장음표시 사용
61쪽
a s Comment. in I. cap. Sphara
si sub aequinoctiali degunt, diei rectam s uel, quia neuter polorum magis altero
Aequino' illi a supra Horitontem eJeuaturi vel, quoniam illorum Horixon intersecat .hr dies . Aequinoctialem,& ab eodem interseeatur ad angulot rectos spherales. habetesipho Hanc factum est, ut quidem sphaeram rectam desilierint dicentes, Ranees rem recti. se,in qua uterque polus insistit,& innititur Horigonti vel, in qua Aequinoctia. Iis, qui medium inter poloa loeum exacto obtinet cum Horivonte rectos eo nn i sotide angulos sphaericos, ues,in qua vicitque polus in Horikonte iacet,& A sis,hiae te. quinoctialis supra verticem capitis directo ominet, ues, in qua Horigontem u-ctae. terque poliarum eontingit. hqram rectam sortita est magna pars Asriem,& Indiae oecidentalis, nempe ea pars, quae Perii dicitur; In suis quoque Molueear, insula Quae regio. Taprobena,& Insula D.Thomae. Nulla autem pars Europae rectae is here est sic es sphaeta hiecta..,.h a II. L I uero dicuntur,cte. Sphderam obliquam, inquit, illi habent, quieuo- Qtii die... que citra,vel ultra AEquinoctialem habitant. Subiungit deinde caustiti, cur natue habete his dicatur obliqua sphqra: quoniam videlieet altor polorum semper supra Hosphaera Obli tiχonte attollitur, alter uero semper deprimi tuis unde obliquo uidetur situmq*q, cvn liabete sphaerat Vel rethe, quoniam illorum Horiston arti sciatis intersecat Aequinoctialem,& ab eodem intersecatur ad angulos obliqsires, & inae quales. iAPPALLAT HoriZontem sphqtae obliquae artiseia Iem , eam fortassis ob et Nori- eausam,quod admodum variabilis edi illat, & non naturaliter sphyram diuidat. . ' Solus etiam Horieon sphaerae rest , cum transeat per utrunq. mundi polum,ui-Ati. iii ib detur per sese,& quodammodo naturaliter sphaeram diuidere. Num lioe pacto altiliore ai- sortitur sphaera directum & proprium situm, neque talis Horidion unquam ua-tifietatis. riari potest,ut aliqui habere possint Hotietontem magis rectam,alii minus re ctum. At ueto in la oti Eonte sphaerae obliqus, eum non transeat per polos mindi sed supra ipsum semper alter attollatur, alter sub ipso deprimatur, obliquae uidetur collocati sphaera,& non naturaliter . Aeetidit etiam , quod Hors dion*hqrae obliquae pro arbitrio, & uoluntate hominum habitantium in terra va
ria hilis propemodum infinitis modis existit. Quo enim molli, ad polum quisaeeedir,eo magis obliquum Horidiontem habeat necesse ei Quare non immotito notidon obliqiugis hori quodammodo artiseialia appellati potest, ut dis inguatur ab Horidion te is hqrq recta qui quas naturalis es ipsi sphaerae Cum enim in ipso uteiq. mundi polus exillat,vE naturaliter in ipso sphaera moueri. O p r. I Qv a M Sphqram aJij definiunt dicentes, eam esse in qua alter po- . - - tomim mundi supra HoriZontem dileuatus eminet, after infra HoriZontem dech, .b cumbit,&iubsidit: vcl, in qua Aequinoctialis cum Horidionie angulos effeti,
Iiquae. de conformat obliquos,obtusum quidem eum, qui polum Exaltatum resincit
acutum uero, qui ad polum vergit oceultum. Sphaeram obliquam nacti sunt Quae tegi, omnes inhabitantes Europam, ut stitit Hispani, Galli, Itali,Gormavi,Gr ei, Pomes habeat loni,& maior pars Agricae,& Indis occidentagis,nec non tota Asia.e NON solit m Ss,hqra,verum etiam orbis, seu Mundus, item Hori on, - ' niens ve, seu Finitor ab auctoribus diei solet rectus di obliquos.Solent namque dicere Getinacios,Italos, Gassos,& Hispanos habitate in orbe obli ilio Pati ratione Hori Eontem, seu finitorem , mundum, uel sphqram illos hahere obli
. , ' is, ,hi Q I o B si quis interroget, qualem sphteam dieantur habete ii, qui dire
chiiliti tib e e sub polis habitants respondendum erit, eos, ex auctoris sententia habereliquam. sphcrani obliquam . Nam licet corum Horieton, cum sit idemstorsus, qui
