Relatio jurium Sedis Apostolicae in civitatem Comaclensem, complectens varias discussiones Romae habitas in conventibus inter ministros Summi Pontificis et Sac. Caesareae Majestatis

91쪽

is RELATIO JURIUM SEDIS ΛPOSTOLICAE

clamitant, habuerant, & singulis Episcopis , Monasteriis, & Ecclesiasti eis personis

bona, quae ipsis occupaveran ac damna, quae illis attulerant, non solum Estenses non coegisse ad restitutionem earum Urbium, immo tacuisse, ερ quod plus est, eos beneficiis cumulaste, concedendo vicariatum Ferrariae, COMACLO Ee Adria non inclusis,quin omissis & apud Estenses relictis. Hoc nemo non dicet impossibileti insulsis mimum esse. ita namque Joan. XXII. Ludovico infensus admississet titulum ab eo dem datum, quem tamen nemo adduxerat, neque is sciebat: vel tulisset Estenses retinere eas Urbes sine titulo, & quas ii perduellionis tempore invaserant, nil curanside jure Ecclesiae Romanae, aut Ravennatis, quando patet eum de minoribus ita fuisse sollicitum, ut Vicariatum Ferrariae nunquam Estensibus concesserit, nili postquam ii 'Ravennati Antistiti restituissent Argentam , ejusque Territorium, atque Ecclesiis, Monasteriis, locis piis, personisque Ecclesiasticis bona, quae invaserant & damna, quae intulerant, aequis compensationibus delevissent.. g. 1 . Quare dicendum Pontificem Joan. XXll. vicariatum Estensibus concesisse, quod I u, is putaverit & palam tuncesset, sub eo vicariatu includi Civitates Adriat & COMA.. OtasEhi CLl, utpote Urbes , quae sub districtu Ferrariae continebantur, quemadmodum ar-C O M A. gumenta adducta in Convenu diei 2s. Septembris evincunt. Hinc intelligitur cur suc-LLuΜP cessores Pontifices N Es ensitim illorum, qui primum Vicariatum obtinuerant, sub hoc Vicariatu non un im, sed plures Civitates comprehensis publice asseruerint: quod ariae. eamen falsum ellet, si COMACLUM , de Adria excliniantur. Cur itidem Praesules

Ronianae Ecelesiae, qui Ioannem XXli. sequuti sunt, de COMACLO disposuerint

taliquam proprio, & Urbe Sanctae Sedi subiecta, uti in dicto Conventu diei 11. - ptembris prodatum est. Hoc fecisse scimus Clementem VI. qui ut protogaret Estensi-hus cuni vicariatum, protestatus cst se annuere, ut morem gereret Civitatibus pluri-hus itarum ρ tritum nostrarum ct ejusdem Romana Eicum devotarum. At cum ex ipsiaque illa constet pro haC prorogatione supplicassc Florentinos, Mutinenses, Ferrarienses, COMACLENSES, de Adrienses, & Civitates istarum parnum nostraram plures fuisse, i demamus e numero supplicanti itin Adriam & COMACLUM , sola Ferraria rem meret, quae unica supplicas let: & sic fallum eis tuas preces porrexiise plures Civitates

icta mpartium nostrarum. Duas expressit Papa species supplicantium, alteram pluraum civitarum iEarum nostra rem partium , alteram & ejusdem Rimam taetim dmotarum.

Cum itaque sub hac secunda specie inclusae sint Florentia & Mutina, quas Urbes facile non concedent tunc Sedem Apostolicam pro suis habuisse ideoque devotas tantum Ecclesiae nuncupavit. Hinc sequitur, quod lub prima lpecie inclutae necessirio fuerint Ferratia, COMACLUM, & Adria, dum pluralis locutio ad solam Fetrariam restringi non potest. Neque verum est ea verba uiarum partium nostraram intelligenda de Urbibus quae proximae erant ceteris, quas Sedes Apostolica possidebat. Quippe si posse-

mus diplomatibus vctustillimis addere verbum proximas, Vel vicinu, ac divinam eorum

senilim, res plana foret. At cum id non liceat & liquidum sit verba restricta ad Urbes tatarum partium nosirarum, de sic sitas in partibus sudectis Sanctae Scdi, nemo non videt Papam mentionem iccille Uthium sibi subjectarum, ac si dixisset plurium Civitatum

nostra m Provinciarum, aut Status nostri.

I. M. Refert D. Regens instrumentum anni 136 i. in quo Marchio Aldobrandinus Estensis psiuionem lol xit Marchioni Francilco pro nonnullis bonis, quae possidebat Arer Aldobrandia ria, o vin distrιctu, est in Policino, es in Diares Adriensi, est Comaelensi, ae si ex hac ni Estensis, .distinctione resultet non suisse COMACLUM reputatum de districtu Ferrariae. Id .. .m . i. instrumentum non inspeximus, & lectio suadet eum actum non gelium ad hanc remina in eiusa definiendam , nam nominato districtu .Ferrariae, additur Policinum, quod proculdu-COHAGLI bio semper fuit, ejusque optima pars nunc est de districtu Ferratiae. Est enim Polic, num Ferrariae, & Policinum Rhodigii, quod cessum dein fuit venetis in pace inita anno r48 . quemadmodum infra dicemus. Quin hic actus per Feudatarios gestus, nullum potuit Domino supremo praeJudicium afferre. . 23. Refert etiam foedus initum anno i317. in quo Ministri Pontificis promiserunt de . ia findere Estensibus loca Herrariae, Adriae, COMACLl, Aroema, Policini, Matina, senihil νrosunt Quidquid autem sit de veritate pactorum hujusmodi foederis, singularis enun-Liiςnsibu3 in .ciatio uniuscuiusque Civitatis in eo tacta non concludit, aliquas earum Urbium non

uAcci. fuisse de diitrictu Ferrariae, nominatur quippe cum distinctione etiam Policinum, quod

92쪽

ad districtum Ferrariae pertinuisse, & pertinere iam diximus. I inmo id foedus retoriaquetur, nam Adria, A COM AC LUΜ ponuntur inter Ferrariam, Argentam,&Policinum, de sic inter bona, & Terras ad Sedem Apostolicam pertinentes.

