장음표시 사용
81쪽
ut fecerunt, nam nodum consenserunt simpliciter, sed ratum habuerunt quicquadper Rudolphum etsi Nicolao Papa III. Eripsi Romana Ecclesia recognisum, confirmasum,
rari sicarum, innovatum, o de novo donatum . declaratum, sive concessum, jurarum oactum, seu factum est, per privilegia, vel quacuxque alta sicripta quorumcunque tenorum super recognitionibus, eo manonibus, aurobationibus, donationibus, factu, seu gestas. Haec verba approbant etiam consessionem de recognitionem veritatis per Rudolphum
palam factae in suo diplomate ad probandum dominium de possessionem Ecclesiarhomanae. Declararunt insuper Ravennam A COMACLUM , aliasque Civitates, ibi . , dein descriptas ad Romanam Ecclesiam pertinere approbantes in omnibus ea, quae Rudolphus gellerat; quod verbum perιιnentιbus in diplomate Hectorum explerisum declarat dominium & possessionem suxta glossam in Cap. Huctin verbo pertinere de
fid. Instrum. quam sequuntur Menoch. cons. xl. num. 4. BertaZOl. claus.16. glias 1 . num. I. Caldas de empti cap. 22. num. 22. & alii Iurisconsulti communiter : unde
Electores etiam in suo diplomate declararunt COMACLUM ad Romanos Pontifices eno jure de in s.lidum, de sic jure proprietatis de pinsonis spectare. Si autem vera eLωnt, quae contra adducuntur, scilicet COMACLUM ad Imperium pertinuisse, nunquam Sedem Apostolicam ejus Urbis posscssionem nactam; donationes etiam Lud viei Pii &successbrum estectu caruisse , & Imperium semper eam Civitatem postedisse , falsitim esset id quod Rudolphus & Electores in suis diplomatibus recognove runt, &ad aeternam rei memoriam fassi sunt, nempe COMACLUM ad Romanam Ecclesiam pertinuisse de pertinere.,...h. . . Nςquς iubsilix diiςnις. anno Iz97. & l32 s. quibus invaserant Ferratiam atque eois COMACLUM , titulum ab Imperatore accepisse. Quippe nusquam vidimus ritu
CLENfEs lum, quin neque audivimus nomen Imperatoris, qui tune eum titulum concesseri ... η' in omnibus Conventibus fassi simi Ministit Imperiales Rudolphum nullam investa
i,oMin ram εOMACL, Estcnsibus concessisse, licet jactaverint eum Adtiam de Gabellum iis- Imperio im dum post diploma nostrum largitum. Adulphus de Albertus, qui iis temporibus Ru-
'' ilio successerunt non dederunt COMACLUM in fetidum Estensibus, quin Albertus confirmavit, & e contrario se observaturum promisit omnia ea, quae Rudo phus pater favore Ecclesiae Romanae jamgcsserat, declaraverat, recognoverat di do- . naverat. Quare ignoramus a quo Imperatore anno 119 . &I321. Estenses titulum habuerint, iusi adducatur Punae commentum, qui fabulatur anno 8sq.. Othonem
quendam Eliensem Comitatu COMACLI investitum: quod quidem commentum plene in Conventu dici 9. Oe obris confutabimus. I. r. Porro si in hoc Conventu asseritur Frideticum L & II. Se Ottonem IV. COMACLUM hi tu, h, Ecclesae Ravennati confirmasset si illius etiam Rudolphum anno 11 9. edixisse eam
M ii . Em Urbem ad Romanos Pontifices pertinere. Investituta relata per Pignam suppostitia Σῖμε- undequaque probatur: neque ea potuit confirmare titulum Estensibus, qui sam ante ..... 'no quadringentos a die Iactivae Investiturae Ludovici l l. deditionem a Comaclen-Ferimae in. tibus anno I 2F. Obtinuerunt. Itaque verissimum est, Comaclenses fidelitatem jura kόό. - ' EsteΠsibu i qui ii tunc Ferrarioria invaserant, eaque aetate COMACLUM erat de distri-κε, .ri4ua ctu vel p tinemus Ferrariae, et usque Vicario parebat, ut infra patebit. Adduximus vlearius Ro. ad id probandum literas Roberti Regis, quibus ille instante Episcopo Comaclensii. At lieta mania Vit Nicolao Gracciolo Vicario suo Romandiolae , ut restitui bona Ecclesiae MacLi. Comaclensi ablata curaret. Respondetur nunc has literas non probare exercitium jurisdictionis in ComacIenses: Ze potu illa Ossiciales Pontificis etiam in Terris Imperii jus dicere, quando agebatur de restituendis bonis Ecclesiae Comaclensi, quae tyran ni & potentes illa aetate usurpaverant. Sed responsio utraque nutat, nam quis unquam
putaverit Epistopum COMAELI ad Tribunal Roberti conmosse & ab eo petiisse restitutionem bonorum Ecclesiae suae & compulsionem occupantium, si Iudices dc Ministri,
quos Roberrus uti vicarius Ecclesiae Romanae constituerat in ea Provincia , nulla iurisdictionem In Comitatum Comaclensem exercere valuissent Quis unquam dixe rit Robertum nugatorium mandatum&ridiculam commissionem Vicario suo cogno . ndi ιιν c controversiam, invasores compescendi & iustitiam faciendi , dedisse Nemo prorsus: atque ideo in re tam antiqua ipsae literae, ipsum mandatum ac recursus Episcopi probant COMACLUM sub potestate Roberti suilla. Altera responsio
sponte sua ruit, nam Robertus tam ratione personae, quam ratione dignitatis nullam
82쪽
ptorius laticlictionem in Terris Imperii contra Ecclesiasticas personas & pro bonis
Ecclesiarum obtinebat. Erat Lescus & mandatum dedit Caracciolo mili Ii laico Erat V carain Pontifo m temp--ω, quemadmodum seipsum inscripsit, atriue ideo nul- Iam iutisdictionem in bona Eccletiarum ec Clericos exercere poterat in terris Impe.rii t quin neque in ipsa Provincia . quam administrabat: nam de ipsi Estentes fite runt vicarii Pontificis di Ecclesiae in Civitate Fertariis et illi de Ruvere in dimictu in binati. & Duces Camerini, quan de ipsi Reges Neapolis, pluresque alii in aliis Provinciis Ecclesiae Romanae, qui tamen nusquam Ecclesia ilicam jurisdictionem exeriscere potuerunt.
