De morbis mulierum et puerorum praelectiones

91쪽

AFFECTIO HYSTERICA 8 Huius morbosae conditionis nervorum status ab quac utraque, sive intrinseca, sive F extrin-runtur. Duae sunt hujusmodi partes, aut vasa sangiuinem ducentia , aut nervi fluiduni

nerveum ferentes. Cum autem hystericae con vulsiones ad musculorum motum depravatum pertineant , cumque nos non sanguinem , sed fluidum nerveum in olus muscularis causani

esse in physiologia fusus ostenderimus , patet hysterismi causam proximam esse mollitiem ,& sensibilitatem summam nervorum , summamque spirituum ataxiam . Hoc in veluti morboso statu constituti nervi facile levibus eae causis mutantur, perturbantur , atque irregulari influxu spiritus nervosi musculos convulsiones fas uri adoriuntur. Nec a laudabili coniectura admodum alienum est adserere quandam in cere ro haerere mutationem , perturbationemque, qua morbi, de quo sermo est , causa proegumena constituitur , & character hystericus veluti imprimitur , ae substinet ut . Et quemadmodum epilepsia , vigente hujusmodi charastere in cerebro, numquani curatur, 3c datis vel levibus ex causis sopita reviviscit, ita passio hysterica per paraxysmos 'adfligens numquam, nisi , deleto hoc charactere ,

curatur,& levibus ex causis temperata recrudes it . Sic intellia itur cur mulieres hvsterica

in tantaneas in corpore mutationes habeatit , cur

92쪽

extrinseca causa ad aflum incitaturque hystericus paroxysmus. Uteri labes

ut cur ex levi caloris, frigoris, odorisque actio. ne admodum perturbentur, cur inflabiles sint, cur ex animi pathematibus admodum asticiantur, curque in paroxysmo tantas protei formes

ita irasque substineant phases , quibus omnibus percipiendis explicandisque non suisceret totius vitae cursus . Neque dicatur hysterissent

proximam causam in utero haerere ex ratione, qua observatur, curato utero , morbum quoque curari nam id veritati aperte opponitur. Vl-

di haud raro saevissimo hysterismo subjectis

quasdam mulieres & nullam in utero labem gerere . Noli dolor viscus Occupabdi, non menstruationis neque in periodo , neque in sanguinis conditione ulla perturbatio & labes apparebat . Et licet aliquando per matrimoniuem conceperint, non fuerunt penitus liberatae. Agit nunc vigesimum septimurn annum nobilis juvenis, quae quatuor filios torosos,& optima praeditos sanitate peperit. Haec ante matrimonium hysterica erat , dc poli matrimonium . atque filiorum generationem hysterismo h borat . Ludit morbus per risum &chinnos , in quos tam vehementer per duos tresve dies integros profunditur , ut omnibus adstantibus commiserationem faciat. Et per paronymos non certo anni tempore morbus adfigit.

93쪽

AFFECTIO HYSTERICA.ut plurimum morbum arcessit. Quando enim lympha , aut sangui; vitium tale conceperit, quale par est uteri nervis irritationem communicare , tunc per sympathiam modo corpori toto , modo usi , modo alteri parti communicaturassetiturum , & hystericus paroxysmus in scenam venit . Sic ciborum iridi estio.nes, & eorum reliquiae degeneres fa pri.

Fer hos continuos i isus enata est bronchocelas,quar sui vultus venustatem deformat . Haec numquam uteri functi' num laesionem habuit ullam . Ceterum lana est , & multa pinguedire carnes operiente gaudet . Neque nos denegamus uterum ut plurimum hystericae e cri-ranuae causam esse . Nam quaecum ille sit illa uteri labes sive ih humorum vitiata qualitaterive vitiata quantitate haerens, s emper irritatis nervis visceris per sympathiam cunctis corporis partibus irritatio communicatur. Nervi enim uteri sunt a magno intercos ali qui cum toto corpore conseruum, de commercium habet. Verum ad excitandos hujusmodi per totum corpus miras convulsiones requiritur in cerebro morbosus character , & in nervis

summa debilitas, magnaque fluidi nervet atam xia. Quod sive pec artem , sive per natur e

