장음표시 사용
391쪽
aut ea relinquere & talia eligere, quae tibi obieeta opposita, oculo. interiraedio simpliciter sine umbra repraesentent aut certe aequare
torno uti ingenium diei abit, opportebit vitra illa: alias & oleum& operam te perditurum lcias.
Qua=Miο- Alium adhuc modum ad inue IIII aus vitra inaequalis crassiti ei cras, mi Vniformiter crassa conficiendi:
Us ' scilicet anulos ferreos fabrica mus , aequalis altitudinis sed una dis vitroru refractioni proportionatam in serius tradituri, urgentibus &instantibus iam Francosortesibus nundinis,a reliquis & pr lixiori tractatu inviti retrahimur.
ratione vitra convexa in patinis terantur.
magnitudinis unius patacOnis, ut ita figuram patinae melius parte paulo magis quam altera 'induat: &pice, colophonio, aut
largos; quibus tum in vitrina, die gypso assigatur capulo curto, ex Veneris aut Sabbati hisce enim ligno solido, plumbo aut alterius
diebus materia magis sistet esse materiae: inspergatur prius arena purificata, decocta, dcclara) vitra cribrata subtilior& sicca patinae infunduntur, infula vero superne in qua tadiu vitrum teratur, mu- planissima lamina aliqua,aut lapi- tata semper arena iam in terendo dea aut ferrea, deorsum vique ad nimis pulueri fata) donec omnino aequalitatem & margines anuli figura patinae induerit. Quo facto
depressa aequantur. no amplius mutetur arena, sed ea Suaderem autem crassiora vi- ipsa iam minutis si me puluerisata, tra eligere dummodo materia sit aqua made fiat,ita ut commode &sine inspersiis venis clara, muda dc facile vitru terendo in patina cirpura, utpote quae obiecta ob ma- cuduci queat; in hac itaq; madidariorem refractionem magis augere & siemi fluida arena , vitru post in- dc amplificare videntur quam te- ductam iam figura eousq; teratur, nuiora. Quomodo alite vitri ha- donec nullus amplius in terendo beri refractio, dc beneficio hyper- stridor audiatur, & arena madefa-bolicae lectionis tolli queat, super- eta instar atrameti nigra appareat. fluum esset hic apponere, cu eam At caueas ne nimiu aquae arenae capite x. Dioptrices abunde dc opa affundas, sed eousq; tantum donec time tradat ingeniosius Auctor be arena minutissime iam contrita, Cartes, tam Gallice, quam Lati- dc madefacta instar pulmeti nigrine iam editus, a quo dc alia mul- appareat ita ut neq; nimis crassa, ta in hac arte obseruatu necessaria neque nimis tenuis sit. Cauedum dc uti ha require; nos tamen praxi etiam est,ne inter terendia a renui do breuitati studentes, veram spe- nedum contritae, in patinam i i-ciem hyperboles pro cuiuscum- dant; ad quod deuitadum incom-que long tudinis tubis conficien- modum,postqua vitrum ia induit figuramν Diuiliaco by Corale
392쪽
3 3 figuram, de manus omnino lauaciae, & in terendo ad patinae margines disipulia,crasistorque materia per circuitum, panno detergenda auserendaque erit: quin imo, &noutis etiam locus deinceps eligendus, in quo nullum sit eiusmodi periculum pertimescendum Et licet splendorem vitrum hac vice non induat, sussicit ut sine rimula subtilissime eius superficies sit levigata, instar ebani politi. Aliqui autem eousque vitrum in patina terunt , donec poliatur & splendeat: qui modus
modi quidem praeter magnum labo--ε ρε- etiam incommodi ha
bet, quod eo vitra nunquam rere
sine scissuris, rimis, dc maculis elaborari queant. Alij vitra poliunt in corio cer- uino, aut materia illa ex quibus
pilei fiunt, super lignum oblongum & proportionaliter eX caua tum tensa, cuius crusta terra tripolitana madefacta inducatur, ita tamen ut nulla arenula intemeniat ; super hoc ligno ante pectus collocatum tamdiu vitrumio manubrio vel capulo affxum, ambabus manibus apprehesum,horsium, versumque lingulis ductibus paululum rotatum , non nimiς pressum ducunt fricantque, donec tersissima etiam specula
sito splendore stiperet : quod si sorte spati' dimidi) quadrantis
non contingat, signum est vitium in scutella pro politura non sussi. cienter suisse tritum, proindeque denuo terendum erit, ne figura iam concepta nimis diutina illa politura deperdatur, & quidem valde politum , sed pro tu Co inutile reddatur, &c. Hic modus poliendi non adeo placet, utpote per quem figura facillime adulteretur, &c. Alij adhuc multo secu- aliis morius & melius convexa in torno poliunt, beneficio scutellarum,eX exactin.
