장음표시 사용
381쪽
332 uimus. Certe nos propri)s manibus quondam Coloniae ex ligno solummodo simile Planetologiufabricauimus , rudi tantum minerua, quo tamen exacte Omnium erronum motus exhibuimus. Est autem rota A. propter trochleas , cochlealque motu tam
facilis, ut leuissimo oris flatu aut halitu , facillime agitata , illico totius machinae rotas , cochleas& trochleas debita proportione ad inuicem fabrefactas iucundi Dsime impellat gyretque. Quod si autem & alterius mechanici horologij opera uti velis,
rota A. & B.necessari. e non erunt;
sed hoc casu, oportebit ita horologium disponere, ut spatio singularum 6.horarum semel reuoluat rotam C. Neque dubium est plurima adhuc posse addi; motum stilicet astrolabi; & aliarum rerum, maxime globi crystallini,
bis, in omnes constellationu figuras, Crust ' vel ope adamantis, vel auro ex-
lucti que ad medietatem liquore de-' .is . sti l lato viridi, aut alterius colo-guras alia ris impleti: qui si ad altitudinem eleuatus erectusque ita di Dis ponatur, ut spatio 24. horarum
pi eis st--ortu in occasum ope
titulum i 'lanetologiJ conuertatur, totius min- firmamenti stellati typum iucun-μ- . . dissimum tibi exhibiturus est; via statis 1 . debisque singulis minutis se pra i zz internae in reuolutione
dat. semper situm situm in globo retinentis horietontemque reprae sentantis, ὶ planam superficiems esse alias & alias stellas iucundist si me attollentes, quod etsi facit. limum sit futurum, hactenus tamen a nemine practicari vidi
Et hisce paucis multa insinua ta habes, quibus tibi via ad mul tas iucunditates adhuc praetican. das, addendasque strata iam patet, neque aliud restat, nisi ut ingenium manui , manum Uero operi praxique applices, & cuncta ex votis cedent. Hisce vero adhuc pro coronide, tabella proportionum , dentiu & reuolutionu omnium rotaru siubnectere placuit. Voluuntur rota.
A. singulis horae minutis habet haustra plurima. B. singulis quadrantibus horae: continetque dentes i y. C. spatio 6. horarum, continet dentes 24.
E. singulis annis,continet dentes 73-F. diebus 8 . habet dentes G. diebus et . . continet den
aequales. N. dieis Diqiligod by Corale
382쪽
N. diebus 19ro. se habet ad L. Vt 29χO. ad 363. P. diebus 68 6. habet se ad R. inferiorem ut 6 86. ad 3 63. V. diebus 19 1 o. se habet ad R. superiorem Vt 2i9Q. ad εῖδο-
h. f. diebus i r. suntqtie inter se aequales. R. superior diebus 43 lo. estque ad V. ut 433 o. ad 292 O. S. diebus io 47. estque ad T. ut io 7. ad 292O. D. d. diebus estqtie ad d. vi I. ad 27j. e. diebus 1. estque ad rotam V. Vt 1. ad 36oo.Quodsi trochleam e motui Iouis alligares, ita ut ab eius rotis moueretur, tunc deberet semidiameter huius, ad illius assumi , ut 3 o. ad 43ῖ o. quae proportio motui centri excentrici Liinae magis conueniret. Ingenium proprium, mi lector rogo suppleat, quod neque otium,neque tempus Planetologio huic addere nobis
MEMBRUM III. An possibile sit arti, motum
perpetuum natura aliquo in strumento Idechanico imitatri. Motum artis perennem VO-camus, ab imitatione perpetui motus naturae necessario sit desumendum. Cum enim natu rae ars, in perpetuo motus decur-reri δεμ- su indefesso labore iucundissime occupatae inuideat quasi, hinc velut eius simia in infinitis alijs inuentis seliciter facta, perpetuo eam etiam in hoc admirando modo motuque imitari conatur; at hactenus sat infelici ausi, cum arcanum hoc nunquam ei quidem obtigerit. Esse autem naturam in per
tam, testantur perennes fluuioruscaturigines, fluxus & refluxus Oceani, fluminum, aeris, ignis que: item vita animalium, saltem
in specie de suo genere perpetuat,& denique ipsia anima rationalis nunquam corrumpenda , aut isivo caepto motu spirita li & vitaliauellenda. Quemadmodum au. tem natura mota principium cen-letur sui motus ; ita si motum quendam mechanicum perpetuum moliri velis, talem machi nam construere te oportebit quae respecti sui motus non tam principium passivum qpam activum simul esse supponatur. Quo Ob- tento motum perennem ars post tot aspirationes tandem secure sperare poterit, & non prius. At inquies, hoc opus, hic laboriquis autem tam ingentis molis impedimentique saxum a natura ipsa huic latitantis arcani ostio obuolutum arti reuoluturus est profecto haud alius quam
383쪽
ipse Opt. Max. Motor naturaeqtie Imperator Deus ; qiii hactenus quidem prudentibus & sapientibus hoc arcanum nunquam e sui absconditi thesauri sacrario producere voluit : sed in perpetuo altoque silentio sorte sito tempore paruulis quibusdam, de quibus
minime sperabatur reuelaturus, conseruare videtur.
