장음표시 사용
461쪽
tiam terrae o. Ulargorum. M EDIV M atilem sicundi Climalis es, ubi maior dies est i p. horarum, O dimidia, ct egetiatio polis ra Horidntem a g. gratatim quartae partis tinius gradus. Et dicitur clima ilia Syenes . Latit o tie ro estis est eae termino primi Climat s tisque ad Ioram, ubi S dios proluaeior is .horarum, si dimidiae, in quartae partis tinius horae, et Hetiattir posis, di .gradibus, is hnidio . Et iratum tome est oci militariorum. MED IV M ierib Climaris es, tibi sit longitudo prosiae oris diei Iq. Dima tet, . horarum, O eleuario poli stipi a Doridi,tem go: graditum, S dimidii in quartae tinius partis, in dicittit elima dia Alexandrias. Latiitido pitis est eae termino secundi climatis De ad eum locum, tibi proli or dies essae q. horarum, O quartae Anius, altitudo poli 33 .gra sitim, artim te tiaram:ZYod Satim torme est gno . milhar oram MED IV M quarti Vimalis es, uia maiorix diei proli tu est I . esses ihorari , in dimidiaerct axis altitudo s6 erasitim, O duarum quinta. qualium .rtim, coe dicittir dia Rhodon. Latitudo uero estis est ex termino te iij C imaris, usque ad eum loeti tibi prolixitus maioris diei in t et .horartim, dbmidiae. ct quartae partis tinius: Meuatio autem poli so. g ad mestiod sa
MED IVM quinti Climatis o 3,ubi mire dies est L s. horarum,equintum..e euatio poli sit gradus, ct tertiae uti tis dieittir clima dia Romes. Latitudo tiero eius est ex termino quarti Chimatis , us e ad ram locum,
tibi proiiae ras mae mi diei fit is . horarum, O quartae tinius, ct eliti no axis s. gradam, ct dimidi3 2 od sp acium terrae est dis s. miliis.
in dimidis, iactuatue potussupra Doridntem s. gradiltis , it dua- ium hus quintis nitis: Et citui Gimadi Bortistheneos. Latiis is uero eius es eae termino Dinti Cli mutis , sitie ad eum locum, tibi longitudo diei prolixioris es t s. horarum , in imidiae, qtiar, tinius di ct axis eletiaco I. gra tim, ct quarta unius e suae distantia terrae est et I a. mi
M E D I V M aurem septimi Climatis es , ubi maior prolixitas diei Clima: inest id. horarum g ct et alio poli se pra Horietontem gradutim, O 'A' litiarum tertiartim . Et dicittir citrea dia mphae, . Lat ludo tiero ettis est extermino, semiclimatis , usque admur lotam , ubi m ma dies est.
462쪽
r6.horarum, O quartae unius, ct e matur solas mundi stipra norimum rem so eradisus Midio: Quod sp itium terrae est 1 g s . milliario-
shi' bivi. V htitus septim climatis termixtim, iket plures msalae, laminam habitationes, quidquid tamen sit,quoniam praua in habitatiotiis, tib Clima e ven ccmputastir . COMMENTARI US.
O . a. . R C v R R i et hoc loco omnia septem C Iimata dolens, quanta fit illechur , elim, maxima in medio cuiuslibet Cismatis, quanta item iri es euatio poli, & quo cibus eupli nam pacto appelletur quod uiae Clima I Nam medium euiusque Climatis deis i. nominatur u et a ciuitate aliqua insigni, et insula,vel quuio, vel monte, per quem nim irtim transit paras gestis,qua per med sum Climatis deseribitur. an dem, quot migliaria eomplectatur satitudo cuiuslibet Climatis , tribuenaeuilibet gladiis tetiaeno reditaria sG quot nimirum Alphraganus concedebat , ut supra dixin ua. Deirde determinat quoque quamitatem maximae dies,& eleuaticnem poli tam in principio, quom in id ne cuiusque Climatis Uerum haee nimia petiitua sunt in sitera, eonspiciunturq; iranifeste in se. quenti labula. Suni v Nori tamen , etiamsi sint alias habitationes extra haee septem Climata,eas non computari ab auctoribus ihter Climata, quia non sunt ad modum commoda .sed uel calidae nimis,uel stigidae.. Clima. Maximal ra. i dies. Altitudo Poli. Milii
463쪽
oe nominationes Climatum. H. M. lG. M. iInitium
Pedi Alphaeos mD- tes Sermatiae.