ligno salicis aut alterius mollioris speciei, et Lisdem magnitudinis &cauitatis, eius demque arcus, cum clypeis aeneis, leu patinis cupreis fabrefactarum ; quibus terra tripolitana madida induetis tornoque agitatis vitra tamdiu manibus parallele & sortiter applicant, donec exactissime poliau-
Sed hisce & alium exactissimum securissimumque modum placet subiungere nouum & ha- νιινa ρο-ctenus sorte ignotum. Enimuer b, i
si scutellae vel clypei ex stagno lint fusi, in ipsi sim et licet hoc modo
accurate vitra trita polire. postquam iam convexum vitium euigatissimam, instar ebini politi, .ut supra diximus, in scutella induit figurami tum scutella Oi13 no pulmento illo arenareo expurgatur, &mundissime detergittat: quo facto puluerem tripolitanum madefactum valde leniter patinae inspergimus, sicqtie prorsum retrorsumque fortiter & aequalibus ductibus vitrum in capulo hqren S. agitamus , agitandoque semper Diuitigeo by Gorale
393쪽
paululum rotamus, donec terra tripolitana omnino desiccata, vitrum in sicca & nuda patina exactissimum induat spic)orem Sta
vim quidquid scabrosi in vitro est absumit, illud spledidissimum
reddit, ut experientia te docebit, idque citra periculum deperdendi figuram. Sed sphinx adhuc meliorem , & magis exactam polituram Oedipo hisce paucis proponit is atris ae Φ linis uitinoo lang-netiuitaisnea turn mulmi pio litato,
facile princeps , & gemma omnium in Mathesi versatoriim profecto rarissima, vir integerrim US, omnibusque numeris completus, proindeque dignus & aptissimus,
ut & Reges & principes in dictis
Mathematicis disciplinis laudati ob μια- simis instruat ; utique & merito προηob praeclaras suas virtutes omnibus commendandus.Hic inquam '
sedula industria veram , propor- α
tionatam & unicam speciem hyperbolicae figurae nam praeter hanc nulla ad refractionem vitri
tollendam & ad propositum ido- PRAECEPTVM IV. nea inuenitur) ad quaecunque &cuiuscunque longitudinis vitra De noua es' facillima machina atque tubos parandos nobiscum cuneum ferreum h perbolice inuςRix esse graduu42. 32 . Quod ri .c. cs exam fabricandi siecunia in ollig/S Vide imagulum fe g. t R.
sim veram proportionim, quo Inue- refractionu ad vitra a b. quae quidem respectu cumque paraV . lateris manubrij h t u. talem habet inclinationem ut recta e g. CVm refractio vitrorum ad c secans h t u. ad angulos rectos refractionem aeris fere te concurrensque cum lima produ- habeat ut i 3. ad 2o. hinc necesse Etaing. habeat se ad rectam e fest secundum vitrorum refractio- ipsi h t u. parallelam, dc concur-nem proportionalem etiam hy- rentem cum producta lima in futperbolem , cuius ope tollatur e- ioooo. ad ii 69. Vel intelligatur mendeturque dicta refractio, de- angulus e fg.complementum ele- scribere & adinvenire. Quod cer- uationis limae a b. graduum 49. te praeter multa alia ingeniotissi- 18. siue eleuatio s f. iam dictae lima inuenta, egregie praestitit In- mae 4o. gr. 38. genuus, DoAisisimus, atque Inge- Huius autem limae manubriumniosissimus Gerardus Gutscho- c h t u. assigitur circino angulari ilius Medicinae & Artium Doctor, q r s. figurae 1. eiusdem laminae
394쪽
H. ita ut cochlea v. dicti r nubtij infigatur foramini u. memorati circini siue anguli obtusi, cochleat. autem, eius foramini t. immittatur, sic ut firmissime lima cum suo manubrio dicto angulo affixa adhaereat.