Diximus etiam Cardinalem Anglicum Vicarium generalem Status Ecclesiae anno s. 1 is i. visitasse omniaOppida & Urbes Romandiolae ad sedem Apostolicam pertinentes, visitationea inter quas COMACLUM, &Ferrariam, addit eas Urbes tunc tenuisse D. Marchis- eL 9,s, A. ri nisaria, &sic COMACLUM tunc habuisse Estens utpote Μarchiones Ferra- per Carditia. tiae. Respondent hunc actum inspici non potuisse: reserri ad visitationem rationejuris lem Angi 'eeclesiastici de spiritualis, continere verba illa, tenet D. Marchio de Ferraria, quae in- 'bs, isei nuunt Ecclesiam non pomedisse & clandestinum fulta. Ex obffectis discimus hane visi- sanoψα ablationem nimium torquere animum D. Regentis. Quandoquidem ea contigit, prout hi ' Rhjacet in opere D. Abbatis Fontanini pag. 37.98. & 99. Neque referri potest ad jus E clesiasticum, nam inscripto Codicis, cujus verba referuntur in d. libro pag. 99. re Leit solummodo ius temporale, re visitatio facta fuit per Cardinalem Anglicum, tanquam vicarium generalem Papae in Temporalibus in Romandiola Provincia Sedi Apo stolieae subsecta, non autem in Spiritualibus: de facta eo fine designandi seu datarios 'Ecclesiae, loca, portas Civitatum, Castra, Rocchas, fortalitia, ec focularia eorumloeorum, uti legitur in toto Codice ejus visitationis, in quo descripti sunt nanis seu- datarii cum iisdem verbis tenet D. N. Haec verba adnotata sunt ad ostendendum, personas ibi descriptas ea loca in scudum ab Ecclesia accepisse: nam ibi etiam visitata RMvenna adnotatur tenet D. ido de Polenta, qui eius Urbis Vicarius ab Ecclesia Romana constitutus fuerat: & visitata Ferraria additur: renet D. Marchis de Ferraria, qui eum vicariatum a Ioanne XXII. Clemente VI. & suecessoribus obtinuerat, atque ideo verbum ten t non fuit adjectum ad indicandum dominium, sed concessionem in se, dum. Clandestina autem non fuit visitatio palam facta. Quis enim crediderit Cardinalem Legatum Bononiae x vicarium generalem Papae in temporalibus in ea Provincia, qui Bononiae coram multitudine quatuor millium personarum & coram Marcia ione Nicolao & Ugone fratre Estensibus in Episcopio ejusdem Urbis recitari fecerat lit ras suae delegationis, &qui visitaverat Ravennam, Ferrariam, aliasque conterminas Ussies, clam visitasse COMACLUM, Musque accessum ad eam Urbem dc actus ibidem gestos coram i linistris Estensum, qui eam Urbem tunc regebant, clandestinos fuisse de Estensibus ignotos Nemo sane, cum res ipsa loquatur. Huic similis actus, quem adduximus aetate Martini U. reltrictus asseritur ad Collectoriam redituum E εlesiasticorum : perperam tamen, cum pateat Abbatem Casanovae constitutum Col- Iectorem jurium , frucIuum, o troventuum in Terris, & Provinciis Romandiolae &Εxarehatus Sedi Apostolicae subjectis: ruet sic argumentum spontestia corruit, nam duinibidem dicitur COMAcLu M sub delegatione contineri, Jam patet Co MΑcLuM fuissc d scriptum in Exarchatu de inter loca ad Sedem Apostolicam pertinentia. Saepe in Conventibus nos paratos ostendimus ad hunc actum exhibendum : verum exaudiri non potuimus, dum per Excellentissimum D. Legatum Caesareum semper responsum fuit, id ei sine iussu Caesaris non licere. Divertit D. Regens ad alia, vim faciens in pace inita inter Ducem Herculem I. ac F. 16 Venetos, in qua Dux iis Adriam&Policinum Cessii Sixto IV. non vocato, nec audito,

unde arguit, quod quemadmodum Adria erat in diplomate Rudolphi expressa, & ta, . aliis ζῶ men post tres annos in seudum data fuit ab eodem Rudolpho Estensibus, dc isti de ea de CoMA- disposuerunt in .ito Pontifice, ita dicendum sit de CO CLO, atque hinc conciu- La..ci . dendum asserit parum confidendum diplomati Rudolphi, quem patet noluisse Impe--,8 Mario praejudicium afferre. Hoc tamen argumentum nugatorium apparer, nam petimus clesiam si

a D. Regente, cur Rudolphus Adriam post diploma datum Ecclesiae, in quo ea urbs ad eandem pleno iure spectare edicitur, in seudum dederit Estentibus, COMACLUM nequaquam 3 Si COMACLUM , ut ipse ait. semper ad Imperium pertinuerat, si Lu.dovicus II. ejus Urbis investituram Estensibus il ederat i ii respectu COMACLl de Adtiae Rudolpho subreptum per Nicolaum l II. fuerat; si Sedes A postolica earum Civitatum nusquam possessionem habuerat, sed Imperium de eis semper disposuerat, &diploma praedictum exequutioni demandatum non fuerat i, cur quaeso Rudolphus sicuti

diiposuit de Adria, ita non fecit de COMACLO, cuius investituram dare noluit Estem sibus, aut aliis Id equidem manifestum facit, aut Rudolphum ignorasse COMAehu M

93쪽

ad Imperium spectasse, Sc defensores recentes plus sapere hodie post secula sere quinque' jam lapsa, quam tunc sciret Rudolphus, qui vixit ea aetate, qua hujuscemodi tei quae stio mota, de sopita est: vel Rudolphum Est ensibus Adriam non dedisse, cum nos eam investituram ignoremus: seu immemorem fuisse eam Urbem in suo diplomate Sedi Apostolicae concesso contentam, quemadmodum urget praesumptio juris, de de jure non admittens probationem in contrarium, uti GailluS in d. Conventu diei 1s. Septem-hris adductus firmat: vel cum Imperatorem agnovisse, se de M Acho ad Romanam Sectein pertinente non potuisse disponere. Et sic haec investitura nuper tantum asserta, clamat contra Imperium&Estenses, dum hic non agitur de Adria, sed de Co MLcLo. . M. HEc quoad iactatam investituram Adriensem Rudolphi I. quae tamen exhibita β' A, nunquam fuit. Iam superest ut disseramus de pace inita inter Ducem Herculem I. accLuuti. Venetos die 7. Augusti 484. non autem inter unim Ducem Herculem, Venetosque,

netia viea sed etiam inter Ioannem Galeatium V icecomitem, Sixtum IV. & Neapolis Reeem, in i- Ri qua ita statutum legimus: Gerua Usima Signoria δVenerga tenuia, edebis per turrii uiam '' l. 1 o. dei prestente mesi ae Mosti restituire alprefato Mustri imo mea di Ferearis. Dueadi flutino, e Masrehese di Mantova mite te Cuti, Terre , e DChi, eisὸ Adria, Adriano, COMACCHIO, Melara, Caste in ovo, Figarolo, Oseel Gribelmo, Ia Bassia dei Remiolo, ιοι is la Riviera H Fio m. Item si ὸ concordato, che iI Polesine di Rotigo neevata daLaρνὸritta Mustrassima Signaria di mnetia m ta presente guerra resti ad esse Signoria eon turae te sue retioni, oumissioni , e perimen*ie. Hanc pacem aegre tulisse Sixtum IV. in Conventu diei 11. Septembris narravimus, quod Veneti prius ei restituere obtulissent etiam Policinum Rhodigii, quod ipsis dimiisum erat, teste Iacobo Mas eo, qui eam Regionem Peni uiam Aerrariensem nuncupat, & id ipsum testatur Raynal l. ad annum I 84. g. 2I. At constat pridie idus Augusti ejusdem anni I 84. Pontificem paulo ante quam decessisset, cam pacem probasse, quemad inodum Raynaldus ad d. annum 1484. g. II. affirmat. Quaru corruunt argumenta hinc educta: nam in hac pace