o M s t s itaque luter terminum initialem climattim , in fatim eorundem diuersias tritim horanum,in dimidiae: Et eae elatiatione poli sapra Horietontem p .gr. in qs. iam. Sic igitur patet mi iuscuiusque elimatis latitudo a principio ipsus in stis iace Moctialem usquein emeiusdem Aersus polum Arctieum; Et quod primi mimatis latitudo es maior Tatitudine secundi, ct sic deinceps. Iongitudo autem climatis potest appellari linea tam ab oriente in occidentem, aeqmstans Aequinoe East.Vnde longitudo primi climatis es maior longistidine serandi, se dei viceps,quod cotingit propter angustam sphaerae . Spatitim quoque inter principium primi ci macis,in finem septimi es ira di milliariorum. COMMENTARIVA.
Coro si T quinque ex iis,quae dicta sunt. I. Differentiam inter maximum diem primi elimatis in principio,& mxareum diem septimi elimatis in fine esse Hor 3. min.3 O. I s. Eveessum altitudiuis poli in extremo septimi elimatis supra altitudine poli initio primi est malia comprehundere grad. 3 . min. s. Quae perspicua sunt ex dictis,& tabula praemilia. I I I. Latitudinem primi elimati, esse maiorem latitudine serandi, ti sies, di latitudine maiorem,quam traiij,&e ut cernitur in praedicta tabula. Quod autem mutatio unius semihotae in quolitate maximae diei minus spatiuin requirat in regione magis septentrionali, quam in magis Alistrali, non es huiusto ei demonstrate: Democlaratur aut id elegantini me a Petro Nonio Lusitano in quadam appendice huius sphaerae, quam nos iu ijs,qum ad primum Mobile spectant clariorem reddemus; ubi ostendit, maius incrementum suscipe die dies, si tribus v. g. gradibus ad posum accedatur, quam decrementum, si totidem gladibus ad Aequatorem accedatur IIII. Longitudinem primi climatis ab ortu in occasum esse maiorem longitudine secundi,& secundi longitudinem maiorem, quam tertii , &: quod quidem accidit,ut ait, quia iuxta polum constringitur quoda inmodi, spha -xa,ut constat in parallelis citculis, qui rumorei sunt prope polos, quam iuxta Aequatote m. l
464쪽
Masorem esse partem tetne habi tabilis, qua ab aut ora, ponitur
, v. Spatium terrestre a principio primi elimatis ad finem um opis mi, procede udo semper directe ab Aequatore uersus polii, continere mill aliario.