94쪽

irritare aptae id ipsum pariunt. Sic medicamentum, potissimum catharticum irritans hystericas parit convulsiones. Sic frigus instantaneum, instantaneusque calor, impedimentum perspirationis, odores suave-olentes , atque id genus alia vel levia accidentia morbum advocant. Verum his omnibus esticiora sunt ani

mi pathemata, a quibus sit saevissimos

opus, sive per status mutationem , sive per, aliam qua incumque causam tollitur a cerebro hystericus character, x nervi roborantur, tunc hysterica mulier integre curatur . Et quae mulieres per matrimonium perque filiorum generationem aliquando curantur , hoc obtinent beneficium non tantum propter mutatam uteri conditionem , correctionemque lymphae uterinae, & rnenstrui sanguinis , , sed propter mutatam cerebri , & nervorum conditione ni advenientem tum ab animi hilaritate , quae cum veneris exercitio copulatur , tum ab aurae seminalis frequenti intra corpus immissione, qua cerebrum , nervosque corroborari sole

re cuius is innotescit. Plura hac de re dicere vetat restricta institutionunt methodus.

95쪽

AFFECTIO HYSTERICA. 'Thystericos insultus mulieres incidere pas sim observamus. Timor, maestitia, pavor, commiserationis idea, & his si milia mulieres atrocissimis hystericis convulsionibus addicit. Et hysterici ac cectus eo sunt frequentiores , quo timor saepius, vel absque causa , aliquando eas corripit. Neque inficiari potest non raro paroxysmum saeviorem advenire absisque ulla apparenti causa . . 25. Signa, quibus morbus hystericus cognoscitur patent ex hactenus exposittis . Unicum dubium, quod in exercenda praxi vos perturbare potest, est quando distinguere hysterismum ab epilepsia debe tis . Utrumque morbum pene aeqtialia comitantur symptomata . Nos credimus rem ita absolvendam esse . Cum hyste rico insultu numquam oris spuma, quae passim cum epilepsia copulari observatur. Sensus interni externique non eo

dem modo in hysterico, & epileptico in

sultu amittuntur . In hoc ita pereunt, ut si aegri corpus in ardentem iniiciatur fornacem, torum absque ullo advertentiae signo coburitur. Soluto paro-xysmo hystericae naturali faciei colore,

96쪽

A R T I C u L u S IV. bona corporis alacritate , licet parunc sint laxae, ad consueta rede Unt Vitae munia. Ab epileptico insultu evata mulie rerum pallidae observantur, de stupidae more ebriorum , nec nisi summam laxitatem in toto corpore sentiunt . Et haud raro sinit morbus in cujusdam partis paralysim . Verum non negamurum hujusmodi symptomata cum hysteria aliquando quoque copulari, tussc fit morbu*, quem vulcto dicunt e si sanet uterinam. O Uan--ogvam. do hysterica passio transiit in uterinam epilepsiam interficere potest. Sic intelligimus cur aliquando extremis fatis hysterica passione quas darn laborantes mulieres cesserint . Ceterum simplex laystericus affectus numquam interficere solet. Licet vitam taediosam.& undique aerumnis plenam hystericae ducant. Nulli est dubium per hanc affectionem aliquando fluida , & solida quodammodo

vitiari, unde aut chroNiCUS , aut acutus lethalis morbus oriri potest, ex quo suae vitae finem attingit hysterica mulier . D p. se, Duplici ratione hic est morbus curanei, at paroxysmo, altera insti plex es . tui oportet extra parOXysmum . In pa-