quasi incus lignea K. L. h. i. figurae z. laminae H. longitudinis i. pedis Romani habes autem quartam partem pedis Romani
hic etiam additam numero io. in 27. partes aequales diuisam, quarum integer pes dat i oo. pro cuneo hyperbolico p. n. O. rite parando. Huic ligneae incudi K. i. i. h. sit immobiliter at ferrumi nata lamina serrea K. f g. l. perfecte plana. Ex cuius puncto a. ducti sint radb utrinque a C. a d. a c. rectaque a b , quae sit longitudinis a. ped. Romani, ipsi f g. arellela. Habeat autem se linea
Virro. ad 2 i. denique ad bc. vi 23 o. ad 7. Hac eadem proportione seruata, si tres diuerse obtusos sabricaueris circinos angulares, seu angulos ex ferro, qualem delineatum vides figura F. scilicet q. r. s. ita ut lima a.b. figurae 6. cum suo manubrio omnibus tribus successive in soraminibus i. v. sit
applicabilis, tunc pro scindendis
cuneis hyperbolicis ab uno, viaque ad 21. pedes Romanos, instrumentum paratum habebis, quorum cuneorum deinde bene-Pars I. scio canales hyperbolice pro vi tris terendis exactissime exca
Quo magis autem circinus iam dictus angularis ' r.s. fuerit obtusus, eo maioris & amplioris arcus futurus erit cuneus p n o figurae et .laminae H. quominiast vero, eo minoris etiam longitudinis erit futurus tubus hyperbolicus. puncta autem numeris insignita utrinque scilicet lineae a. K.
denotant distantiam foraminum, quibus cocti leae,quas adumbratas& impolitas vides foraminibus in 6. utrimque, nempe inter poc . pro diuersis longitudinibus tuborum hyperbolice parandorum
immittuntur. Oportet vero hos clauos inferne, ubi foramina cochleate excavata intrant etiam cochleatos;parte vero quibus extant persecte rotundos & teretes esse, ita ut circini q r. s.crura q. r & q. S. eos uniformiter in circumductio
Igitur prout duos dictos clauos cochleares in serne in foraminibus magis aut minus ab a utrinque aequi distanter remotis collocaueris, sic & diuerse amplitudinis arcum cnnei pno dei cribes.
Vt verbi gratia, si infixeris claties in primis foraminibus i. & i. , utrimque in linea I K. a l. habebis arcu prα tubo hyperbolico unius
pedis: si in h.duorum: si in φ. triu , in 4.quatuor; in 9. nouem: in io.
395쪽
lineae a. b. decem: denique in et 1. Habeat vero incus K. L. i.h. cum 'habebis 11. sed Mia oportere fie- lamina ferrea Κ.L.fg. affixa,forati arcum leu circinum dictis lineis men q. 1.a. i. r. instar dolabri, in proportionatum dc cum eis aequa- quo cuneus chalybeus p. n. o. seu
liter obtusum. ferreus,& post inductum sibi arcu Redia autem a.e. diuiditur in 3. hyperbolicum, instar chalybis in-
partes aequales,quarum prima ar- durandus, ad angulos rectos ita cum cunei ecandi unius: secunda cochleam. n.firmetur, Ut parum-
duorum, tertia 3. pedum dabit si- per extimam superficiem planae militer linee a d.&a. diuiduntur, laminae q. i. a. i. r. excedens loco haec quidem in et r. illa vero in 9. portiones aequaliter a se inuicem distantes quae soramina, pro clauis cochleatis inserne utrinque infigendis, denotant. Itaque pro tubo unius, duorum, triumque pedum conficiendis, tibi in lemi et angulus obtusus a K. l a. pro teles- copio vero 4.3. 6 7. 9. pedum erit a.d.utrimque. Tandem pro tubo pedum i O .vlqtie ad 27. inclusiuea c.a J.Q-d ii vero omnes dictas lineas prolongaveris,dcin eis soramina noua & sia ea distantia inter se determinaueris, quali reliqua a se inuicem distant & simili
ter etiam circinos angulares q. r. S.
