장음표시 사용
31쪽
retque vel ipsam tantae calamitatiS memoriam is . Becrudescit exulceratus ra comi nemoratione
dolor: & iam libet magis flere, quam scrib re P. Certe eo ipso die, effusa post ignes pluuia,Visum est ipsummet caelum nostris cladibus illacrymasse. Itaque cum largissime ignis deflueret, atque horrendo sibilo,quam meditabatur perniciem, mini taretur: oppidani undique flammis obsepti, sera intempestiui reditus poenitentia, quae loca p-rent, quae Vitarent incerti,haerere, trepidare, Omnia luctu,& clamore miscere. Exaudiebantur eiulatus mulierum, scius infantium, vociferationes virorum: & cuncta sono incondito,ac lamentabili personabant ;qualis esse soletan urbe capta , dum hostis ferro,flammaque grassatur. Multis timor consilium, ac vires cxcusserat, animis, pedibusque labantibus,inhibente metu fugam, quam solet imperare. Iam pallor ori suffusus mortem praeverterat: nec desuere sonast e,quibus,obrig icente sanguine,inctus ipse spiritum hausit, quem mox flamma poscebat. Multi tamen collegere se se ad fugam - sed profecto parua sepe mora . magna rerum momenta intercidunt. Nam dum pars carioribus mercibus, pars coniugibus, ac liberis prospicit,pars opperitur inualidos,pars comtendit euadere, pars c unctatur, pars sestinat: in mutuam perniciem implicati,ali; vix adornata su-g alij tentata liter sugiedum oppressi. Anteitum remedijs pernicitate mali. Quippe torrens igneus, 'antequam e Monte deuolueretur ad campos, in ,
Plures veluti rivos, ac ramos quadam fluminis si-D a mis
32쪽
militudine derivatus, septem,ut serunt,esib,atque alio flammarum fecit diuortiar ut scilicet und quaque simul plures opprimeret, neque ullus s gae locus daretur. Vnus ignei fluuii riuus in pagum effusus, qui tergo Montis impositus a S.
Georgio nomen accepit, pagum,paganos pecora,
tuguria,tecta, contignationes , supellcctilcm, uno Verbo, omnia exhausit. Duo in obsistri oppiduli ruina luce digna reperto,quae a Ferdinado Capycioegiro & genere,& legum peritia nobili coperta sunt: cuius ibidem pretedium satis amplum conspiciebatur,& villa turrita. Vnum est: quod cum
eo is inspecturus bonorum suorum reliquias , as uolasset; cinerem reperit in tantain altitudinem excreuisse, ut ad centum sere palmos asi urgere crederetur , longe supra turrim elatus, quae ad quinquaginta palmos excitata,culmen cineri surponebat. Alterum praeterea memorain dignum: oculatus testis narrabat, visos inter cinerem salse guinis rivos decurrere: humum, ubicumque de- Dderetur, elicere ianguinem; qui large manarat ex animantibus inter tectoru m ruinas,& faxorum
fragmina obtritis . qua si flamma ipsa desaeuiret in
vulnera, ne cruore tanta clades vacaret. Alter
ignei fluuius rivus 'tuum appello:mare igneum, ut narrant superstites , ab inspectantibus putabatur; quasi ipsum ignis elementum suis delapsum sedibus exundasset I Herculanum ad radices Vesuvij collocatum maiori clade defluxit . Eicit hoc Gatio. Ib. s. oppidum ob casi temperiem antiquissimis quoq;
cem millia capitum receeserentur. Amplae d8-
33쪽
mus,lurrita culmina, augIsta templa, uno prope
temporis momento partim flammis ablumpta , partim cineribus consepulta. Iacent nunc omnia ne seruato quidem vestigio prioris fortunae: δε- Ioque cinereo aequabiliter superfuso, vix a gnaris locum digito commonstrantibus dici potest, Hic Herculanum fuit. Oppressi multi oppidanorum una cum domicilijs insepulcra conuersis,hoc uno fortunati, quod natalis soli ruinas non viderint; idemq; supremus fuerit & ciuibus, ct patriae dies.
