장음표시 사용
31쪽
Sunt Equidem, qui Idealistas Sceptieorum omnium absurdissimos appellant propterea quod existentiam realem corporum negant &eorum apparentiam per ideas suas ex plicant, contra primum ratiocinandi principium misere impingentes cs. 349 pro merea quod negare dc in dubio relinquere idem videatur per notiones , quibus confidunt. consulas summa imis miscentes. Eodem iure vero etiam Materialistae in numerum scepti- eorum reserri debent, quod animae, quemadmodum idea listae corporis, realem existentiam negent & cogitationes per modificationes eorporis, scut Idealistae phaenomena rerum materialium per modificationes animae, explicent. Enimvero vix merentur attentionem, quae ab Ilominibus pendulum ab appetitu sensitivo intellectum habentibus non veritatis amore, sed iniuriandi animo proseruntur. Nos neque Scepticiunum probamus, neque Idealismum; sed tranquillo veritatis amore distinguimus, quae diversa sunt, ut notiones fiant determinatae, & ex iis pure ratiocinamur, cum sanctae nobis sint ratiocinandi leges fundamenta. Ies. Scepticus 3e ldeat ista conveniunt in eo, quod dentur phaenomena rerum materialium, e quodque in iis singularis quaedam constantia observetur. Quaeritur jam an sons illorum plim nomenorum insit animae , an vero subiecto alicui ab anima diverso . Sceptieus nihil definit dissidens imbecillitati intellectus humani, quam accusat mei iur, 3c cuius laesus universali quadam ratione adstruere conatur Sextus Empirisus, ne in errorem forte incidatae deinceps cogniti erroris maenitentia ducatur tranquillitati animi contraria. Ideat ista vero minime in dubio relinquit, undenam phaenomena rerum materialium oriuntur . Sed eorum fontem in anima agnoscit. Impossibilitatem existentiae realis corporum demonstrare conatur, quod ea admissa sequantur contradictoria de divisione ae compostione continui, de communicatione motus 5c de commercio inter mentem Ac corpus, de omnem movet lapidem ut ostendat per idearum in anima successionem explicari posse phaenomena rerum materialium . Non iam de eo quaeritur, utrum recte sentiant Idealistae dum ita statuunt; sed num eadem sentiant cum Scepticis: quod nullo modo tueri licet.
a Ermant, animam, substantiam immaterialem, existere & idearum sit cessionem esse mundum, quem dicimus, materialem; negant vero ex
tra ideas animae quicquam ipsis simile existere S. 369. Egoistae a firmant se existere, quatenus sunt ens sibi sui conscium; negant entia alia extra ideas suas existere S. 38 . Dualistae affirmant animam esse substantiam im- materialem a corpore prorsus diversam, & corpora extra ideas ejus reain lem existentiam habere, negant ouod Idea listae assirmant de existentia cor
porum non nisi ideati, di quod Materialistae defendunt, cogitationes in motu cujusdam subtilis materiae consistere I. 39 . Sunt igitur& ideat istae cum Emistis, &Dualistae dogmatici g. 4o .
Non omnia probantur dogmata, cum non minus erronea quaedam esse possint, quam vera , adeoque nec philosophi dogmatici eodem censu veniunt, utut nullus sit philosophorum , qui nihil prorsus veritatis cognoverit, ipsiue erroribus quidpiam veritatis insit mentis acie utiliter subinde separandum ab erroneo, ubi veritati investigandae incubueris. Ceterum ex diise is patet, philosophos in universum omnes vel esse Seepticos, vel Dogmaticos, quorum illi numia prudentia, sicut hi subinde nimia statuendi facilitate peccant g. o. 4Iὶ. Scepticorum secta nonnis unica est&esse potest, cum omnia in dubio relinquant F. 4 i), diversitas vero sectarum ex afirmationis&nerationis diverstate sequatur. Dogmatici vel Monistae sunt, vel Dualis aes s. 32.39 . Monis ae sunt vel Idea listae , vel Materialistae g. 33. 36),& Idealismi apex est Egoinmus, ultra quem progredi non licet s. 8 . Habes hie generalem philosophorum divisionem, quam in Psychologia rationali attendi fas est, quemadmodum ex sequentibus patebit.