Quis hi vis vero apud antiquos constituta snt duntadiat septem praeai Aacli ata, inmen a vecenti rabus nunc multo plura constituuntur . Non enim veni in est,quod a sector hoe loco, ait sollim partem quandam unius Quadiatis torrae esse halutabilem quoniam copertum est iam, totum mare esse per missum eum terra, ita ut voique reperiantur vel continentcs,vel insulae, versus quani tutaque petr tem in Oceano nauigatio instituatur, neque ulla regio nem esse tam calidam, set g domve, in qua degere homines non possint: immo
ubiuis Ioeotum tepertuitior & homines,& alia animalia habitate. Adde quod non est necessarium ad con itutionem Climatum, omnes terrae partes habitabiles esse,sed satis est, cestam quandam obseruate rationem in augmento ma xi motum die tum in variis elevationibus poli. Itaque Astronomi secuti Ptolemaeum in Dist. 1. cap.6. describitiit in supelfieim te trie circulos parallelosi, ab Aequatore versus polum Ainis, praeedendo, tanto spatio inter se distan teri quantum tequiritur, ut maximu dies unius diiserat quadranter unius horae a dia ima die alteriurum paralleli proxime sequentis . Ex quo sequitur, tres huiusmodi parallelos spatium terrae eontinerst , quod Clima dieitur . Nam sal, uno parallelo ad tertium procedas, inuenies diem maximum uatiatum suisse per se horam. Parallelus autem med sus triti dicitur parallelus per me dium climatis, non quod elima ab ipso bisatiam diuidatur a hoe enim falsume si, cum maiorem partem elimatig a serat uersus Aequatorem . & minorem uersurum polum;ut dictum est; sed quod spatium temporis, quo maxima dies in initio elimatis distetis maxima die in s ne eiusdem, nempe semihoram, diuidat in duos quadrante; unius horae aequales . Hac ratione recentiores constititiint elimata is .incipiendo a primo elimate antiquorum, &versus polum Arcti cum procedendo , donee madiimum diem inueniant comprehendere di horas, ut ex sequenti tabula constabit, in qua continentur etiam omnes paralleli,& dies maximi omnium paralleloria,
altitudinesq. poli, hoe est, quantum recedunt ab Aequatore . Item quot gradus Clima quodlibet constituant ab Aequato te versus polum i Vnde facile inuenientur miJliaria, quae clinia continet, tribuendo singulis gradibus iniustaria gia . iuxta Ptolemaeum.
Politio ijdem hi paralleli,&elimata intelli eda sunt in alteio hemisphaerio ab Acquatore verius polum Antarcticum, ita tamen,ut contraria nomina
sortiantur. Verbi gratia, Quintum clima Austrigdieatur Oppositum cli mainti por Romam , &c. EN dicti, facile intelligitur, quid intersit inter elima,S Zonam. Nam po na dieitur spatium terrae inter duos Tropicos , utilinter alterutrum Tropicorum,& Diei num circulum polorem, udii inter alterutrum circulorum polatiu,& ploximum mundi polum interpositim: Qna talione quinque Eonae reperiuntur, quartina dita si igidae dicuntur,& una torrida, ct duae temperatae inter torridam, & frigidas . At sero Clima complectitur spatium terrae, in quo ae-eidit uarietas maxim g diei per semihotam;Ex quo fit, in una Zona plura ponse climata contincri. si quis uberius desideret eo gnoscere proprietate oranium parallelorum legat cap. ..Dio. 1.Ptolemaei.
465쪽
Recentiores. Paralali. Climata.
elimatum. De nominationes Climatum. H. M. G. M.
Tropico g q. Phinei p. s.Medium sinis
466쪽
alao Comment in L A C Sphaerae
l Retentiores. Parali cli. Climata. Maxima dies. Altitudo
Amplitudo elimatum. l De nodis nationes Climarum. H. M
; ophinci p. X II. Medium sinisi 8 as
xv III. Medium pinis Princip. XIX. Medium Finis
Princi p. XX. Medium sinit Princi p.
Albae Rulliae, is s et 8 Ptinei p. XXII. Medium
467쪽
Planetarum, & de causis eclipsum Solis, MLunae . C TA N D VM, quod Sol habet tinitam ei cuium , per quem mouettir in stiperficie lineaee iptica, in est occentrictis . Eccentrictis quidem circulas dic rar non omnis circulas , sed solum talis, qvii diuidens terram in destis partes aequalis, non habet centrum Dim cum centro terrae, sed extra . Tunctus autem in eccem trito qui maxime aecedit ad firmamentum , appellatur Atiae, quod interpretatur eleuatio . Ttinctus uero oppositis , qtii maximae remotionis ei se Firmamento, dicitur oppositi m o imis . Solis autem ab oecidente in orientem duo sunt motus, quorum tintis es ei propritis in circulo suo eecentrico , quo mouettir in omni die, ac nocte staminutis fere. Alitiae uero tardior es moltis o haerae ipsius Apra polos axis eiretili signorum, Oes aeqvialis morai sphaerae steliartim artim,
scilicet in icio. annis gradu uno. Ex his itaque duobus molibtis colligitur cursus eitis in circulo signoram ab occidente in orientem, per qtiam
abscindit circulum signorum in s 3s diebus, di quarta vinitis diei, prater rem modicam, qu tallias es sensibilitaris .