62쪽
Requinoa salie nullo modo elim secet, qliare nee ad rectos, noe ad obliquos anpulos,tamen aster polorum ipsis maxime extollitur,alter vero maxime deprimitur,unde ex hac parte maxime obliquam sphqram habete eensendi erunt Non desunt tamen, qui eos in sphtra tecta habitare asserant, quod eobum Hotidion non essciat obliquos angulos eum Aequinoctiilia. Uerum hoc eo si maria
gumento concludetue,eos non in sphqra recta degere, quoniam eorum Horiis oti non conliituit angulos rectos eum Aequino Aiali, sed omnino eum eo co-inei sit. Quare meo iudicio tectus eum auctore dicem iis, eos in sphqra obliqua habitate,quia saltem una eausa sphetes obliqui illis cogitiit, nulla autem sph Prae rects . Quod etiam indicant' desnitiones aliorum tradiis de sphaera recta & obliqua.O R i o ci autem ,&eausa huius diuisonis sphqra in rectam , & obliqua ni
est rotunditas teri q.Cum enim ut suo loco demonstrahimus, terra sit rotinido, fit, ut litus polorum, S totius sphqrq mutetur in diuersa terri partibus, ita ut homines uersis alterum polorum procedentes semper eum magis ae magis eleuatum intueantur; Quod non accideret,si terra esset plana. praeterea, quoniam ubie inque homo fuerit , & in qnacunquo orbiu terreni parte extiterit, semper uidet mediam partem credi, seclusa montium , S uallium impedimoniis, ut a Ptolenaso, Alphragano,& alijq Aaronomis uariis e si ph nomeni eoui
pertum , quam quidem medietatem visam a non uita dirimit Hotidion I ilis eitur, ut in qua regionis unus polus in Horidionio iacet, alter et in eode existat. Item qtiantum altor polorum stipta Hori Trantem attollitur, alter quoque itin-
tum sub eodem deprimatur; Alias aut plus,aut minus, quam medietatem cyliconspiceremus,euna poli per dimidiam csti partem a se an uicem distent, nona pe qui per dia motrum mundi opponant ut . Quare necesse est, ut homi, in aliqua magna eampi planitie conuitii tus haheat aut utrum quo mundi polii ire remotis omnibus impedimentis montium ae vallium ) is norikonte taeentem, quando nimirum Hori Zon per mundi polos incedit,aut unum oleuatum,ct alterum deprellii , quando uidelicet Horidion per polos mundi minime tran .st. Ex his igitur omnibus euidenter consat ratio diuisionis sphqrt in tectam &obliquam.
Da e i , est ab auctores prior ista diuiso , qua distribuitur sphita e se-
stis in nouem spla ras, esse seeu visum stibilantiam, quoniam ostis iusso superioris in sita in seriora , nempe creti in eo os particusares Don sucus aesa diuid .remus animal in hominem , leonem , equum, & cstera animalia . Vel certe, quia est diuiso Totius in suaq patres integrantes, ncimpo totiug regionis coelestia in coelos singulos, ex quibus ipsa conssa iur , non aliter quam si diuideretur hoino in caput,pectus,et upa,brachia , es estera membra, ex quibus eo nitituitur. Posterior autem hae e diuiso sphaerae in rectam, ae obliquam sphaeram uocata est fecundum aecidens , quia in ea non diuiditur sphaera in sibi esseniatialia, ut in priori, sed in aecidentalia, quae vimirum illi aeeidunt, habita ratione corum, qui in sphaera uitam degunt. Dicitur namque sphaera recta, et obliqua respectu habitantium sub ipsa, quod quidem aecidit si ha rao ain enim esset sph aera, si nullus in ea habitaret, quam nunc est;non disset autona rect i et obliqua, inoniam nudius tinet Hori Eon, quem dogentes ita terra s lumeonsiderat e consueui unt. Esh igitur diuisio haec simili, illi, qua diuidere tui animal in tilbum , nigrum, tae. quasi quidem constat Eslu driissionem secundum accidetis.
63쪽
regionemia Mundus quid. Mundu se eundu multos plai loto
Mundus secundura fidem Calliotici factus
ab eo non d)D--s ae proinde utruinque polum in Morietonte iacere. In liqua uero avem reundi ab Hor Eonte distetro,ae proptetea unum polum supra Horinontem esse exaltatum,alterum vero iubeodem depleisum.
