장음표시 사용
51쪽
Imaginis in genere defritis. Ideae
imagines sunt Imagiaxis mamrerialis ct im-
ri nisio. torpora sunt entia composita I. Ir 9 Cosmia. , ideoque dum semimus , compositum quid nobis repraesentamus, consequenter percipimus S. a Poetii. empir.9 . Quoniam itaque sensationes sunt perceptiones, quarum ratio continetur in mutationibus, in organis corpcris nostri qua talibus contingentibus cf. 6s Phebol. empis. 9 , anima vero substantia simplex est I. 84; sensationes sunt repraesentationes compositi in simplici.
Haec repraesematio composti in simplici maximi momenti est. Quoniam enim non reis pugnat compositum in simplici repraesentati , ideo animae possibiles sunt, quippe quarum vatura&essentiata vi ista repraesentativa consistit s. M. 6IJ.
S. 84. Dumsentimus, compositum aliquodpraesens in pnci repraesentatur. Dum enim sentimus, ea percipimus objecta, quae mutationem organis sensoriis tua talibus inducunt I. 67 ω .empis. 9, eonsequenter quae nobis prae-entia sunt S. s 9 Pocbol. empir. I. Sed dum sentimus, compositum in siimplici repraesentatur 83 . Quamobrem dum sentimus, compositum aliquod praesens in simplici repraesentatur.
Propositio praesem ideci notanda est . ut appareat posthac dirarentia inter sensationes S phantasmata animae, consequenter inter imaginationem 3c sensum.
S. 8y. Imago in genere est r praesentatio quaelibet compositi.
Definimus hic imaginem in fiLnificatu latissimo, quem habere potest, ne opus sit eum distingui in proprium de metaphoricum , quemadmodum fieri solet. Plurimum enim refert in disciplinis non admitti significatus nisi proprios de abstineri a metaphoricis ἀg. 86. Quoniam sensationes sunt repraesentationes compositi 83 , repraesentationes autem rei, quatenus objective consideratur, ideae sunt S. 43' ω. empla. , & quidem sensuales, quae a sensu in anima producunt s S. 9 s ridicrit empir. II Ideae se fuales imagines μηt.
Patet adeo, quo sensu admitti possit, darrin anima ima ines rerum.
F. 87. Imago maferialis est repraesentatio compositi in composito. Unde Immgo immateriam dici potest repraeseruatio compositi in simplici. Quemadmodum vero imagine; immateriales ideae vocantur cf. 86 Pochol. ration de S. 24 'schol. empla.); ita ex adverso Imagines materiales, quae vulgo simpliciter Imagines appcllantur, Idaeae materiaira vici possunt.
Idearum materialium denominatione utemur in interioribus, nec ea commode carere possumus, quemadmodum ex sequentabiu patebiv.
g. 8MPEItirae sunt repraesentationes compositi in superficis.
Ita communiter ob:ecta pinguntur in tabula , vel tela expansa . Pingi tamen quoque possuot de solent in superficiebiu quibuscunque concavis & convexis.
g. 89. sunt repraesentationes compositi insolido. Dicuntur inspecie Statuae, si homines repraesententur. Imo quaecunque imagines corporeae sub hac definitione comprehenduntur, veluti quae ex cera e figiantur.
52쪽
De Facultate sentiendi, sive sensu. 3 7
Nostrum iam non est tradere imasinum materialium differentiam inter se; sed tan- ummodo exponere differentiam imaginis materialis ab immateriali. Suffcit adeo materiales revocasse ad sua, quae habent genera, nou attentis speciebus, in quas haec abeunt.
Imagines materiales res intra se repraesentant. Imagines enim materiales res repraesentant in composito I. 87 , adeoque quatenus vi compositi nis similitudinem habent cum repraesentato cI. 2Io Ontol. 2. Ita statua repraesentat hominem , quatenus cum figura externa hominis eandem habet. Quoniam itaque compositio absolvitur modo, quo partes quaedam invicem unitae sunt S. 333 Ontol. , adeoque ad eum spectantia in numero determinationum S. I 22 Ontol. & quidem intrinsecarum sunt S. s sonto ; objectum intra subjectum repraesentans repraesentatur.
