장음표시 사용
21쪽
eensam oculis conversis flammae partem lucidam dc caeruleam inseriorem , et lychnii partem nigram & candidam , sebi partem clariorem & obscuri rem alteram atque ungula a singulis diti inguimus. Et sic patet, nos eorum nobis conscios esse, quae simul percepta a se invicem distinguimus. Quod si jam a candela procul recedas, ut propter distantiam distinguere non valeas et lychnium a flamma , flammae partem inferiorem a superiori , multo minus autem sebi partem superiorem ab inferiori, claret nee tibi amplius te conscium esse ellychnii & coloris caerulei in parte flammae intariori, multoque minus disterentiae coloris in superiori ac inseriori et lychnii ac sebi parte. Quamprimum adeo non amplius simul percepta distinguis, sed in unum contrundis; eorum quoque tibi non amplius consciuxes. Atque adeo patet, quorum tibi conscius es, ea simul percepta a te invicem distingui
. Propositum iam nobis est in iraturam & essentiam animae inquirere, unde ratio reddatur eorum , quae menti insunt, vel inesse possint . I. Ut igitur certo tramite progrediamur, determinationes mentis egentiales legitimo ratiocinio colligendae veniunt ex iis, quae indubia experientiae fide constantia Iam quod anima sibi conscia fit rerum a se pereeptarum, adeo evidens est ut in dubium vocari non possit . x 1 empir. de hoe ipso animam corpore nostro distinguimus I. ao P να-. Quamobrem videndum, an non exinde deduci possit, quod quaeritur, aut num inde deducere liceat quae viam ad ulteriorae sternunt. In Psychologia empirica cum nullam istius actus, quo anima sbi conscia est, quemque apperceptionem appellavimus F. 33 Pθα-. empir. notionem distinctam dederimus . sed in contusa acquieverimus, propterea quod in Psychiaogia rationali huius actuc reddeada demum ratio est . . , prima omnino cura eam τradituris esse debet, ut appocmionis notionem distinctam consequamur resolvendo hanc actionem animae in alias simpliciores, ex
quibus constat s s. 31 on I. I. 'niam Vero alia nondum, praei upreni hie possunt; a posteriori utique disquisitionis hujus initium fieri debuit. Scrupulosioribus circae alteram par tem propositionix praesentis dubia quaedam ori tiruerant, nimirum an adhue ab anima percipiantur, quae ob distantiam, qua ab oblecto. visibili removetur, non amplius ire objecto distinguit. Quamvis vero per observationes telescopicax dubium haud dissiculter tolli poterat; idem tamen in praesenti insuper habemus, propterea quod paulα inserius de iis, quae perceptionibus confulis instini, ex instituto fiet visquisitio. Cum arduum quid moliamve conceptum animae essentialem investigaturi, qui iis, quae animae conveniunt, a priori expli- eandi, sumeit; nemo mirabitur, quod & ipsi omni utamur circumspemone , & alios a eandem adhibendam invitemus
cuisti, S animis la pereepthve totali partiales distinguit p rerum pereeptarum μpς ς iis tanscia est, oecontra uando enim in perceptione totali partiales disti ' Hi cum perceptici sit actus mentis, quo quid sibi repraesentat F. al hasT 'γcbοl eo piri P, quae sibi simul repraesentat, ea sibi tanquam diversa re rerum praesentat S. 43. 4o Eorum itaque sibi conscia esis io
proruna Similiter si anima sibi conscia est rerum simul perceptarum;eas a se invicem ρ's distinguit A. Io Quare cum singulae istae perceptiones a se invicem distinctae ipso actu apperceptionis c Las P Fb. e . a in sint totali s 3 PBcbοtempotanquam partiali S. o Hyb.mp.j;quando anima sibi conscia est rerum simul perceptarum, perceptiones partiales in totali distinguit. Ruod erat alterum
22쪽
Nimirum ipso appereeptionis actu diversi percipiendi actus a se invicem separantur. qui eum una in mente existunt pro uno habereatur, quemadmodum accidit in perceptioni-hus confusis, ubi anima actu apperceptionis eas a se invicem non amplius separare va- Iet . Haee probe notanda sunt, ubi in distincta mentis humanae cognitione seliciter progredi volueris . S. II.