R NIVERS A TIS atitem Utimii mactana in duo diuidit ur in aetheream silicet, ct elementarem regionem
ta hie apposita e diem plum habeasphaerae rect*: In posteriori uero sphirae obliquati MIni seste autem uideu in sphaera
recta axem muriadi eos eidere cum Hotthonte, cum
T R A Dret unus iam auctor in hae tertia eas itis parte formam totius mundi diuidit prius uniueisam mundi machinam in duo , Uidelicet in regiorem Nemcintarem,& inheream, eae quihus tanquam partibus et cita mundi machina consutilian qua diuisone Mundi machiva capitur pro congerie, & coagmentatione omnium corporum superiorum, & inferiorum . Est enim mundus persecta &absoluta omnium rerum eoo geries & ornamentum . Vnde aci :ecis vio oc dicitur ab ornatu. Quem duabu definitionibus Aristoteles in Iibe Jo de mundo cap. v. sis tamen Aristolosis est lihellus ) deseribit, quarum prior haec eli.Mundus et compages conflant ex coelo, terra,& rtiis suis naturis, quae in his eonti uentur e posterior autem ita habet Mundus et corporum ordinatio,& dii ributio,quae a Deo,& propter Deum consseruatur. M v NDvM quidam philosophi aeternum pumierunt, sine prsnes pso,aesne,ut Aristoteles,eius, sue sectatorestion pati et . Plinius quoque si T. natura lis historiae eap. I. idem sentit, eum dicit, s Mesndum, loc , quod nom ne alio caehιm appellare Iibtist, et tu, eis, Oxu teguntur cun D , numen esse credi par est,
aeternum immensium,3vaque nisum, neque interiturum unquam. BadHs tumen catholica docet insidun, incepisse, ereatum'. siligo, atque eondatum a Deo Opt. Max. ex nihilo,solo uerbo, ut esset domic)lsum humandi naturae, in qua ipse innotescere,& conlpi ei voluit. Vt legimus cap. a.Gentis immo & Plato in Tymaeo tradit, Deum esse jundi opiseem . Rinis nonnulli philosophi, lirier quos fuit Democritus , innumerabiles estem uvidos censebant, alios extra lios,quasi pilas, seu globos . hil enim forma mundi rotunda 'globosa, ut pos ea dicetur: Quod eum Anaxarchua Democriti discipulus Alexandro Maiarno retulisset, ingemuisse seitur Alexander dicena r Heu me miserum,qui ne Uno quidem adhuc potius fim. Aristoteles tamen, & Theologi nostri sentsunt,unum duntatiat esse mundum , quamuis Deus Opt. Max ingnitos inumdo5 aua potentia absoluta seeundum Theologos possit producere. A N et I Q v I
64쪽
Auri tu i porto philosophi,&grauissimi Theologi omnia, quaec linque existunt, in tria genera partiti sunt, adeo ut triplicem eae mundum asserum moti dati. . 1int , nempe vitiam undanum , Caelestem , is Sublunarem . vittantundani in Caelestis, NTheologi Angelieum, philosophi Intellectualem nuneupant, eo imprehen- huhiunaris, dentem Demn Opt. Max. eum omnibus intestigentiis. Caelestis ex orbibus, &sphaeris caelestibus, quotquot sunt,integrat ut,& vstato vocabulo caelum appellatur. Suhit aris denique,quem nos in eos imus,dicitur is, qui omnia, quae intra totins caeli Lunaris concauum reposta sunt, ut sunt clementa, animalia, res inanimatae,&e.complectitiindi os maest igitur auctor relinquens mundum vItra indanum , quoniam eius consideratio ab Astrologo aliena est, & potius ad Metaphysicum, uel Theologum spectat,diuisit mundum, ut eomplectitur est ellem , & Sublunarem, in duo hae e membra , ex qua hus ueluti partibus integratur, nempe in regionem Elementarem , es ast haeream . Vocanit autem has duo, potissimas Mundi partes regiones,propter commutatim fortassis loquendi modum , quo solemurum orbem hunc terrenum,in quo nos degimus, in varias legiones distri buete . Utriusque porro regionis tam Eleinentaris,quam Aetherear sormam nobis explicabit,ae figuram.
ELEMENTA' is quidem alterationi conlintiae peruia miseras, inquat for diuiditur. Es enim terra tanquam in indi centrum in medio omhium posta, circa qtiam aquas eirca aquam aer: eirea aerem ignis it te puras, non turbidus orbem Lunae attingens, ut clit Aricloteles in libro Meteororum. Sic
enim ea di postiit Deus gloriostis, sublimis. Et haec quatuor e ementa dictinetir, qtie uic sim a semetipses altera
Sunt autem elementa corpora sempitela, quae in partes diuersarum fora Martim minime diutis possunt, ex quorum eommixtione diuersae generat rum pecies sunt. suoram tritim quodlibet terram ophiculariter utilique circumlae, nisquantum fecitas terrae hamori aqAae ob it,ad uitam animantium tuendam
omnia etiam,praeter terram, mobilia exestinet, quae, ut centrem mundi ponderositaresai m ntim extremoram moltim tindritie aequatili Agiens,
rotunda Aphsre medium possi et .