s. qq. Corpus cogitare nequit. Si enim cogitat, sui ipsius retumque perceptarum, adeoque a se repraesentatarum c. 17. P ctas P. sibi conscium est
32쪽
Dὸ Natura S Egentia Animae. II
S. 23 Psierit empiri . Necessξ igitur est, ut, quae a se repraesentantur, inter se eonserat s g. a 2 &ea a se invicem distinguat L Io , eorumque tanquam extra se sibi conscium sit S. et I . Iam in corpore nulla mutat lo
fieri potest nisi quoad figuram , magnitudinem & partium situm I. Iar
o mol ), consequenter si quaedam in eodem repraesentantur, repraesentatio aliter fieri nequit, nisi ut partes quaedam aliis quiescentibus moveantur g. ra8Cομο . , &, si repraesentatio aliquo temporis intervallo subsistere debet, id in corpore aliter fieri nequit, quam ut vel eadem nume .ro materia eodem in loco motum suum continuet, partibus materialibus hoc pacto in eodem situ inter se manentibus, quem mediante motu a r liqua massa separatae obtinuerant, vel ut aliae in eundem situm continuo succedant f g. x8I Ontol. , cumque alia in corpore mutatio locum non habeat, nisi quae motu mediante inducitur S. Ia 8 Cψοσοι ; nihil praeterea in corpore seu materiae quadam massa concipere licet. Enimvero quantocunque tempore ista materialis repraesentatio subsistat, nihil tamen adest quod res repraesentatas inter se conferat, a se invicem distinguat, & earum sibi tanquam extra se conscium sit. Corpus igitur eorum, quae in ipso repraesentantur, sibi conscium esse nequit, adeoque nec cogitare potest S. 2 3 Phcω. mpr. .
Demonstratio propositionis praesentis evidens est iis , sui nonnisi ex notionibus ratiocianantur &, cum sint methodi gnari, principiis ontologie is, cosmologicis & psychologicis
empiricis imbutum tenent animum . si qui enim sunt, qui in materia facultates per se inexplicabiles fingunt, eum iis nobis nihil est negotii. Cogitatio duplicem actum involvit, perceptionem nempe & apsterceptionem . Perceptio cum sit rei repraesentatio g. et Pocitet. empir. 3 in materia conc pi potest eo modo, quem in demonstratione propositionis praesen iis insinuavimus . Vi apperceptionis anima sibi rerum repraesentatarum suique conscia est g. a s Psychol. empir. , easque extra se sibi repraesentat F. ai I. Haec vero ea est, quae in materia nullo modo concipi potest, quemadmodum ex demonstratione praesente abunde patet. Sane in corpore seu materia non concipitur nisi repraesentatio rerum intra materiam, non vero extra eandem . si vis vero rei tribuere velit, quae per ea, quae ipsi insunt, explicari nequeunt; is fingendi licentiam aperte prodit, iis praesertim qui ad notionem entis ingeaere distinctam , qualem in Ontologia dedimus, animum advertunt. S. 4s- . . nEnti nulli attributareth alterius communisari posηt. Pone enim enti Ahommunicari aliquod attributum, quod per se non habet: ratio ejus lassiciens in essentialibus non continetur c I. Is 7 Ontol. . Admittendum adeo aliquid, quod ratione sufficiente destituitur: quod cum admitti nequeat S. 7o Ontot , enti 'nulli attributa entis alterius communicari possunt.
Hane incommunicabilitatem attributorum iamdudum amovere Scholastisi, etsi principium rationis inficientis distincte non agnoverint, nec ejus aliquem usum fecerint in philoi phia prima. sane s quis admittere velit, quae ex suppositione, per quam ens concipitur tamquam possibile quid 3: in numerum entium reseriur F. 34xλειοι. , minime consequuntur, seu distincto ratiocinio degitime colligi nequeunt; is quidlibet pro arbitrio fingere pineries securus omnimode ne refutetur. Nec quicquam erit adeo evidens, quin in dubitationem adduci poterit. Mepticis adeo principium communicabilitatis attributorum sese probare debet . 4 , non doomaticis g. M i. Si qui ad omnipotentiam Dei tanquam sacram anchoram confugiunt; i i, quam ab ecte de eadem sentiant, in Theologia naturali intelligent.
33쪽
S. 46. cultri cogit a corpori vel materiae commuinari nequit , quam per sonis habet. Facultas enim cogitandi ouarium agendi potentia est cI. χρPiscisi e r 2, adeoque agendi possimilitas 7 16 intust, vi cujuscet cogitationes in ente cogitante possibiles sunt. Quoniam itaque m terattributa entis alicujus referri debet r64 inimi , corpus autem cogitare cum nequeat S. 4 9, attributum eius non est, eidem quoque communicari minime potest S. 4s .
