Rerum Moscouiticarum commentarij

41쪽

RERUM M OS COEPTICAR VMne aliqua obire iusserit, obire quodvissuis sumptibus cogatur: exceptis adolei cerulis j liis Boiaronu hoc est, leuioris tortus aenobiliu, quos

paupertate opprellas, quotannis assumere, eosque tot qua i llipeato proposito alere solet. Poraeo quibus in armu sex aureos numerat, i js tertio quoque antio stipendium ex olui eur: quibus autem iri adgulos arinos dantur. L it .aurei, ij cog an ut ad quod uis munus obe uindim suis&iti impet, bus& equis aliquo i,esse parati ac expediri piaeit Aeluribus. ' legationsiautalia grauiora ae obeunt,a V t praefecturae, aut viliae, aut

'aedra,habita cuiuique & dignitatis & laboris

ratiorie, attribuuntur: de quibus tamen singulis certos annuo E ctilitas Principi pendunt. mi icta

duxtaxat, quam a paup eribus aliquid forte delinquentibuat e Leorquent , & queaedam alia illis ce-cunt, Huiusmodi autem posset siones utendas p unque ad se quiannum permittit. si quem Tami ij singulai gratia, seu beneuolentia complecti cor, addit raesas aliquo te ted E apio eo tempore gestat omnis gratia, totoque sexennio gratistitii. erit biceps letinendum. Erat quidam B si lius Tree a QDolmatois, charus principi,ddidi er i uti mos Secretarios litabitus: quem cum Ieratum ad C amn Maximilianum decerneo retIdque ut praepararet, iuberet, ac cum is viatico te ac sumptibus carere dicet ei; mox in Bies

luessero sarius, in cliperpetuos carceres.congracturi tande miserrime periit: cuius tam mobilia

42쪽

COMMENTAR II.

quam immobilia bona Princeps sibi vendicetuit.& quamuis ter mille florenorum inprompta pecuma repererat, tali ibus tamen ac haeredibus suis ne ternu cium quidem dederat Hoc ita esse, praeter communent tamam,Ioannes scriba, quia Pi incipe, ut mihi ies in quotidianos vitae usus necessarios luppeditaren cons initus erat latebatur: Sc qui illu simul, ubi captus erat in sua custodia habebat iride duo Basilij fratres , Theodorus & Zachadis, qui nobis redeuntibues ex Moissailco in Smolen cetho procuratores erant dari, sic actam rem affirmabant. Quicquid Oratores ad externos Principes missi,precioli repotami, id Princeps in tuum fiscum reponit, inqui En .aliam ipsis gratiam te facturum quae talis et ut supra dixi. Oiatores enim, Lnes rivan, Pothete,

Iarossa us i,& Semen , id est Simeoti, Trophiamow Iecretarius, a Caelare CAROL O,Qui tuo, ad quem missi erant,donati gratibus torquiris aureis, cathenis, Hil panica de ea q idem augeamoneta. ite a Caelaris fratre FE UD IN A N Ucoarchi duce Austriae, Domino meo. argenteis p culis, aureis & argenteis pannis, Germanita. au rea moneta, cum redeuntes nobiscum in Mo com iam venissent, Princeps contini uo& cathenas & pocula, atque maiorem partem H panicorum aureorum illis ademit. Eius rei verit tem cum ab Oratoribus inquirerem alter times ne Principem suum traduceret, cons ariter negabat: alter vero dicebat, Plincipem litis ille munera Regia ad te deleui, ut ea videat. : Post cum

43쪽

RERUM MOSCO VITICARUM saepius eius rei meminissem, alter, aut vimentiendi occasionem,si pernegaretiaut periculum, si forte veritatem fateretur, efiugeret: me posthac frequentare desierat. A ulici denique factum non negabant, sed respondebant: Quid tum si alia gratia illis Princeps rependit j Authoritate sua tam in spirituales quam seculares utitur,libere ac ex voluntate sua de omnium & vita & bonis constituiti consiliariorum quos habet , nullus est tantae authomatis, qui dissentite, aut sibi in re aliqua resistere audeat. Fatentur publice, vo. Iuntatem Principis,Dei esse voluntate: & quic quid Princeps egerit, ex voluntate Dei agere. obde etiam clavigerum & cubicularium Dei appellant,exequutorem denique voluntatis diuinae credunt. Vnde Princeps ipse, si quando preces interponuntur pro captiuo aliquo, aUt re alia graui, respondere solet: Cum Deus iusserit, liberabitur. Ita similiter,si quispiam de re aliqua incerta & dubia quaeri respondere communitet solent: Deus scit,& magnus Princeps. Incertum est, an tanta immanitas gentis Urannum principe exigat an Urannide Principis, gens ipia tam immanis,tamque dura crudelisque red