. Neque igitur mi lector, adhuc animum ab ijcias velim , Motor namque primus Opt. Max. intel-kctum dans paruulis, eisdem sorte,&sapientiam pro hoc tandem eruendo secreto additurus est. Prudentibus loquor, non ijs qui quodno statim capiunt mox etiam eX-plodunt & quod 1 uum captum& ingenium transcendit, tanqua& alijs impossibile plerumque
credunt, aliorumque in Uenta, aut
rident , aut vili pendunt, sinistre iudicando, denigrando saepe quod ipsi neque possunt, neque intelli
Quis autem obsecro ingeniosissimis illis Graecis , dc Romanis, an in iooo. ab hinc annos persuasisset Scilicet naturam ab arte insul minis horredo caelitus demisso ictu, impetu & fragore,olim tam insigniter fore imitandam, Vt neque editae castrorum petrae, neque turres, neque munitissima quaeque aedificia,ab eiusmodi artificialibus fulminibus terrestribus tuta futura sint. Et tame hoc arcanutandem adeo feliciter at multis etiam infelicissime consecuta est
ars, Ut prosecto iam mundus sne comparatione , plus periculi &damni ab eiusmodi artis fulminibus sibi metuat, & pro dolor undique,& ind ies sibi magis immittieXperiatur, quam ab ipso fulmine impetu quodam naturiae Iouitque indignantis talis caelitus demisso. Quid namque glandes e to mentis , bombardisque ignis impetu emissi aliud sunt , quam fulmina quaedam terrestria ipsius que artis tonitrua 8 Itaque quod p xteritis saeculis factu impossibile videbatur, hodie usque ad cofrequens de facile est , ut ignorasse quasi melius fuisset quam tanto
mortalium damno nouisse. Quem Romanorum artis astutia tertiaque in tam exacta per subterraneoru cuniculorum pulueris nitrati impraegnationem)
dementasset quasi Quis deinde quadraturam circuli ;&caelestium orbium Planetarumque verorum motuu Thcorias in utraque hypothesi , tam Tychonica, quam Copernicana, sine ullis epicyclis & aequantibus simplicissimas, uti Solis est, Un- quam somniasset ' Scio plerosque dehisce iam dictis duobis arcanis desperasse, ea olim nedum inuenta,sed & inuenienda risisse, & ta-quaira inuentu impossibilia ex plosisse. Et tamen iam Vtrumque in publica iacet iure dete mim explicatumque. Ita inquam de perenni motus
384쪽
secreto nobis tandem a primo opt. Max. Motore aperiendo, si tamen nedum iam sorte apertumst , minime desperare horta
Vtinam terticolis & Christicolis maior tandem soret animorum consensio, pax & vnio, quo tantum secretum tutius 6c klicius sine praeiudicio alterius for
te tandem mundo nasceretur, cu
ius deinde beneficio, totius terra quei globi adhuc partim latitantes , partim quoad longitudines minus rite cogniti anguli, exactiLs me perlustrarentur, detegerentur, atque ad verae longitudinis normam redigerentur: proinde. que deinceps tutiori nauigatio.. ne omnia totius mundi incognita adhuc loca, Christanae fidei lumine illustrandi potius iaelo, quam cupiditate depraedandi , debellandi subiugandique gratia inuestigarentur; quibus factis Deus
forte carptis nostris pondera maiora gratiar ibae additurus , tandem mundo, quod tam diu desia derauit secretum esset concessurus. Interim sphinx ab inseris reuiuiscens mirasque ibidem pugnas , inter medias pugnas enarirans, hoc serio aenigmate Oedi. pum prolectat.