Proeositio haec probe notanda est, ne dubitu reddaris, utrum anima fit substantia im materialis a corpore diversa , an vero tantummodo quaedam eorporis facultas, consequenter in scepticismum partialem respectu animae incidas s. 4 in , animum diiponens ut leviculis deinceps rationibus. quales a Materialistis proferri solent, pronus in Materialisenum emisciatur s. 33 3, imo ut incauto Materialismus posthac facile imponat, cum non omnium fit
aequa mentis lance trutinari mon enta rationum.
S. 47. Anima materiati,seu crepas esse nequit. Anima enim sibi sui& aliarum rerum extra se conscia est S. Io PDAEA. empla. . Sed corpus cogitare n quit S. , nec cogitandi facultas eidem communicari poteu, quam per se non habet cf. 46 . Anima igitur corpus esse nequit, conis ueninter nec materialis esse potest S. I a 2. I I Ofinia. .
Quando anima corpus seu materia esse negatur, mira eam sumi pro subjecto eos tali num , ut adeo perinde sit ac si negaretur, cogitationes esse modificationes alicuius materiae, velis uti materiae cuiusdam subtilis in cerςbro vi structurae eiusdem hoc modo modificabilis .
g. 48. -ima es sebstoria plex. Anima enim non est corpus S. 47 , nec quoddam corpori communicatum attributum S. 62, adeoque nec ens compositum est, nec enti cuidam composito inhaeret S. EIs cosmol. . Quamobrem cum ens omne vel compositum sit, vel simplex S. 68s Ontia. a anima ens simplex sit necesse est. Jam quoniam cogitationes eontinuo mutantur & aliae alia que sibi invicem succedunt, in modorum numero sunt I. Is I Ontia. . Anima igiatur, cui modi isti conveniunt, modificabilis est S. 764 Omol. , cumque eam per aliquod tempus cum corpore perdurare palam sit c utrum enim absque eodem existere possit, nee ne, hic ut definiatur opus non est 2,
perdurabilis S. 766 Ontia. . Enimvero subjectum perdurabile & mod, sicabile substantia est cS. 768 Onto . Anima ergo substantia est. Est vero anima ens simplex per demonstrata. Ergo substantia sim
Simplicitatem animae evinei necesse est, ut constet, ei convenirequiequid de entesimplici in pnilosophia prima demonstratum fuit. Et sane emis simplicis & eorum, quae eidem conveniunt postive, notiones habemus, quatenus anima sibi sui conscia est. Unde omnis de eate fimplici th-ia ab anima abstrahitur tanquam genus a specie.
I. 49. Quoniam ens simplex partibus caret cf. 673 Onts.9, nec extensum est fg. 673 Ontοι , nec ulla praeditum figura S. 677 Onrol. . nec spatium replet Dissiligod by Corale
34쪽
replet S. 679 Onto , ac magnitudine caret S. 678 Grol. , motuque refulia
intestino destituitur S. 68a tot. ἱ Ani partibus caret, nec extra est, animae nata praeita es figura, nasilum replet spatium, carra magnitudine, motuque r intestim demtina . gnant.
Si qui simi, qui nime motus tribuunt, ii aut impmprie loquuntur, significatu v eabuli pruptio in alium translato, aut Μaterialistae sunt modificationes animae promotu materiae cujusdam subtilia venditantes, aut ineanti cum Materialistis loquuntur, dantes fine mente Laos.
Misteriis vi falsa Θραbest. Materialismus enim est hypothesis , asistri
qua animam materialem esse sumitur S. 3s . Enimvero anima materi Haldmilis esse nequit cap. 479, nec facultas cogitandi materiae, seu corpori cui- ωνσι
dam communicari eotest I. 46 Materialismus itaque sumit, quod esse nequit, seu imminbile est, adeoque hypothesis est ἐ.rao GR. praelimo, raque visa I. sors L . .
Hic tantum ostendimus, Materialismum effetilium, nondum vero definimus perieulum, quod ab eo imminet, nee quid veri eidem subsit, eum nihil statuatur adeo absurdum ab aliquo philosophorum, quin subsit quidpiam veri, unde speciem mutuatur. Αconvisjia vero m auctores prursus abstinemus, etsi errorum, & exceptionum sontes detecturi rationes non dissimulemus influentis in assensum appetitus, quas in apricum prodin sevolvere philosophi est i s. 3 a Ps. prae . .
Anisa prorsus Effert a corpore. Est enim ens simplex g. 48 . Quate Arimaeum ens simplexa composito prorsus differat S. 683 -.2, 4 composi- esse a
to, consequenter a corpore prorsus differt cf. I rs Comes. .