Ailria cella non fuit, sed solum Policinum Rhodigii datum Venetis restitutis Duci Herculi I. Adria de COMA CLO, de quidem consentiente & auctore Sixto IV. qui Venetos censuris,indiris ad id faciendum coegerat. Porro si Policinum Rhodigii ad Imperium peninuisset fic ad Ducem Herculem I. uti Vicarium Caesareum, necnon Adria & COMACLUM ; Sixtus IV. taedio hirius pacis ob Policinum non dimissum

per Venetos , non occubuisset, uti Historici relati in Conventu die is. Septembris narrant, nec adeo sollicitus fuisset propter Adriam, ac COMACLUM. Quae enim Sixtus IV. egisset ut Veneti restituerent abrepta, relatum est in eodem Conventu dicias. Septembris, quibus addimus eum plures ob hanc rem dedisse epistolas ad Catholicos Principes, de praesertiin unam ad Ducem Saxoniae apud Raynald. ad annum i 83. f. in qua haec habentur: Peram eum Peneti ipsi mei fiereariensi hesium insutissent or ea de

causa Ferdinandus Rex contra nos arma movisset, caeterique Datiae Principes contra Venetot

auxilio Hrrariensi mei venirent, oecupatu mnniata Civitatibus er c, ita nostru. At quae essent Civitates, Ec Oppida per Venetos occupata, de quidem ne sua, id est, Sedis postolicae, patet ex ipiis pacis pactis, in quibus ii in genere promiserunt restituere omnes Terras Sc loca, quae occupaverant: & deinde speciatim Adriam, Adrianum, COMACLUM, Melanam, figaroum, or Territoxium Fili: quae Oinnia ad districtum Ferrariae, vel ad S. Sedem, & Ecclesiam Ravennatem pertinebant. . Q. Quo autem pacto veneti Adriam deinde occupaverint nunc disquiramus. Al-

eLuu . . phonias l. Herculis Ducis Ferrariae filius meditatus Policinum Rhodigii , jam subis . visne. Sixto IV. Venetis Cessiun, armis invadere, illud recuperavit. Ob hanc rem Venetiti restitu- bellum Alphonis indixerunt, de Policinum, quin Adriam, COMACLUM, Raven-2Mr , , iis nam etiam, Faventiam & Cerviam invaserunt, Ferrariamque obsederunt inim Juando isos. lius II. arma movillat in Venetos pro Alphonis l. Hujus rei meminit Guicciatdinus lib. 8. Iulius II. anno lso a. cci suris perculit Venetos, quos tandem insequenti anno sub die et . Februarii solemni ritu absolvit a censi is , cum jam ii restituissent Ecclesiae Romanae abrepta, ut apud eundem Guicciardinum lib. 8. ad linem legitur: ubi

. narrat pag. 397. Iulium coegisse Venetos ad restituendum Alphonso COMACLUM

en verba : perche tra loro e se non fosse materia di conpendere aveo operato rendessero atmea aei Lorara ti Terra H COMACCHΙΟ. la quale almano prima abbrueiat t. ora se pro

metessera EF non molestir μοι o Stato dei mea di Lerrara. Haec Iulium II. sucisse. ait

94쪽

Guiectardinus, timentem Caesaris arma. 1 postquam conarum omnem, quamvis inanem adhibuerat, ut Caesar cum Venetis foedus itatueret. En probatum testimonio Guicciardini COMA UM restitutum Alphon lol. Iulio v. auctore,& ut inter Venetos& Pontificem nulla amplius occasio dissidiorum daretur: quod quidem Historicus imsulse seripsisset, si CΟΜACLUM non ad Vicariatum Ferrariae, sed ad Imperium spoctaileti nam quod Veneti invaderent Urbem Imperii eo tempore, quo Caesar bellum cum Venetis gerebat, gratissimum suisset Julio II. Caesari tunc infenso. At Gyicient Adriam adhuc Venetis dimissam. Verum a quo di quibus pactis, an sciente, an ignorante de auctore Iulio, id prorsus inceri mest: neque id Scriptores assirmant. Ego pu. .

tarim Policino Rhodigii per Venetos habito in pace jam relata sub Sixto IV. Venetos, qui sub Iulio I l. Λdriam in ea regione sitam invaserant & COMACLUM, testituita COMACLO, Adria sibi retenta: de Iulium, qui tunc Venetorum ope indigebat tacuis Ie, vel eam repetere omisille in foedere inito cum Venetis Sc Rege Catholico contra Gallos anno isi I. culus meminit saepe laudatus Gui tardinus lib. Io. pag. 4ro. Quare nequaquam subsistit Adriam per Duceni Alphonsum 1. Pontifice inscio, venetis cessam. Et quatenus id verum esset, is actus nil ad rem faceret. Qu pe non constat C. sarem assensum suum praestitisse: dc quemadmodum Dominus Regens assirmat, potuisse hunc assensum deinde per Caesares dari, &forsan datum in foederibus inter eos ac Venetos ullis i ita etiam nos dicimus potuisse id ipsum fieri in foedere, quod Iulius iniit ea aetate cum Venetis. Neque nova res est, insares pati Principes plures in Italia tenere Urbes & regiones integras, quas ii invaserunt seculiS elapsas, di quas ad Imperii im peristinere Contingius & Germani proclamant. Eodem pacto cur dici non potest Venetos Adriam possidere, quamvis sub Vicariatu trariae ea Urbs olim contenta fuerit, Ec in diplomate Rudolphi aliisque Caesiarum donationibus Ecclesiae Romanae factis,expressa:

dc pcr Clementem V. Moannem XXII. agnita, uti Urbs Sedis Apostolicae paulo post Bullam auream Rudolphi I. Diximus Ducem Herculem I. Ivisse canonem Iulio II. pro vicariatu, & uom l. M.