A tempore Rurichh usque ad hunc praesem tem Principem, non alio titulo usi stat principes illi, quam Magnoru Ducum aut volo di menae,aut Moscowiae, aut Nomogardiae, &e. praeter Ioannem Basilij,qui se dominum totius Russie, ae magnum Ducem V lodi meriq in .

. appella

44쪽

COMMENTARII. i

appellabat. Hic vero Basilius Ioannis sibi vendicat & titulum & nomen regium, in hunc modum: Magnus Dominus Basilius Dei gratia Rex& Dominus totius Russiat, & magnus Duxu uolo dimetite, Mosconiae, Nomogardiae, Plesco wiar, Smolen cetkiae, Theriae, Iugariae, Permiae, Viachiae, Bulgariae, &c. Dominus & magnus Dux Nohogardiae terrae inferioris , &Ceternigodiae, Reetante, V uolothie, R homi , Beloiae, Rostomiae, Iaros lawiae, Bieloeteriae, V dotiae, Obdorior, Condiniae,&c. psrro cum omnes hunc Imperatorem nunc appellent, videtur necessarium, ut & titulum & causam huius erroris exponam. Cetar Rhutenica lingua regem significat. cum autem communi S auonica lingua; apud Polonos, Bohemos, & alios omnes sumpta quadam consonantia, ab ultimas & ea

graui quidem syllaba Cetar, Imperator seu Caesar intelligatur. unde omnes qui Rhutenicv idioma seu literas non callent, item Bohemi, Poloni, atque etiam Staui regno Hungarico subditi, alio nomine regem appellant, nempe Κral, ijΚyrali, quidam Loroli: Cetar autem ibium Caesarem, seu Imperatorem dici existimat: unde factum,ut Rhuteni interpretes audients Principei uum ab externis nationibus sic appellari, coeperunt& ipsi deinceps Imperatorem nominare,

nomenque Cetardignius esse quam Regis (licet idem significent j existimant. Caeterum si euolo

uas omnes eorum hil orias atq; sacram scripturam, ubique Regis nomine Cetar, Imperatoris

C s vero

45쪽

RERUM MOSCO VITICARvM vero Nessat reperies. Eodem errore Imperator Thurcarum Cetar appellatur, qui tamen non alio eminen tiore quam Regis, hoc est, Cetar titulo ab antiquo est usus. Hinc Constantinopolim Cetari grad, quasi dicas Regiam urbem, Turcae Europaei, qui lingua Stationica utuntur, appel- Iant. Sunt qui piincipe Mostodiae Album Regem nuncupant. Ego quidem causam diligeter quaerebam , cur Regis Albi nomine appellaretur,cUm nemo principum Molcodiae eo titulo

antea esset usus titio cosiliarijs ipsis frume data occasio ite, dcaperte dixi, nos noli Rege,sed Magnuducem agnoscere. Pleiiq; tamen hanc Regij nominis rationem esse putabant,quod sub imperio suo reges haberet: Albi vero rationem nullam

habebant. Credo autem , ut Perlam nunc propter Tubea tegumenta capitis Nisi palla, id est,ru-heum caput vocant: ita illos propter alba tegus menta, albos appellari. Regis porro titulo utitur ad Romanum Imperatorem & Pontiscem, regem Suetiae & Daniae, Magistrum Prus sim, Livoniae:&, ut accepi, ad Turcatum principem

ipse vero a nemine horum,nili forte a Liuomen. Rex appellatur. Titulis autem anyiquitus, tribus circulis triangulo inchrius, vix solebant quorum primus in supremo circulo hisce vel bis continebatur: Deus noster Trinitas, quae fuit ante omnia secula,pater,ssius,& spiritus sanctum notamen tras dij ,sed unus Deus in substantia. In secuncto , titulus Imperatoris I hurcarum erat,