Differuntiam animae a corpore Arsinari non satis distincte exposuerunti acturatius distis, illam ab hoe distinxit carinitas. Demonstrat is animam esse a corpore distinctam, quod idea Etam. eius diversa fit ab idea eorporiar distincti enim sunt entia , quorum diversae sunt notiones s . a a suim. I. Nimirum anima pmprias sibi habet modificationes, continua percepti num variatione, e pus itidem suas, figurie & magnitudinis variatione cf. i a . Utraque autem modificatio per commune principium explicari mest. Duo isitur admi, tenda sunt mutationum istarum subiecta, diversa utique a se invicem, eum in iis diversa supponenda fiat, ut intelligibili modo illis explicari possint . Recte omnia sese habeat, sed ostendendum erat, modificationes animae non esse explicabiles me eadem principia, per quae explicantur modificationes corporis e quod magis sumere, quam probare vi-ur --rsas, nos vero in superioribus evicimus t s. 44. 46ὶ, ut adeo nostra de anima philosophiac --- non subvertat, sed eandem illustret 6c corroboret. Patebit idem ex subsequentibus, ubi ad specialia digrediemur. Ceterum diversitas illa omnium elarissime ex collati ne notionum corporis de anima elucescit, quarum illam in Cosmologia, hanc in Psychol gia rationali evolvimus.
s. sa. Aiam alias prorsus qualitates hahere debet, quam tarpora. Etenim an, n amma prorsus diffret a corpore S. s I9. Quare cum anima & corpora differis rares re nequeand nisi per ea, quae ipiis insunt, seu quae in iisdem determinata sunt S. II a , adeoque per determinationes I. Iaa Ontia. , ea sique intrinsecas si s 4s Oatot , omnis autem determinatio intrinseca vel ' 'in qualitatum, vel in quantitatum numero est g. 4s τοί t, animae quoque alias prorsus qualitates habere debent, quam corpora.
35쪽
- Veritatem propositionis a posteriori confirmat Psychologia empirica sive eum obser . tionibus rerum materialium communibus , sive cum Physca collata.
am- Anima es quadam praedita est. Anima substantia est S 48 , & cum himae tam eadem perceptiones aliae succedant aliis, ex perceptionibus nascantur appetitus, ex appetitibus denuo perceptiones, quemadmodum universa loquitur Psychologia empirica; status ejus mutatur s. 7o9OMOl. . Vi igitur quadam praedita est S. 776 Ontol. 2.
Propositio haec probe notanda est. Vim enim animae nec satis agnovere Scholastici cum facultatibus animae eandem confundentes a nec rusias satis distincte exposuit, etsi tacite eam admiserit, dum essentiam animae in cogitatione consistere docuit, quam sine vi concipi non posse constat.
. g. y4. Visas Visct faeustas animae ast invicem disserunt. Vis enim consistit in contia tiarc nuo agendi conatu g. 724 Ontia. , facultates tantummodo sunt pote tiae animae F. 29 empir. , adeoque nudae agendi possibia ἰφ σμ' litates g. 716 tot P. Vis igitur animae & facultas a se invicem differunt S. I 83 Ontia. . Idem etiam sic ostenditur. Ex vi constanter sequitur actio, nisi eidem resistatur c V. 728 Ontoc . Facultates animae sunt tantummodo potentiae activae S. 29risbia empir. 9, adeoque ex iis nulla sequitur actio I. 7ITOnto a. Facultates igitur animae, salvis ejusdem perceptionibus & appetitibus, vi substituere non licet. Vis igitur & facultates animae diver
Differentia admodum manifesta est, modo vis & sa Italis notiones satis distinctas ha- lbeamus, ut hoc exemplo doceamur, quam utilis fit terminorum abstractorum distincta explicatio, ne in errores incidamus incremento scientiarum valde noxios.
Priseia Vi anime inuantur, quae per facultates ejusdem in eadem possibilia tute prum leuatur. Quae enim per secultates animae possibilia intelliguntur, existere H μυ- seu actu esse quidem possunt S. I 33 OHOL , sed ideo non existunt, seu dantur S. III intol. 2. Gare cum ratio sufficiens requiratur, cur ' quid possibile existat c S. 7o Ontia. , & vis animae contineat in se rationem sufficientem actualitatis eorum, quae per facultates ipsius tanquam potem litas activas S. a 9 Puchoc empir. , possibilia sunt S. 72a Onroh , &p sita ratione sufficiente ponantur ea actu cf. II 8 Ontu ; vi animae ad lactum perducuntur , quae per facultates ejusdem in eadem possibilita iintelliguntur.