Praeterea quis divinavit, eos, qui invaserant bona scclesiae Comaesensis, suisse s. g. Clericos palam enim est Laicos potentes ea occupasse , & proinde usurpatores vo- Anno candi erant coram Iudice Iaico, cum Ecclesia citat actrix , cx nota regula Canonica cuuiris .in cap. si ClericuS Laicum de for. competenta Constat ergo Episcopum COMA- raria Cia ad compescendos L icos ad Roberti Tribunal confugille. Id ipsiun evineti fa ctum ipsotum Estensium, qui anno ιι 13. ut vindicarent bona COMAC LI sita a di cto Roberto Rege obtinueruqe committi causam Adenulpho de Aquino, quem Rex vicarium Ferrariae constituerat: de Comparentes coram eodem institerunt, sibi petFiscum Pontificium testitui vallem Caldiroli , fatentes & probantes illam sitam in districtu Ferrariae : & ea de re sententiam impetrarunt. Hoc probat Vicarium Fe rariae iurisdictionem exercuisse in Comacientem Comitavim, COMACLUM rariae patuitie dc COMACLI territorium sutile tunc ab omnibus creditum de distiliactu Eetrariae. . lItetum plura objiciuntur ad veritatem hanc ex facto ipsorum Estentrum deductam ν. y. obnubilandum, sed tamen incassum; dicitur quippe Ioannes XXII. in sellismate Lu. D mxxII. clovici Bavati gubernacuIa Imperii susceptile dc Imperialem jurisdictionem sibi vindi.
caste. Actum ideo praefatum iurisdictionis, quam exercuit vicarius Roberti Ferrariae ut po tisain COMACLI tertitorium , reserendum ad hanc sumnu Pontificis opinionem. V, R P rum historia evincit oppositum: nam Io. XXII. creatus est Pontifex anno is i E.&R bertus postquam anno I ro. fuerat constitutus a Clemente v. Rector Romandiolae COMACLI. cum facultate deputandi vicatium, & iuramentum fidelitatis praestiterat die γ. Octo 'Μ 1ς bris ausdem anni in manibus Arnaldi Cardinilis de Pelagma ex Raynaldo ad annum zῖπIIIo. g. I9. & 1d. S Balinio in vitiis Paparum Aventonensium tona. I. pag. 643. finito tempore jam statuto anno 13t s. ob motus Ferrariensium refractatiorum creatus fuit per eundem Clementem V. vicarius Ferrariae, ejusque districtus di pertinentiarum tum Onete soluendi annuum censuiri, uti scribunt Ptolethaeus Lucensis. de Baltatus tom. I. pag. Ita Raynaldiis ad annuui 313. I. νε, dc Pigua histor. Eiiens lib. . pag. 24 i. Hujus rei meminit ipse Robernis in epistola , quam dedit ad Patavinos apud Albertinum Mussat una de gestis Henrici VII. lib. II. pag. so. in qua se a Clcmente v. tonstitutum Ferrariae vicarium, ac in ea Civitate Vicarium suum delegasse memorat. Caspat Sardus iustor. Ferrata lib. s. qui pag. 94. ait et onde temendo U Carrinalel Plagrariche non si oris perea alia emo dessi tales, Hede la Cista a Robem Rὸ di Nyisti. Egia fulta rendere la roba ad Aradio e Serroido, mando Vicaris Ariuulfo P AEquino con una qua Era di Calaiani per sardia dedo Citta. Ergo patet non posse hunc actum referri ad j iis Imperiale adminit iratum per Ioannem XXII. cum anno I3I3. de quo quaerimus, Clς- mens V. viveret, Ioanne XXII. Pontificatum non gereret, se Ludovicus Bavarus vix imperator electus esset. Nam is in discordia Electorum factus est Romanorum Rex mense Augusti ejusdem anni Iai3. Habemus ergo titurum clarissimum edinctum ex vicariatu perrariae Roberto concesso per Clementem V. j ure proprio & tanquam Dominum ejus Civitatis, non autem ex administratione iuris Imperialis, quam Clemens nunquam susceperat. Ego Vero nescio uua fronte squod pace clarimmo-fum Virorum, qui haec scripserunt, dictum sic adscribatur tyrannidi Vicarii Roberti jurisdictionis actus, quem is in COMACLUM exercuit, cum tamen constet de titulo Ecclesiae Romanae, quem tot Imperatores recognoverunt, & ipse Rudolphus ac Electores imperii paulo ante palam fecerant, edicentes Ferrariam fit COMACLUM ad Romanam Ecclesiam pleno jure pertinere. Gesta vero per Polental os, venetos, atque Estenses nullo titulo munitos, quin contra diplomata ImperiaIiavi Electoralia proclamantia non ad hos, sed ad Ecclesiam Romanam eam urbem pertinuisse N pertinere,
83쪽
js RELAT io IURIuM SEDIS APOSTOLICAE justa, Et legitima fuisse lactantur prae omni jure sedis Apostolicae. Sed hae paradoxis proxima a cordatis viris nunquam intestigi poterunt. c io At non sine admiratione audivimus negari Caldiroli vallem sitam esse aut fuisse vani. Cau in agro COMACLENst: nam res vero verior negatur, quam Casar Estensis Dux di vii MVM Muttive auctor Estensis familiae, quae nunc viget, fassus est anno i II, die 13. Februarii per acta Hieronymi de Nobilibus Petrarientis , probaturus quamam Valles essent dises Ferra. in Territorio COMACLl & quinam limites eius Territorii, decem Testes, intex RH rui citiosilutes exstant Nobiles Ferrarienses & COMAC LENSES, adduxit, qui omnes COMA.' uno ore comprobarunt, Vallem Caldiroli sitam in Territinio COMACLl, de intra CL N i. ς- fines ejus districtus, addentes hanc rem fuisse notoriami fines etiam Comitatus COMACLENSIS , locationes eius vallis uti de pertinentiis COMACLI factas a Duci-aenuam bus,&alia, quae palam faciunt eam vallem in COMACLENSI positam. Quare lix mente comprehenditur cur liodie Estentes Ministri immemores eorum, quae dudum gesta fuerunt per suos Dominos, tanta confidentia veritatem impugnent, quam ii falli& probare conati sunt, ac notoriam ei se proclamarunt, ac Caesareos Ministros e)us rei ignaros, impulerint ad asserendam hanc Vallem extra fines COMACLENSta ha- heri. In procellu quoque anno I 618. exhibito iidem menses freti Gallorum prasidio petentes COMACLl Valles, tanqu am bona altodiata, cum Ministris Sanctae Sedis convenerunt, hanc Vallem in agro COMACLI positam & folium ex condicto publicis typis exaratum ediderunt ita inscriptum : Farao concor isto fura te missi di COMACCHi ubi Calditoli Vallis expressa legitur. Quinimmo ipsi Ministri Estenses, ut probarenteam Vallem emptam de acquisitam per auctores Ducis Mutinensis, adduxerunt pro- cessiam aetate Roberti Regis confectum, in quo haec ipsa vallis describebatur. Hi ne