COMMENTARIVS.In e i prT hie agere de regione Uementari, seu (quod idem en)de munia do Sublunati,eiusq; formam , ac dispositionem ostendit. Sex autem breuissime circa hane regionem exequitur. Psti Mo assignat quandam pio prietatem elementatis regionis, quod Nimirum continuae aliorationi existit per uia, id est,eans locum,ti aditum nitora tionibus Alim in ipsa sunt. Nomino vi ro alterationis intellige omnim litisinu rationi ob. talione naturaiciti, ut generationem, corruptionum , augmentationcm, dimi. Noxia est. nutionum,
65쪽
s o Comment. in I. cap. Sphera
nutionem, motum localem & althrationem proprie dictam , qualis est ealeae cito, rigefactio, es e. & denique omnem motum substantiam rei aliquo modo variantem. Est enim es emcntatis regio parsilla uniuersi,in qua eontinuae sunt
rerum transmutationes.ss o CNDo elementarem regionem inquatuor membra paDtitur, vid lieet in Terram , Aquam, Aerem, S ignem , ubi etiam harum partium ordiis nem, quem in Vnitierso obtinent, ostendit dicens, terram tanquam mundi centriina in medio omnium sitam e h. Diaeit s tanquam eoniri 3M quoniam cum terra quantitatem ac molem habeat ingentem , si absolute consideretur, uerum centrum esto nequit. Centrum etenim cireuli cuiusuis, vel sphaerae punctu es indivisibile omni eatens magnitudine. Sed quoniam tota terrae magnitudo, lucet immensa nobis appareat, respectu totius caeli ei instar plancti, ut postea demonstrabitur, merito tanquam centrum diei poterit. Deinde asserit ei rea terram esse aquam a quod intelligendum est de naturali loco aquae. Conuenit enim naturae aquae, ut ambiat terram: Cur vero nune non ambiat,mox diacemus)eirca aquam aerem;& denique circa aerem ignem existere illic purum, di non turbidum, orbem Lunae attingentem. Dieitur autem ignis illi e purus, senon turbidus a philosophis ob tres causas , quarum prima est quia illue vapores astendere non possunt, qui illum impurum,& tu thidum reddant: secunda causa est pio pter disserentiam inter illum ignem, & tiostrum hune inserio rem, qui mon purus, sed mixtus esse dicitur, cum non sit iii suo roco naturalia Idcirco namque permiseetur continue cum aere, in quo edit it, habetia. alimentum terrenum, quo turbidus, ac impurus egi eiture ignis autem in propria sphaera est immixtus, rarus, S puruss Cuius rei signum esse potest, quod ob
maximam sui raritatem, ae puritatem ibi non eos lueet; Unde etiam non uidetur: Tertia causa sumitur respectu aliorum elementorum , quae non puta existunt; Aqua enim eum terra promiscue eo inmiscetur; Aet vero impurus aeontinuo ascensu vaporum ex terra, & aqua tedditur s Ig nis autem cum nullo, priscis ne apud concauuna Lunae,permiscetur Quam Ombrem Aristotes es i.
Meteor. dixi , Aut nullibi simplex elementum est, aut si alicubi est, in loeo ignin erit. Quod si petas ab auctore causam huius ordinis , eur uidelicet terra fit iosma, deinde supra eam aqua, &c. respondet huiuk ordinis causam esse Des gloriosim,qui ea ita disposuit,uoluitq; hoe elementum illo superius esse.