Specula plana obiecta repraesentant in se s concava certo in casu extra se. Unde aliquomodo apparet, quid sit repraesentare in se& extra se; non tamen prorsus apparet. Specula enim non sibi, sed nobis quid repraesentant. Si deest oculus , in quem lumen reflexum incidit, nulla nec in speculo, nec extra idem apparet imago . Praestat igitur ab istiusmodi fi- militudinibus abstinere , ne , quae ex notionibus clara sunt, magis obscurentur, quam illustrentur. Ceterum patet ideas materiales alterius erorsus generas esse, quam immateriales imagines, quibus anima sibi objecta , quarum sibi conscia est c g. ), extra se repraesentat. Perperam igitur a Μaterialistis confunduntur, quae toto caelo diversa sunt .
ue sensuales sunt similes objecto, quod repraesentant. Ideae enim sensu ales vi sentationis in anima insunt S. 9s Pochoc empiri P , consequenter objecta repraesentant, quae mutationem organis sensoriis qua talibus inducunt i g. 67 Pochol. empiri P. Quoniam igitur ideae sensuales sunt imagines istorum objectorum ar. 86 , imaginem Vero non repraesentare objectum constat, nisi quatenus ea, quae in objecto distinguuntur, eadem sunt cum iis, quae in imagine distinguere a se invicem licet, consequenter quatenus imago similis objecto, quod repraesentat F. I9s Ontal. 9; ideae utique sensuales objecto, quod repraesentant, similes esse debent.
Absonum videtur admittere, quod ideae sensuales sint imagines oblectorum sensibilium , & hoc non obstante in dubium vocare similitudinem eum prototypo. Imago enim objecto, quod repraesentare debet, dissimilis, non est rei illius, sed alterius cujusdam imago. Maximi autem momenti est hanc idearum sensualium cum objectis , quae exhibent , similitudinem intimius perspicere et id quod ex Icque ibus abunde innotescet.
Ideae sensuales ηοa repraesentant nisi figuras, magnitudines, stus ct motus. Idear enim sensuales sunt similes objecto, quod repraesentanto 9I , &quoniam vi sensationis in anima existunt s. 9s Phobod empla. , objecta ista in organum sensorium agunt S. 67 PBGol. empiri , adeoque corpora sunt S. 36 Ndichol. empir.9. Corporibus igitur similes sunt, consequenter quae ideis sensualibus insunt, eadem sunt cum iis, quae insunt corporibus S. a Io Ontes. . Enimvero corpora entia composita sunt S. Ir9Cομοι. , adeoque in iis non dantur nisi partes c g. s 3I Ontol. , quae cum
53쪽
temus denuo compositae determinatam magnitudinem habent i g. 6a O tot cluatenus vero junguntur alii S. IMGmol. , nec continuum effetunt ,
cum alias nulla oriretur in composito differentia ab aliis c g. 3s Ont υ, determinatum ad se invicem situm habent cS. 6ao Ontia. 2 - bamobrem
ideae sensuales, quatenus corpora citra quandam mutationem repraese tant, non repraesentant nisi figuras , magnitudines & situs Enimvero quatenus mutationi obnoxia sunt corpora, motui obnoxiae sunt S. I ag Cosmia. . mobrem idear seniuallas, quatenus corpora exhibent ut mutationem patientia, nonnisr motus repraesentant o Atque
ita patet , in ideis sensualibus non contineri nisi figuras, magnitudines.situs & motus. Quodsi corpuscula, ex quibus mater a allauius corporis conflat, fuerint mixta ex diversi, materiis aliis L ea rursus resisIvuntur in particulas , quae determinatas habent figuras atque magnitudines situmque ad se i vicem determinatum . Quamobrem in eorum quoque perceptione non continentur nisi figurae, magnitudinesac situs: quod ut ante patet
ui meelianicam philosophiam prolata simo,. dudum agnovere non aliud' id in corinporibus inesse praeter figuras, magnitudines ac situs Nec cariesius, qui essentiam corP. rum in extensione consistere statuit, diversam ab hae fovit sententiam. Imo Atomistae quoque idem admittunt. Quamobrem fisupponitur, pereeptionibus nostris non alias inesse debere determinationes, quam quae rebus insunt, quod in propositione praecedente evicimus hinc ultro consequitur non alia percipi quam figuras, magnitudines, situm ac motus: Nomest quod obiicias, experientiam contrarium aperte loqui r quae enim hino peti possunt adla iactandam pr-sitionis praesentix veritatem, ex iα firmuII, abibunt, Quamprimum perceptionem confusam intimius per*kere licuerit
S. 93 Sinuras, martiusus, ct motus is sis, q- perri muraestinguisus A - stafanoes distinctae sunt. Sensationes enim si in d pereeptiones S. 65 - empiri 9 . Omnis autem perceptio' disincta est , quatenus in rc percepta plura sigillatim enuntiabilia disti hguimus ar. 38 tactu m- ν. . Quamobrem eum in ideis sensualibus. non in sint nisi figurae, magnitudines, situs ac motus S. 9χὶ, distinctae erunt sensetiones, ubi figuras, magnitudines ac motus, adeoque & siem in iis, quae percipimus ,
distinguimu S. Idem etiam patet a posteriori. Quodsi enim ea, quae distincte percipimus, consideremus , patebit nos non deprehendere nia figuras, magnitudines ac situs, nec non motus, quae a perceptione consisa absunt, ac distincta explicatione tradi possunt. Ceterae enim qualitate& se
sibiles nonnisi consula percipiuntur , suoque loco in Physica ostendetur, quod per figuras, magnitudines , situs ac motus ipsaemet disti
Inde sane est, quod figurarum, magnitudinum & motuum domina iamdudum per distinetas notiones tradita fuerit, cum in ceteris Physici antiqui ad evidemiam nullam perveneriat , qualia in Mathes observatur.