Arima sibi sui conscia es, quatenus sibi conseia est suarum mutatisnam ueluti m
actionum: me alitersibi conscia. Patet idem denuo, si animum ad nosmet- ipsos advertimus. Dum enim attentionem nostram in hoc convertimus , quod rerum perceptarum nobis conscii sumus ι nostri etiam nobis conscii o ia. sumus. Sed tum apperceptionem, actionem quandam animae, percipimus css. 2s 'dicto empla J , & nos per eam tanquam subjectum percipiens ab objectis, quae percipiuntur, distinguimus, agnoscentes utique percipiens subjectum esse quid diversum a re percepta. Anima igitur sibi sui
conscia est, quatenus sibi conscia est suarum mutationum. Quod vero non aliter sibi sui conscia, nisi quatenus suarum mutatio num sibi conscia est, a posteriori itidem, nimirum ex somno, colligitur. Dum enim dormimus, nullius nobis mutationis in nobis contingentis conscii sumus . Sed nee in somno nobis nostri sumus conscii. Patet adeo, nos nobis non esse nostri conscios, quando nullarum, quae in anima conti gunt, mutationum nobis conscii sumus. Quamprimum evigilamus, res quoque quasdam a nobis percipi nobis conscii Himus, atque tum etiam rursus nobis nostri conscii evadimus. Unde satis superque intelligitur, animam sibi sui consciam aliter esse non posse, nisi quatenus sibi conicia est
Veritas propositionis praesentis manifesta quoque esse poterat per praecedentem. Etenim si anima sibi sui conscia esse debet, necesse est ut se percipiat di appercipiat, aut, ut aliquas habeat de se pereept iones & harum perceptionum sibi conscia sit. Quilibet autem in seipso experitur, quod anima sua non alias de se habeat perceptiones, quam modificationum suarum. Quamobrem nec aliter sui conscia esse potest, nisi quatenus sibi modificationum suarum conscia est.
Quando anima sui rerumque a se perceptarum Hi conficia es, iustatu pere suando raptionum distinctarum e 1, ct contra. Quando enim anima sibi rerum simul amma in perceptarum conscia est ; perceptiones partiales in totali distinguit S. I x . Atque idem intelligitur, quando sbi sui conscia est S. Ia . Quamo rem eum anima sibi sui rerumque a se perceptarum conscia est, perceptio totalis distinista est S dicri empir. , adeoque anima ipsa in statu per- Liaram. ceptionum distinctarum existit. αα oderat anam. Quod si ponamus animam esse in statu pereeptionum distinctarum, perceptiones totales distinctae sunt S. 4s 'dichol. empir. , consequenter pereeptiones partiales, quae totalem ingrediuntur, clarae sunt g. 4 P Ηλις in . Quamobrem res simul perceptas a se invicem distinguimus I. Ir
23쪽
Onalis satus cesset in somno Ideliquis animi re opte-
Psicho empir. , consequenter anima rerum simul pereeptarum sibi conscIa est F. io j suique conscia esse potest ar. I 2 . Quod erat alterum.
Status igitur perceptionum distinctarum status , quo anima rerum simul perceptarum& sui ipsius sibi conscia est, sunt unus idemque status. S. I .
Nos rerum perceptarum & nostri esse nobis conscios, quando vigilamus &somniamus, notorium est. Anima igitur es inflatu perceptionum diastinarum, quando vigilamus oe somniamus S. I II.
Apparet adeo, in quonam somnium & vigiliae inter se conveniant. Differentia polebit in serius. S. II.
Nec minus patet, nos, quando dormimus, in deliquium animi incidimus & a poplexia tangimur, nec nostri ipsius, nec rerum aliquarum e X tranos nobis esse conscios. Anima igitur in somno, vel quando deliquium patitur, vel quando amplexia tangimur, non es in statu perceptionum distinctarum .