O g v eor a M in praecedentibus auctor egit de motu priras mobilis, qui fit ab ortu in oceasum , & de ijs, quae ilIum motum sequuntur . nempe de ortu, & meam signorum, de diebus , &xoctibus, Se. Disputat nune in ultimo huius operis capite de motu aliorum coelorum, qui sit ab occasu in ortum rae praecipue de motu Solis ac Lunae, ut nobis aperiat rationes eclipsum Lunarium .es Solatium . At quoniam ha e omnia breuissime ab auctore perstrioguntur , proptetea is nou breuiui mi hae in parte olimus, praesertina quia tractatio haee, si pro dignitate tractati debet, longiorem expostulat sermonem , per liuet .ad Theoticas planetatum,quas, sauente Deo, breui in lucem edemus.
468쪽
viro sigroic ab Astronomia totientisnt ince o. iv IA uero auctor hoe goco docet ex reeepto Astronomors de creto,Planetas moueti n orbibus eeeentricis, S epicyclis, quos nonnulli philosophorum cum Averroee medio prorsus tolletet conantur, tanquam repugnantes Aristoteli, S philosophiae natu-
rali ,idei leo antequam contextu auctoris interpreter, operae premtium me semirum arbitrer,si bieuitet ho es oec(ut illis, qui enixe id a me pagitatunt, satis seciam)adducci expetientias varias,quibus Ptolemae iis, Aiphraganus Thebit,& agii fore Assio nomi omnes maxime permoti suerunt, ut ince is orbes eccentricos, & epi clos esse crederente Deinde vero proponam potissimas rationes Auetrois , icctatorum s ipsius, quibus huius in odi orbesare peltant,& omnino de ruere conantur: Tettio denique caiae dissoluam. &stiuolas csse ostendam;vt quilibet intelligat, Astronomos no sine ratione, sed magna industtia,& ine redibili felicitate hoste mi hesin cocti inuetiisse philosophos autem, qui Auerro em sequiantur,temere tanto impetu in eosdem in sui lare.Sed ante omnia paucis explicandum est, quo pacto orbes ectentrici,
ct epitregi in testo sui concipiendi,vi saeilius postea intelligatur, phaenomena ab Astronostis ubiuis locorum obseruata, postis illis Urbibus in ecclo , defendi satili negotio fosse,ijsdem uero orbibus sublatis,phaenomena locum
non hahere, sed omnia protius corruere. Cphas igitur eeeentricus in coelo cuiusuis sanetae, qui Eccentricus sim ficiter dieitur,est ille, cuius tam concauum, quam conuedium habet eentru acetio vn iners, scii totius coeli diuersum, ita ut uniformis si,quoad erassitie instat cuilislibet sphaetae e testis, sitq; immersus intra cresine totius csti, &tortam ipsam ambiat. Ex quo fit, ut (cum celum to luci itiscunq; planetae sit quaqua uersus uniformis crasitiei, hahiat et centrii euem toto mundo commune)cile a Urbem ecce siticu conssant alij duo olbes dissormis crastitiei, unus .pra ips ure,& alter infimitam ita petior tem pati iis si ea parte, qυaecce tricus orbis madii me a centro niluidi recedit,ctastissimus uero in parte opposta tibi idem eccetticus prodiimus teriae ei contra uero in itiseriori pars classi sis-rea tenuissimae superioris subst, crasisti inae licto tenuissJma . Ita enim ta con Dexa superseies superior o ibis, alia concaua inferioris idem centiu habebit quod totum coelum planetae, nempe ccntrum mun/i,nt res postulat econcaua autem supei scies supelicitas, ct couexa in serioris id tin habebit centiis, quod