54쪽
De Facultate semiendi , sive Sensu.
S. 94. t Si figurat, magnitudines, stus ae motus rei perceptae inexissentes non dia Stasatis singuere possumus ; sensatio confusa est. Quoniam etaim ideae sensuales non reis confusa
praesentant nisi figuras, magnitudines, situs& motus rei perceptae inexistentes Lya); perceptioni quoque confusae inesse nequeunt perceptiunculae aliae, quam figurarum, magnitudinum, situum ac motuum rei per ceptae inexistentium. Quod si ergo figuras, magnitudines, situs ae aeolus rei perceptae inexistentes non distinguere pol sumus; in re clare percepta
plura sigillatim enuntiabilia non distinguimus. Est igitur sensatio consulac s. 3ς 'γcbot empla. in .
Probe norandusii est, in propositione praesente ae praecedente supponi sensationem distinctam nihil continere confusi. & vicissim consulam nihil continere distincti . Et si enim perceptiones nostra ex confusis & distinctis componantur, ac semper iisdem plurimum insit contusi ; eas tamen docendi gratia . quemadmodum & alias indisciplinis moris est, a se invicem separari utile, imo necesse est. Istiusmodi etiam separatio ipso mentis actu fieri istet, quatenus animum ad rem perceptam advertentes si sillatim enuntiabilia a se invicem separamus notiones distinctas formatuti I. 61 - : id quod inferius distinctius ad
hue exposituri sumus, ubi intellectus operat iones ad rationes suas revocabimus. Ne tamen dubia suboriantur methodo parum adsuetis; propositionem sequentem adiicere lubet, ut ea removendi non desit occatio.
Si figuras ct magnitiaines alias, frui ct motus alis in re percepta distin- GUisiis
guere possumus, alias vero ali ue distinguere non valemus ; sensatio ex confustis renis iadistinctis componitur. Quatenus enim figuras, magnitudines, situs ac tu qκamotus distinguimus, distincta est sensatio S. 939: quatenus distinguere non valemus, confusa S. 9 . Quamobrem si figuras & magnitudines alias, situs & motus alios distinguere, alias autem aliosque distinguere non valemus; sensatio ex confusis& distinctis componitur.
Sensationes nostrae omnes compositae sunt, quemadmodum a posteriori patet, nec mimis a priori ex mox uberius dicendia intelligetur. Qiamobrem exempla, quibus propositionis eraesentis veritas confirmatur oc intellectus eiusdem illustratur, adeo obvia sunt, ut unus sui I que in se experimentum eius rei extemplo capere possit. Ponamus e. gr. nos vitupercipere mensam. Partium singularum figuras de magnitudines, nee non earum ad se invicem sit uin probed stinguimus ti eatenus perceptio nos ira distincta est . Habent vero partes diversae colorem diversum, quem non minus percipimus. Et si autem colorem unum ab altero ob claritatem, qua percipitur, optime distinguamus, atque adeo duorum colorum simultaneae perceptiones totalem effetant distinctiims singulae tamen in se confusae sunt. cum figuras & in1gnitudines stusque particularum, ae motus luminis incidentis atque in iisdem modificati sensu percipere non liceat. utut ratione assequi detur, quemadmodum
in Physica docebimus. Nullum igitur ex eo dubium moveri potest , quod sentationibus rerum dili iactis, quas habemus Jc in ipsis disciplinis admittere tenemur, insint confuse percepta et quod ut penitus tortatur, probe expendendus est modus, quo confuse percepta inserviant perceptioni totali distinctae efficiendae.