urgumenta in contrarium adducta undique ruunt; non quidem propterea quod eodem anno 1618. Advocati Ducalis negaverint eam vallem in agro COMACLENSI positam; nam ad id evincendum adducitur folium incertum, aequivocum, neque tunc, quod setainus, exhibitum, vel profecto, ex Testi hus per Ducem Caesarem adductis annotinis. quos superius retulimus, postea revocatum. Quippe deinde inter se convenisse scimus Ministros Pontificios & Estenses, ut folium concordi amnio exararent, ubi omnes
Valle, COMACLl describeremur, de praesertim illa Caldiroli. His itaque putamus
satisfactum etiam Allogrado Cons. 4. num. 27. tom. a. ubi solum negat valles C MACLI fuisse in Territorio Ferrariens, non vero in COMACLENS It quare hic auctorseustra in medium adducitur. Argumentum eductum ex Sardo lib. s. pag 94. de sypoterat omitti: nam ea aetate, qua Salinguerra Ferrariam invaserat, COMACLEN SES ad Ravennates defecerant, uti dictum est in Conventu diei is. Septembris. Quare
nil mirum, si Salinsuerra Ferraria expulsus COMACLUM divertit: quae Civitas ob
motus eorum temporum tunc Ferrariae non suberat. Verum hoc non evincit, reci
perata Ferraria anno Iso9. ViCatium ejus Civitatis de districtus pro S. Sede, non potuisse anno rit 3. iurisdictionem in COMACLENSES exercerer quam tamen exe euisse ostendit processus per Estenses productus, in quo Iudices Romana Eeclesiae de vicarius a Roberto Ferrarie constitutus jus dixerunt Co MACLI vel confiscando bona Estentium COM A CLl polita, vel praevia sentent ara bona Estensibus testituemda esse iubentes. Adduci: ur et am ex eodem Sardo, anno iii I. pulsis Militibus R berti inenses Ferrariam invasisse, & dein anno Isis dediticinem a COMAC LENSI BUS, e paulo postea a Ludovico Bavaro obtinuisse COMACLUM: unde arguitur supervacaneam hanc COMACLENSIUM deditionem, atque imperatoris concessonem fuisse, si COMACLUM stetillat in districtu Ferrariae. Hoc argumentum stendit, quaecumque asseri ad solam cauta opportunitatem ConfessioJudicialis tunc eoram Vicatio Roberti emissa & probata in processu per menses Marchiones, evincit, Roberti judices Ferratiae eonstitutos jurisdictionem tunc exercuisse in COMACLENSES, 8e vallem Calditoli in agro COMAC LENSI positam, fuisse in districtu Ferrariae: quod idem est ac asserere tunc Fetrariam imperaste COMACLO: quod satis est ad eruendam veritatem palam tunc in judicio ab iisdem Estentibus factam, parvipendendo ea, quae sequuta sunt anno i 311. Nam in dicto Conventu diei is. Septembris jam probavimus ex Rubeo anno 13is. COMACLENSES Estensium imperium exeu.tientes, Ravennatibus uinc Ecclesiae Romanae subsectis, fidelitatis juramentum praestitisset unde recens illa deditio eorumdem sequuta anno Isas. Opportuna fuit, ut ii
84쪽
1N CIVITATEM COMAC LENSEM. 1 νγ
uetum a fidelitate deficerent. Investitura Ludovici Bavari traditur tantum per Sardum, neque hactenus adducta fidit: de etianis Aera esset, nihil contra nos ageret, tanquam ad confovendos Estenses in desectione concess. ab Imperatore, hoste insensistuno Ee clesiae Romanae: qui universum patrimonium B. Petri invalerat Ec de bonis Ecclesiae Romanae, ac ceterarum pro arbitratu suo disposuerat: qnod manifestum etiam fit ex iis, quae ipse Sardus lib. s. narrat, ubi memorat in ea itavcstitura Eliantibus haec donata kisse: Abera Argenta, e gliarono L contrari di S. Asem. Ieuesti contrari Abero in dono datar Imperadore insieme coda riviera di filio, COMACCHIO, L Foce di i mora. eruste ι' iatre viae e contrade , che μπο da ingemasimo ad ma e : cose iuste confremate distaris IV ad Aldobrandino III. Iam videamus quae gesserint Estenses anno II 2. quo vicariatum Ferraria a Ioam s. in ne XXII. impetrarunt. Pulsati a Poncifice, ut Castrum Argentae, quod ad Ravenna. Invisitu tem Ecclesiam dono Pontificum pertinebat, ei restituerent, ita per instruinentum publicum coram Legato Pontificio fidem suam obstrinxerunt. Insuper eum Castrum A . COMA
tionis tempore erant an Castro Argenta pertinentia ad ArchieZiscopum Ravennarem necnon ipsi. nihili
est de fructuata pereeptis de dura Castro Argentae vel bonis pertinentibus ad Vsam Mele - siam Ravennarem pro tempore, quo imum Cainum in rebessione tenuerunt, sari acere di ctu au πιόω promiss Arabierisivst memorato iuxta ipsius D. Papae arbitrium. QiΡndo Marchiones Estenses haec testabantur , quo orsum abserant investiturae imperiales, quibus Argentam contineri nostris temporibus vociferantur En eariimdem reveren. tiam. En quanti Estentes, qui eas impetraram, existimarunt. En quomodo, & qua ratione eae iurreptae fuerunt. Estenses ergo non ad imperium aut ad se vigore asse investiturae, sed ad Ecclesiam Ravennatem bona & Castra in ejusmodi investitutis aetata. & praecipue Castrum Argentae ac bona in eo Territorio lita lese invasisse &in resessione tenuisse solemniter fassi sunt. Eodem pacto in ca lnvcstitura, uti Sardus mox adductus memorat, enumerantur Uilla S. Alberti, Territorium Fili Salia hona, aquae Ravennates semper tentussedc ad jus Territoriale eorum Urbis pertinoslc. notorium est Immo constat Villam S. Hiberti Ec Territorium Fili Estentes accep/se iii semdum ab Ecclesia Ravennate, eique censum pro iisdem Castris de Villis solvisse ad diem iisque dev Iutionis status Ferrariae. Quamobrem patet investituram hanc, si tamen ea vera est. datam eo animo a Bavaro, ut ita rem universam confunderet. Ecclesiam Romanam & alias spoliarer . cunctaque invadet et in schismate, quod sevcbat, eatuque
ab iisdem Estensibus ipsis minimi factam. Quod Vallis Calditoli posita esset in COMACLEN SI agro , arguitur etiam ex I. 11. Friderici I iactato privilegio, quamvis illud suppositiLium esse sam probatum sit per vallem indefensores S. Sedis in libris his de rebus Jam vulgatia. in eo namque A Psia, Ase de ta . eo
Porio tis e GDreolo iii Territot io COMACU designatur. Hoc consonat testibus per MAcLi, Estenses adductis anno 3633. qui id ipsum affirmant, scilicet Aus stam, foss- de Pona plius ost.