Tr petro ait has quatuor esementaris regionis partes Elementa appellari, quae vi cassim a semetipsis alterantur, corrumpuntur, & generantur. Modo enim ex terra sit aqua , ex aqua aer , & ex aere ignis , & contra, id s. contimuer Oh quam rationem regio elementatis a philosophis sphaera activorumae passivorum est appellata . Quod non se intelligas , quod ita haec elementa
inter se pugnent , ut unum elementum totum aliud corrumpat , hoe enim
salsum est , sed quod pars unius interdum alteret, ct corrumpat partem alte rius, suae is, speciei formam in eius materiam introducat. t A u et o desinit elementa dieens, Elementa esse eorpora simplicia , quae in partes diuellarum formarum minime diuidi possunt, ex quorum commixtione diuersae generatorum species sunt. Quam quidem definitionem ex Auleenna desumpsit. Dicuntur elementa seospora I ut dis instuantur contra materiam primam, quae corpus non est. Die untur O eorsuras, sueta non quod careant compositione ex materia es forma et hoc enim salsum esset, sed quod non componantur ex alijs corporibus, scut mixta corpora componuntur ex
66쪽
elementis, e in eade resolviretur. Id vero, quod additur. 2 De in parte, diuo franisti . desumptum est ex s. lib. Metaph. cap. .sgnificatque elementa non resolui in res diuersarum formais,quo pacto mixta resoluuntur in elemental vel significat, in di uisone elementorum non posse assignati partes dissimila res, eum stat eorpora Homogenea, ideli,smilis generis, rationisve. quo pacto alia eorpora diuiduntur in partes dissimilares, eum sint Heterogenea , id est, alterius se ii diuersi generis, rationisve. Pro eo denique, quod sequitur x qtio his eo laetioni , . id tantum sciendum es, quinque esse mixtorum genera, quae ex diuersa elementorum miscibilium proportione inter se, contemperamentoque proueniunt. Io primo,& infimo gradu sunt illa mixta, quq diei solenta philosophis mixta impersecta, appellanturque impressiones Meteoro Irugies, quia in sublimi sunt, ut sunt pluuit, grando, nix,tonitrua, Igur,& egitra huiusniodi illi secundo gradu sunt lapides, mineralia,& corpora fossilia,quq
mixta inanimata voeantur: In tertio gradu sunt uegetabilia, ut plania anima lia : In quinto deniquo,& supteino gradu homines continentur.
v 1Mmo ossendit figuras elemcntorum dicens, unumquodque trium elementorum orbieulariter cireundare terram, ita ut ignis ambiat cireulariter aerem,aer aquam & terram . Et quoniam aer debebat circundare aquam. Saqua terram, cuius contrarium cernimus f Aqua enim non totam terram ,
circumit, sed duo liqc elementa, nempe terra & aqua unum ossiciunt globum iit paulo pol ostendemus, Asteri duas eausas,cur aqua totam terram nonam hiat, quarum prima esset ens est is naturalis , nempo siccitas terrq, que eon tinue , inquit, in humidum aqueum agens aquam diminuit, aut saltem reli sit, ne totam terram operiat orbemq; persciati verum Iaaec causa ualde inessi cnx existit Quomodo enim tanta esse potest terrq seeitas, ut tanto clemento aquae ualeat resistere, praesertim potentiori, es superiori se suapte natura Immo ae cum ex phrientia pugnat, siccitate a se humorem propellere, eum potius illum eorripiat,& attia hat, ut cernimus in eluetibus , & alij huius modi rebus seeis. Seeunda eausa finalia est, ae supernaturalis, Divina sciIieet prouidentia. Deus enim, ut in Genes legitur, aquas terra segregauit ad 'irorundam animalium vitam tuendam.Antequam enim Deus Ost. Max. dixisset,Congregentur aquae in locum unum,eircundabat aqua, eundum Th eologos, totatam terram: hussu autem Dei recessit aqua,& apparuit arida . Quo autem modo id iussu Dei factu sinuatiae extant sententiae. Quidam em dicunt , TErram in suo qnide loco permansisse, Aquam uero supra terram osse eleuatam . ita vis dequeret, totam iterum terra cooperiret: Neque vero, eur nunc no defluat, terra mi operiat, inter eos conuenit.Multi enim existimant, miraculo,& potentia Dei fieri,ne aqua de luens orbem terrarum cooperiat, Insilia sententia uidetur etiam esse B. Hieron. motus auctoritate scripturae. Dieitur enim Pro-Perb. g. & Psatis os . Deum aquis terminum posuisse , quem non transirent. Alii uero aeolentes coneedere hoe continuum miraculum, ridiculam prorsua& nullius momenti causam adducunt. Dicunt enim ei rea polum arcticum ecsa stellas quasdam, nimiruim in Ursa, Dracone,&e. tantae emeacitatis, ct uirtutia inhade inferiora, ut ab hac parte terrae habitabili in Septentionem vergente