Perspicuum hiue est , in quonam differentia inter vim animae 6c facultatem ipsius contastat, simulque apparet necessitas vim a facultate probe distinguendi. Etenim si modificationes animae distini e explicare voluerimus, & ostendendum est cur sint possibiles, & reddenda quoque ratio est , cur actu fiant. Quare cum per facultates animae tantummodo intelligatur, quod istiustriodi perceptiones & appetitus habere possit, ficultates Odas animae tribui lnon suffieit, sed addendum principium est, per quod patet eur actu insiat. Unde vero imselligatur, cur hae potius jam actu insint perceptiones, quam Miae ι hi pogius in sint appetiti ιu , quam alii, ulterius inquirendum. I. I 6- .
36쪽
Anima tan tinuo temsit ad mutationem flatus sui. Est enim vi quadam Arimae praedita ar. 33 P. Quamobrem cum vis continuo tendat ad mutationem sta. tus subiecti, cui inest 7 as Onto ); vi quoque sua mediante anima ad
status sui mutationem continuo tendere debet. minatio.
Principium hoc probe notandum est: eodem enim in serius nobis erit onus ad reddendam rationem generalem appetitus, cuius distincta notio philosophis hactenus non satis perspecta fuit. Excitanda igitur lectoris attentio est, ne in sequentibus cespitet desectu notionis lucidae.
s. s7. Vis animae nonnisi uniea est. Anima enim simplex est T. 48. , adeoque Umehas partibus caret S. 673 Ontol. . Ponamus jam animam plures habere vires visania a se invicem distinctis: eum unaquaeque in continuo agendi conatu conm mae. stat g. 72 OHOL , unaquaeque peculiare requiret subjectum , cui inest. Atque ita plura concipienda erunt entia actualia a se invicem distincta S. I a. I 83 Onto P, quae cum simul sumta anima sint, erunt ejusdem partes S. 34r Ontes. ; quod utique absurdum per demonstrata.
Patebit quoque deinceps unam animae vim modificationibus animae omnibus expliean. dis sufficere , ac praeter necessitatem fingi plures . Praeterea nectuntur disticultates inextriis cabiles praeter omnem rationem & nulla prorsus necessitate urgente. Etenim necesse est, si quidem vires plures a se invicem diversae in anima insint. ut una alteri resistu interea, dum ipsa agit, s. alteram ad asendum determinet, ut modificationes stnimae Viae ex aliis nascantur de per te invicem explicabiles sint. Ruantae hic nascantur difficultates non tollendae, nisi admittantur qualitates occultae, experietur, qui ex diversis animae viribus modifica. tiones ejus explicare voluerit. Ex sequentibus autem patebit, quam sint omnia plana de perspieua, si a simplicitate animae non recedas. Sumimus in demonstratione, vim concipi debere per modum praedicati primitivi, quod rationem nullam postulat, cur insit: id quod vi notionis ipfius vis sumere licet, propterea quod in ea continetur ratio sufficiens actualitatis eorum, quae in anima contini ni s . reta suιοι. . In Psychologia rationali, in qua ratio reddenda est eorum, quae animae insunt, aut non insunt i I. 4ὶ, sumere hoc licebat per modum hypotheseos t . Ias Disc. pratim.): sed non opus est ut abique probatione suma- tur, quod probari potest.
S. I 8. Status animae conflauo mutatur. Datur enim in anima vis f. y 3 , adeo- Co8tinuaque status ejus continuo mutatur nisi aliquid ei resistat S. 729 Ontol. . status 'Vis vero illa nonnisi unica est g. 37 9. Quare cum in ea contineatur ratio σ'imae sufficiens actualitatis actionis, seu modificationum animae CS 7aa intol. , non simul in eadem contineri potest ratio sufficiens cur ea non sequatur cf. 28 Ontol. . Sibimetipsi igitur resistere nequit S. 727 mrol. . Status
Patet idem arosteriori, quando vigilamus. Tum enim nobis conseii sumus alias alianque perceptiones sibi invicem continuo succedere. Iam eum perceptiones partiales innumero modorum snt cf. 13I Onut. , statum ejus constituunt i s. 7os Onia. . Unde patet, dum vigilamus, statum animae continuo mutari. In somnio idem patet eodem modo i ast in somno quieto, quo nobis rei nullius conscii sumus, a posteriori idem non liquet. Necesse igitur est ut continuitas mutationis a priori evincatur. Ex probati t. quam dedimus, patet ratio ejus, quod observatur.