Herculano euerso, latius peruagata calamitas adiunxit Pompeios . quod oppidum pariter,eo deriuatis alio surculo flammis, deletum est: Vt,quando Herculanum,&Pompeij,vetustissimi vici Parthe- .nopati crateris, eandem semper subiere fortunam, sub Nerone eodem terrae motu diruti,sub Tito codem incendio devastati, pari ciusdem conditoris gloria nobiles ; nunc etiam communione cladis in eundem paene rogum impositi, pari fato, pari flamma decumberent, excitandi fortasse posterorum beneficio ex hoc cinere , atque ex hac ipsa pyra vivacius reuietiiri. Multa in hac duarum , Prope dixerim, urbium euersione contigere digni istina,quae posteritati transmittant historici,de flenda lacrymis Orbis terrarum . Ego,ijs consulto praeteritis, in hoc destinato ad absentes nuntio communem dolorem leniendum censeo fausta commemoratione diuinae beneuolentiae,quae in pueri cuiusdam incolumitate inter tot clades elu
xit . Rem ita subijcio, ut mihi spectatissimae fidei
Sacerdos narrauit ex eorum familia, qui pies Lia
aegrotorum seruitio deuouerunt,ab oculatis testubus
pompa a cti . qua Hercu les . viuicto
34쪽
sus veritatem diligentissime perscrutatus. Here lani mulier, Camilla nomine,cum inter fugam aduentantes flammas VidisIet, atque effugia intemclusa; consilium ab ea cepit, quae rebus extremis spem facit,desperatio. Saltu e rupe se proiecit ad littus: & nepotem quinquennem, Iosephum n mine , in ipsis plane mortis faucibus coacta relinquere, elatis ad caelum oculis, Sancte, inquit, Ioseph tibi commendo Iosephulum. Nec plura. Mox tota in sugam incubuit, quam celerrime littus t gens, timore pedibus alas addente , atque arenis vix haerente vestigio. Vt periculum euasit; subijtiam sui securam prima cura puerulus; quem, quo niam rebatur iam mortuum, flebat primo aetatis flore demessiim,& usura Iucis deiunctum, quam vix libauerat. Inter eiulatus,ac fletus, cum deii nisset ad pontem, sub quo inter ingentes sornices
tenui Sebethus amne delabitur, nomine compellari se sensit . eo conuersa, unde notae senum vocis acceperat,Iosephum videt suum, eumques s. pitem , ac subridentem . Harsit primo prope si xea prae stupore: tum,recepto spiritu, percontatui, Quis eo tam multis ereptum periculis duxisseis respondit alacriter puerulus. Sanctus Ioseph manu prehesum per flammas medias huc ocyssime me duxit incolumem: ubi iam diu te moror. M lier puerum amplexata , moerorem in gaudium, , eiulatus in diuinas laudes, letum acerbissimum in laetitiae lacrymas commutauit,altero felicius sonte deductas. Haecc diuina pietate solatia reliquiis excidij Herculani. e quibus unius pueri miraculo quaesita salus inter multorum caedes clarior; dum
35쪽
Pompeiis unius seminae mors in communi salute
miserabilior . Nam, quamuis tectis prope omnibus dirutis, Herculanum, Pompeiosque peruaserit calamitas paene par; sui t tamen incolarum co-ditio longe dispar. Herculant,ut dictum est, multi mortalium absumpti: Pompeijs praeter mulier culam extinctus nemo. Neque id vacasse miraculo dicitur. quippe cum primum ignis micare coepit c monte, plerosque Pompeianorum tantus inuasit timor; ut illico fugam capessentes, nunquapostea,laxato timori sedando spatio, ad sua tuenda redire, in animum induxerint, tacito quodam horrore cohibiti. Pauci quidam ex aduerso in suis aedibus perstiterunt instinctu nescio quo inter comunem trepidationem, ac fugam, quasi fide a famis accepta toluti metu,curisq;. Etenim utriusq;
partis conssilium,eorum,tum qui sugerant,tum qui manserant, probauit euentus. Ignis tranuerum actus,domos eorum,qui aberant,vacuas depopu-
Iatus: a paucis eorum tectis,qui aderant, prorsus abstinuit, unico capite, eoque iam pridem morti debito contentus, anicula. Hoc a cIarissimo te-se,oppidi eiusdem Domino compertum,Virginis patrocinio iure adscribitur: cuius,ut vocant, Amnuntiatae appellatione nobile apud Italos oppidum , ea conditione sammarum arbitrio permissum est,ut incolis parceretur,deditione facta, saruuis, innoxijsilue capitibus. Templum Deiparae, quae oppidanis incolumitatem peperit, ruinas inter, immune, inuiolatumque perstitit, ingentium arborum strue eo appulsu spirituum antelata, quae uix pro munimento,atque aggere. Alia torrentis
36쪽
ignei scatebra Retinam, pagum IlereuIano prox
mum adorta, antiquissimum fanum D. Mariae, ut vulgo appellant,ab Apuliano sacrum, Petri Apostoli olim praesentia,nunc memoria celebre, plane intactum praeterijt, totius viciniae vastatione . Alia Massam non Lubrensem,sed alteram Vesuuii te go insidentem, clarissimorum virorum eo se Nea'.