figurae 3. magis extenderis, instrumentum facile persecturus es universale pro cuiusque longitudinis arcu delineando ab uno vique ad IO. aut i oo. nam,uti iam diximus, quo magis cylindri seu cochleiae in dictis lineis utrimque aequaliter & in foraminibus sibi
opposite respondentibus , dispositae & infixae ab adistaverint, eo amplior,& pro maiori tubo, futurus est arcus cunei p. n. Ο.& econtra &c. inter limandum minime dimoueatur. Ita tamen necesse est omnia disponere, ut angulis p. & O. a cuneo dicto, per limam a. b. figurae 6. abrasis, cuneus paululum
fursum versus a. eleuetur, quatenus persectam undique figuram hyperbolicam induat. In hoc etiam iam dicto foramine oblongo q. r. i. i. pars b. inferior iam dictae limae, circini q. r. s. angularis figura: F. rimae r. infigendus, ad motum crUrium ' r.& r s. circa cylindros seu clauos supradictos libere vltro
citroque debet moueri: quo motu, cuneuS p. n. o. paulatim ad figura
hyperbolicam lima illa ita agitata delimatur disponiturque; qui
quidem plano fh g i, debet in fo
ramine parallele infixus manere. Igitur per talem rasionem cuneus p. n. O. Ope limae secundum supradictam proportionemrefractionis ad vitam in arcu hyperbolicae verae, dc pro refractione corrigenda , auferendaque ex vitro,
genuinae figurae dispositus, canales, seu circulares s uti in ΑΒ.figurae laminae H. vides adumbratum
396쪽
bratum seu rectos & oblongos prout delineatum vides in C. D. ligurae q. et iisdem laminae ita hyperbolice exacte excavaturus est, ut eius ope refractiones omnium vitrorum hyperbolice terendorum uniuersaliter sint aut omnino tollendae, aut salieni maiori ex parte emendandae corrigendaeque. Neque opus est deinceps quς- rere aliam inclinatione limae qua siti pradicta in , niti uniuersaliter mutata tota natura & refractione vitrorum. Sed nota cum crystallus montana maiorem obtineat refractionem, ideo hanc limat inclinationem ei scindendae sorte non tam bene proportionatam
st uafacilitate in a. nouis instrumentis ope cunei iam hyperbolice parati, canalis tam circulares quam oblongi exca-
CVneus m. a. n. figurae 1. laminae H. foramini q. p. Zi. insertus, postquam hyperbolice fuerit arcuatus & accommΟ- datus in iam dicto instrumento; inserendus est ad angulos rectos in fissura manubrij m. a. figurae 3. laminae H. sed cum ob figurae paruitatem qui hoc fieri debeat vix appareat , descripsimus dictum manubrium seorsm
figura 7. cuius b. c. anulum cui cu Pars I. neus in manubrio intrudendus est, a. o. autem dictum cuneum trochlea e. firmatum referunt;postea voluello n. m. a. figurae & instrumentis. ita firmiter affigendum, ut latus eius unum parallele centrum , C. seu lineam B.C. A dictae
figurae respiciat: quod quidem fiet
si resti o. n. ab voluello n. m. deposito, sola rota S. O. A. C. B. per
na ferrea s. u. cusipidem voluelli dicti deorsum continuo deprimens , magis per cochleam prope u. sti ingatur , voluellum que in anulo m. ita figatur firmeturque , ut nullo modo loco suo dimoueri queat. Quibus omnibus rite factis , t epedictus cuneus rota A C B. agitata in a. firmiter & sine sui gyratione persistens, canalem A. C. B. A. eXactissime & hyperbolice excavaturus est. Poterunt autem superficies eiusmodi rotae prius fundi ex stag-nO,aut plumbo, modo quo supra diximus. Vel excavato prius ope dicti cunei lignum , & ex cinere, inde forma tibi modellum, cui totum canalem, seu planum rotae A CB A.infunde, &tunc rite columnae C. in quatuor partibus trochleis ita affige,ut tamen inferne cΟ-nice acuminato axi infra centruG tota rota cum sua columna A. C. B. O. S. facile mobilis insistat. Causa vero cur voluellum n. X x a m .ha