Admiranda perpetua pugna Draconis cum Mina σα
Mordent mordet bestia , dentibus draconem in Prent repetit, at neque sedit, feda icta a dictore recedit . quas in cibum continuo cedit. Aciat denuo rictus contrasse iastro mordentes, at cum trigio illo sine fugientes appetit aquas, cum Tantalo pendentia poma non astequendo insequitur. Dumque cum Aeolide Poluendo multum lis a baud aliam laboris mercedem, quam alumnus terrae reportat
Tmdem sibi socios Titines fratres adpifens Jalcifero Leucadio bellum in
aethera monet. A ricti a Rege per Acherontis 0mbam , pariter ad Acherontem relegantur; sicque nolentes vitare Garibdim, miseri in ipsam incidunt ollam.
385쪽
breuis, facilis'nouus lentes tam sphanca qua hyperbolica figura.diro nouo telascopio astronomico tam monoculo quam binoculaparando exactissime conficiendi, poliendi, stdebita proportione coniungendi. Auctore R. P. Antonio Maria de Rhetta, Prouinciae Austriae Concionatore & olim Praelectore. Pranobilibus V Amplissimis Viris ae DD. DOMINO IACOBo Edestieer inelyta Vrris Antuersensis Pensionarioprimario oec.
Am dudum flagitat a me animi in Vos affectus, reposcunt & vestra merita , impellunt vestrae virtutes inque omnes liberales,& maxime Mathematicas disciplinas laudabilis relus, & impigre studium ; scilicet ut qualicumque munusculo, iam data dudum fidem liberem,'quantum licet,quam vobis deuotus sim demonstre. Vestris igitur virtutibus clim sere omniu in vos oculos conuertatis,mim haud est,& huius oculi Enota ac Eliae , binoculum telescopium, seu verius, oculu astronomciu sponte sua ad vos quoque conuerti atque defluere. Paruus quidem in se est oculus,exiguaq; mole contentus;at velut sensu omnium moderator,princeps & caput in specula merito sublimatus a natura existit. Ita etsi paruus mole hic tractatulus existat, inter minimos tamen vel ideo censendus haud est,qubd eius praxi& ope, ad magnalia Dei etsi remotissime a nobis in caelo elongata, non amplius semicaeco, sed nouo modo ambobus oculis quasi praesentia spectan. da inducamur instruamurque. Hunc igitur Astrospicum Oculum binoculum vestro nomini dicatum,dedicatumque gratu habetote, & ad Dei maiorem augendam gloriam, eiusque in astris spectanda magnalia stupenda opera adhi
betote,meque uti caestistis semper vos redamantem amate, fouete atque valete.