Cur in somno, deliquio animi & a poplexia cesset status perceptionum distinctarum . in serius demum constabit. Nec minus inserius positive intelligi dabitur qualem anima in somno, deliquio sui & amplexia haheat statum . Utile autem est status animae a se invicem distingui, non modo ut constet quotnam eorum possibiles sint Sc quomodo alternentur a Verum etiam ut ex statu animae observato alia colligi queant in casibus datis, quorum alias
Si perceptiones partiales singulae obsturae sunt; anima sibi rerum pereeptarum atque sui conscia esse nequit. Quando enim perceptiones partiales singulae o scurae sunt, perceptio totalis obscura est c dy. 46 Pochol. empiri 9, consequenter nihil prorsus rerum perceptarum a se invicem distinguere valemus S. 32 PBGol. empiri ), adeoque nec earum sibi conscia esse potest S. DPhcbol. empiri . suod erat unum. Quoniam igitur rerum nullarum, quas percipit, sibi conscia est , nec perceptionis, nec apperceptionis ullius g. et . a s P FGol. empir. sibi conscia . Quamobrem cum sibi conscia esse aliter non possit, nisi quatenus suarum mutationum sibi conscia S. I 29, adeoque pereas se a rebus perceptis distinguit S. io ; si perceptiones partiales singulae obscurae sunt, nec sui sibi conscia esse potest. Quod erat alterum.
An propositio inverti possit, ex hactenus dictis ostendi nequit, propterea quod nondum constet, num fieri possit ut anima ab omni prorsus perceptione vacete quod ubi contingeret, eandem quoque sibi rei perceptae nullius, consequenter nec sui ipsius consciam fore evidens est.
Quoniam anima est in statu perceptionum obscurarum , ubi perceptiones partiales fuerint obscurae g. 47 P chol. empir. 9 ; in flatu perceprionum obscurarum nec sui, nec rei alteritis /ibi conscia.
An status perceptionum obscurarum possibilis sit, nondum patet inor. g. . Ne que adeo inferre adhuc licet animam in somno, deliquio sui & apoplexia esse in statu perceptionum obscuratum, etsi constet eam tum esse in statu , quo nec sui, nec rei cuiusdam alterius sibi conscia est. Haec igitur disquisitio tantisper seponenda, donec natura & essen
tra animae uobis fuerit explorata. s. 18.
24쪽
Obscuritatem perceptionum totalem appello, quae inest perceptioni totali. Quamobrem cum perceptio totalis obscura sit, quando partiales, quae eam ingrediuntur, singulae obscurae sunt I. 6 UFGol. empiri ri Astur ias totalis enascitur ex Ascuritate peree ionum singularum, quae totalem imgrediuntur . Facile apparet in perceptione partiali, quae totalem inoditur, nihil prorsus clari supponi, vi cujus anima unam ab altera saltem eatenus distinguere valeret , ut pluralitatis perceptionum sibi censeta foret: quo in casu se distinguere a Duc posset a re percepta atque possibile foret, ut sui adbue conscia edet. S. I9.
curitat pereepthnum totalis tollis appreceptionem. Quoniam enim o scuritas perceptionum totalis ex obscuritate singularum partialium enascitur , quae eam ingrediuntur cf. i8 . in ea anima nec Hii, nec rei cujusdam alterius conscia esse potest . II , consequenter vi eius apperceptio testiitiari . cmycMI.empiro.
inandonam & cur singulis perceptionibus particularibus obscuritas insit; hic quidem definiti nondum potest S. 2
Πω γνυρσώ-- partialium nascitur appreceptis. Si enim perceptiones partiales clarae sunt, anima res perceptas a se invicem distinguere valet S. 3t Nyctoc empir. , imo actu distinguit, animum ad illas advertens. Quare cum tum rerum simul perceptarum sibi conscia sit F. II , adeoque eas appercipiat I. as απιοι empla. t, apperceptio ex claritate perceptionum partialium enascitur.
Hinc non mirum Obscuritate tolli apperceptionem sobscuritas enim desectu . seu privatio claritatis est, adeoque hac deficiente deficit ratio apperceptionis sufficiens c s. O Po . ratim.& s. σε Onol. . Sublata igitur claritate perceptionum partialium, ademque posita obscuritate earundem, tollitur apperceptios F. Ias DL . I. EI.