397쪽
na. habeat plures fissuras est, ut re- ab solii tum dicto cochleari clauostis forte nimis quandoque rem in illud cum galea denuo reclude, &lus aut intentus, in aliam & aliam perfice. immitti queat , ita ut rota semper Quod si ex altera parte scilicet firmiter dc prel se super axe suo A. O. quoque tale voluellum,
moueatur. etiam per Α. latera rotae tria
At maxime tibi curandum vel quatuor etiam constituetis,
erit,ut Voluellum n.m. a. omnino tunc una Vice 2. tria, q. aut plura cum uno cuneo, manubrio & Ui- convexa hvperbolica , uno eo-tro deinceps in a. affigendo, rotae demque labore elaborabis, e qui- A. E. B. perpendiculariter,&ad bus si unum non succedat, fallem angulos reistos insistat, dc in gy- alterum exactum erit. Quinimorando nulla ratione in annulo m. arbitramur omnino , pessimum vacillet. hyperbolicum convexum , hoc clanali itaque iam rite per cu- quo diximus modo talique spe-neum livperbolice excavato, tum cie hyperboles, confectum me
inferne in voluello a. vitrum pice, litas optimo sphaerico fore. Sed coli phonio aut gypso rotae plano bene notandum tibi erit , scili- A. C. R. omnino parallele assigi- cet si velis semper exactissima Cminorito. Sed ut vitrum citra voluelli convexa elaborare, tunc post extraetionem ex annulom prout gula iam consecta & polita Vitraxa imium opus fuerit,possis eleuare,dcquan- te arcu illo seu cuneo tuo hyper-doque videre num fatis tritum po- bolico aut in formam subtilis. li- .uia is litumque sit; partem di isti voluel- mae iam prius accommodato,aut i i inseriorem feorsum delineaui- valde acuato,canales denuo debemus,prorit fabricari debet: 'nempe re corrigere ut perpetuo exactam ηrisaei refigura 8.&9. In priori quidem vi- figuram conseruent. des quomodo truncus inferior Iam figura . laminae H. habes voluelli n m .a. debeat esse forma- quoque aliud instrumentia adum- tus, dum vitrum eidem adhaeret: bratum , scilicet B. D. C. cuius is nam a. repraesentat quasi galeam ope in canali D. A. C. seu hyper- aperibilem,uti in figura 9. in a. Vi- bolice, seu sphaerice excavato, Vides adumbratam,deinde&denub tra exactissime teruntur poliun clausibilem cochleae. Igitur si turq;. Quod ut melius fiat,firme-
placeat tum , subinde vitrum exa- tur canalis D. A. C. super men- minare, num iam habeat figu- sim sitque longus circiter a. vel ram vel an satis tritum politum- 3. pedum intra cuius cauitaque sit, tunc galeam a. cochlea e. tem n. m. DC. q. columnae
laXato: si nedum vero app'reat crura voluello & axi versatili f
398쪽
haud aliter moueantur, quam in mum confundant, quod quidem strumentum illud, quo bibliopea incommoduin hyperbolicis congae libroru margines scindere & uexis omnino tollitur , quae ideo aequare solent. Nam rotula A. cu maiorem aperturam admittunt. inserno sibi agglutinato vitro R. vel ope funis restisque n.m.seu sca- Tabula longitudinis Sagitta dentat' in uno canalis late- circini angulamis. re dentibus implicata horsum prorsumque promoto instrumen- cylindri seu claui distentito , continuo gyrabitur: caeteris D C
tamen omnibu Nin hoe institia Emento obseruatis obseruandis, 'Λ instru-
Uro diuersae longitudinis tubis in
Procoroniti duae; tabes- - ζ idere hic placuit, quarum
, , e , , gratia I. Pedis. 6m. cylindros tamen leu clauos, circa quos triangulus vel circinus angu P ges QR - .lPartes Sagittae.