97쪽

AFFECTIO RISTER PCA 'groxysino si sensus deficiunt , proe urari debet ut aegra duros in obices non incidat, a quibus aut cranii , aut alius partis fracturas, contusiones , Vulneraque accipere potest . Deinde videre est an ex saetidis sumis aliquod emolumentum ab aegra sentiatur. Nam ab his non semper levamen expectatur . Coniunx

mea ab faetidis sumis accipit paroxis mi accessum, & ab iisdem recipit paro-xysmi exacerbationem. Ceterum quando scimus hos fumos levamen afferre solere ex ratione , qua nova in nervis motio morbosae adversa excitatur, tunc

charctam , lanam , calceamenti ex exiccato bovum corio confecti frustulum , pilos, aliaque id genus corpora comburenda sunt, Sc sub naso aegrotae ad excipiendum fumum debent collocari, Adhibent non sine fructu quoque mulieres olei, vel tincturae succini, aut rutae, aut artemisiae, aut alius faetidae heria

bae odorem , & si deglutiri potest dant

manducandam contritam etsi vem oleo succini imbutam; quod non reprobam S . Si vehementes sunt convulsiones , diuque videantur durabiles leves ligaturae ad

altera in paroxtimst.

98쪽

Altera ex-

s . ARTICULUS IV.

ad articulos faciendae sunt , A plantis pedum optum frichione adhibendum est.

Quando non multum convulsis vis moti-bUS corpus agitatur , phlebotomiaeque locus concedi potest , tunc sanguis me, diocri quantitate est educendus . Mulierem undique convulsi vis motibus vexatam non esse arctis vingulis custodiendam suadet illa ratio, qua in praXi vi detur aegras possc cessatum paroxysmum ab huiusmodi artificiosis vingulis, quam ab ipso morbo majorem incommodum accipere. Mihi in usu est nil in paro, Xysmo hysterico mere conjugi S operari. Custodiendam ipsam iubeo hac lege, ut ne hilum quidem constringant ipsius corpus, sed tantum impediant, ne in durum obicem irrumpat. Credo enim sibi ipsi naturam in illis motibus convulosi vis excitatis medicinam parare, qua paroxysmi solutionem sollicitam procurat . Omnia artis molimina frustranea immo & noxia ipsi sunt. . 26. Soluto hysterico paroxysmo sedulo est moliendum , Ut non redeat. Huic obeundo fini oportet nervosii systematis firmitudinem procurare, ac tollere

99쪽

AFFECTIO HYSTERICA:

Iere a cerebro impressum hystericum charactarem nuper indicatum , &si qua sint uteri vitia tollere , aut sal

tem emendare. Sed hoc opus , hic la-hor 8 Ante omnia oportet primarum viarum statum, & mens ruationis conditionem inspicere . Ut plurimum viscor obsidet ipsas partes , & menstruationis aut suppressio, aut imminutio , aut perturbata periodus, aut ab eodem viscore vitiato uterum inundante unice derivat, alit ab ipso fomitem recipit. Hisce apparentibus bonum est ante omnia repetitis lenibus emeticis corpus excutere,& hujus viscidae acrisque materiei eductionem sollicitam procurare . Catharticis potissimum penitus est vale dicen.dum; & si alvus lubricari oportet solis emollientibus clysteribus, vel saltem leuissimis eccopo tricis magnesia nempe Uitri, pulpa cassiae recenter extracta, & sero

lactis depuratissimo , aut his similibus

100쪽

s: ARTICu LuS IT.ioranae, etiam aedrios, peomae, chamaemeli, Sc his similium herbarum aut simplices, aut cum sero las is depurato hystericis mulieribus suppressione, vel imminutione menstruationis laborantibus non sine fructu nostrates propinant. Laudant quoque fummopere pulverem de guttaeta Riverit , castoreum , mirrham , succinum, sal volatile viperae , quorum pulverum conjun tionem cum extractochinc hinae faciunt, eosque per sesqui mera sem dc ultra propinant . NOS qtae madmodum haec remedia penitus improbare non audemus, ita lubenter satemur ab

Opio, mos cho, valeriana sylvestri ,& li, quore anodyno Hos manni efficaciorer medicinam pro hysterica affectione posse

vos habere. Quotidianis enim experimentis diu cognovi indicata nunc remedia non raro morbi inteeram curationem fecis

se tu , sive Dod haec remedia novam

sg) Plures casus veritatem hujus effati ostendere possent, sed inter omnes valet sequens . Nobilis iuvenis annorum O. post susceptum