Oceanum propellant,& coerceant, ne iterum terram obruat. Alii arbitraritos multo maiorem esse quantitatem aquae, quam terrae, dicunt, Aquam ob togdialem sui molem propellerβ glauitate sua terram extra locum suum naturalem,
at vallae senistentiae quo oacto aqua
67쪽
ipsam uero occupare eentrum mundi, adeo ut Terra in mali quasi natare videatur. Et hi auctores omnes putant, totam hane terram uersus polum arcticum esse aquis delectam, reliquam utiro terrae partem uersus antarcti e uua polum totam esse mari oppletam i quod hodior nar nauigantium experientiae reis pugnat, ut postea dieemus. Alii denique adhue concedentes aquam multo esie mali rem ipsa terra, immo decuplo maiorem,aslerunt totam ieriam esse ueluti spongiam quandam, ceu lux rei, aiunt,sginim esse potest,quod statim repetitur aqua in omni loco , tibi terra fodiatur ela est; multis cauernis, atque
concavitatis Mis repletas Ex quo,aiunt, si, iit aquae eum tota terra permisceantur,& in cocauitatibus illis recipiatur. Qua te minor pars aquae, quam sit terra, remanebit supta terra; quate mirum non est, quod amplius aqua terram obruere nequeat In quam sententiam multi Peripatetici Atilio teletu trahete etinantur. Verum etiam sconcedamus concauitates ingentes in terra , impossibile est,aquam decieu maiorem ei se ipsa te bras Hae enim ratione,quamuis totus globus terrenus escit aqua, seri non pollet, quin maior portio aquae, quam sit terra, existeret supra terram; cum adhuc nouem partes aquae ex decem superessent. Accedit etiam , quod multo minor fit aqua quam terra , ut postea ostendemus. Omnes igitur hae sententiae & rationi,& experientiis manifestissimis repugnant quod magis perspicuum set eum de rotunditate terrae & aquaeve sol sen. egerimus. Qua proptEr modus, quo iussu Dei legregatae suerunt aquae, ut aptentia expli partiret Arida, magis mihi plaeetis, quem explicat s. Ioan Damascenus sum- . ' . . mar auctoritatis apud Theologos uir, lib. 1. de orthodoxa s de capiti ci.& io. &ihi Itii, quem sequitur Iacobus de valentijs episcopus a Terram nimirum a Deo Opt. rasit. y Madi. perfecte totundam , ae globosam, absque vilia concauitatibus, vallibus,
montibus, &eminentiis ectheonditam, totamque aquis circundatam; At ucio postea,eum Deus dixit, seo regentur aquae in locum unum, ere.Job uitam animantium quorunda in diuino iustu concauitates in tetra saetas et , es in eas omnem aquarum vim, tanquam in suas congregationes conuenisse , variaque
maria in diuersis terrae partibus illico exorta esse , atque ex partibus illi terrae extraehis montes esse saHos . Huic sententiae nonnulli adiungunt, Aquas in principio mundi suisse rarissimas, sed postea iussu Dei suisse condo notas , receptasque in dictis concauitatibus , ut mirum non fit quod minores nunc sint quam terra. Quomodocunque denique id factum sit,disputandum aliis relin
quamus s nobis autem nunc certum sit, terram & aquam unum e Scere globum: quod quidem paulo infra domo nitiabitur ex uarijs expetient ijss atque
hane esse caiisana, cur iam aqua totam terram non ambiat, immo nee possit am-hite, enim duo hsces cmenta unam eandem i, sus et sciem connedia habeant, at- quo ambo sita grauitate naturaliter ad totius liniuersi eentrum tendant. v. i. ivi. SEXs To ac ultimo docet, omnia escinonia praetcr terram O quae me eon. Mohilis viti erum mndipondero ite seris magnum extremorum motram, nempe caelortim, undiqtie
alia uero e- aestia iter fugiens,i otundae Iphaerae, hoe es,mundi Mediti mpo deri existere mobilia...hi. 'is non sic intelligas , quasi nullo modo texta sit mobilis; Hoe enim saI
o tu in ... luiusm, cum criti a silum locum posita anix imo impetu ad naturalem suum loeasum. cum recurrat: Sed quod propter grauita coi immensam non moueatur circulariter in suo loco , ut rhi aqua olementa. Ignis ete im, & suprema pars aeris, immo, ut nonnulli experimento coiistare assirmant, bona pars oceani motu primi mobilis ah otiei, tu in oecidentem, propter eorundi leuitatem,&muhilitatem, seruntur.
68쪽
Dan. de Sacro Bosra, s set E N v MERO ET ORDINE ELEMENTORUM.
IVO A M vero auctor noster docuit, quatuor esse elementa, Vno abs te fuerit,paueis aperire, quibus potissimu rationibus pnilosophi polligant. quatuor elementa este: Deinde nonihil de ordi.ne, ae situ eorundem referre.Prima igitur ratio, qua philolophi probant, quatuor esse elementa, sumitur ex qualitatib primis, quas dieit Aristoteles et .de Ghatione esse quatuor,duas activas, nempe cala ditate, tigrigiditat ei duas vero passiuas, nimiis secitatem Iliumiditatem .hu autem ra.