S. 96. Si perceptiores confuse partiales plures ingrediantur compositam ei perceptis. Pereenem totaIem distinctam siciunt. Quoniam confuse percepta clare percipiun- pNo e
tur S. II. 39 Porrit empir. ; ubi perceptiones confusae partiales plures ingrediuntur compositam, confuse percepta a se invicem distinguere va
55쪽
melot lemus t g. 3I POcbolosis. . Et quoniam etiam confusas perceptiones, 1ist/ vel res per eas repraesentatas vocabulis indigitamus S. 2 7 r υμοι phr. 9 3' confuse quoque percepta a se invicem discernibilia sigillatim enuntiare valemus. Quamobrem cum perceptio aliqua distincta hoc ipso evadat, quod in re percepta plura sigillatim enuntiabilia distinguamus S. 38 PB OLempla. t, perceptiones confusae partiales plures , compositam ingredientes, totalem ericiunt distinctam.
Exempla obvia idem confirmant, fle lassicit illud insum, quod ad propositionem praecedentem confirmandam ac illustrandam adduximus. eolores enim divelfi a te invieem distinguuntur& peculiaribus nominibus 1lteri indigitantur, utut unusquisque nonnisi consule percipiuntur 3 ita ut in uno colore nequidem plura confuse percepta actu mentis a se invicem separare liceat, quantamcunque attentionem adhibueris de quantocunque studio reflectere super colore pereepto volueris. Sunt autem praeter perceptiones consulas colorum adhuc aliae complures, quemadmodum unicuique exploratum est, &de iis idem valere . quod de coloribus diximus, palam est, cum nihil hic decoloribus affirmetur, nisi quatenus consula percipluntur: quod adeo de re omni consula percepta affirmari debet s. 3 4 Pochri. empiri). Eodem modo perceptiones confusae ingrediuntur distinctam per modum partium, quo notiones confusae distinctam. Et quomodo hae ulterius continuo resolvendae , ut tandem adaequata prodeat notio g. 631 ita perceptiones quoque confusae, quae tanquam partiales totalem ingrediuntur, in se continuo resolubiles sunt in alias, donec tandem in figuris, magnitudinibus, situ & motibus subsistatur . sa , etsi ista resolutio in nostra potestate non sit , quemadmodum ex formali vis perceptivae limitatione deinceps clarius intelligetur .
g. 97. Ohtui Si plures fenothnes confusae disersae confunduntur in unam I idea sensuassis, diυersa- quae inde resultat, ditieria apparet ab iis, quae confanduntur. Etenim si plures rumper- sensationes confusae in unam confunduntur, simul repraesentantur ea,
P ρ quae singulis insunt g. st . Quoniam vero singulis eadem non insunt per
ovi Ei & S. 183 in tot. e, tu idea sensuali, quae ex confusione aliarum diversarum in unam oritur, diversa utique insunt, quam unicuique illarum sigillatim spectatae. Jam cum ideae sensuales confusae ideo a se invicem differant, quia pereeptiunculae in unam confusae disserunt ; necesse utique est, ut idea sensualis confiisa alia sit, adeoque etiam diversa appareat ab iis, quae confunduntur.
Patet idem a posteriori. Etenim si colores siccos contritos commisceas; nudo oculo qui apparet color, diversus est ab utroque colore, quam habeot particulae pulverum commixtorum. Qiiod si vero per microscopium contuearis pulverem, qui ex commisetione duorum pulverum diversi coloris prodit; in conspectum prodeunt pulvisculi diversi coloris, ii scilicet, in quos contritae fuerunt massae diversi coloris. Percipiuntur adeo visu pulvisculi diversi coloris, dum c lor ille compositus ab ipsbrum colore prorsus diversus comparet. Sed quoniam pulvisculi isti nudo visu non amplius a se invicem distinguuntur , sed duo vel plures instar unius apparent, coloris diversi perceptiunculae in unam confunduntur. Prodit adeo idea sensualis confusa ex plurium
56쪽
sensationum confusione in unam, quae ab iis, quae confunduntur, diverisa prorsus apparet. Obtinet idem in aliis sensationibus. Ecquis enim est qui nesciat, ex commixtione duorum Odorum prodire odorem compositum diversum prorsus ab iis, qui invicem commixti suere Quis ignorat, ex commixtione duorum saporum prodire saporem compositum itidem diversum prorsus ab iis, qui invicem commixti fuere A posteriori igitur propositionis praesentis veritas satis clare elucet, quatenus plurima perientia suggerit exempla , a quibus eandem abstrahere licet.