Esessam Curi si esse inurritorio COMΛCLENSI. Nec est cur obiiciatur in Processu
anni is, 3 asseri vallem hanc finitimam Fovea Palmeris ex uno latere, ex alio ucro Com. muni COMACU, idemque ex ptellum in sententia per Iudices Ferrariae lata pro Saltim guerra , quam refert D. Fontaninus pag. 397. dc D. Zacagna pag. D6. M li I. Nam
coniecturis, S subtilitatibus non est certandum in re tam clara di quam ipsi Estenses ultro comprobarunt & fasti soni, decemque Testes per ipsos indueti, reddiderunt. Et qui item illa verba Aio Commune de COMACLO non designant Territorium ac si Territorium COMACLI pro termino datuin Lisset I sed bona Communis, id est tam
munitatis Co MACL E N s Is, quae proc uldubio praedia, Valles alias de fundos possidebat. Quare, sicut frequenter evenire solet, bona esse contermina praediis Communis, vel Communi Ut bis, hinc non probantur esse extra Territorium , sed intra Territorium e iisdem Civitatis. Sic in sententia relata id ipsum expressum est: Itemquanitim his uiue in Ubertinia, de Capite Culairoti usque ad Daiuum . qui vocastir de Reda cam medistate
Ui PMisia edicum medietate vii Mitiarao inque in Campum COMACU. Item omnes kbiles risiaria est paludis a rapite praedicto Ciadisolo defendens per sese mecam i o me dio Verraenes usique m Campam do COMA CLO. Notandum ex iis Caldiroli Uallem α Caldirolum non fuisse praedium aliquod singulare, uti perperam traditur, sed
85쪽
Vallent Ialam complectentem plures piscariat & paludes. Nolanaum etiam ea in ha: usque in Campum Co M A et i, non filiisse adiecta ad designandos fines Caldiis.li, sed fluvii Milivoli aut bonorum positorum in Vera enest. Notandum denique
laudata verba inque in Campum COMA LI non indicare fines exclusivos Campi Coia NAci. I , sed inclusivos, ac si dicerentur bona starc intra Campum C MAcLr , ex Baliado & aliis relatis per Rotam dec. 68s. num s. par. I. rec. Haud mirum itaque si anno 13o9. Salinguerra fuit immissus per jud:ccs Ferrariae in possessionem eorum, quae habuerat et beninus. de Capite Cardiroli usque ad Stadium, necnon Vallium pissaria o paludis a capite praedicto caldirolo, Si anno lsis. Estenses praevia sententia per iudices pariter Ferrariae lata, habuerunt vallem Caldiroli, quae spectaverat ad suum parentem , de cum Caldiroli regio plures Valles nuncupatas di citrirolo eontineret, ut patet ex sententia Salinguetrae, non repugnat, Salinguerram obtinuisse omnes Valges ρscaria se paludis a Capite Caldirolo descendendo per Veremese . ut in eadem sententia assirmatur; Estenses vero quatuor post annos unam ex vallibus Caldirolisitam non in capite, uel in medio, fine, vel alia parte ejusdem regionis habuisse. Semrentiam hanc Salinguortae retulimus ad probandum tunc judices Ferrariae jurisdictio- item exercuisse in Territorium & Homines CoMAcLEings. Quare dicebamus C M ΛcLuM ea aedate immediate ante vicariatum a Sede Apostolica concessiim Estensi-hus, lub jurisdictione vicariotum & judicum Ferrariae , quos Pontifices deputave,
rant , & de pertinentiis seu districtu ejusdem Urbis filisse palam factum ex literis
Roberti, quibus is iusserat Ecclesiae Corus Acinus I hona invasa restitui , ex dicto processu anni Is I s. in quo Estetisses ipsi fassi fuerant Vallem Caldiroli COMAchi positam, ad districtum Ferrariae pertinuisse , eamque per sententiam a judicibus Ferrariae latam accepisse , necnon ex hac sententia , quam Salinguerra impetraverat.
Ad prosternendam vim hujus sententiae objiciunt, eam latam in judicio univeris salis succcssionis, in quo peculiare est in lute, ut ea hona, etiam sita extra districtum vel Territorium, & ubique posita heredi concedere valeat. Sed textus sententiae relatae per Defensores Apostolicae Sedis huic titulo adversatur, nam ordo sententiae is est, ut Salinguerra induceretur in corporalem pessissionem instasicriptarum petiarum Terrae θposse onum , t.anquam de bonis possionibus pertinentibus eirim D. Salinguerrae secumdam quod apparet publico instrumento scripto Fub signo st nomine Tarchetli Notarii, quod instrumentum prodactam fuit coram D. Antonio de Cesena judire. Si vero sentcntia lata fuisset in judicio successionis universalis, immissio data etiam fuisset in omnibbus bonis S juribus, nam jura hereditaria sunt aestimabiliora bonis de praecipuam portionem hcreditatis continent: ncc datur hereditas sine juribus , licet jura line honis :& tamen in hac seruentia jura nequaquam expressa sunt, & quod magis est, re stricta petitio ad infra scriptas possessiones, & sic ad bona singularia, oc sigillatim deis scripta posita in solo Territorio vel districtu Ferrariae, & non ubique, ut perperam diiscitur , & quidem pertinentia ad cundem Salinguerram vigore instrumenti tunc producti. Quis unquam vidit aut audivit in judicio universalis succellionis immitti hea redem in possestionem bonorum proprioriim Immittitur is in possi monem bonorum hereditariorum N pertinentium ad defunctum non vigore instrumenti specialis, sed titulo tcstamenti vel intestatae succcssionis : de tamen in hoc casu Salinguerra, qui supponitur heres, immissus est in posscstionem praediorum vigore instrumenti, ex quo apparebat ea bona esse propria nullo expressio titulo testati vel intestati. Quare patet sententiain latam in iudicio particulari & titulum successionis nunquam in sententia expressiim : unde fit non potuisse hanc sententiam ferri per judices Ferrariae cum inclusione bonorum sitorum in Territorio CoMAcLi, ni ii ii jurisdictionem exercuissent in id Territorium, & multo minus sine hae jurisdictione valuisset)udex de Alsessor Fctrariae Colonis illorum bonorum praecipere, ut ii statim, sententia lecta, obtemperarent, de Rectoribus ut auxilium prae starent, ac uni ex praeconibus, id est, exequut Oribtis Ferrariae, ut exequutioni mandatet integram sententiam, de bona in ea contenta caperet, & ut omnia complerentur juxta formam Matutoram Ferraria. Haec probant
COMAcLuM , ejusque Tertitorium ad districtum Ferrariae tunc pertinuisse,jiniicesquet ejus Civitatis in Co M AGLENS E s jus dixisse. Neque contrarium evincunt ea verba et primo omnes Terra ct possessiones tam in Tyra , quam eu aqua ubtrue consisZim , nam
86쪽
IN Civ ITATEM COMAC LENSEM. 79
statim restricta sunt ab iis, quae sequuntur: quia habuis est renuit ubertimus de Ravennata Pado veteri, inripiendo a confinibus Campi lunσbi, dein doscendendo inque ad mare , orquisquid inter dicta cohaerentias continetur. Haec concludunt actum fuisse de praediis particularibus partim cultis, partim palustribus, & quidem contentis intra fines desi. piatos dc sitis in Territorio vel districtu Ferrariae tantum. Nec est cur dicatur eo annoraetorem Ferrariae Venetum Ee Venetorum nomine jurisdictionem exercuisse. Nam Rubeus qui adducitur pag si 8. de sis. id factum dicit anno Is 8. cum hoc, quod Veneti solam Praeturam haberent, jurisdictionem vero universiam di dominium Pontifex exerceret. Anno Vero Iso'. tam Ruheus pag. 31o. quam Sardus lib. F. pag. 92. qui ex adverto adducitur, narrant eo anno Ac sub finem dicti anni i3o8. Venetos pullos& Ut bem libete vicario Pontificis datam , omnesque judices per vicarium Papae deputatos, solo Potestate excepto , qui esset unus ex tribus designatis per eumdem Papae vicarium, clectus tamen a Populo ut nomine S. Sed is jus diceret Ferrariae & in omnibus locis, Castris de Terris Civitati subiectis, quemadmodum Sardus eo loco iii bdit. Quamobrem id argumentum historiae contradicit. Addunt Rubeum testati
eodem anno IF9. COMAC LENfEs juramentum fidelitatis praestitisse Ravennatibus. V erum is non explicat qua parte anni id evenerit, nam haec sententia lata est mense Martii de sic 1ub initium eius anni, de patet ex ejus lectione in ea contincri plura bona ex Comitatu Co MACLENSI, ubi tunc judex Ferrariae jurisdictionem exercebat: quate deditio facta a COMAC LENs Iaus , quae potuit evenire sub finem Dusdem anni, de post mensem Martii, quaeque supponit veri ratem eorum , quae assirmamuS , COMAC LENIES nempe eo anno de antequam sequeretur diei a deditio relata per Rubeum, Ferraciensibus paruisse, contrarium probare non potest.