io talis . Tot sunt elementa, quot sunt elabi nationes haru qua tu or primarum qualitatum possibiles, idest, quot modis prima, hae quatuor qualitates iniet se possunt eoiungi, sese . mutuo eompati, ut Ioeo citato ait Aristotelesi Atqui sunt solii quatuor combinationes possibiles, igitur & quatuor erunt elementa. Minor patet, quia ad summum inter quatuor illas qualitates, s binarum sein per sumpseriimia sextants seri possimi combinationes, ut caliditatis eum secitate,ex qua constituitur Ignis , qui calidus est in sumnio gradu , siccurum volo iniemisso: humiditatis eu caliditate, ex qua habemus aerem , qui summu lxii
ta,probatur ex eo bina aionibus primatum 'ualitatu
69쪽
pulcherri an a de telu cohinati
eii sol sitit inter quotcunq; dies . is hinae illi an lur. Quot rem hi nationes fieti pocssint iviter quotenviq; res absolu-lle,si non soaum binae, sed etiam
ias, . cintile autem ea Fdus emisi tes rigiditatis cum humidit ite, edi qua dialloso. rhiviqiiam ecfliptiit, quam frigidam dicunt in ii immo, humidam vero remis sed secatatis eum nigmit Ut , eri qua thrra conscitiae, quae in summo licea, frigida ultra remi e ei se s,ra die atmicaliditatis cum pes giditate i A si umiditatis eum feeitate. Sed quoniam duae har postremae combinationes impossibiles sunt, eum sint contrariorum; quorum ea est natura, ut unum alterum se inper expellat i Neque cit in uena ,eademque res numero calida,& Dipida: neque humida sicca esse pestest; idcirco inutiles censentur,neqDci qastequam ex eis costitui potest . Hae autem omnis combinationes suce Marius re figura ritoso si t: eoni piciuntur. Quod autem diximus, unam qualitatem in quolibet elemeto elso in sommo gradu, & in tenuito alteram , intelligendum ost ex sediti titia quorundam philosophorum. Multi enim arbitrantur, utramque qualitatem in quouis elemento esse in tumidio gradii. , o D r M vero diximus, inter quatuor res non posse seri plured rem-dinationes,quam sex, s binae tantum semper sumantur , uisum mihi est. baulo ubemus explicate, uotnam combinationes huiusmodi seri possint inter quotis eunque res propositas; Admotia enim conducit huiusce rei notitia,e quo serse iueundiis ma . Proposto ergo numero aliquarum rerum, multiplicetve tu.per numeliam pro a me manorem. Nam producti num ori medietarum indicabit numerum combinalso nudi,quae fieri possunt inter irex propositas. Ut in propo sito exi mplo, quoniam sunt quatuor qualitates primae, si multiplicentu s. cffcientur i , quare sex combinationes inter ipsas seri possit ni Quhd s sit rant quinque res combinandae, multiplicanda sunt s. per g. Nam pho ducti me daetas nempe i o. ostendet numerum combanationum r quot uidelicet Potuitvraus inter quinque pra dieabilia itistitius. V ipolrum s m hete reptilai tradita in duas distrahi, proni scilicet numerus rerum par ues impat fuerit. Ss sinam numerus rei um sucrit par. multipli erendus erit numetus proxa me minor per medietatem numeri torum t N im ni o luctus numerus continuo ostendet combinationum numetum. Vt si seites, bet ouot feti possint combinationes inter i caes, multiplicabuntur , .per s. ut fiant cle quot nimirum comm nationes fieri inter decem res possitnt. Si uero numerunserum extitem ampar, multis gaeandus is erit per medietatem numoti proxime minotas; Hacinam ratione rum erus pro ereatus indieabit, quot fieri possint edhinationes. Vt si res fuerint i s. Musis plicatis a s .per . effetetur numerus conhsnataonum IntCr ipsas,nempe r os . Inter .uero res fient eombinationes a VS sic de caeteris o s is seire placuerit , quotcunque rebus propestis, quot simplicitereoniunctiones edi ipsis possiit seri, non solum in thisi pondo, quando bime sumuntur, ut an praecedenti regula , sed etiam quando ternae, cluaternae, quinet, i. e. hoc eli, quo inti modis distinctis iuret sese possint eoparari, e cietur id hae arte,& regus a. Accapiantur tot numeri, incipitindo ab unitate, in dupla in oportione, uot res sunt propositae, S .i summa omnium illorum subtrahatur nuuie t usinain numeros indicat,it,quo inam eo palationes diuerso possin 'isaci c tuae habebatur summo quotcunq. numerorum duplae pio- in capselim si ultimus numerus duplicetur,&ex producto unitas