laris mouendiis erit, inter I e im- : mutatos seruare, & potius varios riabricare triangulos, seu circinos Hi uangulareS mutare velis.ὶ Secunda 2. I sforaminum aperturas&litu- aios I a
dines indicat, quae quidem adeo a ' θ I
obseruatu necessaria sunt, ut sine g ' νo 4 et rita vitri obiectivi tectura, vel f I apertura, optimum conuexu pes . g. 33AE Bsimum quasi iaturum lit:cuiusα- δῆλtio est,qubd radi j per conuexi par- ζis . .estes mamnates,incidentes tortuo
conum medium, obiectum oculo 33ST - exhibentem intersecantes, pluri- '' e . I. X v,
399쪽
D. pedum,erit longitudo Sagittae
ris extendere adhuc tabellam, se-cile poteris: nam pro tubo verbigr. 6o. pedu conficiendo, duplica distantiam cylindrorum, manen te eodem angulo & Sagitta,& habebis intentum &c. Si velis itaque pro astris libricare tubum,Verbi gratia io pedu, debebit diameter apertur e In Vitro obieetiuo esse patrium χωo. pedis Romani in ioo o. aequales con xa portiones diuisi voco aute con-ωσε. uexum obiectivum illud tubi vi in
Tabula amplitudinis diametri apertura foraminis conueri obiect-θhmci.
Si longitudo iubilfuerit pedumRO-
trum, quod proxime obiectum in mulierem. extima tubi parte respicit: oculare verb, quod oculo immediate injam adhibetur in quas aperturas tamen
lummodo intelligas Velim,pro vitris sph ricὶ paratis,na hyperbolic sectionis c5uexa,proculdubio
multo maiorem apertura admittunt;Vtpote quae omnes radios ab obiecto incidentes in unum colligant pinctu: quod sum in sphaeri
cis conuexis minime fiat, uti probatum habemus, necesse est margines vitri aequa proportione contegere,ne radi 3 per mediu conuexi incidentes & in unum punctum quasi coincidentes, per ces- laterales marginum radios conuradiosum, obiectum repraesentate in diuersis punctis intersecantes, dc consequenter colandentes, im-Diuilirco by Corale
400쪽
pediant, hebetent alit obfuscent. Et nota tantum conferre excelletiae tubi ritam contiexi obiectivi aperturam, quantum ceteris paribus exacta vitri politura &c.
PRAECEPTUM VI.iDe tubo Atrospico monoculo, i Euobus conuexis debita ympor
dipptrices tractatu cntio-- . iacit tubi litorum conue of mus tr*pAxionem Uniu= ad aluium omnino: prK teriit; qua Ro qn non attenta tubus ei ulmo, di profecto inutilis tibi erit. Itaque' 'portet pro Vitris &cduexis ocularibus fabricare,tornoque exacte es cauare patinasseus cutellas mi.' nstres prqfundisinesque, ita Vt ea rum semidiametri, ad scutellas &clypeos maiores eorumque semi, diametrosa quam proportionem habeant; qtialem quidem sitim moa nobis studio exaratam sequens tabula tibi indicat. Quan l Sed nota quo ex minori scutella istere ηε oculare convexum fuerit paratu elaboratumqped maiora,sed ma- consuta obiecta apparitura, dc econtra.Et licet proportio conuexi obiectivi ad oculare non sit indivisibilis, sed satis magnam obtineat latitudinem , magis tamen accurate obiecta, magisque clara, ex Libebuntur tubo, cuius conue Xa aqua proportione ad inuicem
NOMICO. 33IItaque sequentis tabulae primet
columnae numeri denotabunt longitudine tubi, siue diametros arcuum scutellarum maiorum. Secundae vero significanti partescentesimas pedis Romani in icio. aequales portiones diuisi. c
Si fuerit Longitudi ubi seu diametricutelis procos ue obpetauo pediti,
Romahorum, o Erit diameter scu
is ullae mi vitri Proo conuexo Ocul ria pittium centesima
Habes lila modii compeodiosissimum, telescopium astronomicum rite fabricandi, quo simul de semel plurimas stellas & integram Lunam tibi cernere licebit clarilsime & iucundissime , etsi modo inuerso, qui tamen in astris undique rotundis parum ossicit. Sed ut tabula melius intelljgatur,