Conatur Dominus Regens Caroelius hisce probationibus pressus , in dubium vocare, Co MAC LuM ad territorium Ferrariense spectasse. At nos id tantum assiemare contenti fuimus, eam Urbem tempore proximo eoncessioni vicariatus Ferrariae per IO. XXu. anno a 331. Eltensibus factae de districtu Civitatis Ferrariae fuisse, de sub Ferrariensium Iudicum iurisdictione: ex quo duo resultare putavimus, alterum quod diploma Rudolphi l exequutioni demandatum fuerit etiam quoad COMACLUM, dum ostendimus ex praedictis , COMA CLEus Es obtemperasse immediate post illud usque ad concestionem vicariatus factam Estensibus Vicario Ferrariae dc I udicibus,quos pro b. Sede is in ea Civitate eligebat, aut Ravennatibus, qui tune Apostolicae Sediparebanc. Λlterum, quod ex ipsa concessione Uicariatus , in qua ea Civitas cum Omnib. S Juribus , pctimentiis de universo districtu data fuit per Pontifices Ellensibus, patet inclusum quoque OMAc LuM , dum ea aetate Estenses ipsi in iudicio probaverant
bona in territorio COMAcra posita, esse de districtu Ferrariae: dc documenta iam adducta cuincunt vicarium Pontificium eonstitutum Ferrariae iurisdictionem tu COMMcL ENfEs dc eorum icrritorium exercuisse. Satis est id illo tempore agnitum oc communem Opinionem hominu in , atque etiam Estensium tune fuisse, COMA eLuM ad di strictum Ferrariae pertinuisse, ut concessio laudata comprehendens pertinentias uni. versas dc distractum contineret COMAcLu M. Concordes sumus in hoc, scilicet dili-EM nomen magis late patete Conutatu , de complecti Civitates etiam atque Caltra
extra territorium Civitatis majoris , quae sub sint ejus jurisdictioni te quiccluid Civitas ex alieno suae 3urisdictioni addidit ex quacunque causa, ut Felinus, Λretinus, Alciatu de alii relati per BertaZOI. Claus 1 o. gloss.23. n. s. definiunt. Quae si ita sunt, probantea aetate COMAcLuM ad Hybι tum Ferrariae pertinuisse .cum Iudices Ferrariae jus di cerent in Comaclcnses, dc pateat in Vicaciatu Fertaria Roberto Regi concessis paulo ante concessionem lactam Estensibus, de quidem eum districtu , inclusum fuisse Co-MAcLuM, in quod Iudices tam Romanae Sedis anno 13Oo quam Roberti anno 13l3. dc praecedenti, quo is literas dedit, mandantes Ecclesiae COMMLENst bona restitui, jurisdictionem exercuerant.
Objiciunt non constate ex Rubeo lib6. pag. 633. anno i3Ig. Estenses Conventu habito cum Legato Apostolico apud Podium Bononiensem , restituisse Ecclesiae Ferrariam Jc cetera eius districtus loca, pacto addito, quod nubiam persenam, nisi Romanam Eceusiam Dominam Cisitatis est districtus eortimdem praesumerent nominare. Verum
hoc negantes longe aberrant, nam id expressiim est in Bulla Ioanms XXII. qui anno octavo sui Pontificatus ditis censurasque perculit Elienses. Rubeus quamvis id non
Bum Ferea riae pertinui paulo ante vieariatuminensiam
87쪽
quoa perra. reserat, refers tamen m anno eum Pontificem tres Episcopos in ea Provincia delegas
Rhς δ o, ovi sele incribebant Rectores ct Administratores generales in tempor-- civitatu B.ωί. τί Ferrariae, ejusque Comitativi ct distra , quae verba ex eodem Rubeo transscriptauis. Et quidem praeter adducta, quae ad evidentiam probant quaecunque retulimus, Patet etiam COMACLUM ad districtum Fertariae spertinuit se ex diplomate Henrici v l. in quo id litoraliter exprimitur de perperam contenditur lectionem hujus diplomatis esse diversim: nam Dominus Abbas Fontamnus exhibet genuinum dicti diplomatis textum , ottenditque supervacaneum esse conatum aliter legentium, quod & Dominus Abbas Zacagna pag. 29. confirmat. Gaspar Sardus hist. Ferrar. lib. I. pag. 3, Pigna hist. Principum Atestinorum pag. 11 . de i6i. Alexander Sardus in MSS. & Peregrinus Priscianus, qui omnes Estensium fastos scripserunt, es usque nobilissimae familiae domestici erant, uno ore narrant in diplomate Henrici VI. COMACLUM intra distriastum de sub jurisdictione Fertariae descriptum. Quamobrem frusta ii, qui nuper Estensium & Imperii Jura ad COMACLUM sibi vindicandum vulgarunt, controve tercisatagunt rem Clarissimam ab iisdem Historicis de familiaribus Estensum asscitam, exhibentque mutilum diploma, consulam , nil prorsus concludens , immo contra. rium genuino diplomati, quod Priscianus ipse suis Commentariis inseruit, habens Bullas Innocentii Is I. & IV. id ipsum statuentium. Hoc idem assirmat Allograd. cons. q. l . 27. tom. 2. qui pro EstentibuS scripsit, ubi probat ex Pigna, de ex aliis in Henrici VI. diplomate intra distrustum Ferrariae inclusum COMACLUM: quin & ab eodem jurisdictionem Ferrariensibus in COMAC LENSES concessam. Licet vero RItogradus n. 17. autumet Henrici VI. diploma non potulisse ossicere Atestinis Principibus, quihus a Ludovico Il. Imperatore fuerat COMACLUM donatum ; attamen Allogradus in hoc allucinatus est, Piguae, quem laudat, testunonio deceptus, de qua Investitura Ludovici II. suppositicia, quam pluries commentum Pignae appellavimus, ipse tanquam de revera, mcntionem facere ausus fuit. f. I6. Intelligant itaque qui nuper contrarium vulgarunt, Estensium defensores atque
desitu historicos semperadjudicassc MACLUM districtui Ferrariae Sic fecisse constat ultum.