Maximi momenti est in Moralibus, ut constet quomodo perceptiones confusae nascaniatur ex aliis: id quod suo Ioeo constabit, ubi praxin moralem ad distinctas notiones revoca. turi sumus. Quod si ulterius quaesiveris, undenam sit ut plures perceptiones diversae in unam confundantur I responsionem accipe ex sequeatibus. Ad veritatem propositionis p sentis parum refert, utrum novetis necne, undenam sit istaeonfusio; sume it a posteriori constare, quod locum in anima habeat.
Dum sentimus, anima sita repraesentat subriantiarum simplicium murat Id mi intrinsecas, sed in unum eo sas. Sunt enim sensationes similes objecto, sensum quod repraesentatur car. 91 3, adeoque corpori in organum sensorium
agenti I. 6. 6s m, ML empla. , consequenter determinationes intrinse. eae in ideis sensualibus eaedem sunt eum determinationibus intrinsecis in corporibus, quae repraesentant S. I9s Onrol. . Enimvero corpora sunt substantiarum simplicium aggregata f. r 76Gμοι , nec praetereas quicquam substantiale in iisdem datur S. 377 COMM. , & in istis, tanquam et mentis g. I 8 a C. l. 9, rationes ultimae eorum continentur, mae in rebus materialibus deprehenduntur I. I9ICosmo . Aliae igitur determinatio. nes corporibus inesse nequeunt, nisi quae elementis insunt, si tandem confuse percepta ad suos fontes ita reducantur, ut nihil confusi amplius supersit. Jam status elementorum continuo mutatur S. t 97 Cosmo ), dc omnis in corporibus diversitas ab elementorum diversitate dependetc g. iς Comol. 9. Quamobrem ideae nostrae sensuales non repraesentant nisi continuas determinationum intrinsecarum mutationes, quibus status et mentorum internus constituitur cap. 7o3. 7o6 Ontol. 9. milibet autem in seipso experitur se illas determinationes & earum mutationes sigillatim non agnoscere, nec a se invicem distinguere. Eas igitur in unum confundit.
Magni momenti est haec propositio ad naturam animae εc totius universi intimius perspicieodam . Neque hactenus expensa sunt , quae ab eadem pendent & mox uberius
Anima siensu ne armato qn dem corpuscula draivati Uinguis. Etenim si imae per microscopium particulam lamellae auri contemplemur, quod objecta mirifice amplificare potest, imo quantamcunque in iis amplificandis vim habet, non tamen videmus nisi auri quandam lamellam, quae extensionem Misi per
continuam uniformem exhibet. Nemo ignorat, aurum esse corpus mi se ceptio-
tum, adeoque in particula ista admittenda esse corpuscula ex aliis parti- ηπ.
57쪽
eulis minoribus diversis invicem unitis composita, consequenter derivativa A. Corpuscula igitur derivativa anima ne sensu quidem armato distinguit.
Quae de auro comperti sitire, eadem de massa quacunque alia experiti datur. Quie- quid enim sensu percipitur, mixtum est. Non igitur a singulari quod in casu ad universale concluditur. S. I O.
Multo minus igitur anisa fensu licet utcunque armato corpuscula primitiuad singula. Anima enim sensu utcunque armato non distinguit corpuscula derivativa g. 99ὶ, ne ea quidem, ex quibus sensui obvia immediate eo stant, quemadmodum ex probatione propositionis praecedentis intelligitur. Enimvero corpuscula derivativa ex aliis minoribus componuntur, &derivativa prima ex primitivis aggregantur g. 2 29 CUMOL , consequenter primitiva partes sunt cujusvis derivativi A. 34I Ontes. , ac ideo quocunque derivativo minora sunt , 3s 2 to P. Quare cum anima ob exilitatem non distinguat corpuscula derivativa, quod per se pater, adeoque aegrius distinguere possit iisdem minora ; sensu quantumlibet armato primitiva corpuscula distinguere nequit. Patet idem a posteriori. Nullum est dubium, particulas , quae ingrediuntur corpusculum auri, esse corpuscula derivativa, utpote& ipsa mixta. Dum vero corpuscula auri immediata sensu non distinguimus; unusquisque nostrum rideret quaerentem, an non particulas corpuscula ista in ingredientes distinguere liceat. Ridemus autem non alia de causa, quam quod norimus particulas istas, tanquam partes corpusculorum, minores esse corpusculis: quam etiam risus rationem allegamus. Tacite autem supponimus, nos minora iis, quae ob exilitatem non videmus, multo minus videre posse. Nisi enim hoc supponatur, non apparet quaestionis absurditas ex eo, quod partes corpusculorum sint hisce minores.
