique magis calore & sudore molestatura
Prasi iapluuiarum oe tem flatum ex inspectione-difpositione Solis,oe Lunae.
At spirante Borea appetitus animalium contra augetur, corpus C Ol pallidus & quasi aqueus s.s , ,. ia
humanum magis fanum, agile & Oriens, pluuias: talis vero ocas Nira ' alacre redditur constringiturque cidens Ventos praesignat. magis clausis potas. Nocitius ta- Potis radiJ m ortu aut occasu pratis men omnino censetur Boreas po- contracti, minus illustres,
dagricis tussiculosis, phthisicis & α decurtati apparentes , imbres
fluxu acuto laborantibus. denotant.
Mui . . t Admirandum quoque est,stan- Radij solis ortum praecur
ra ιυξα- te Euro vento, cuncta obiecta Vi- rentes & Ventos & imbres por-
sibilia augeri quasi, & maiora ap- tendunt. parere: quod si sorte ob eius sub- -i Sol oriens e nubibus radiostilem humiditatem. Nam obie- porrigat,eius disci medio nubibus cta per canalem aqua pura imple- ςOOperto remanente,pluuias praetum concavo & conuexo utrin- nuntiat, maxime radijs deorsumque rite conclusa ) solito etiam erumpentibus, ut Sol tanquam multo maiora apparere solent, barbatus conspiciatur. Econtra maiorque tubi requiritur in tali vero radijs e medio Solis sparsim casu diductio &c. prodeuntibus exteriore eius disciriotra Zephyro spirante ni,& limbo nubibus tecto manente, audibilia obiecta multo longius ventorum imbriumque magnam deferuntur per aerem qu Analijs tempestatem prognosticat. ventis stantibus: quod reuera ad- Sol occidens sub nube condi- miratione dignum est. Neque etia tus denotat pluuias in posterum facile huius accidentis caula reddi diem: si vero tunc statim Sole oc- potest. Nisi sorte huic vento reL cidente pluat,ventum praesagit. pectu Organorum auditus no- Sole exoriente si nubes sese stri vim quandam purgatiuam propὸ eum conglobent, asperam tribuamus ε, prout & Euro su- tempestatem eadem die futuram pradicto virtute serenandi oculos. denuntiat: si vero ab ortu versus Cum enim oculum mundi sere- occasium nubes illae dispellanturnet, quidni etiam oculum hu- serenitatem indicat.