37쪽
Stat mm distamus, sed non niamus; anima es in Haga πω -π αδ-Dπarum, seu rotalium confusarum is Dum dormimus, Iru non somnu- . mus ἱ nobis nec nostri, nec rerum aliarum extra nos conscii sumus: id quod unusquisque in seipso quotidie experitur S. Log. - Quoniam vero status animae continuo mutatur S. 18 , quem in variatione perceptionum consistere constat cmi. g. cit. I; perceptiones quoque in somno continuo variari debent. Necesse igitur est , ut cum in perceptione totali partiales minime distinguamus g. II , totalis perceptio confusa sie S. 39PIFMLempis. , consequenter partiales clarae esse nequeunt S. 4 P M. empla.ὶ . Sunt itaque obscurae S. 3o & seqq. ' HL empiri , dciceo anima est in statu perceptionum objcurarum ia
ales fine obscurae inae perceptiones ν nondum definio- Suffcie constare, quod nec in somno Uuntumvis profundo anima cesset ata omni actione ia Plura patebunt ex in seriori biu .
tionem sufficientem ac ualitatis in vi agnoscunt c S. 72x l. , adeoque'. bri anima eadem ipsis asstualitatem impertitur c g. r I 8 tot , consequenterii ph. actiones suas producit S. 6so Onto )- Quamobrem cum vis ejus nonnisidaei. unica sit S. s79; eadem vi omnes ejus actiones producunturia
Quod hic de anima evincitur, idem decormibus experientia palam tacitis Unica ire corporibus via est, quam motrimm appellamus t . de ab ea omnis proficiscitur mutatio, quae Corporibus accidere potes c F. R μοι. a. itR flammae candelae accens unica inest vis , nempe motrix , quam modo mumnavimus, seddiversa elliam sortitur nomina pro divelatate inestuum , qui ab eadem pendent. iniae lumen diffundie candela ardens , flammae ejux eribuitur vis illuminandi ia Quando calarem εpsius tactu percipimus Mcorpora eidem admotae calefieri observam x vim exlefaeieres ei adscribimo. Ee ad aliorueffectui aitenti eidem vim accendendi, comburendi, liquefaciendi aliasque complures assignamus. Absurdum vere, videretur , qur virex pro diversitate effectuum multiplicaret de Pi nomenorum rationes immulosophiana ali redditurus experiretur, eandem Vim motriacem diversis nominibus inutili et appellariis Idem adeo de anima quoque pet omniae valed,
Diues Quoniam anima nunc sentit c S. 67 PBGOL empiri nunc isaginatur fectus Psecti empla. . nunc meminit LI7s 'πω empla. , nunc re- - μ', minisciuir c β. a 3o 'dictit empla. , nunc ad perceptiones suas attendit c g. 237 PBcbot empiri J, nunc animum ad eas re it S. asI 'PAM
empir.9, nunc abstrahit risisH. empla. I, nune notiones format , iudicat & ratiocinatur cf. 32s PBGolampis. J, nunc etppetit cf. 38o PINMLempiri , nunc aversatur re. 8r 'Frit empir. I, nunc libere vult 88oridi bes. ωμν nunc non vult cS- 8SI PNM. empis. , ut adeo animae sensus, imaginatio, memoria, reminiscentia, attentio, reflexio, facultas abstrahendi, notiones sermandi, iudicandi, ratiocinandi, appetitus se sitivus, aversatio sensitiva, voluntas & noluntas tribuatur 2 --ma igitur vi eadem nunc starit, auu imminarae, nunc me mi, nanc reminisc
38쪽
scitur, a uortendit, minc resectis, nutu notisus format, nane iudΤ-cat, nunc ratiocinasur, nunc appetis, nunc aversatur, nunc librae vult ,
nunc non vult. in iam nihil fit sine ratione sussieiente i s. o λια. I ratio quoque dari debet, cur an iis manu sinius sentiat , quam imasinetur, vel a m quendam alium edat. Atque hic potis.smum est labor, quo in Pt,thologia empirica defungendum. Inquirendum igitur est, quae. nam sint primae mutatium ab hac vi pendentes,&quomodo inde proficiscantur ceterae.