Evidentium distincta evolutio plurimum juvat acumen animae, ut ad sui cognitionem evadat aptior. Nemo igitur miretur , nobis eam curae cordique esse . Nec quemquam piset animum ad eandem advertere. Neglectus sane hujus evolutionis haud postrema causa suit,
cur studium psychologicum hactenus frigeat in Musaeis philosophorum. I. IOI.
Elemema rerum materialium anima flensu utcunque armato distiuguere nequit. Quoniam corpuscula primitiva ex elementis ortum suum deducunt gr. 229 cimol. 9; antequam ad elementa perveniri possit, necesse est in ideis sensualibus discerni a se invicem corpuscula primitiva. Sed haec discernere sensu utcunque armato non licet Ioo . Ergo ore clementa rerum materialium sensu quomodocunque armato distinguere licet.
Corpuscula in genere spectata corporibus similia sunt, nec differunt ab istis nisi magnitu. dine. Non tamen sensu percipiuntur. Elementa corporum eum eorporibus nihil prorsus commune habent F. 183 μοι. . Quid ergo mirum , quod sub sensum non cadant Ubi sensuum auxilio destituimur,ad rationis tribunal provocandum. Atque ideo elementorum existe tiam ex principiis rationis deduximus t I. a d. a si c0-I. . Non inutiliter haec inculcantur. Vulgo enim natura rerum qualis fit non agnoscitur, quod elementa ad modum oblectorum sensibiis
58쪽
De Facultate sentiendi, sive sensu. 43
sensibiliam emerplamur , cum tamen sensuum obiecta esse repugnet. Aliter sese res habet eum corpusculis, quae sensus aciem effugiunt. . si enim fingas ea maiora fieri ea tamen lege, ut sibi non fiant disti milia, vel eorundem speciem in oculo amplificari, ut maia,Ora appareant 3 qualia sint vi imaginationis- , adeoque quasi sensu percipis c . si . empi . . id vero non succedit in elementis rerum materialium: quo rum quippe phantasma ideae sensuali simile nullum possibile. S. I 2.
Quoniam elementa rerum materialium sensui impervia sunt S. Ior , MU Lin iis tamen rationes ultimae eorum, quae in rebus materialibus deprehen- bii pro duntur, continentur c9. 19I Cosmon , consequenter res materiales non ri
cognoscuntur distincte, nisi perspectis iis, quae elementis insunt s. 36 Onul P; , ΑΣ nihil quod rebus materialibus inest , prorsus instinctesensu percipitur, nec natura iis oererum sensui pervestigabilis. natura
Hine in ipsa Mathesi aequiescimus in eo, quod confuse percipitur. Etenim in Geomm rerum ei. tria aequiescimus in notione extensionis, qualis a sensu in imaginationem derivatur, in Nechamea gradum in vi fistimus motrice. Enimvero & extensionem c s. 114 cosmia. )Ac vim motricem nonnisi confuse perelelmus cs. 29s c. t. , adeoque in eo acquiescimus in Geometria 3e Mechanica, quod conluse percipimus, consequenter ab imaginibus pendet omnis cognitio F. 863. In Arithmetica numerorum notiones tandem resolvuntur in noti nem unitatis t . My οπιοι. de unitatis notio ab imagine propem'dum separata is. 33o. 33 aonMI. . Unde numerorum analyfis ab imaginibus separatae cognitionis exemplum fere praebet. Ast in reliquis disciplinis omnis nostra cognitio ab imaginibus pendet. In Cosmologia generalem universi cognitionem ab imaginibus separare tentavimus, dum veros natura tontes aperuimus, ostendimusque quaenam sint primae imagines, a quibus pendet eommunis naturae cognitio. In Psychologia igitur rationali ostendendum est, quomodo imagines fundamentales in anima nascantur: id quod uberiorem lucem affundet iis, quae in Cosmologia de hoc universo docuimus.