auitia. νε- que Sardum, sic Pignam re Alt gradum, cujus tempore non erat in rerum natura In rariae iuxta terpolatum diploma Henrici, quo nunc adducitur. Sic egit Calcagninus in MS. de
iii . . . ' Ducatu Ferrariae n. 32. & in libello apologetico pro Alphonio I. Domino suo : atque hi omnes COMACLUM in districtu petrarienti positum de sub iurisdictione Ferrariae fuit se proclamarunt, quamvis eorum aliquis dixerit Comitatum COMACLI a Comitatu Ferrariae fuisse dis uictum. Sed ex dicto diplomate constare aiunt de dominio de posscitione Imperii. Verum saepe illistum eli Hemicum VI. ea fecisse dum schisma
foveret, de non solum invasisset COMACLUM , sed & Fcrrariam, Rῆvennam, ceterasque Urbesila Provincias ad Sedem Apollolicam pertinentes: qtias Caesares ejus successeres restituerunt. Innoccntius II l. δά 1 v. exemplo Henrici VI. COMACLUM ad districtum Ferrariensem peitinere voluerunt, atque etiam Pontifices successorcs conis cedentes vicariatum Ferrariae cum districtu, COMACLUM etiam copularunt. Neque hoc adversatur concessionibus corundem Pontificum, qui cΟMA LUM donat une Ecclesiae Ravennati: cum enim ea aetate, qua is Vicariatus concessiis fuit, Archiepiscopi Ravennates COMACLUM non possiderent, nec possedissent seculis duobus, quae praecesserant, uti patet ex historialis perelata ; sied Pontifices, Ferrariae, cjusque Iudicibus eam Urbem subsecissent, Robertus quoque Rex ae alii vicarii ab Ecclesia constituti Ferrariae , jurisdictioncm in COMACLENSES exercuissetu, & is esset status
rerum anno i 3i . quo Estenses Ferrariam ejusque districtum invaserunt; hinc factum est Romanos Pontifices bonorum reliquarum Ecclesiarum Dominos di Arbitros, pom habuis titulis Ravennatium Antistitum, quos ipsi eis dederant, dc ad nihilum redactos sciebant, COMACLUM Vicariatui Ferrariae addidisse, secundum vetusta exempla Iestatum rerum, qui tunc vigebat. Sixtus IV. Comitatum C ACLENSEM exemplo Gelasii II. Honorii l I. aliorumque Romanorum Pontificum confirmavit quidem Ecclesiae Ravennati ; nam is Pontifex confirmavit Cordinali Bartholomaeo Archiepi. scopo plura atque plura Castra & bona . quae in vetustissimis privilegiis Pontificum fuerant descripta, inter quae Castrum χμRema cum piscariis & universo territorio, necnon Comitatum Civitatis COMACLENSIS, cum portubus & pertinentiis suis,his verbis additis: post haec autem nasium j- de novo aequiri volumus, μed antiquum tanιummodo
88쪽
IN CIVITATEM COMAC LENfEM. heo erum. Haee confirmatio probat Co MAc LuM ad Sedem Apostolicam pertinuisse.
Probat itidem Pontificem volu:sse quidem Ecclesiae Ravennati jura antiqua tantum servari, nova autem non concedere , de haec verba addidisse , ut quisque sciret, per eam confirmationem Archiepiscopos sibi non potuisse vindicare jura, quae jam amiseranr, & possessioneni, quam non habebant, prout erat dominium Civitatis C MALLI, cujus posscilio qualuoi iam lapsis seculis vel penes Sedem Apostolicam seu Ravennates aut Ferrarienses ei lubiectos , aut penes vicarios Civitatis Ferrariae permanserat rquod agnoverunt Archiepiscopi, qui bonorum, quae habebant in Comitatu COMA CLEN si, possessionem retinuerunt, nam ἔpse Bartholomaeus Cardinalis Archiepilcopus Pomposianum Rubatem investivit post hanc Confirmationem sub die 7. Maji I gr. de Portu volanae omnibusque bonis, quae tacesia sua in eo Comitatu possidebat, quod & fecisse constat Cardinalem de Accoltis itidem Archiepiscopum sub die 14. Masi Is 7. qui volanae Portus per Priscianum ponitur in Comitatu Comaclensi de
sub districtu Civitati, Ferratiae & sic patet ab eis ex hac confirmatione ex.stimatum, libi attingere non licere iura COMA CIEN sis Uibis, quod iam Pontifices de ea disposuissent. Exponunt demum devoluta Ferraria, Clementem VII l. deIegasse Ludovicum de A iri Martinis ad capiendam possitationem COMACLi em que Comiratus, disrictus ac si die eas Civitas, quae ex contes Itoiae Ministroruili Pontificis ex dictis verbis cducta, habebat di sis.1 Ustrictum suum, non potuisset contineti sub districtu alterius. Hoc quidem inlulsum est, Maeluti pronam & Civitates minores habentes Corrutatum & districtum, sunt de districtu Civitatis maioris, si esus iurisdictioni subsint, uti probavimus ex Aretino, Aertraolo & aliis. ri u Exemplum nobis p stat Urbs Roma, quae extendit diliti tum suum ad quadraginta nulliaria, cum tamen de elus dii tricta sint Vitelbium, Tibur, Reate aliaeque minores Urbes, districtum α Comitatum proprium habentes. Sic Torcellum sic Clodia sunt Urbes prope Venetias cum suo territorio, Comitatu &districtu, de tamen suerunt &sunt de districtu Comm nis venetiarum. Sic Leo x in Bulla , quam edidit anno Isi . nominat Franciscum de Ru ece vicatium in nostra civitate Urbini, ejusque Comitatu esistractu, & tamen Francilcus recognoscebat ab Ecclesia ex Pontificum Investitutis etiam Lugubiunt, Pisaurum, Monte telirum, Forum Sempronii, plerasque Urbes, quae Comitat um de distractum obtinebant. Quae hic dicuntur de Abbatia omposiana e cde pactis Henrici VI. cum venetis, a vero aberrant. Nam Abbatia praedicta ab ori- .gine fuit auris S. Petri, ut late probatur a Domino Abbate Fontaninia. Pacta vero laudata non respiciunt Co MALLENfEs , tanquam subditos, eaque Henricus iniit in schismate de tempore quo omnia invaserat, & sursum atque deorium vctiebat. . Ostendimus,quibus pactis, confessionibus S praeludus Joannes XX li. vicariatum L 18. Ferrariae cum omnibus pertinentiis & distri tu universo Eliensibus concesserat. Haec stulta Io. torquent animum Domini Regentis, qui multifariam conatur hanc rem evςr ς- DE .c. z re. l. putat Eltentes Ferrariam habuisse ex deditione Civium , adducitque Sar pes res , i, dum id narrantem. At si