Anisa Mi repraestutat He iuersum pro sita ereporis orga-ι is senise se, Uniis, si convenienter mutationwm, quae in organis sex is comisgant. Ea enim lex senis reprae 'sitionum constans & inviolabilis est: Si in organo aliquo sensorio ab objecto' aliquo sensibiliqua clam producitur mutatio ; in anima eidem coexistit sensatio per illam intelligibili modo explicabΗis, seu rationem suffcientem agnoscens in illa, cur sit & cur talis sit S.8 s P Feb.empis δ.Iam sensationes sunt perceptiones objectorum externorum mutationem organis sensoriis inducentium fg. 6s I uecb.m p. , adeoque anima dum sentit, objecta ista sibi repraesentat S. 24 ridic Ni . . Et quoniam corpus nostrum constanter in mundo hoc adspectabili estorpora quoque,quae eundem componunt S. I9 Com. ,
constanter in corpus nostrum agunt pro situ eiusdem in mundo seu universo. Patet adeo animam sibi repraesentare hoc universum, seu mundum hune adspectabilem, pro situ corporis nostri in universo, atque mutationibus convenienter, quas corpora, ex quibus constat, in organis sens
riis producunt. Quando dormimus, nihil clare ac distincte percipimus , S.- . Quoniam tamen anima adhuc est in statu pere tionum confusa. rum totalium, seu sis rarum s S. syst; nil obstat, quo minus adhuc cor pus suum &quae idem tangunt obscure perciniat, adeoque anima istam repraesentationem mundi continuet, ut adeo une restrictione dici possit, quod sibi repraesentet hoe universum.
Haec universi in anima repraesentatio extra omnem dubitationem posita est, ut eam nexare nemo possit. si eui adhue dubium videatur, quod de continuatione hujus repraesentationis dicitur, idem evanescet in sequentibus, ubi rationes particulares eorum . quae iaanima continguat, in medium protulerimus. Neque id dubium alicui movere debet, quod dixerumu, animam sibi repraesentare hoc uitiversum. cum tantummodo quaedam sbi repraesentet corpora uni aerii exisuam admodum particulam constituentia . quodsi enim asperceptiones suas attendat, peripietet utique se corpora ista semper spectare tanquam ingontinuo dicum mundo connexa . Si qua vero adhuc obscuritas uipersit, ea per sequentia dispelletur. Ipsimet non dissimulamus dubia, quae tironi huius philoiphiae lubnasei em Tant , ne incautus suo sibi placeat aeumine Sc objectionibus futilibus veritatem pinositionis avertere conetur, nisi aninium malitiosiun aperte prodere velit.
s. 63. Misa babet vim fissu repraesentanis hoc uniuersiam limitatam materialiter Animae si u corporis organici in universo ; formaliter constitutinis organorum sensor rum. Anima enim sibi repraesentat hoe universum S. 6a . Quare cum Omnes animae actiones eadem vi producantur; S. 6o , qua praedita est
39쪽
I. s s J , adeoque & pet facultatem sentiendi g. 67 PDM. empir. , pos
sibilia colliguntur; vi sua hoc universum quoque sibi repraesentat. Habet igitur vim sibi repraesentandi hoc universum. Iam vero anima sibi repraesentat hoc universum pro situ eorporis organici in universo, ut scilicet non percipiat objecta nisi quae in organa sens ria agunt g. 6a . Limitatur ergo illa vis quoad obiectum, seu materialia ter 9 8 Ontes. situ corporis organici in universo F. 468 tot ).
Similiter anima sibi repraesentat hoc universum convenienter mutati nibus , quae in organis sensoriis contingunt I. 6 a , ut ex iis mutationibus constet, cur modus repraesentandi talis potius, quam alius, scilicet ut perceptio adsit clara vel obscura; illa vel distincta, vel confusa. Limitatur ergo cadem vis animae formaliter 6.9 s Ontes. & S. 3 I acseqq. risbam r. constitutione organorum sensoriorum S. 468 Ontol. .
Vim hanc repraesentativam universi in dubium voeare non potest , qui non admittere velit experientiae ac rationi repugnantia. Erictum enim illa loquitur; haec vim, qua is producitur, manifestat. Nondum vero definimus, quomodo vis illa a corpore pendeat, ut limitationis suae fundamentum in eo agnoscat: tum demum id sacere licebit, ubi in commercit inter mentem atque corpus intercedentis rationem inquisiverimus. Neque obstabit propositionis praesentis veritati, si vel maxime quis tum sumat in animam agere corpus scum salva ista actione vis animae tantummodo determinari possit in percipiendo quoad specificationem perceptionis, quemadmodum mobile in motu jam constitutum determinatur ab altero mobili quoad directionem, vel quoad gradum eeleritatis in suo motu . Propositio praesens ab omni hvpothesi in dependens, quae in gratiam illius commercii conditur. Unde di a nulla earum pendent, quae ex vi ista necessario consequuntur.