poli recipientium domicilio illustrem, pagosque finitimos omni ex parte subruit. Masta quidem
illud accidit memorabile. Concurrerant plerim ad templum; cum igneus turbo minas e vicino monte intentarat . ibi, obseratis foribus, continebant se pauidi ac tremebundi. attoniti vultus, s pensae aures: neque silentium, neque tumultus ssed incesta quaedam obmurmuratio . Obscurato interea caelo,ccecus quidam exaudiebatur fragor, quem captabant e limine , horrore persusi nescioquo,tanquam dirum aliquid euenire quod cog tatione assequi non possent. Ut breuissimo in te uallo detonuit; reseratis soribus, apparuit maior, quam pro strepitu clades. Tecta, officinar,turres, villar,viae, forum nusquam visa ; perinde ac si eu nuissent. Nihil obiectum oculis,praeter cinerem,& campos,ubi pagus suit. Refugerat ignis ab arda sacra; quod viri quidam pij, ex ara maxima ad limen Deiparae imagine asportata, eo propugnaculo templi aditum obvallassent. Duo praeterea Neapolim versus ignei rivi excursionem fecere . Vnus pagum,cuius paulo ante meminimus,Porticus, appellatum magna ex parte vastavit. Erat is inter paganorum casas multis externorum procerum aedificijs clarus. Locatus etenim in aprico ,
37쪽
Iarglis me,& ex integro Solis radios excipit,aegrorum phthisi laborantium suprema spes, Neapoliatanorum nobilium hyemales deliciae, hortis, sontibus, ctisque conspicuus. Squallet nunc illuvie.
obsitus, atq; horrorem incutit ex voluptatis memoria grauiorem. Intumuere aggeribus cinerum dorsa camporum, quibus insanae turrium substructiones aequatae. Visuntur etiam nunc ingentes
parietum fornices semisepulti, victricium monumenta flammarum, ignis Vesuuiani trophaea . Excitabo aliquid ex huius pagi ruinis dignum, ut arbitror,memoria seculorum. Degebat hic quidam obscuri generis,& clarissimae probitatis,Nicolaus nomine,viris etiam nobilibus apprime carus. Is, cum sua, tum ab alijs conquisita pecunia, inauram, tam statuam tutelari Angelo assabre faciendam curaueraticollocatam postea in eiusdem pagi ae dei sacra. Aedes non multo post in hac Vesuuianaia, iprocella ignei vi turbinis pcrist, partim incensa , partim disiecta supellectili lacra: ne inter tot rapi nas , ac caedes exeaando Monti sacrilegii crime in deesset. Interca Nicolaus,relicta casa,ac praedio-is,fugam molitus,Neapolim se recepit. Vbi inter- ,
rogatus ab amicis,Numquid detrimenti eius si aedium accepisset; r ondit fidenter, Omnino nu Nilum Pnam meus tutelaris Angelus adstat ad agelli limites mei,omnem ignis iniuriam propulsaturus . Ita ille,diuino utique afflatu . nanasia oc sive votu, siue oraculum non fefellit euentus. Velificante non multo post cymba prope Porticus, ij, qui ve-'. hebantur, videre pueri speciem veluti adnantis ii tori. Rentur tortuito minum in aquas, dum c
38쪽
a steri naufragium iaciebant a flamma ia addubitant, an adhuc halitus in eo vitae supersit: imperant
nautis, ut Vela contrahant: parent illi eoque remis contendunt . cum propius accessissent, agnoscunt statuam Angesi tutelaris, cuius constandae Nicolaus curator fuerat,erecto Vertice extantem
undis,adstantem ripis, quae eiusdem Nicolai praedio prominebant, quasi limites custodiret eodem plane modo,quo ille vel optauerat ,. vel praesenserat. Agnosceres Angelum aiu terrestris Paradisi fores instructum gladio non, ut olim i flammeo, sed flammas arcente L Custodiam Angelicam agri eiusdem est testata felicitas,inter ceteros cl. statos innoxij - Luxit in hoc,seu potius lusit di uina clementia: Luxit in altero diuinae seueritas iamidam famosus latro a iudicibuς conquisitus ad
necem,in pagum,quem diximus entitabat sorte tunc aederat, um flagrare Mons coepit. Inter aliorum fugam admonitus a Sacerdote, ut in re tam