Eas aliis civitatibus . Terris o locὼ in dicto Vicam contentis , hinc arguentes sub η Vicariatu non inelusam solam Ferrariam, sed & alias Civitates ex consessione ipsorum scis . .. z4; Estensium emissa in actu solutionis eanonis: quae si ita sunt, patet Co MAcLidc Adriae Apostoli Urbes sub eo vicariatu contentas, cum aliae neque fuerint, neque assignari pollinti Hoc argumento prostratus Dominus Regens regerit, id factum per Procuratores Ducis Herculis sine legitimo mandato procurae. At mandatum procurae in eodem actu relato in lib. Domini Abbatis Fontanini pag. tomenunciatur, agiturque de lolutione census, qui solvi omnino debebat; de actu facto in Tribunali Camerae Apostolicae coram Cardinali Camerario, adstante coetu Clericorum Camerae in festo Beati Petri de Pauli: de quidem facto duobus ad hine seculis ab iis, qui insignem summam solverunt, neque solvere poterant, nisi transmissam per Ducem Herculem, dc gesto pro Duce ad impodiendam caducitatem: ex quo demam veritas eorum desumitur, quae am apparebant, Cum ante Pontifices declarassent non solam Ferrariam, sed &plures Civitates sub hoc Vicariatu inclusas. Si actibus adeo vetustis posset opponi derectus mandati procurae, quodque enunciativae in iis emissae aliunde ptobandae essent, res omnis antiqua subis verteretur: investitutae Imperiales Sc diplomata ipsa irrita essent, Bullae Papales Fe lit o Pontificum inanes; siquidem constare non polset Investituras fuisse per descriptos petitas aut datas, Procuratoribus concessas cuni speciali mandato procurae, bona expressa fitasse concedentis; confessiones in eis factas, vcras et de sic origo originis se et repetenda esset, quod quam absurdum sit, eruditi dijudicent. Id est vetustatis privit

gium, ut enunciativx, confessiones & expressiones in actibus metam centum anno. rum excedentibus factae, veraedicantur, de praesertim in actibus propriis de Dominica-

Iibus atque solemnibus, de qui sine mandato procurae fieri nec poterant, neque debeis hant, dc gestis coram Ministris Principis supremi dc per Oratores de personas publicas Principum. Subdit Dominus Regens tunc Adriam per Venetos detentam, & sic ca. nonem non potuisse pro ea solvi, eaque dempta, solum C ACLUM fuisse, pro quo is canon solvendus esset: ergo talium, quod solveretur pro Ferraria & nonnas uatiis civitatibus , cum hac pluralis solutio ad solum COMACLUM referri non i,otuisset. At vir doctissimus cogitate debuerat has subtilitates non posse abradere ea,

quae scripta sunt. Instrumentum enim habet, cinonem solutum futila pro Ferraria .

95쪽

er .annulias aliis Civiralibis sub vicariatu inclusis. Quare si demamus Adriam & CO

MACLUM , nulla prorsus erat Urbs alia in Vicariatu contenta. Ponderare etiam poterat anno is citi quo ea solutio facta eli sub Alexandro VI. quem Dominus Regens amicum de cognatum Ducis Herculis fuissu fatetur, Adriam non fuisse sub dominio Uenetorum: sam enim probavimus aetate Sixti iv. eos Adriam eidem Duci Herculi I. restituisse, eosque itcrum eam Urbem occupasse tempore Alphonsi I. Herculis filii, qui Policinum in ea pace dimissiam vinclicabat: quo fit jure optimo potuisse ae debuisse canonem tunc solvi etiam pro Adria: quam Dux Hercules solvens possidebat. . Praeterire itidem neque fas erat, Principes iupremos, qui Urbem aliquam sibi subiectam bello amiserunt, ante cessionem factam de pacis pacta nunquam facto suo perdere veste dominium. aut fateri sese spoliatos 1 semper enim ii in publicis actibus repetunt jura dominii suosque vicarIos de frudatarios recognoscunt, ac si Urbs illa sub eorum esset potestate. Hinc fit. Alexandrum VI. Ac Ducem Herculem l . quorum intererat

Adtiae jura sarta tecta servare, solvere & respective accipere potuisse canonem etiam pro Adria, Quali ea derelicta non fuisset, sed adhuc eidem pertariensi vicaria tui limclusa, licet detenta per Venetos. Diximus itidem, Ducem Alphontum anno i so6. smiliter pro Ferraria o nonnulta alia civitatometiri vicariatiis canonem solvisse. Nunc Dominus Regens redarguit eos, qui pro Sede Apostolica scripserunt, de praeterum Dominum Ahbatem Fontaninum, quem cap. 17. Dominii putat memorata Herculem I. etiam anno I C6. postquam ob erat, eam solutionem fecisse. Verum ille inania captat, Carpens defensores Sanctae Sed is, quando carpere debuisset Ministros Esten. svim, qui plura atque plura s iris mandarunt inter se contraria, quique perperam vulgarunt, hunc solutionis actum referundum ad Ducem Herculem tune sam defunctum. Una sempercst veritas per nos, S per Dominum Abbatem Fontaninum ubique palam facta. Hic enim cap. 17. haec habet: in medesimo Ercole L in uno frumento fura, it censeo da lai paeato ii di 8. QUO isor. e ad Afons I. suo figliuolo in se auro e 18. Sietus iso6. v isto it titati vi fiere ria Duxi orn nonnulla .uiu Civitatibus, Terras olum pro Sancta Romana Gelassa Mea lingenerata. Haec scripterat Dominus Abbas Eoa tantus in Dominio pag 19. cap. 27. Deinde inmunitone Dominii cap. . pag. I 9. retulit integram apocham securitatis pro solutione facta aetMC Alexandri V l. anno praedictoiscix. per Herciem l. re statim pag. Hι. similem sub Julio i I. tactam per Alphon sum I. de sic non est cur ille redarguatur. ii veritatem eandem semper defendit: quam, o utpote eductam ex authenticis actibus, obumbrare non posset error . si quis etiam iure psisset. Nec quicquam juvat ascrere tam adis, quam iviil dictuin annum iso 2. 5c isP6. solutiones canonum factas pro sola Ferraria, nam semper eas factas fuisse assit mamus pro Ferrari aestisque Comitatu & dui rictu vel pro Ducatu . Quare actus non sunt inter se contrarii, ut insitis e contenditur i, sed suppletivi, nam silutiones praefatae factae pro Vicatia tu Ferratiae & nonnullarum Civitatum, explicani sub districtu Ferrariae in vica.riatu comprehensio ι inclusas alias Civitates, quemadmodum N aetate Clementis V. Ioannis XXII & Clementis v I. satis declaratum fuerat ex jam relatis. s. a'. Putat etiam Dominus Rcgens cx Bulla Clementis VIII. patere, tunc pontificem

Clemen3 COMACLUM distinctum a districtu Ferrariae nuncupalle. Verum hoc futile essen. - Ait h. intelligitur eri integra lectione eiusdem Bullae. Quippe initio Constitutionis Papa siexit COMA. asserit: civitatem Duratumque nostriam Ferrariensem ad dem Apostolicam serueitimen. . . F. volu μm pro eadem Sede racve iam. Itaque Clemens VI ll. non solam Ferrariam, α' sed dc Ducatum Fereariae devolutum fuisse profitetur. Quaero autem an COMACLUM intellexerit devolutum t Siquidem latera compellitur quisquis historiam eo rum temporum calleat, Clementem sub eo Ducatu putasseae COMACLUM inci liam, de eam Uthem similiter devolutam: is enim dictis, scriptisque probavit UOM CLUM ad Romanam Ecclesiam pertimi illa , in In vestitura Ducatus Ferrariae illud

inclusum, eademque pacta, ex quibus educebatur devolutio Civitatis Ferratiae, palam fecisse de illam Coniselensis Urbis: atque hinc us Cnitatis possessionem accepit. Haec manifesta fiunt ex sequentibus. Quandoquidem in declaratione per. Clementem fa- ωι devoluta asseruntur infraicripta: La Ouis e Duc. o di Ferra a e iistio Contari e diffretis, et ais e Citta, Trre, Ostiali e laoghi insieme eo' loro terrisorI, Hstretra, Hur ναῶelam, farteere, membri e Aratiamus , se quali da Romani Ponte Hi nostri predecessori. Drona cances infudo si antecessara di esse infenso I. in B illa devolutioitis haec devoluta esse