Elientes falli sunt coram Pontifice & Cardinalibus per solemne inlirunientum sese Ferratiam invasisse absque ullo titulo dc eam urbcm , di ita, cum toto districtu ad Sedem Apostolicam tantummodo pertinere & pertinuisse, ignoramus cur criai debeatSardo astentatori, de non pactis, instrumentis, Bullis 6cInvestituris tunc tactist i I. Opinatur , Pontificem in Bulla contra Estenses habuisse pro synonymis territorium dc districtum Ferrariae: quod est erroneum, nam ipsa nomi. ia sunt toto coelo diversa, de Pontifex utitur dictione mei: ibi: Territorium, vel di LG- , quae innuunt Pontificem territorium a districtu distilichum agnovisse. III. ait I annem XXI l. in Bulla usiam etiam plenitudine potestatis Imperialis , quam sibi arrogaverat, quod perperam dicitur, nam in Bulla id non legitur, de nihil turpius dici potest. Qtiippe Josnnes XXII. narravit facta, ob quae censuras innodati fuerant Estenses, eosisqueὸcclaravit censuris subjectos, ususque est paenitudine potestatis clavium, repetens
millies Ferrariam, ejusque territorium, dii trictum Sc pertinentias ad Beatum Pe. rum NROlnanain Ecclesiam pertinere, de sic ad potestatem spiritualem exercendam turpissi mum fuisset assumere titulum potestatis imperialis. lv. repetit plura pacta in instrumento ratificationis expressa reserti ellain ad Marchionatum Estenseni, qui iuris Beati Petri non erat. Verum ex pactis, quae ipse ponderat, nulluna nos eruimus argumenin
xum et quippe jam scimus pactum , quo cautum est Abbates di Epicopos perfrui ι , . D libere
89쪽
s 1 RELATIO JURIUM SED II APOSTOLICA
libere suis reditibus, Haereticos quoque expellendos, respicere jus Ecclesiasticum de se potuisse per Pontificem hanc legem imponi Estentibus etiam respectu Marchionatus Estentis. At pactum quo statutum cit secularibus personis de Civitatibus Fertariae, COMACLIZ: Adriae non potuisse Eltcnses ralleas, collectas Ee onera imponere, quodque in futurum ea non imponerentur, Pontificibus reluctantibus vel ignaris, evidenter ostendit dominium de polseisionem Sanctae Sedis, atque Elienses eas Urbes ex placito Pontificio tonuisse. Nam si eaedem ad Imperium spectassent, frustra de iis conquestus fuisset Pontifex & injuste centuris perculisset Eltenses, magisque imprudenter
proclamasset, eas talicas& onera iis Civitatibus & secularibus personis earundem im. ponere non licuisse, eosque non adegisset ad revocandum & promittendum in futuis tum a similibus sese abstinere. Quamobrem hic non expressit Marchionituin Eltensem aut alia loca, quae Estenses ab Ecclesia non recognoscebant, ted solas Urbes Ferra. tia, COM AC Ll de Adriae. Hoc evidentillimum argumentum evertere nititur Dc minus Regens confundens verba atque senium quasi ea verba & pacta referenda es.sent ad Immunitatem Ecclesiiasticam servandam: quae laesa fuerat per Esteales, ac si solas Aeleliasticas personas sermo Inllae N pactorum respiciat & distinguat Civita. tem Ferrariae a COMACLO & Adria. Sed verba clarissima sunt, be relata uno con textu ad tactas, coEGI , dc onera irripolita per Estenses. verba haec sunt: nee selum dictis R. ari Us, sed COMAE LENSIS ct Adriensis Cimiaribus er Carhedralibis eraseis Ecelsu necnon Monasterus,inlocu ρ iis, ex personu Ecclesiasticu, Resinosis, orse. Liribus dictarum Civisatum. Nihil clarius haberi potest, nam Pontifex conqueritur de Dilii, ct eosiectis impositis Civitatibus ipsis , quae nihil commune habebant cum jurisdictione Ecclesiastica, dein impolitis Cathedralibus earumdem Civitatum, alii que locis piis, & personis Ecclesiaiticis, Religiosis & secularibus. Dicant quaeso ciuaenam sint personae Ecclesiasticae Nonne omnes de Cleto Quaenam Religiosae
Nonne Omiam regulares Quaenam autem essent seculares 3am intelligitur ex verbis: neque legi p. test ecclesiassicis mularibus, ut perperam contendunt, nam Papa ita non
est loquutus, sed in hunc modum personis Melesiasticu, AEligiosis, ct mularibus: quae
lectio insulsillima esset, si explicaret personas Ecclesiasticas religiosas, quippe regulares reipsa Eccle altici sunt, maxime quia in Bulla, verba Ecclesiasticu, religi sis, ct Iemla bis litedi grandiori, seu maxima scripta sunt, de sensius is est. Nam l)ontifex primo loco designavit talleas de collectas impositas ipsis Civitatibus, quae pioculdubio continebat seculares laicos, Ecelesiasticos omnes etiam regulares. Neque ex hac distincta Urbium dominatione educitur Papam agnovisse Adtiam & COMACLUM distinetas esse Civitates , neque inclusas in districtu Ferrariae. Quippe jam diximus Civitates distinctas & diversas a ma)ori Urbe esse de districtu eiusdem, ii ei pareant; alias conclusio Doctorum ellat ridicula, nam si urbes non essent diversae, quaestici districtus ellet de vento. 19. Sed DominuS Regens ad ea revertitur, quae confutavimus in Conventu diei 1s. Fideiussio Septembris, putatque fides ustionem factam per COMAC LENSES de Adrienses fa- eL191tuM Vore Estensium, excludere ros a suricctione Pontificis. Iam diximus bona Civita. pro inensi. tum de propria Civium non esse in dominio Principis supremi, sed sub tutis dictioneia; ἡό,r ellus tantun , ideoque Obligari posse, cum non detur actio & passio, ut perperam sudidia G 'ν . ponitur. Adrienses N CUMACLENSES non obligarunt Civitates ipsas, quae erantrari eiusque sub dominio S inctae Sedis, neque obligari poterant, sed bona Civitatum, & Civium, x 4 ct quae-supremum dominium non spectabant, uti omnia sura clamant. Addit praete ea fidejustionem tactam pro Estentibus, promittentibus se post decennium restitiituros Vicariarum Fertariae Comitatu: & distillius & obligatas eas Civitates, ac si id excludat COMACLUM& Adriam fuisse de diltrictu: quo nil futilius excogitari potest.