plena aleae, plenaque periculi & capiti, & aeternis saluti consuleret a irrisit communem metum iampridem inter mortis fauces iocari solitus,atque ire eo pago perstitit contumacia non semet reus Gliscente Montiς murmure, ille inter metum, audaciamq; sed huic propior,cum in arborem, velut in speculam,ascendisset prospecturus, an quid mali immineret; repente ignis appulsu, tanquam. QI-mine ictus,interhi Dum caderet, ramo traiectus
pependit e trabe,suspendi j poena praepostera, spectaculum ijs ciui superuenere,admiratione digni f. simum: quod laqueum, & flammas meritu& , suspensus perijsi&comburiis,diuina iustitia vindice,
39쪽
carnificis ministerium praeueri De Vesuuio. Quod
adiicio, commiserationem habet, ct nobile in ignoto capite pietatis exemplum, nulla Ubliuione celendum. Aufugerat quidam ad primos veluti
nutus o Monte nictantis fiammae,delerio patre , quem inualidum ad itermorbus resccbar, dise-mectus ipsa morbo grauior. Postmodim, Oblatrante conscientia,celerius remigrauit, quam dis-ῖcesserat, parentis vicem sollicitus. quem enixe hortatur ad fugam , pios humeros carissimae sarci- .mae suppositurus . Aenearunter Troianum iacen--dium, Latino Poetae celebratam pictatem homo Virtute,quam genere clarior instaurabat. Abnuit obstinate senex iam vita sesius, moriem aetati ma
turam intra domesticos Lares oppetiturus in pa tria. Neque hic adduci potuit, ut se filio gestandum praeberet: neque illa, Vt fugam repetere re uicto patre. cui, isti firmato ad omnem euentum
animo, adesse voluitin extremo discrimine suprema ossicia persoluturus..Non discrevit flamma,
sortuna,quos amor,& natura coniunxerat. Reperti poste fas ruinas velut inter mutuos com-PIexus cxtincti, reddente filio spiritum parenti , a quo hauserat. Postremus flammae riuus per agros - traductus , ah;s exustis, ali)s non sine diuino numine intactis,perlabyrinthos,ac spiras Maandriuigneum referens , tandem in viam regiam incidit. Erat haec, ut seredemper, inedis, equis, peditibus consertissima: quippe unica Neapoli per Grami , maritimam Salernum vique tenditur, indeque ad Lucanos, ac Brutios . Vt prospexere Viatores ignem c Monte exilientem, in campos delati m
40쪽
incredibili celaritate detumre: improuiso mommo perterriti,qui eo tendebant,gradum reserunt; qui contra,diuersi abeunt,dissipatalise,consternati Omnes in laganDrati , ut quisq; cursa princeps, i ita sere postremum periculo . Sane perperam in libello A terrae motu pronunciauit Seneca, in m- - - - dium senentes no qui.Nam inter cetera incendij
Vesuuiani portenta illud esLquod siue quispiam
recta tenderet, siue deflecteret, ignis in fugientes insiliebat; multis etiam, dum in tergus respectant, fronte circumuentis. An quia ultor scel um sentes quocunque insectabaturZ An qui , si na- turalem causam Venari velimus,inter fugam pulso anteriori aere,&posteriorii ocato, simul halit ille lauissimus trahebatur E Praeelusa fuga,rhedar, ut serunt, integrae ab Tm c multi IOmnum enC-cti: pauci ambusti vix euasequi Spectaculo aliis fuere tamquam flammas. vicissent tui effugerant, - speciosa ijs perinde fuga,quam pugna. Narrabant. hi, repentino ignis accessu congeiniscentium clamorem vix tolli. coeptum,& c 'inpressum, quere-- fas occupante flamma: mox Vias, quae ultro, eiatioque turbis fugientium struebant, apparuisse , Mesertas,paucis ijs, qui superuixere, addubitanti--bus,satilae vigilarent, an ea nocturna serent somnia, aut praestigiae, captionesque oculorum. Quidam,Cum Salerno Neapolim iter faceret, ac sorte ea hora in locum incidisset flammis obnoxium :prospecto periculo, non segnis ad sugam in uicinalsulum duilexit , quo alij etiam duo diuerterant. his ille cum se tertium adiunxisset; nescio quo casu detenta4 a vepribus,paulisper haesit.Mora in i H col.