Crbis eccentricus; atq; adeo tot vin celum tam sic idum concalium , quam secundum eonvexum aequaliter a conito juros dii. biit quod non contingerets circaece entricii orbem non ponerentur duo hi post 'Hores inaequalem ha bentes crassitems qui ab auctoribus diei solent Ecce nitici secundu quid, propterea quod sticundum tinam suptiis ciem edit reniam idem habent centis cutoto Universo, secundum uero oli eram aliud: quen)ad modii S prior appellatur Ecceti tricii, sinpliciter, qtiod secundum inramqs superseie diue sunt habeat ceniture ti contio Rotius uniueis . Ita is si e sum planetae cuiusuis pla no secetur per duo puncta Ecce iatrici simpliciter, quoru unu a terra se remotissimum,alterum uero propitiquistin um terrae,cificietur secito,quale apposita sputa tegert, in qua Ecce tricus simp)icitere1primitur per orbem album , cuius centium tam secundu conuedium, quam secundum concauu es F. Duo autem
469쪽
autem orbes eircunstantes nigri replesentant eccentritos secundu quid, quorum superiores convexa supcinficies ABCD, & eoeaua inferioris centiu habet Et quod et mundi totius cenetsi est , ita ut re tu eaeis mudo
sit concentries limplieitet,id est,ta seeunes superseie eon
vexa,qua seeundu cd cauam . superficies uero ta concaua
superioris orbis, quam cou xa inferioris ex Ecetro eccentriet simpliciter describitur.
Quae es ita sint, coponetur eqsu totu cuiusq; planetae ex itibiis orbib. partialibus,eccentrieo simpliciter, es duob. Eeeenitieis foeti nisu quid; Excepto caelo Mercurii,&c lo Lunae. Utrsq; enim horis ex plurib.orbibus constituitur,vi in Theoticis exponetur. I sic vetus aestest sphaerula solida inita crastitie ee- centri ei simpliciter immersa, ita ut circa fuit propriui cen- tria circiniolui ponit. Huius,
modi sphaerusa in dicta figura repraesentatur per eleum ex cetro G, descriptis. In epi, elo affaeus est Planeta, &ad eius motu circa centris G, desertur, ideoq; a Ptolemaeo appellatus est orbis reuoluerum stella, seu planetasTpideIiis aut ad molpi eeeevitiei simpliciter circa terra eiecit uehitur,Sole excepto, et no habet epicyclum, sed in ipso eeeeti leo simpliciter fixus ad eius motu citcti ducitiir.us, OlbisCc- ci euitaedirieus simpliciter ab artiseib. deseres epicytis,seu planeia nominatur . Cid eleetrieu, .cum seretia porro G H, in orbe eccentrico ad motu centii epicycli G, vel cotti auae, oppo-
Solis descripta diei solet eite usus eceenitieus: Cuius punctis a terra remotiss. si 'minii, quale est illudiquod sub R,eolloeatur,& in quo centi si Solis ediistit, quod-itue a recta ductas centra E,F, indieatur, Aux dieitur oppositum uero punctsi 'H, terrae propinquissimu appellatur Augis oppositu i Linea deuiq. tecta A C, per eutra Es, ducta nominari cosueuit linea augis, quia in hae repetitur Aux,, eiusq.oppositum, hoc est,punctum circuli eeccntrici a terra maxime remotu , P punctum, quod ad terram maxime accedit , ut in Theorieis demonstrati ii . Sed ili ad pilaenomena edis lieanda accedamus, quibus maxime Astronomi sitiatim pulsi,ut eccentricos orbes, at . epicyclos in sphaeris es testibus inuenerint . . I o i m s ii, aut paulo altius rem edi ordior, cu antiqui seculi homines ani- iii maduerterent stellas, maxino erraticas, quae Planetae di itur, ualiis holit us ksia hili, serti, ita ut uunc cursum quasi incitate,nunc uero eundo inhibere uidereturi casu feris E e nunc
470쪽
esse iii eguis uitatem . planetas Nun buseleat motibus.