96쪽

ese asseruntur di per obitum Alphonsi Ferrariae Duris , Ducatus est Status Terraria cum omnibias Civitatibias, Terris, Castris , Fortalitiis, Portubus , loco , jMudictionibus is juribus, de quibus a Sede Apostolica se suis praedecesseribus Romanis Pont cibus idem ALthonsas seu ejus praedecessores inve u fuerunt. In Bulla Iubilaei, quam Clemens VIII. vulgavit Fetrariae sub die io. Fcbruarii anno i 198. edixit sub ea inclusas le Gutὰ, Terre e Lethi dei Dueato. Hinc patet Clementem VII l. ante, & iplo initio devolutionis declarasse sub eo Ducatu ac Ducatus devolutione alias Civitates contentast quod falsum esset, si COMACLUM demamus. Quare Clemens VIII. in posteriori Bulla edita sub die is. Iunii Is93. neque cogitare, nedum statuere potuit COMACLUM a districtu de Ducatu Ferrariae separatum dc distinctum, dum praecedenter

in tot solemnibus actibus contrarium edixerat, de COMACLUM devolutum scriptis, dictisque probaverat, quod vicariatus Ducatus Ferrariae ob lineam finitam evanuisset. Clemens igitur in laudata Bulla , ut in futurum res foret notissima de nova L satio Ferrariensis, quam recenter instituerat, de propagare professus fuerat, liquidi sissimos terminos liaberet, εἴ cavillationes tunc exortae submoverentur , exprestit adtollendam finium controversiam inter Legatos Bononiae dc Romandiolae, COMACLUM Tereus o loca quacuraue tam Romanaetola, quam Centi se Plebis, o alia qu eunque nr Ducem Caesorem Fflensim, una cum praedicta Civitate Aerrariensi Sessi Apost lica restituta, mandavitque post hac perpetuis tuturis temporibus Duratus Ferrariens uniuo incorporata exipere, o sub Legatione Ferrariensi semper comprehendi. Haec sunt veraba Bullae, quae recentis Legationis terminos Cnunciant. Hoc patet ex argumento clarissimo. Clemens Ull I. nullam Terram, nullumque locum excepit, quia loca quae eunrue tam Romandina , quam Centi se Plebis o alia quacunque per Ducem Caesarem ima cum Civitate Ferrariensi restituta in eadem dispositione de incorporatione inclusit. Dicant quaeso qui haec obiiciunt, an Clemens VIII. sub ea dispositione incluserit Terras de Castra Bondent, Stellatae, Portus, Figaroli. Massae fis aliae, Miltiarii, Francolini & Garotali Si negenti rem falsam assirmare debebunt, nempe praedictacile extra Legationem , neque comprehendi sub verbis praedictis indefinitis de generalibus , quaecunque loca testituta per Ducem Caesarem una cum Ovitate Feitatiensi complementibus, nullo prorsus excepto. Si a firment, quemadmodum haec res notoria controverti non potest, dicendum erit Castra de Terras superius enumeratas ante Clementis VIII. Bullam , nequaquam sub Ducatu dc Vicatiatu praedicto contentas . imino ab eodem distinctas: dc tamen in eadem Bulla g. Cumque nos pag. I s. Pontifex priusquam eam incorporationem fecisset, omnia Itraedicta loca, Terras &Caltra, quas oc quae enunciavimus, ait posita in territorio Ferrariensi, de sic jam pridem unita, jampridem incorporata antequam Ducatus ipse devolveretur. Patet ergo

Clementem VIII. per ea verba non definivisse, loca omnia ibidem expressa ad Ducatum Fe. rariae atque ad eum vicariatum non pertinuisse, quando is prius ex iis plura una cum Uicariatu devoluta ob lineam finitam declaraverat, inter quae COMACLUM , sed tantum designare voluisse fines Legationis a se recenter institutae, cique unire loca iam in vicariatu comprehensia, alia etiam , quae prius sub eo non erant inclusa, uti erant Castra Centi di Plebis in districtu Bononiae, quae in distincta In .estitura concessa fuerant. Propterea si ab una eademque dispositione generali ex. prestit praedicta Castra, COMACLUM etiam re quaecunque loca ubicunque posita, restituta per Ducem Caesarem Sedi Λpostolicae, nullo prorsus excepto i de sic Ar- sentana, Stellatam, Figarolum aliaque Castra superius enumerata, quae iam erant in territorio Ferrariae , dc luculentissime ad eum Vicariatum spectaverant, hoc pacto omnia confundens, de sub eadem dispositione loca iam spectantia ad eum Vicaria. rum , de ab eo exclusa comprehendens, ut suturis temporibus fines ejus Legationis notissimi egent, nullaque daretur causa disti dii inter vicinos Legatos ; alias Clemens VII l. sibimet contradixisset, de contra seipsum, Sedemque Apostolicam lententiam tulissier. Ita namque COMACLUM in Vicariatu non inclusum: sed a Ducatu Fertariae distinctum, neque a Romana Ecclesia Eliensibus concessum suisse declarassiet:

cum tamen ipse contrarium omnino vulgasset, devolutionem acceptando ac possessionem eius Urbis ineundo . postquam Pontificis Ministri scriptis notum fecissentCOMACLUM una cum Fetraria ejusque vicariatu devolutum dc sub eo contentum, actusque Per nos relatos adduxilient ex quibus haec veritas educebatur.

97쪽

IO. Nunc mcinoremus ea, quae per Iulium II. gesta sunt dc probant sub vicariatu nua Alpho0s. I catus serratiae non solam Fcrtariam, sed plures Civitatcs, COMACLO praesertim cou eluis inclusum. Retulimus in saepe laudato Conventu diei 2s. Septembris Iulium II in Bulla

pro incluso eis ita contra Ducem Alphonsium I. eum privasse Vicariatia Ferrariae de Civitatibus,