386쪽
ET ASTRONOMICO. 33 Iesi selici mo casu sua criginis P MISSIO. primordia umserit. Enimvero
Batauus quidam Anno 1 6O9. Nobili mi insenum i Dio- conditione quidem humilis, arte 'rices, sive,ut mocant Te- autem per licistianus , nomine cyy excellentia , iucunditas Ioannes Lippensum Zelandus, , utilitas a nulla re magis, caseu concauum cum conuexo equam ab ipso sensu visus, a quo cisto coniungens . si s utrumque icitus quasi humana vita felici- oculo applicans haud sine admitast cursu dependerereriri- ratione animaduertit obiectatis si ovidetur,comendatur. 2uem - magnopere auge=is, oculos mi- - .. admodum igitur iam dictus sin- rum in modum propinqua reddi.ι sus eristium ceteris-iucundi- strio τιμ, tum utrumque τι- rate,nobilitate necessitate, utili- trum in tubumsu canalem δε-
rates longe 'serendus est ; ita bita propcirione distonis, cir ita
illa infrumenta eius mim sorte sonuito transeunt iustum augentia, iuuantia ue reliquis rugarum quasi ex is flectan sine comparatione anteponenda dum praebet)Increbuit huius no- esse arbitramur. Nam cum l. uitatis paulatim fama , alli-
δgax. naturae Anifex cunctas ciuntur cineruatim uratores, no-
quasi ci eat res potentia visua uum es inauditum spectaculum pubiecerit,eti inde tιtiuae humana haud sitne curiositate fr stuporemita decursius commodiussu n- flectantes: casus itaque in vii-diusf regeretur, constemareturq; litate transit,iocus in remseriam dubiunιn est hoc inuetum instrua vertitur. Enimuero A archio mentumque dioptrices, cmnibus Dinoia tunc temporis Haga aliis quibus ms etiZm instru Comitis si stensionem armorum mentis merito praeferendum esse. cum alibus tractaturus degi ns At vero quemadmodum alia nouum instrumentum iIud etiis tu . . nes exile plerumque soniuntur sum. pecunia sibi comparatum, initium, tum vero paulatim cre- Serenissimo Archiduci Albens
i.α istud fiunt, oe' ad mltimam tandem pia memoraa fert. Interim res persectionem p rducumr: ita defertur ad proceres,mocaturho-
hoc stetistum , prosectὰ sat exi- mollispersticillianus tubumque Du sua inuentionis habuit prin- alterum ast factum , sat magno
cipium,cum nonnisi ameris imo, pn tio, ea tamen inhibitione ει' Pars I. V u onere
387쪽
Onere vendere cogitur, ne dein- portione 2'fectione, satu felici ceps ite instrumentum elabo- successu coniungendo, inquev- ω..hiaret mendat,ioec. Quo modo , num canalem componendo quo-hoe nobilissimum casuale inuen- rum quidem benescio incredibitum instmmentum ue, in ab- is est etsi inuers modo, nullam scondito repositum celatum, ne- eni ere commodum incommo, mansisset nisi diuina ita di o- do car t) quantunsvno obtulunente moluntate, iam aliunde, statuim aperiatur retegatur ue. viti diximus prius fuisset transb Enimuero uno intuitu, pro lon- mil*m, γ' in Arabantia aula gitudine aut breuitate sterilli,
diuulgatum. alu uando ultra 2 O. 3O. qo.
Coepit itaque pautitim vite- so. flestas ditimcI ime numerim in Italiam , Germaniam, rauimus ; ita ut hoc telescopium Galliam diuulgari, magis y astro licu minimum centies plus perfici, donec ad eam, in qua stati' aperiat, quam tubus ant nunc temporis ei I, perfectionem quus. Res pro ecto haud minusiadem deductum fuerit. Et pro- utiis quam iucunda, secti queadmodum embrivri iss Neque etiam hoc monoculo , informe quid imperfectum tubo contentisvimus; verum σοῦ is est, tum vero paulatimperfici- alterum sectum ocuta ei adiuntur, donec in hominem excrescat ximus quidem felicissimo
persectum, ita hoc oeci u primo ausis, cum talem disserentiam, fuit quasi informe es' imperf- proportione Unum inter friatum, tum a uitio aliisque ad alterum deprehenderimus qua- maiorem persectione deductum Iis quanta se communiter est : Tand m autem ut liero solet inter monoculum bino-
omni nostro tempore nume- culum hominem. Obiecta nam-
ris absoluendum. Et licet Gali- que binoculos ecillo vivaci malai tubus plurimum prout in quasi dupsi magis di tincta
tem tribus ro astris tamen, ob maiora, clari ma apparent, nimis constrictum statium quod monoculo vero nonnisistem or- repraesentat , nobis haud adeo tua,magis consius,' iminuta,ettius iidetur. Atque proinde oec. uantum autem unus ab Kepleri problemata pei pectiva te prolet, quilibet experiri po- adpraxim redegimus; duosili- terit ab oculis Geplo desumpto. cet convexa, debita inter se'o- Sι enim Uno oculo clauso altero
388쪽
tantum οἷ ublectaueris, adhuc creaturarum Dei, quam tum deinde ambobus iri denuo sominum proditorem,ate habe- constexfris, necnon inter unam Π,adhiberici, optemus rogemus ;c alteram visionem compara- Alterum quod te rogatu ha-tionem dii geterfeceris, experie- bemus est, nesciticet nais mitio ru, obiectum bino oculo non mo- vertas, s quaedam arcana quas do augeri,verum multo ma- quibusdam aenigmatuis nodis,gis illuHrari maiestarique . it ob grauiores quasda causas cer ita dicam ; ssic reliquis fami- tas, considerationes atque reis bus iam de utroque tubo tiyi iu- pectus , usique a uum tempus, dicare licet. a nobis ligata t/ adantur: neque Cum itaque tἄdem Uera pro- enim Deus cuncta una vice no-
portito re seniosteriei hypertoles bis pandis,neque citam tempora
qua pro vitroru refractione tol- cuncta indist 1 enterpermittunt.