nunc eas omni quasi carere motu cernerent,ita ut illas in eo de loeo eius haerere putates; nunc easdem retrocedere in gladiaeo: modo eas proxime ad ter
ra accedere,& modo easdem longissime ab ea remoueri s I deuique sexcentas alias huius genetis varietates, & quasi irregularitates in planetis deprehende.rentrita maximos, & minime tolerados errores de motibus alitolii saps sunt . ita ut opinarentur,ea in motibus suis eatere cottis, statis i. legibus,& eius como di varietates motuti easu potius aliquo ipsis aecidere, quam sit ma , certa'. ratione verum postergores, is sanioras mentis homines, eum coepissent rog cqlestes tectius, subtilius, scrupulosusq; intueri, in eam sententiam uenerunt, ut pronunciarent,summae ego dementiae,putate, in corporum caelestium motibus aliquam reperiri irregulanitatem,diinrmitatem, inaequalitatemve e sed e coli 1 tio in ipsis sim mam aequalitatem, uni sortilitate, aere gularitate poni deberti . Cum enim plurima in hisce inferioribus,& caducis rohuae ordinatim , & certa seruata lege moueri uideamus,cur idipsu corporibus ea testibus, qup sunt omnium nobilissima, negas debet Immo uero di rationes naturales persuadere uidentur, nullam esse posse in motibus eaelestibua irregularitatem. Nam si e tirregulariter,&inaequaliter mouetentur, hoc feret aut in principio motus, ut in proiectis aceidit, quae in principio uelocius mouetur aut in medio, ut inanimalibus uidem iis aut deniq; in suo, ut eontingit in Naturalibus. Cum igitur motus corporum ea gestium careant hisce terminis,sori non potest, ut in ipsa reperiatur aliqua inaequalitas,aut irregularitas. Deinde sirtegulariter mouerentur et i,ita ut modo tardius' modo uelocius eierentur il sieti no posset
Nisi eoru uirtutes motrices nune debiliores, nuc uero simiores redderentur , aut certe eorum potentiae resistentes nune augerentur,nune uero diminuerentur. Motus enim tardior effcitur,quando , manente eadem potentia resistento
in movili, uot modi potentia mouens debilitatur, aut manente cade potetin movete,resilietia augetur in mobili, ves medio: beioeior aut motus rodditures, manete eade tes etia in mobili uel medio, uirtus motrix augetur, aut manete ea de uirtute motrice,res etia in mobili, uel medio diminuitur. Sed neuexu horti in eo estibus motibus reperiri potest. Intelligentiae enim, quae seeundu doctrina commune philosophotu. caedos mouent, immutabiles sunt omnimo: corpora ite caelestia,si Attitoteli,esusq. seetatoribus credimus, omnis corruptionis,augmentationis,ct diminutionis expertia sunt,& insatigabilia.Non egro ea lestia corpora motu irregulari cientur,sed certis,perpetu s,ae constantius legibus circumferuntur.Id quod maxime expetietiae,& Pstiaenorvena Ast tonomotu declarant. Deprchensum enim est, Solem pleiodum fiam absoluere imperipatio m .dierum, cum quadrante unius diei sere: Aquitem quo i. spatio dii orsi ferme annoru Zodiacia totu citcuire: Ioue ad. & sic de reliquis planetis. Argumento igitur est, Planetas habeto certas,& ilatas suoru motuum leges: Alitis fieri jad posset, ut iti constantes periodos in suis motibus seruarent. H, Ic cum ita osse ratio persuaderet,quotidie tamen a peritis Astronomia multae irregularitates, ut diximus, in motu caelorum obseruaretur, cogitandusuit,sndenam irregularitates huiusceni odi proficiscerentur . Aeptimum quidem uenit illis in mentem, quemlibet planetam non uno motu, sed plutib.circumvehi.Si enim unum tantummodo haberet motum mulsa ratione supradictae apparentiae,&aliae,quas insta explanabimus, locum haberent, eum unus ac idem motus regularis simul,atque irregusaris esse nequeat. Concludendia igDtur fuit,singulis planetis uarios eae motus attribuendos, quotum unusquisq.