, , ἡ ' Terris, & locis, quae si ib dicto Uicariatu continebantur: idque fecisse, quod Dux futui: u. su 'o COMAC LENS E legeret in grave damnum Seris Apostolicae , ad quam supremum deii tanqv m directum dominium COMACLI pertinebat: quod exprimitur in Bulla. Iovius, Pe- ῶooz trus Martyr, Guicciardinus aliique iis aetatis Scriptores uno ore idem assimanti Alia mino. addidimus, ex quibus palam fit Iulium II. declarasse COMACLUM ad Sedem Apostolicam pertinuisse, & Αlphonium id palam negare non ausum; quin obtemperasse, Salinas evertisse, postquam non ad Caesarem, sed ad Galliarum Regem appcllaverat. His pressus D. Regens plura, atque plura inculcat, quae undique nutant, vel nihil reserunt. I. Putat clidi validissimum argumentum eductum ex expressione aliarum Cl. vitatum contentarum sub Vicariatu, ex quo Julius II si blandiretur Mutinam & Reiagium ad Romanam Ecclesiam spectare, illisque voluerit in Bulla Alphonsum private: nec unquam in privationis sententia COMACLUM nominaverit. In his autem vir cruduissimus egregie fallitur sequens responsa Ministrorum Estensium, qui ut assentatores fierent, historicam veritatem obnubilarum. Iulius II. clarissimis verbis eas Civitates lub vicatiatu Ferrariae inclusas proclamat, his verbis: ct insuper Alphonso. alios privatos Herrariensis o aliarum civitatum Comitatus ac Terraram, Castro rum, Θ.pidorum , ct locoνum Acariasin, o Ducatus hujinmodi. Hoc de exprimitur in alia Bulla quam Julius vulgavit codem anno Isio. pridie idus Octobris Contra Gallos cum Alphonio foederatos, necnon in altera, qua anno Isii. I. Kalendas Augusti in Cardinales refractarios animadvertit: quae Bullae ea aetate typis editae suerunt per Jacobum Madizotivum Academiae Romanae typographum, & adhuc etiam servantur. Ergo non potuit Julius loqui de Mutina de Regio, quia Urbes illae ad Vicariarum Ferrariae non pertinebant, palamque erat omnibus nunquam Romanam Ecclesiam putasse eas sub eo Vicariatu contineri. Iulius it. anno Iso . die s. Octobris pro Alphon I. petente ablaximiliano Caesare investiturana Mutinae de Regii, literas dederat ad eundem Max,

milianum, rogans, Alphonsum voti compotem reddi, eique earum Urbium iii vestituram dari: dc Nuncio suo apud Caesarem imperaverat, ut suo nomine a Caelare deprecareretur investituram earum Civitatum, Mutinensis, o Regrensis, quas Roma i perii obtinet censu: quas literas D. Abbas Fontaninus pag. i 22 memoravit. Quale

insulsissimum est asserere Iulium II. privasse Alphon sum post tres annos aut eum privare voluisse Civitatibus laudatis: quas ipse paulo ante putaverat ad Imperium pcrtinere , carumque investituram pro Alphonio a Caesare postulaverat. COMACLUM in ea privationc inclusum fuisse patet ex Bulla. NamIulius Il. in eadem clarissimis verbis declaraverat COMACLUM ad Sedem Apostolicain pertinere, sic ab ea in selidum datum Alphonis. Quare dum cum privavit Vicaria tu Ferrariae, necnon abis Civitatiabus, Terris, de locis, quae sub eo Vicariatu includebantur, quaeque ad Ecclesiam Romanam spectabant, palam fit eumdem COMACLO privat se, tum quia privatio alimrum civitasum sub Vicaria tu praedicto contentarum, demptis Adria, & COMACLO, fuisset ridicula, uti saepe dictum est, tum etiam quia Iulius II. Alphonsum I. privavitoinnibus ivitatibus & locis, quae Romanae suberant Ecclesiae: quamobrem nisi eum COMACLO privasset , quod ipse in eadem Bulla ad Sedem Apostolicam pertinere edixerat, statim se correxisset dc proclamasset COMACLUM ad Romanos Praesules non spectasse: de sic res ipsa loquitur, dc controvertitur res evidentissima. . n. Hinc educitur quod integrato Alphonta l. per Hadrianum VI. eoque iterum in- Hadri/nu. vestito de Stam Ducatus Fcrrariae dc Vicariatu praedicto, atque ablatuto a poetiis pri vationis 5c censuris in eum latis per Iulium II. in dicta Bulla, dc acceptata per instruo I. Dueatis mentum publicum integratione praedicta per Alphonsum, uti patet ex instrumento, is et o in quo l)ro Salini COMACLI memorantur; jam iste sententiam privationis niso mik,ius acceptaverit, nam is qui ex gratia praesertim, se integrari petit, aut integrationem fuerat a Iu- obtinet, is privatum de spoliatum jain fatetur. Quare patet Estenses ip s agnovisse 'in in pet Iulium iure optimo se privatos vicariatu Ferrariae de Civitatibus sub eo contentis de

COMACLO. Neque indigebant Pontifices succetares in subsequentibus invcstitutis Vicariatus hvsusmodi, COMACLUM exprimere nominatim,satisque fuit secundum

stilum

98쪽

tu civi TATEM COMAC LENSEM. si

Elum vetustissimum Sanctae Sedis, eum vicariatum crinpertinentiu universae distri ctia e nanciate. Duces vero debebant COMACLuM excipere sigilIatim, si ii putaverant illud sub Vicariatu non inclusum, dum jam Julius declaraverat COMActuM ad Sedem Apostolicam pertinere, & sub eo Vicariatu contentum : eaque urbe una cum vica tiatu privaverat Ducem Alphonsum refractarium, & is lententiam probaverat, petita absolutione, & integratione ab Hadriano Iulii ruccess re. Praeterea D. Regens sedibit Alphonsum I. lacessitum per Iulium II. Objectile COMACLuM ad Imperium pertinere. neque Iulium sentcntiam privationis tulisse ex laacjullissima causa, nempe ex quo Vasillus negasset dominium Domino supremo illud expetenti, quemadmodum Iulius Alphoulbinsensus non omisisset exprimere in Bulla, si putasset Co MAcLuM ad se peristinere. Verissimum est Alphonsum de his mussitasse coram amicis uti Guicciatdmus fetibit, qui solum refert, Alphonium cum audiret Iulium proclamasse coram Othe Terrarum COMACLuM Sedis Apostolicae luris esse, coram amicis suis dixille, se Cois MAc LuM ab Imperio recognoscere. Hoc ipsum in Bulla sua Iulius expressit in his veris