lenda requiritur de qua etiam stiuodsi mero ingenium Vplica-etide eruditissimum de Cartes) ueris f. tissa lix Oedipus erit. nobis ian ota sit, certe admi- Cumque non cuilibet statim
nunda tandem tutus stetisti bi- tam felici siuccessufosan cessura
nocuti, adhuc latitantia in caelis sit praxis visibi aptumsterillum arcana nobis detectum iri omni pro Uris cotemplandis conficiat: nosteramus. En Utrum artificem me a-Igitur hoc qualicumque tra- nicum in hac arte optica totius statuo, praxim utriusque iam Europa facile principem tibi δε- dicti Tebscvν , tam monoculi, nomino , notificoque , utpote aquam binoculi facissimam, oe nobis etia in multis instructum, quidem nonisi propria experien- diuturnaque maxi exercita ιμ-tia tradituri, duo beneuota Le- Anum. Ioannem scilicet V Visc-ctorem rogatum volumus. Pri- lium, Civem N Opticu inclyta umest, visicilicet eiusmodi te- Vrbis Augusta Vindelicia, alescopium non utatur in praeiu- quo competenti pretio, cuiusvndicium tertν ,sedpotius ad ma- que etiam flectet qualitatis , gnalia Dei instectabili califacie Agitudinis Telescopispersectis
fluctanda adhibeat. Ita ut tam sime quidem eiaborata, tam pro utile instrumentum, tubum m- astrorum quam pro ti menribus quam binoculum potius mir bi- obieetis accommodatos habere lium arcanom,latitantiumque obtineres poteris. Neque etiam Pars I. Vu a huic
389쪽
huic redit alter, scilicet Sac. s PRAECEPTVM I. Maiestatu Opticus Gemo i,1nateria oe fabricapatina-λfatimuster, virtam in acti rumproterendis conuexis ob- eis qua si eculativis opticis ver testiuisphaericis.
fili min. Hi igitur duo, nonia in hac arte ignoraVtιμ tuom elaborare fabricare i , Dulebunt, quam 4 fideΠμ si patina; -scutellas, quaru semi- milia instrumenta habendi e*- diameter minimum dimidij pedis plebunt: quos ideo hic notisico, Romani longitudinem adaequete, commendos,cum pauci fimi iu- quae quidem aut funduntur ex ueniantur, qui lentes exacti J- aere, aut etiam cuti suadeo omni- ma forma oe potitura,elaborare no) ex stagno, hoc modo. 2 ' ρ rficere sitant. Habeas prius arcum tam con Partes vero dioptrice 1 c ἡ siphaerico praecise e ci- latiuas, ea rum s dem most' longitudine tubi futuri. ne a nobu,qui breui mi es Nim diameter sphaera circuli ieritummodo praxi studemu , hic arcus, dat logitudinen telescopij.