j atur. v ili subeat scite suamnam horum numerorum in dupla proportio ad. gr. duplicandus erit numerus ultimus fg ut serat Idis . a uiri Dui ieiecta unitate,temanent a di et pro summa omnium illorum mi merors,
70쪽
thoe est, unitates Ix .in allis eontinenturi. Sad hae de plura in nostra Arithma. atio idi . hi ea practica seripsimus . Exemplum combinationum in supradictis quatuor qualitatibus. Numeri in dupla proportione iureta numerum rerum erunt . ni ruishici a
miriiniet. r. q. 8. quorum sit rimaestas. abiectis ergo .remantini Dia Tot igitur ptopotiio
Oodis diu esesis conningi poterunt quatuor primae qualitates, uidelicet hae,ea nis dupla: tiditas, igiditas realiditas, siccitast caliditas, humiditas frigiditaa,seeitagis igi- 'b 3, inci, ditas, humidita Hiccitas, hundiditas ealiditas, stigiditas, Reeitas i eali diea ,sieei 'pi a eas .hiimiditas: frigiditas, secitas, humiditas realiditas, frigiditas, hum ditas: &demum caliditas, rigiditas, siccitas, humiditas. Neque fieri potest, ut alia comparatio effetaeur, quaea omnibus il is disterat. Non. n. hae duae,ealiditas, frigiditast frigiditas, ealiditas,eum ordo tantum mutetur,ct non res,di tinctae oste cen sentur.Hae idne inter quinque res, ut inter quinque praedicabista, et s. possunt geli diuelsu eomparationes. Nam nimina horum numerorum I. i. .s.T5.ei si ablatis aut s. relinquuntur et A. Haec porto regula multum condueit A,irologis,ut seiant oes cibi unctiones dincrias, quae fieri possunt inter septem plandia . Iuxta.ti.artiseium praeuictum coniungi possunt, seu uariari modis i . o qitosso, si estet recensero. Pari ronc cognoscetur,quot dictiones suo utiles, suo lautiles,et 1s lateris alphabuti possint constitui, hoc cisti quot modis dictae is . lite tae inter se coniungi possint,ita ut semper fiat di iter se coniunctione , siue pro nunciari possint,suci non.gientem ex 'ag. litotis dictiones,sue diueri e eoniun.ctiones, numeros. 88 8 .Nam ultimus numerus, uidelicet uicesim iis torti uti .proportionis duplar est , ivsso . & ideo summa omnium numerorum erit
33 giso . Reiectis igitur 13.remanent g388ssa. &e. Ueria est, plures dictionea fieri polle. siue literarum coniunctiones, si literae in qua uis coninctione permittentur inter sese.Vt hoc aggregatum, se coniunctio literarum, A v a, sex modis
uariari pol, uidelicet, A v p, A A v, v A E, V I A, E , A, E A v, qui quidem
modi sumpti sunt a nobis in regula pro una duntaxat coniunctione, quoniam omnes hi modi easdem eontinent Isteras, quamuis inter se locum mutent. Si vero propositus fuerit numerus reis,& operinprolitigi indagato, quot na qui modis illae inter se possint eomutari, manente th semper eo de numero rorum , que i. 'in id hae eonsequoris regula. Cape tot numeros in serie naturali, qu i sun tres, tet se posinitio facto ab unitate,& illos omnes inter se multipli eas Procreatus em nutrie cuiauarus ostcndet proposeum . Ut duae res,v g. A, B, duobus modis uatiari pollunt. :- 'idiam qiami, primu occupabit soc si, hoc modo, A p,n A,qm hi numen I. a.iu- eodem n sttotie multipli rati effetunt l. At tres res possut ex modis uariari. Na hi num e meIo Iera. ii l. 1. g. multiplicati in tergefaciut g. Ratio huius est, lih unaquae is res primutenebit lues semel,& reliquae duae bis possut, ut diximus, mutari intor sese. Ita
quoq; quatuor res uiginti quatuor modis uariati possun cu hi numeri r .r.3. d. olet se multiplicati faciat a g. Ratio est, quia unaqu*qs res senius prim si occupabat loeu,&reliquae tres sexies, ut diximus .inter se uariari possunt. Eadem uia colliges ro res posse ordinε inter se uariare modis agis Eoo .s hi numeri r .et. 3. . s.f. . .s.lo .inter se multiplicati gignant hune numerii gis asstodi. Res uti ro undecim,modis 3 Diggoo.inter ses illi hi numeri I. E.3. . s. 6 et 3.s. ID. II. si ultiplicati inter se proereant numerii praedictu . Postquam igitur per is ocumen tu praecedens omnes coniunctiones uigintilliu literarum asphcii titi conitae suerint,si inquiratur per hanc regulo, quot modis literae unitis viii is conia
iunctionis inicae se comitiari possint, habebitur numetus otia tuis dictionum utistu &su utilium, dummotio in una dictaone nulla latera bis, uti tos .aec.accipia-C i turi