Quando anima sui rerumque perceptaro ibi consita est, eas eri se invicem atque extra se ipsam percipit, ct contra. Quando enim anima rerum perceptarum sibi conscia est, eas a se invicem distinguit S. io . Et quando sibi sui conscia est, suarum sibi mutationum conlata si. I et , adeoque per easse a rebus perceptis distinguit. Quamobrem cum ad id, ut quid extra nos,& res perceptas extra se invicem percipiamus, illud tanquam a nobis diversum, has tanquam a se invicem distinctas percipiamus S. 44 Ontol. ;quando anima sui rerumque perceptarum sibi conscia est, eas extra seipsam atque extra se invicem percipit. nuod erat unum. Ponamus jam animam res percipere tanquam extra se invicem; eas tan Iluam a se invicem distinctas percipit s. 344 Onrol. . Et ubi eas sibi extrae ipsam repraesentat, tanquam a se ipsa diversas repraesentat F. rit. . Est uitur in casu priori rerum perceptarum S. IOP, in posteriori sui conscia g. et a P. Quod erat alterum. 'ruologia Ratio alis. B QDdsi obscuri
Ratio apprece pilanis adficiena iis Ratio onere prionis praeseri
25쪽
Quod si quis ea mente recolit, quae de notione extensionis cl. ct f D. oarat. 33e continui s. ss o seqq. OnDI. dicta sunt, plurimum lucis inde affundi sentiet propositioni praesenti, quae in P chologia hospites ad auensum dissiciles experitur. S. 22.
mando anἰ- rerum pereeptarum suique sibi conficia est, eas tum Inter se ,
tum cum se confert. Quando enim anima rerum perceptarum sibi conscia est, eas a se invicem distinguit S. Ir . Quoniam igitur earum diversita- temagnoscimus, quatenus patet, substitutis sibi invicem perceptionibus partialibus mutari totalem c g. I 83 Ontia. , cum quid diversum ab altero non agnoscatur, nisi quatenus notio diversitatis ad ea applicatur, hoc est, ad ea animum advertis, quae notionem diversitatis ingrediuntur: anima rerum perceptarum sibi conseia vel res ipsas perceptas, vel ea, quae ipsis insunt, inter se conferre debet. Non absimili modo ostenditur, quando anima sui sibi conscia est, eam res perceptas cum se conferre, quatenus scilicet se tanquam subjeitum,
res vero perceptas tanquam objectum perceptionis considerat.
Nemo sibi metuat, ne animae tribuantur, quae eidem non insunt , dum sibi sui rerumisque perceptarum conscia est, propterea quod istas comparationes inter res perceptas 5: se institutas non animadvertit ad se attentus. Μulta enim actibus animae insunt, quorum sibi conscia non est, &quae ideo in Psychologia detegurc conamur , ut rationi pateant. Si quis in Psychologia empirica attentionem suam desiderari passus minime ruuli a Mia Lis iatra μlura exempla succurrent, quibus prae:udicium tollitur. Plura autem occurrent deinceps , imo passim experientia communis suppeditat , ubi actiones ex habitu Pr fluentes ex primoris diis suis nobis perspectae suae .
Quando anima sibi sui rerumque perceptarum conficia es, super perceptione torali resectit. Quando enim anima sui rerumque perceptarum sibi conscia est, res perceptas tum inter se, tum cum se confert g. aa , consequenter attentionem suam successive ad alias aliasque perceptiones partiales in totali contentas c g. 3 Psecto dirigit, & mox eandem ad easdem simul revocat S. 219 Psychote tr. , nec absimili modo attentionem ab objecto percepto in se tanquam subjectum percipiens convertit, moxque ad objectum & subjectum perceptionis una adhibet. Super totali itaque perceptione reflectit 6 et 37 P cbol. empir. .