S. 6 q. omnes mutationes ammae asensatisu originem ducunt. Patet idem quoad
omnes facultates animae tam superiores, quam inferiores, quas in Psychologia empirica exposuimus . Etenim quando quid imaginamur , visensationis praesentis producimus rei antea perceptae ideam , nullo actu imaginationis alio praeexistente ro PH . empir. 9, &tomnium , quod vi imaginationis continuatur, a sensatione initium capit c g. teta. I 13 αγ- . empiri 9, & eadem interrumpitur S. Ial Pisciat empla. 2. Dum quid fingit , phantasmata dividit &componit S. rq 'γω. empla. P. Quare cum phantasmata sint ideae ab imaginatione productaec g. 93 PF .empir. 9, adeoque non producantur nisi praevia quadam sensati e per demonstrata; anima quoque nil quicquam fingit nisi tensatione quadam excitata. Qua do rei cujusdam meminimus, ideam ejus reproductam recognoscimus, adeoque nobis conscii sumus, nos eam jam antea habuisse S. a 26 Ps M. empir. . Quoniam itaque ideae vel vi sensuum, vel vi imaginationis r producuntur s. 9s. 92 ' ML empiri , imaginationis autem actus quendam sensationis actum praesupponit per demonstrata ; actus quoque memoriae nonnisi praevia quadam sensatione in anima dantur I. I s PBG. empir. o. Attentio & reflexio animae supponit in anima perceptiones sive sensuum ope, sive vi imaginationis productas S. 237. 217 adeo Dipiti goo by Gorale
40쪽
qne utraque non nisi praevia quadam sensatione in anima loeum habet ἈIdem eodem modo ostenditur de intellectu, quo res sensui vel imaginationi obvias distincte sibi repraesentat anima car. 266. 27s Pocke in , ac in specie de abstractionibus, quibus ea, quae in perceptione distinguuntur, tanquam a re percepta sejuncta intuemur cur. 18a PD .empis. P. Supponit itidem tam notio, quam judicium intuitivum perceptiones praesentes L343Mseqq. rare . empla. r, omnis autem ratiocinatio a judicio quodam intuitivo ortum trahit Is se Pocrit empir. . Atque adeo patet mutationes ad facultatem cognoscendi referendas a sensatione quadam praesente oriri. Porro eum voluptas ae taedium supponant ideam quandam rei praese tem sive visensuum, sive imaginationis F. si I. sI 8 P Got empiri , &appetitus feratur in objectum pro ratione boni in eodem percepti cs7 6sboc empla. , aversatio vero animam ab eodem reclinet pro ratione mali in eodem pereepti si s 8I PDGot e ἡ . , consequenter & ille, & haee supponat quandam rei perceptionem praesentem, omnes autem percepti nes praesentes vel sint a sensu, vel inde pendeant vi imaginationis per antractemonstrata ἱ appetitiones quoque & aversationes nullae in anima dantur nisi sensatione quadam praevia.
Idem quoque experimur a posteriori observantes perceptiones a sensu taehoatas contianuari vel vi imaginationis. vel vi ratiociniorum, atque ex iis nasci appetitiones acaver- Latonest quemadmodum ex Psychologia empirio manifestum est . Psychologiae quoque rationalis tractatio idem uberius confirmabit, dependentiam mutationum mentis a se invicem clarissime demonstrans.
S. 6s. Quoniam mutationes omnes, quae in anima eontingunt, a sensatione Primum originem ducunt sq. 6 ; primum, quod ab anima producitur, suorsensati nes, & cum ex iis porro intelligatur, cur ceterae mutationes, quae easdem consequuntur , hae potius sint, quam aliae, adeoque rationeS earun- ιων, ω dem in illis contineantur c s. 6s Grot , etsi saepius tantummodo remotae, unde pe- quia immediatae ex phantasmate quodam peti possent; mutationes ceterina dem senseris ital dependent g. 8st Ontes. .
aae propositionem praeeedentem a posteriori illustram; eadem Pra sortem, ejus e rollarium, una confirmant.
S. 66. Mentia animae cω it in is repraestriarisa in versi sita remoris regariri is meηt ηἰpersio materiasiger , ct tonsistitione organorum senseriorum formaIter simita- ra. Etenim haec vis primum est, quod de anima concipitur, & unde deut cetera, quae eidem insunt S. 639. Essentia igitur animae in eadem consistit S. I 68 Onrol. I.
Qui essent iam animae cognosti posse negant, aut quid sibi velit essentia non satis inteli unt, aut ad vim animae repraesentativam universi, ac mutationum ceterarum dependemtiam ab eadem , animum non advertunt.