tue i quicquid enimamanuensis in C emplari, quod D. Regenti traditum fuit, per eria rorem scripserit, ita in originali legitur de in eadem Bulla, quam Mazrochius, uti dictum est, vulgavit Rome eo ipsoaimo, quo illa edita fuit. Iulius itaque edoctus de iis, quae mussitabat coram amicis Alphontia , uti Guicciardinus narrat, ea verba addidit enuncians eum impudenter negat se COMACLuΜ ad Sedem Apostolicam pertinere, non autem illud ad Imperium spectare, quod nu quam in Bulla expressum est. Edixit itaque Iulius Alphonium verecundiae fines per raniisse& negasse dominium Sane Sedis in COMAα- sine ratione M perperam, cum jam palam esset illud ad Romanam Ecclesiam pertinere. At quod negasset judicialiter de palam, an coram Amicis, uti Guiociatdinus refert, id in Bulla neutiquam legitur. Manifestum autem est, Alphons im dominium nunquam in scriptis negasse, ncque in libellis, quos vulgavit. Siquidem in Con.entu dici 1s. Septembris probavimuβ tam in libellis, quam in scriptis, & corami et sonis publicis Alphoniam causas, qu/bus e cusaret tactum de peteret se sistere possaeotam Clericis Camerae & QxFitoribus Papae, adduxisse, nusquam autem de dominio Ecclesiae quaestionem rcfricuisse, scd e contrario Salinas COMActii evertisse Αt tamen Iulius ex hac etiam cλuia Cum privaVit, nam dum in iententia privationis, in qua inclusum fuit se MAcLii Massirmavimus, hanc etiam caulam inter alias expressi, nempe quod Alphonsus dominium Ecclcitae in COMAcLuM impudenter negare non erubuisset, sententia privationis indefinita reserri debet ad omnes causas in eadom deis signatas: neque opuS erat in actu ipse Pra: vationis causas repetere, nam sussicit Domi. num dilectum causas plureSenunciare, ex quibuS Vassallum poena privationis assciat, ut poena ipsa ad omnes causas in ipsa sententia enunciatas reserenda sit ex communi Doctorum opinione: de sic argumentum nostrum semper incales in

Addit D. Regem non subsistere Alphonium non iaciamasse apud Caesarem, &ad i. Tribunal Galliarum Regis appellasse, quin constare Caesarem secialem mississe, qui Alphoi iri Pontifiei nunciat et, ne Alphonis molestiis est e, eumque Galliarum Regis opem invocasse quod Rex ellat ei cognatus, & Iulius causas dissidiorum quaereret. Sed nihil a si ohorum subsistere manisesto probabimus. Guicciardinus lib. s. pag. 33s. & 3 t. edit. ς Τμες Florenti n. de Venetae Ioliti pag. qi I. & 423. narrat Cesarem fecialem misisse ad vene -4 isi ii tos, non ad Iulium. HuS verba restri D. Fontaninus pag. IEo. qui optime ponderat

ea : υi aisva mandaro un Aralis a protestare, Me non is moles ero, quae reserti non .

possunt ad Pontificem in singulari numero pei Guicciardinum designatum, sed referen. e. da sunt ad Venetos, quorum mentionem ille in plurali numero fecerat: quod patet etiam ex Coelio Secundo Curione lib. 9. pagina 86o. Historici laudati interprete.

Quod Alphonsus ad Tribunalia Galliarum appellasset patet ex Bulla Iulii, in qua id

narratur, atque cx iis, quae ex Conciliabulo Turonensi refert D. Regens: unde eon. 'stat de hae re in Conciliabulis de Tribunalibus Gallicis dilaeptatum. Falsum est in eo Conciliabulo assertum COMACLUM ad Imperium portinuisse. Siquidem id non legitur in actis ejus Conciliabuli mutilis oc truncis , ubi semper mentio fie ossis

Ponti eis , aftio Ducarum Julius amovere volebat, nusquam nominato vasallo Castris, aut assertis Imperii auribus: in quo Conciliabulo nec minus habetur con;unctio sanguinis Alphons cum Galliarum Rege, qui anno 11io. quo id Conciliabulum factum

99쪽

' esse dicitur , nullam cognationem cum Alphonta contraxerat, ea namque contra' eli anno 1128. quo Renata filia ejusdem Regis nupsit Herculi ll. ut patet ex Genealogus editis Ducum Estensiun . Sed neque ea quae leguntur sunt vetusta acta ejus Concilia. buli Tutonensis, sed Ludovici Baillii novi auctoris: unde miramur confidentiam eo rum qui pro se laudant hoc Conciliabulum, illi adscribendo, quae neutiquam habet. Varillassius auctor vitae Ludovici XII. est scriptor fabulosissimus, & fassa narravit, e

gnationem Alphonsi ac Regis Galliarum refercns, quae tunc nulla erat, it superveuit post decem & octo annos: & multo magis error ejusdem arguitur ex iis, quae contra tunc vulgare factum testatus est: is enim tradit Regem Galliarum utpote Caesari scederatum voluisse tueri vassallum Imperii, quando Alphonsus cum Rege Galliarum tune foedus injerat, Caesaris opem non invocaverat, neque Caesarem advocaverat ad COMACLI iura menda, nam Jovius, Guicci ardinus, Petrus Martyr, aliique eius aetatis

Scriptores solum Galliae Regem tunc insentissimum Iulio II. propter Alphonsi I. jura

sollieitum filisse prodide unia , . ' , .

ε- φν Praeterea D. Regens Iulium II. ea secisse tradit, quod Alphonsus damnum vim lisset Salinis Camerae Apostolicae apud Cerviam satis, ex quibus Sal Mediolanensi Dinsibo tax eami subminil tabatur non modico lucro eiusdem Camerae. Nos dieimus veram caua

Fς disti dii Lisse, quod Alphonius Sal legeret COMACLl, quod Alphonsum facere ista co '' non potuisse Iulius pro certo habuit, ex quo COMACLUM ad Sedem Apostolicam

MACLi iri pertinuisset. Haec est caula expressa in Bulla Iulii: haec eadem refertur per Guilaciam se dimini, Iovium, & Petrum Martyrem Scriptores coaevos: licet verissimum etiam sit Julium II. Salinarum harum sollicitum propter Camerae emolumentum, & sic non iuvat referre mutila verba Guicci ardini, sed omnia per cum relata legendarint. Rege. rit etiam in libello seu invectiva Ducis Alphonii post mortem Leonis X. vulgata contra - Iulium II. atque taonem X. haec haberi r cheavea oc pato e rubetro COMACCHIO a schiesu, e a Ravenna. Hinc arguit Scriptorem hu)us libelli putasse COMACLUM ad Ecclesiam Ravennatem spectare dc sic non fuisse de districtu Ferrariae. Hoc sane dicturii Scriptoris hujuscemodi libelli Omitti poterat, quando constat Iulium I l. palam ed:-xisse COMACLUM ad Sedem Apostolicam pertinere: idque referri debet ad jura,' quae in Territorio COMACLEN,I Ravennas Ecclesia possidebat, deditque in felidum Abbati Pomposiano anno I Ecdein anno Is 7., id est, Insulam de Portum Volani cum sua iurisdictione: quem Portum situm esse in Territorio COMACLENSIPriscianus narrat, quemadmodum superius relatum est bt late per D Fontaninum pag. 88. Secus nugatoria fuisset expressio, quod COMACLUM abreptum esset Ecclesiae