Nimirum primo perceptionis momento anima quasi attonita haeret in objecto ae perplexa e us claritate tota confunditur, ut nihil esus adhuc sibi conseia diei possit. Mox altero momento attentionem in se trahit partialis quaedam perceptio in omni casu non propter eandem rationem, prout i inserius clarius constabit: cum ratio utique aliqua adesse debeat, cur anima ex perplexitate ad se redeat. Inde tertio momento eandem attentionem ad perceptioiIem aliam partialem, quae totali inest, promovet. ac quarto eam ad utrasque reducit simul. Et hoc modo absolvitur illa comparatio, quae ad diversitatem agnoscendam suffincit. Rationi manifesta sunt, quae dico, eum notionibus consona sint. Quod si status insan-tilrs recordaremur, cum primum in lucem editi objecta visibilia intueremur; lino si pristini in utero status memoriam haberemus dum intra eum agitati tactu resistentiam percipiebamus; illa perplexitas di modus exeundi ex eadem ad statum distinctarum percepti nam matri sina foret a posteriori. Celeium perplexitatis indicia praebent infantes, quoqrum, dum ad visibile provocatur attentio, oculi in id quasi immoti diriguntur. Et modus ex perplexitate exeundi ad statum perceptionum distinctarum ex iis colligitur, quae a
26쪽
nobis fiunt , ut infantum attentionem provocemus ad objecta Se inprimis ad nonnulla ipsis inexistentia. Neque vero difficultatis quicquam habet, quod apperceptioni adsueti omnia simul fieri debere existimemus, quae nonnisi successive fieri diximus: id enim inde est, quod tempuscula, quibus singula fiunt, imperceptibilia sunt ad alia praesertim collata, quibus
perceptibiles enectus in natura rerum fiunt. Dari autem tempuscula nobis imperceptibilia, quae tamen a natura in plura alia minora actu divisa sunt . 333 DLὶ ι innumeri effectus naturae loquuntur, de quibus in Physica agemus. Prae: udicium a tempore ortum per noti nem ejus alibi cs. 37a seqq. Onul. explicatam arcetur .
uando anima sui rerumque perceptarum Hi conscia I perceptionem eandem per aliquod tempus conservat , eandem veluti ast ipsa di linguiter Me m mento eandem adbuc est, quae fuerat ante, intelligit. Quando enim sbi sui rerumque perceptarum conscia est, super perceptione totali reflectit S. a 3 . Attentionem itaque suam successive ad alias aliasque perceptiones partiales in totali contentas dirigit an a 37-Et quoniam porrores perceptas tum inter se, tum cum se consert c S. 21 ; attentionem suam mox ad duas vel plures partiales simul iterum revocat S. 239 Psycb.empir. P. In apperceptione igitur plures actus sibi invicem succedunt,' consequenter perceptio, quando anima sibi conscia est, per aliquod tempus conservatur cf. s7 tu. I. Quod erat primum. Iam eum anima attentionem ad perceptiones aliquas partiales simul revocans per demonstrata, eas a se invicem distinguat S. Io ; necesse est ut eas per aliquod tempus conservatas easdem este intelligat, consequenter momentorum temporis diversitate eas a se ipsis veluti distinguat S. 18t OntοI. . Quod erat secundum oe tertium.
Qui distincte aliis explicare conantur, quae ad simul percepta distinguenda requiruntur , di acumine psychologico cum dono distinctae explicationis coniuncto pollent a quae modo dixi in seipus experientur. Ceterum cum res, quae antea a nobis iam perceptae fuerunt, denuo percipientibus, imaginatio perceptiones quoque praeteritas reproducat I. a PDeω. empir. I imaginatio quoque in actum apperceptionis influit: sed quinam eous sinteisectus, suo loco distinctius explicaturi sumus .
Ad actum appereepthnis attentis S memoria coneurrit. Quando enim ani ma sibi rerum perceptarum suique conscia est, super totali reflectit S. 23 ). Quamobrem cum reflexio successiva attentionis directione ad ea, quae in re percepta insunt, absolvatur S. a s 7 PBcbol. empir. ; ad id, ut anima rerum perceptarum sibi conscia sit, consequenter adactum apperceptionis S. 2s Puchol. empla. 9, attentio concurrit. Quod erat unum. Porro cum anima sui rerumque perceptarum sibi conscia est, perceptionem eandem a seipsa distinguit& hoc momento adhuc eandem esse intelligit, ouae fuerat ante S. 24 . Quoniam itaque ideam altero momento veluti cenuo reproductam recognoscit S. 173Pβuot empiri I ad id,
ut sibi conscia sit, adeoque ad apperceptionem S. a s 'ntil. empir. , me
ptiones versetur. Ientio ct mento. ria a opperceis pilonem
27쪽
Quoniam ad cogitationem requiritur apperceptio eum perceptione s. 26 PBeticem p. ; ad cogitationem attentio oe memoria S. 23 γ, nec non reflexis concarris f. et 3 J.