gabilis. Dum anima status elementorum internos in unum conmust , remanet notis Quom dversitatis utimericae atque pluralitatis , nec non nexus elementorum Di illorum do Idea fatuum inter se oe aiatitudinis aetas nexas , ac inde Drro extensonis S contia exicino innuitatis idea sensualis nascitur. Dum enim anima status elementoru n inte
nos in unum confundit; eos a se invicem minime distinguit g. 39 empla. , adeoque singula sigillatim percipere nequit A. 681 coi sequenter sibi conscia esse non potest eorum, quibus status unius elementia statu alterius differt . ii . Quoniam tamen ideae sensuales similes esse
debent objecto, quod repraesentant S. 9 I ut tanquam numero eadem percipiantur, quae diversa sunt, fieri nequit. Remanet igitur notio diversitatis numericae : quae cum sine pluralitate intelligi nequeat g. i 84. 33 tol. I notio quoque pluralitatis leu multitudinis superes Ie adhuc debet. Status elementorum omnium inter se connexi sunt cf. aoo CosmoLὶ,& quidem ideo quia status interni praesentis ratio in elemento uno reddi potest ex statu interno praesente alterius F. ros comes. , quemadmodum ex demonstratione nexus elementorum inter se intelligitur cf. a oo μοι in. Quoniam anima status elementorum in unum confundit; eorum sibi conscia esse nequit, quibus status isti elementorum per se invicem explicabiles sunt S.68 a Log.2. Cum tamen ideae sensiales similes ege debeant objecto,
59쪽
quod repraesentant 9 I p aliquid quoque in idea sensuali remanere deabet, quod nexui isti reseondet. Iam quia aggregata elementorum vi h jus nexus unum quidemciuntur, unionis notio in eadem superesse debet, utpote id quod vi explicabilitatis status interni unius elementi per statum
internum alterius omni clementorum aggregato commune est.
Quoniam igitur idea sensualis tantum similitudinis cum ideato retinere debet, quantum in confusa perceptione superesse potest, & status unius elementi ita explicabilis est per statum alterius, ut propter dissimilitudinem elementorum S. I9s G per statum elementi culuscunque aIterius explicari minime pist ; nexus quoque hujus arctitudini quidpiam in idea sensuali respondeat necesse est, quod indivulsum sit, ac in eo conveniat nexus elementorum quorumlibet. Quamobrem confuse non percipit ut nisi quatenus quae unita sunt, ita unita apparent, ut aliud quid interponi nequeat, extrem binorum quorumcunque communi existente . Atque ita nascitur continuitatis idea sensualis c g. 367. 368 OHOL . Et quoniam idea ista plura a se invicem numerice diversa, sed inter se Ita unita, ut continuum efficiant, repraesentat, dum elementorum aggregata consula percipiuntur idea extensionis sensualis euast rur c g. s67. σοῖ intust
Cono , quas habemus , rerum perceptiones expIicare Psychologiae rationalis est, neque id utilitate caret. Etenim hae explicatione ad primos rerum lantes dedueimur, uvapAreat vera naturae rerum facies. quemadmodum enim perperam de eotoribus aliisque qualitatibus istabilibus sentiunt, qui perceptionem suam confusam ipsi obiecto inhaerere existimant, ita non minus de extensione ac continuitate parum recte statuunt, qui pereeptionem suam confusam rebus tribuunt , quemadmodum iam Mias me monuisse memini, ex praesente autem propositione ab iis abunde intelligitur, qui, quod suerint in studio cosmologico assidui, mentem imaginibus non amplius addictam habentis Animae quoque natura intimius inspicitur&confusarum inprimis percepimnum indolo manifesta evadit Reumen praterea hisce exercitation/bus compara ur, quo confuta perceptionibus ad distinctas revocandis opus est: id quod in plutosophia morum plurimum utilitatis astieri. Docemur praeterea ad eundem modum, quo primae imagines rerum mscuntur ex consurione eorum , quae ipsis elementis insunt, naici quoque magines alias ex thnitum extens & vis motriciscianuasione, unde nascuntur ideae qualitatum physicarum, quas diximus t g. 138 Enimvero livi distimatus a nobis exponi consultum ducimus
moniam spatium non differt ab extenso in abstracto spectato , eum utriusque idea sensualis non exhibeat nisi quoddam continuum uniforme, in quo scilicet nihil datur a drvisum, sed partes tantummodo possibile; ita inter se junctae apparent, ut earum extrema simit sint, ac alia inter eas interponi impossibile sit, nisi quod extensio divi sibilis & impenetrab iis materiae, indivisibilis vero& penetrabitus spatio tribuatur 368
399 Onto in I ex repraesentatione nexus rerum a statu elementorum interno F
dotis nascistiν qiisque Otii idea sensualis.