Romanae & Ravennae, naui aut una aut altera cam Urbem possidere debuisset. Contra

acta Iulii lI. cui adscribitur processus in Alphonsum confectus, asseritur eundem Pon tificem pro re temporali oc ad vindicandum dominium COMACLI ae Salinas, censuris perculisse Ducem laudatum contra omnia juris principiar quae docent Pontifices non posse uti gladio spii ituali in co sementibus temporale dominium. At ii, qui addu cuntur ad id probandum, id in m affirmant: nam Cardinalis de Luca, Bellarminus, Suarea, de alii scubunt quidem distinctam esse potestatem Pontificis in temporalibus aspirituali, at nusquam ausi sunt asserere Pontifices non posse ad tuenda bona &jura temporalia Ecclesiae Romanae gladio spirituali uti. Sient in Episcopus, quin Archidiaconus& Decanus ordinariam potcstatem habentes pollunt sententiam excommunicationis ferre in potentes & Principes, qui invadunt bona, Se praedia temporalia Ecclesiae suae, uti cavetur in Cap. Dilec ossis 6. de hoc excommunis. ubi Canonistae communiter ἔ, patet id multo magis posse Romanos Praesules in occupantes bona & jura Ecclesiae Romanae , de sic Urbes, jιirisdictiones & regalia etiam temporalia eiusdem. Quare sadeo notoria eth dc vulgaris, ut nemo Catholicorum eam impugnaverit, dc Pontifices ipsi in Bulla Coenae Domini, quae vetustissima est, & quam publicare Consueverunt quotannis longe ante aetatem Clementis V. diris, bc censuris animadverterunt in usus patores Civitatum, ac Regalium Beati Petri. mi, ista' His oblectionibus per nos lublatis, facile est intelligere quam firma consistant ea, Ecelesia in quae retulimus in Conventu diei as. Septembris, & probatum esse Iulium. Non ob

esuuii it mibus inanibus conatibus Alphonii I. COMACLUM declarasse ad Romanam oti . h. '' Ecclesiam spectare, di vicariatui Ferrariae inclusum, privasse vicariatu eundem, N ςnm pio. CUMACLUetiatu quod Sal legeret inCOMACLEN SI agro & impud Her dominium M v Ecclesiae

100쪽

peelasiae Romanae negare non erubuisset i quae causae in sententia privationis intexaltas expressae fuerunt: coegisse itidem eundem Ducem ad Salinas COMA CLI evertendas ι Αlphoniana vcro coram Minittris Pontificis tam ante . quam post mortem Iulii II. scriptis & libellis, quos vulgavit, numquam dominium EccIesiae in COMAEI uM controvertisse, aC diris, censurisque perculsum non Imperium, sed Regem Galliarum advocasse: deinde obtemperasse, obtulisse etiam, eversis Salinis, se staturum coram Quaestolabus Pontificis,& demum Hadriani VI. aetate obtinuisse gratiam inici grationis ad Ducatum Ferratiae eiusque vicariatum una cum Civitatibus & districtucjusdem , quibus a lutio ante privatus fuerat: & sic proballe sententiam privationis, quemadmodum in instrumcnio laudato clarissimis verbis expressum est, ubi dicitur Alphonsus acceptalla integrationem obtentam ad Ducatum Petratia:&absolutionem.

Haec nisi probant, Co MMLuM ad sedem Apostolicam pertinuisse & Vicariatui petarariae inclutum , vix dari poterit casus, in quo dominii & iurisdictionis exercitium aeque probari possit. Addidimu L. in laepe relato Conventu inter pacta inita inter Hadrianum VI. M s.

Ducem Alphonsum, quibus integratio per Hadrianum emilla fuit & vicariatus inue. Ca itulastituta, inhibitum fuisse Duci Sal legere COM Ac LI,&soli Pontifici id concessim, & id probate, agnitum fuisse per Alplionium idem regale supremi Principis in COMACLuM e uri. ad Romanam Ecclesiam sesam pei tinuule, oc sic Co M ACLuM ad eandem spectas te. Hoc ran ius mclai illimum argumcntum nunc subvertere studet D. Regens adductis quibusdam Ca-- pitulis in:tis, ut putatur, inter Leonem re Alphonsum I. jura Imperii praetervantur. & Alpho At parcet, spero, mihi vir eruditus, qui aliorum fidem sequutus est , si dixero & pro bavero eadem Capitula non vera , sed supposititia undequaque manifestari. Ea pro dierunt duo secula post quam facta fuisse dicuntur : nec quisquam eorum unquam mentionem lacit. Immo Ministri Estenses, qui suas Obsimationes , e deinde nulla risora nuper vulgarunt, in quibus, ut Co MAcLuM sibi vindicatent, omnem Iapidem moverunt, tentamcs usque ad nauseam supremum dominium Status Ecclesiastici sub- vellere, & Romanos Pontifices ut vicarios imperii, vassallosque Caesarum traduc re, moleste repetentes quae Goldastus, quae Molinaeus, Contingius aliique hujus farinae homines hae de re in suis scriptis pestilentissimis cumulaverant, nusquam liaec pacta& id instrumentum adducere ausi sunt, tametsi exagitati pactis inter Hadrianum VI.& Alphonsum I. pcr Defensiores S. Sedis relatis, eorum vim variis inanibus conati. hus declinare studuerint. Quare credendum haec pacta aut recenter conficta, aut pridem omissa, quod ipsenet viderent eadem a vero suminos,ere abludere. Et quidem si hae conventiones Hadriani v I. aetate, super Salinis COMAcLI iam initae suerant, de in eis ius Imperii in COMAcLuM praeservatum fuerat, nurni illa eorum mentio habita fuit in contractu deinde super eadem re paucos post annos cuin Hadriano VI. fusto, Cur in eo Alphonsus haecsura imperii sibi non reservavit Cur investituram & integrationem ad Vicariatum Ferrariae accepit ab Hadriano VI. sub conditione intra quinde-eim dies eum contractum ratum habendi Cur in instrumento rogavit Haditanum, ut is corrigere dignaretur ea pacta & tamen Capitula subscripsit & acceptavit, quamvis Pontifex iam statuta pacta nullo modo corrigere vellet, quemadmodum noluit Si ea pactio cum Leone X. tunc extitistice, utique Alphonsus estis meminisset in Instrumento cum Hadriano VI. super iisdem Salinis . c eadem re confecto : ncquatogasset Hadrianum , ut cortigere dignaretur conventiones eodem tempore , quo illa, subscribebat ; sed supplicasset, ut pacta Leonis firma essent, ut saltem aliquod eorum vestigium in recentibus pactis adhuc remaneret. Alphonius insuper in Capitulis Hadriani VI. renunciavit iuxta Notariorum stilum omnibus & singulis exceptionibus de defensionibus, quibus meriantibus contra pacta statuta dicere iacere, vel opponere posset. Capitulis autem asscrtis Leonis X. sibi utilibus & Camerae Apostolicae one. rosis, immo indignis nomine & inscriptione Pontificia, quibus penitus per conventiones Hadriani v l. his contrarias derogatum fuerat, non renunciavit, immo eorum nubiam mentionem fecit. Quis autem arbitrabitur Ministros Pontificios scientes Alpii on- sum I. potuisse eas pactiones opponere, & deinceps eis uti, adeo stupidos suille, ut iis renunciari per Alphonsum negligerent: eorum etiam pactorum nomen praeterirent,

si revera tune facta suissent Nemo sane. Quis affirmabit Alphonium l. pactis sibi favorabilibus jam cum Leone X. initis, dc transactione super eadem re legitime