Nimitum quae de perceptione Sc appoceptione tum in Psychologia empirica docuimus , tum hic in rationali evincentur , ea omnia ad cogitationem applicanda sunt. g. L7.
Cogitationes quaelirit determinato tempore abfriuntur. Cogitatio enim actus animae est, Do sibi sui rerumque aliarum extra se conscia est S. EsP Hoc empla. . Quando vero anima sibi sui rerumque aliarum conscia est, plures actus successive sese m vicem sequuntur S. a a & seqq.), quibus adeo apperceptio in cogitatione perceptioni superaccedens S. 23 &seqq. Psycril. empir. absolvisur. Cogitatio igitur quaelibet determinato quodam tempore absol vitur S. y7ε Ontol. .
Cum instantaneum fit, quod non fit in tempores I. 692 M. 3 cognationes instan taneae non sunt. Habentur lubinde pro instant eis, fi eas nec reserre licet ad alia, quae in tempore existere vel fieti constat, nec successionem in singulis advertimus. Inde tamen ta tummodo sequitur, tempus, quo abisIvitur cogitatio , esse imperceptibile. s. 28.
Cogitationes quaedam subinde subigunt aliis sibi insicem succedentibus, ct
ahae Auribus aliis, aliae paucisibus coexistunt. Constat experientia obvia, ut idem unusquisque in se, quoties libuerit, experiri possit. Ita vocem aliquam vi imaginationis percipientes hujusque perceptionis nobis eonscii per tractum quendam temporis eandem producere valemus, non secus ac fieri potest, quando illam pronuntiamus. Et perceptionem arboris vi imaginationis productam coaservare valemus, dum interea aliae intereunt , aliae oriunturia
Quoniam existentia simuItanea cum pluribus rebus successivis duratio est g. 3 78 Ontia. ; cogitationes aliae albs diutius durant.
Non confundenda est duratio cogitationis cum durati'ne iterationis eiusdem cogitati ni, , veluti si percepti mem vocabuli cuiusdam vi imaginationis aliquoties producimus . Perinde enim est sive eadem perceptio aliquoties succedat sibimet ipsi, sive alia continuo iii locum evanescentis succedat. successio autem perceptionum ma est duratio unius percepti nis, nec durat in seriei perceptiouum unius duratio est ἀ
diversitatem durationis cogitationibus tribuitur vulgo celeritas , ut adeo celeritas cogitationis dicatur id, per quod cogitationes quaedam sibam uti succedentes aptae sunt ad eidem cogitationi per tractum quendam temporis coexistendum.
Nempe cogitatio una toto illo temporis tractu existit, eum ceterae simuI eodem ex stant , ita ut singulae nonnisi singulax illius partes actualitati suae vindicent. Haec celeritatis notio ab analogia eoexistentiae cogitationum cum celeritate, quae in motu corporum conspicitur , derivatur, nee quicquam absurdr habet, si rite intelligatae . Nimirum mobili tri, huitur celeritas, quatenus aptum est dato tempore datum spatium percurrere 63 3 ut. Coavertamus iam oculos ia eorum, quod continuo decurrit, dc ia arborem prope ripam positam
28쪽
positam. Propter motum aquarum eidem arbori dato quodam spatio temporis continuo aliae aliaeque aquae currentis partes relpondent& veluti coexistunt. Et quo motus rapidior est, eo plures partes diversae aquae eodem tempore arbori in ista parte alvei coexistunt. Habemus adeo seriem quandam partium diverrarum aquae sibi continuo succedentium, dum interea arbor in eodem loco immota perstat de cum una qualibet earum in eodem loco existit. Similiter in anima est quaedam continua perceptionum series, quarum una alteri su
cedit , dum interea una quasi immota perstat, & eum ceteris singulis diversis temporis articulis in anima coexistit. Ab hac similitudine significatus quidam generalix vocabuli e teritatis derivatur, vi cujus & cogitationibus, & mobilibus tribui potest, ita tamen ut inmobilibus singulari ratione specificetur atque amplius quid importet quam in cogitationibus. Erit nimirum in significatu hoc admodum generali celeritas id, per quod existentia alia successiva dato euidam existenti toto durationis tempore continuo alia coexistunt. Non Piget enucleatius proponere modum significatum hunc generalem celeritatis investigandi, propterea quod istiusmodi investigatio plurimum utilitatis habeat in interpretando, ipsa quotque sacrorum voluminum interpretatione crist. s. 97s ct mr. s. 973-
S. 3I. Ex celeritate cogitatisnum Inferri nequit materiastas animae. Celeritas enim cogitationum non eadem est cum celeritate corporum, qua moventur. Etenim eodem temporis tractu successivae coexistentes cogitationes eidem fixae non existunt, nisi quamdiu coexistunt, ita ut alia oriente evanescat altera, quae ipsam praecedebat: ast in motu fluminis partes aquae diversae eidem ar ri prope ripam positae temporis aliquo tractu coexistentes existunt adhuc, dum coexistere desinunt. Quamobrem tum demum similitudo persecta inter celeritatem cogitationis & celeritatem fluminis subsisteret; si partes aquae singulis momentis arbori in ista alvei parte coexistentes ibidem orirentur ibidemque interirent, quamprimum non amplius eoexistunt. Accedit quod in aliquo tantummodo casu celeritas cogitatio.