exste tes da Repph ro, Gali Verbi gratia , si velis habere tubiatio, V Reinardo de Cartes po- astrospicum,cuius logitudo sit tr. tius petas, rogo; superfluum enim pedum Romanorum;accipe perti-
si' entia absique nec itate mul- cam,rectam 6. pedum eorundem: TI: Iuua retro axi seu clauiculo volu
tWficare ore i p bis ii h infixa pugillari in altera iam dudum, Duris σὸμβψ firmiter in serne uulgatasir ωιIμη prominete, in supposita tenuique
Primo itaq; tracitabim s is lamina cuprea, aut serrea arcum materias forma patinanum re tantae longitudinis designa, quan murumetorum pro hac arre ne- tae amplitudinis volueris habere cessariis deinderi electione, na- patinam tuam. teria,S' gura vitrorum: deni - Hoc facto arcum iam dictumque de modo vi findendi po- ruditer lamina illa excisistri, Iisiendi GUecunia criptis u- m subrisistime dcoacti e viamus modum facissimum ρς ηρ ram elaborato. Paretur deinde di uamlmmenta pectinem c p arcus in modum limae , Ut guram h perbolicam exa t m communiter limae fieri solent.Fiat mitra introducendi ,o denique tuin torno ex ligno solido patina
rubum binoculum conficiendi. ad proportionem arcus conuexi, otio velut lima etiam ita undique Diuiligod by Corale
390쪽
que patina adaequetur Vt tornata arcui undiqtie &praecise in circuitu c5gruat,ne quidquam spatij inter hanc & illa in linea contingentiae relinquatur; quod deinde itidem quoque in patinarum rita excatiario ne obseruabis. His factis conficias ex ligno quadratam cistam, ii ne tame fundo: cui dein de asteri portatili prius imponendae, illam patinam ligneam secundum proportionem arcus in torno exacte elaboratam impone, ita κι/ωβη. Vt extremitatesciitae 3.aut .quasim i pari extremitatem dc altitudi-
nem patinae ligneae excedat. Quibus omnibus rite factis tu cribratum cinerem madefactumque Lepe dictae cistae ac patinae ei impositae,viq; ad summitatem infunde; & paulo post, asserem post
cineris infusione cistae imponendum cum inferno alsere verte:primoque assere amoto, etiam patinam ligneam cultri cuspide leniter infixo extrahe; &exactum modellum pio futura fundenda patina habebis cui deinde aes, plu-bum vel stagnu infusum , scutellam dabit. in qua denique prius tamen arcu illo recte undiq; ex limata eidemque ad quata) vitra couexa eo quo infra dicturi sumus modo convexa parantur.
Eode prorsus modo canalem B. A. C. figurae 1 laminae H siue sphaerice, siue hyperbolice excavandum landes, hoc unico excepto,quod loco patinae ligneae, dolabro,cuius cuneus sit aut siph ricὸ aut hyperbolice arcuatus, lignum
solidum longumque duorum aut 3 pedum Romanorum pro canali excavetur, reliquis ut lupra obseruandis.
De electione qualitate,' assilie Sitrorum. Ultra eligantur ex fragmetis speculorum, insigniter polita, pura, peruia, clara, & sine ulla
vena aequalis &vni ratis crassitiei,in quo reuera plurimum mul
ti perspicilli ars hallucinantur,
dum hoc tam necessarium requisitum non attendentes,raro etiam
exacta perspicilla elaborat, &c. Si enim ocularia specilla quibus scilicet comuniter legere i Olemus) - λ
neq; exactae figurae sphaericae, profecto visium magnopere laedunt,
detorquentque a suo naturali viis noceant. gore. Vt autem hoc maximum commodum euitetur, talia ocula.
ria specilla convexa Vt eligas ne cesse est , quae tubis opticis inserta, obiecta in sua debita proportione praecisa, clara & minime confusa exhibeant. Vt autem tibi sordes & venae in fragmentis speculorum latitantes
detegatur, necelle eli ea priuS luci sim, iuIονam exponere beneq; examinare; nam
obiectum confundit. Vitra autem ora sintilla obiectum quasi duplicatum, aut semiduplum exhibentia, nullius valoris esse scias pro conuexispoliendis, proindeque necesse erit