Scilicet eodem mota intelligitur, cur ideae spatii insit extensionis undormitas de eontinuitas, quo explicavimus ortum ideae continuitatis atque extensionis in anima g. ro sed quaeri adhuc poterat, munia ipsa natura rerum aliqua subsit ratio, eue spatium imagi-nc mur
60쪽
De Faeultate sentiendi , sve sensu . 4s
nemur ut Indivisibile ae impenetrabile ; an vero anima libertate fingendi usa demendo Maddendo ideam extensionis in ideam spatii transformet: id quod caries visum est, qui spatium cum corpore sive materia idem esse pronuntiavit , nostrae vero sententiae non admodum convenire videtur , qui spatium a materia distinguimus sicuti numerum a rebus numeratis c g. 6o I. 613 Omol. . Nostrum igitur est ostendere, quomodo in confusa naturae rerum percepti ne nascatur idea spatii sensualis tanquam diversi a rebus materialibus, dum nexum rerum nobis repraesentamus e quem in finem sequens lemma praemittimus. IO .
Datur ordo coexissenae in nexu elementorum , idemque γηtinuo sub is, o, do e
flatu eorum quomodocunque mutato. Etedim elementa ita coexistunt, ut ra-. exissen
tio coexi stentiae, quatenus scilicet simul existunt, & quatenus hoc potius ria ela- modo, quam alio coexistunt, in ipsis contineatur 2o a Cosmi , atque ideo omnia inter se connexa sunt S. I o Cosmia. . Quoniam adeo per de- ''
terminationes intrinsecas elementorum intelligitur, cur haec potius elementa, quam alia, eaque hoc potius modo quam alio coexistant f. s6Onto , determinationes vero accidentales ita mutantur, ut ratio eorum, quae in uno elemento contingunt, reddi possit ex mutationibus, quae in altero contingunt S. Cosmol. ; modus coexistendi per hoc determinatur, ut status elementorum per se invicem sint explicabiles, consequenter coexistentia elementorum quorumcunque eodem modo determinatur S. ars Onto P. In coexistentiis igitur elementorum similitudo quaedam datur S. 2IT Ontol. , consequenter ordo datur coexistendi S. 7 a Ontia. . Enimvero ideo quoque elementa inter se connexa sunt, quod ratio mutationum unius contineatur in mutationibus aliorum S. Io G Ol. . Er. go ordo coexistendi seu coexistentiarum in ipso nexu elementorum obvius,
neque adeo sine hoc concipi potest.
Jam status elementorum continuo mutatur 6. I97 Cosmol. 9, sed mutationes constanter, quae in uno contingunt, sunt explicabiles per mutationes , quae in alio contingunt V. ao9 Ontol. . Quamobrem nulla status mutatione tollitur nexus elementorum, nec ordo coexistendi in eodem obvius per demon Irata. Idem ergo ordo coexistendi continuo subsistit
statu eorum quomodocunque mutato.
Propositio livi cosmologica est, sed cum ad contrahendam demonstrationem propositionis sequentis eadem opus habemus, eam hie loci exhil eri fas erat. Plurimum autem re fert ut erobe perpendatur, ordinem coexistendi non posse cogitari, quin simul nexus rerum nobis conscii simus, etsi actu mentis ille ab hoc separari possit, ubi ad distin'as notiones revocata accurata dictione exprimimus, unumquodque proprio suo nomine efferentes. Rationes mutationum nexum pariunt quatenus extrinsecae, sed ordinem gignit illarum identitas.
Dum oriunem Dexissentiarum in nexu elementorum mnfuse percipis anima; idea in perceptione confusa extensioni super accedit indissimilitas ct penetrabilitas, -- . . que spatii idea se ualis enascitur. Dum enim ordinem coexistentiarum nexui rerum inhaerentem confuse percipit, eorum sibi sigillatim conscia non est, quae in stabiliendo ordine coexistentiarum nexui elementorum inhaerente