nis simile quidpiam cum celeritate mobilis habeat, scilicet in motu fluidi aut solidi cujusdam longi; dum vero mobile quoddam aliud, veluti globus quidam per spatium quoddam movetur, similitudo illa non amplius
subsistat. Etenim in hoc casu celeritas tribuitur ei, quod successive aliis aliisque contis uum essicitur & sic cum iis diversis temporis partibus coexistit, ut signincatus generalis rediret ad coexistentiam successivam ejusdem existentis cum diversis existentibus aliis: quo in casu celeritas tribuenda foret cogitationi diutius duranti, quod implicare palam est. Quamobrem
si vel maxime concedas ex celeritate concludi posse entis alicujus materialitatem; non tamen ex ea recte concludi materialitatem animae ultro fateri teneris, propterea quod celeritas, quae cogitationibus tribuitur, non ea.dem est cum celeritate, quae corporibus in motu constitutis convenit. Ubi probaveris cogitationibus eam tribui posse celeritatem, quae mobilibus convenit; ex ea materialitatem animae in serre tutius licebit. Quoniam vero
prius demonstratu impossibile per antem ; posterius quoque inde inferri
nunquam licebit. Idem etiam sic ostenditur: Ponamus cogitationibus competere celeri
tatem, qualis est mobili uai. Quoaiam per celeritatella mobile aptum redditur
29쪽
ditur ad datum spatium dato tempore percurrendum g. 63 3 Ontot , spatium vero linea est, quam mobile instar puncti consideratum toto illo tempore describit, quo motus durat 6 II Oorol. 9, cogitatio quoque liun eam describere debet toto durationis suae tempore. Enimvero linea a cogitatione descripta ne fingi quidem potest: id quod unicuique animum ad proprias cogitationes advertenti manifestum est. Cogitationibus itaque celeritas istiusmodi competere nequit, qualis corporibus convenit, consequenter si vel maxime ex istiusmodi celeritate , qualis corporibus competit, colligi possit entis, cui ea convenit, materialitas, non tamen ex celeritate cositationum colligi potest animae materialitas.
Sunt qui ex eo, quod ne fingi quidem possit linea cogitationis, demonstrare conantur, animam non esse materialem, aut potius cogitationes non posse consistere in motu materiae cuiusdam iubtilis: sed nobis idem evidenti ux mox demonstrandum erit ex ipsa cogitationis notione, quam ideo in antecedentibux explicavimus - Quoniam vero terminis quibusdam utemur in sequentibus, quos aliunde cosnitos supponere non debemus; eos ante definiemus, quam arduam istam de immaterialitate animae demonstrationem aggrediamuria
nissae dicuntur philosophi, qui unum tantummodo substantve ge
Materialissae phiIosophi, qui tantummodo entia matem alia, sive corpora existere afirmant.