Siquidem, ut dictum cst, obligatae non fuerunt Civitates, quae obligari non poterant,& u spectassent ad Imperium, id facere nequivissent sine consensu Caesaris, & ratione utilis dominii, quod habuistent Elienses, frustra novae obligationi sela subjecillient,cum satis fuisset obligatio Estensium, qui hvpothecaverant bona omnia, quae possidebant. Sed Universitates Sc bona Civitatum obligata fuerunt, quae poterant hypothecari etiam pro restitutione Vicariatiis de districtus lapso decennio favore Camerae Apostolicae supremae dominae. Nam haec, pacto spreto, ad damna de interesse ac poenam conventionalem agere poterat contra bona Uuiversitatum &Civitatum earumdem, quae . in
90쪽
i s IN CIVITATEM COMAC LENSEM. s
in dominio suo non erant, cum Princeps disponere non valeat de bonis Universitatum, de Civium sibi subjectorum nisi ex causa publica necessitatem praeseserente, & pretio soluto r&sie actio de pallio nunquam dabaIur. Subjicitur, Ferrariam non fideiussisse. Quid autem id juvet, ipsi quaerant, qui ita arguunt. Ego hercle affirmo Ferrariae universitatem potuisse pro Uicario tunc a Papa constituto fidejubere :& si ea fideiusAsisset, niilla dabatur actio de pallio, nam se non obligabat pro ipsa Universitate, sed pro Eitensibus: neque obstringebat Civitatem ipsam,quae nexui hypothecae stippum nequisebat , sed Universitatis hona: & cum fide;us Ito sit actus voluntarius , divinant qui dicunt Ferrariam non fide ustilla, quia non poterat. Credendum tamen id non factum, quod Universitas nollet, pluresque alii Mercatores Ec Nobiles Cives Ferrarientes fide-juslistent. Pluribus adductis in dicto Convcntu dici is. Septembris ex Bulla Joannis
XXII in qua Uicatiatus concessus fuit ad decennium Estensibus, nahil omnino respondetur, quia iisdem responderi non potest. Tot vero tantaque in duabus Bullis Ioannis XXII. expressa sunt Co MACLuM relpicientia , eoque delignato, ut manifcstum sit, Pontificem eam urbem uti sitam agnovisse , ac consideralle tanquam Sedi Apost licae subjectam ex iam dictis , Sc relatis in Conventu superius enunciato. Praeterea
Principes, Pontifices praesertim, consueverunt vicariatum di investituras Provinciae vel Ducatus aut malorum Civitatum ita concedere, ut masor Urbs exprimetetur cum suo
Comitatu, pertinentiis id districtu, unde minores sith districtu, de pertinentiis unive sis Civitatis majoris includerentur. Sic investitura Ducatus Urbini, sic altera Parinae, sic Camerinensis. Ita quoque investitura Regni Neapolis, altera quoque Corsicae, Et Sardiniae, quam Bonifacius VIII. Regi Aragoniae concessit, de qua intra mentio fiet, continent Civitates malores eum omnibus luribus, pertinentiis, dependentiis, & di. strictibus, Sc tamen plures atque plures erant minores Civitates de Oppida non ex prella, neque in investituris delignata. Immo investitura Status Mediolani, de aliae, quas Caesares mantibus Pt incipibus dedere , eodem stylo conceptae fuerunt, in iis enim nomina singulatum minorum Urbium , & Oppidorum desiderantur. Eodem pacto Ioannes XX ll. Ferrariae vicariatum Estensibus concedens , satis duxit ex phia mere CoMAc LuM & Adriam verbis designantibus concessionem vicariatus cum peditinentilis de furibus universis, ac integro districtu Ferrariae t nam id ipsum fecerat Clemens U. ejus decessor hoe vicariatu dato Roberto Regi & aliis, qui COMA CLO, Adriae. que imperaverant, quod essent Vicarii Ferrariae& in eius districtu consitituti, quemadmodum narravimus. Satis enim est probasse ea aetate, quae immediate praecessi investiturae, atque Rebellioni Eliensium, COMACLuM paruis Ie Magistratibus Ferrariae, de ad ejus Urbis iurisdictionem pertinuisse , ut ostendatur sub eo vicariam , in quo
pertinentiae dura,&districtus expressa fuerunt, inclusum fuisse COMActurus. In luperquis unquam arbitrabitur Summos Pontifices, Qui lapsis vix quinquagin- ε. ro. ta annis obtinucrant a Rudolpho Caesare diploma, quo is ad aeternam rei memoriam Ostendit it declaraverat, fassus fuerat, edixeratqueFerrariam, Co M AC LuM , & Adriam ad Roma. nam Ecclesiam pleno iure pertinere: qui antiquitus donaverant Co MACLuM Ecelesiae sten i ideo Ravennati ; qui itidem Exarchatum recuperaverant, Ravennam, universamque Pro vinciam possidebant; necnon Estenses diris, centurisque tunc exagitaverant, quod ii Ferrariam, ejusque Comitatum de districtum invasissetu; qui sciebant quoque eosdem Iatam. COMACLuM dc Adriam occupalle, ferre volutile Estenses impune eas Urbes tenere sum
proprio, de sine ullo titulo, nili ex titulo, ut ipsi nunc ajunt, Ludovici Bavari, holtis Ec- cicliae, quem nemo Historicorum corum temporum reserit Romana Ecclesia haec non admisisset, neque ipsi Estenses produxissent; nam uti dictum est, in asserta Bavari inu stituta,Sardo teste,Argenta &Fili Territolium expressa sunt, quae paulo post ipsi Estenses coram Pontifice agnoverunt sese invasisse, delestituerunt Ecclesiae Ravennati, atque ab . aea dein iiivestituras ad aetatem usque,qua Ferraria devoluta est, acceperunt. Haec,inquam nemo cordatus vir accidere potuisse arbitrabitur. Quin non dicam ferre, sed remunerari Estenses, nam sam sciebat Ioannes XXII. de Gus Aula MACLuM & Adriam vim tute donationum per Caesares factarum Ecclesiae, ac vetustissimorum titulorum δc re- νeelitis diplomatis Rudoiplii, ad Romanam Eccletiam pertinere easque Urbes cum Feris raria invasisse Estenses. Quis itaq; putaverit Ioannem XX ll. Pontificem excelsi animi. qiii censuris de armis Estenses coegerat ad restituendam Ecclesiae Romanae Fcrrariam, Ravennati Argzntana, ejusque Territorium, quod a Ludovico Bavaro ii, ut nunc