Materialista fuit minus, philosophus Anglus , qui plures ibidem asseclas hodienum habet. Eos inter emineat Tot dua dc --rdus
Qui adeo demoti strat animam esse ens immateriale , Materialismum evertit: id quod mox a nobis fiet. Et quos ante commemoravimus auctores Materialismo addictos 33 ii quoque i inmaterialitatem animae negant , & cogitationem permotum inaretiae cuiuiadam suhtilis explicare conantur: id quod inserius accuratius, examinatur, ubi de materia inlibus rerum ideis in cerebro agitur . ing. 36. Italistae dicuntur, qui nonnis idealem corporum in animabus nostris existentiam concedunt , adeoquc reism mundi oe corporum existe
tiam negant . Inter Idealistas nomen suum recentius prosessus est Georgias Periladi, Collegii Trinitatis, quod Dublini in Hibernia est, Socius, in tribus Dialogis, qui idiomate Anglicano de im- materialitate animae. immediata providentia Numinis& tealitate de persectione cogniti ratis limanae coascripti, ιoadini Λ. Irra. in . prodiere.
30쪽
Dὸ Natura S Egentia Animae. Is
f. 37. Quoniam Idea listae non nisi animae existentiam admittunt, corpus vero omne non nisi in numerum idearum ejus reserunt F. 362; Ideati Muni. sae sunt F. 3 et in , ct animam pro ente immateriali habent.
Quatenus Non istae sunt, cum Materialistis conveniunt F. 34 ; quatenus vero a Materiali iii, differunt, iisdem prorsus oppositi sunt, contrarium ejus statuentes, quod Mate rialistis verum videtur cf. 3s pr . j.
S. 38. Idealistarum quaedam species sunt Egoistae, qui non nisi sui, quatenus nempe anima sunt, existentiam realem admittunt, adeoque entia cetera, de quibus cogitant, nonni' pro ideis suis habent.
In eo conveniunt Egoistae cum Idealistis, quod realem mundi existentiam negent, nec corporibus nisi in ideis suis existentiam conisant i g. 36 adeoque pro Idealistis habendi sunt F. 349 In hoc autem ab iisdem d: sterunt, quod hypothesin Idealistarum ad corporum existentiam restrictam etiam ad animas extendant, ct entia immaterialia quaecunque alia. Fuit paucis abhinc annis assecla quidam Malebranchra Parisiis, qui Emismum proseisus s quod mirum videri poterat asseclas & ipse nactus est. M-ν-hitia enim cum in dialogis metaphysicis sermone patrio editis mal. s. e. m. Iss demonstrationem existetitiae rea- Iis corporum impossibilem ludicasset; ipsis ab Idealismo non abhorruisse visus est.
s. 39. Dualistae sunt, qui& substantiarum materialium, & immaterialium existentiam admittunt, hoc est, & corporibus realem extra ideas animarum existentiam conccdunt, & animarum immaterialitatem defendunt.
communem esse hanc sententiam, quae inter nos obtinet, nemo ignorat, ut Dua-tismus sit dominans de Monismus ideo exosus habeatur. A qua parte stet veritas, ex sequem ibus patebit.
s. 6Oa Dogmatici sunt, qui veritates universales defendunt, seu quid ais mant, vel negant in universali.
Veritates nimirum universales, aut, si mavis, propositiones universales dicuntur dogmata in oppositione ad sic a , de quibus in singulari quid a stirmatur, vel negatur. Et inde dogmatici vocantur philosophi, quibus certa sunt dogmata.
g. 4 I. Sceptici sunt, qui metu erroris committendi veritates universales insuper habent, seu nihil affirmant, nihil negant in universali.
Novi equidem vulgo definiri scepticos, quod de omnibus dubitaverint, etiam de ipsis factis: sed contrarium patet ex Sexιο Ευωω, qui singulari capite defendit scepticos admisisse phaenomena , adeoque etiam agnovisse eorundem constantiam, licet metu erroris committendi non definirerint phaenomenorum causas, nee in rationem constantiae inquisiverint. Imputantur philosophis ab hominibus non philosophis, quae a mente ipse rum prorsus alien sunt, & turba iis incilem praebet fidem. Ecquis ignorat, hodienum nondum desiisse illos mores λ Recentius seepticismum sub finem vitae proletas est uelirus, Auctor Demonstrationis Evangelicae, in libro de imbecillitate humani intellectus, quem Gallico sermone conscriptum in Germanicum vertit & annotationibus instruxit Gros .
s. 62. Quoniam Idealistae affirmant animas esse substantias immateriales &entia materialia extra ideas illarum non habere existentiam cs. 379; Idea
Uae siceptici non sunt S. 4 I. .