particula adiecta: Fxuri nostro dilecto. In ter-

46쪽

v COMMENTARII. igito, titulus Magni ducis Moscohiae, quo se regem.&haeredem ac dominum totius Russiae orientalis de meridionalis fatebatur,in quo communi formuta subiunctum vidimus: Misimus ad te nostium fidelem consiliatium. Ad regem autem Poloniae huiusmodi titulo utitur: M gnus Dominus Ba filius, Dei gratia Dominus totius Russiae, & Magnus dux V uolo dimeriae, Moseowiae, Nomogardiae, Smolens hi, Tmeriae, Iugariae, Permiae,Bolgariq&c. omisso Regis titu Io. neuter enim horum alterius literas nouo titulo auctas,accipere dignatur. Quod quidem nobis Moseomiae exis entibus acciderat, cum regis Sigisi nundi literas ad semimas, atque titulo ducis Moscowiae auctas, Moscus grauatim acceperat.

Scribunt quidam, Moseum ae Pontifice Romano & a Caesare Naximiliano nomen expctivi e,&titulum Regium. Mihi verisimilem ore vidi detur: praesertim re nulli homini insentitarsit quam summo Pont. & quem non nisi Do

choris titulo dignatur. Caesarem autem Romamnum non maiorem se existimatret ex li teris sitis apparet, in quibas nomen suum Imperatoris ti tui, praeponit. Nomen item Ducis apud eos dicitur Xneseis re alium maiorem titulum, ut diis mi , unquam habuerunt , adiuncta illa dictione, Magnus: nam omnes alii Pii micum principatum habebant, dicebantur es: qui venti plum principatus, atque alios fines subiecto sub

47쪽

imperio habebant, Vuelthi Nnesi id est Magni

Duces appellabantur. neq; alium gradumjeu dignitatem habent post Boiaros, qui mordinostro locum nobilium ut supra dixi ira equitum tenent. In Croacia vero primores ii militer NnefiVocantur .apud nos vero, scuti & in Hengaria, non nis Comitum nomen obtinent. .

Non dubitarunt mihi viri quidam principes

dicere, imo ceu exprobrare, quod modernus Mosco uiae princeps proferre soleat literasi sanctae memoriae Imperatoris Maximiliani, quibus nomen Regium tributum sit patri eius Gabstem ii qui postea mutato nomine Basilius vocari maluit: quodq, affirmet, me eas literas ad illum pertulisse. eam si ob causam factum est, ut in nouis simis cum rege Poloniae tractatibus, aut Rex appellari,aut omnes pactiones irritas esse voluerit. Etsi veret his lermonibus , tanquam nec Veris, nec verisimilibus minime deberem commoueri e tamen eos non tam mea, quam optimi reclementissimi principis mei causa cogor refuta oreAu videa etiam pi ssimos eius manes temere in inuidiam vocari.Non est obleum, fuisse quandoque simultatem aliquam inter MaximilianuImper.& Sigismundum Poloniae regem, ea ni

mirum tempestate, qua Sigismundus ducebat Stephani cc mitis Scepusiensis filiam. Nam ideo fieri quidam interpretabantur, ut fiater sponsae Ioannes, nuptijs Annae filiae Vuladistat regis Hungariae, autoritate Se opera Sigismundi fratris potiretur:& per hoc impediretur, initumque

48쪽

COMMENTARII. ipfieret ius successionis, quod Maximiliano, eiusue nepotibus in regnum Hungariti debebatur. Qua de causa sane Maximilianus tua Ieterre existimabat, Moschum perpetuum Lithuanorum& Polonorum hostem', sibi habere coniunctum. At posteaquam conuentu ad Polionium habito, de Annae nuptijs inter Maximilianum& Vuladi silaum, praesente&fauente Sigismundo, conuenit, extinctis subito& sublatis omnibus suspicionibus & simultatibus, tam ariste coplexus et Sigil mundum Maximilianus, vino dubitaret quadoq; dicere (quod alibi quoq;

retulimus ) se cum Sigismundo & ad superosiae ad inferos esse iturum . Etsi igitur fuit tempus, cum Maximilianus sibi Moschum isderatum esse vellet tamen ei regium homen nunquatribuit:quod litetis & instrumentis utrinque datis et acceptis,facile coprobari potest, si cui forte testimonium ineu, etsi veru & fidele, minus ponderis habere videatur. Cur vero hunc titulu ab Imperatore Maximiliano peteret Moschus, qui autequam quicquam inter eos negocij esset, nomodo se ei parem, sed etiam superiorem videri voluit,nomen suum & titulum semper Imperatorio praeponens, siue loqueretur, siue scriberet: quod nunc quoque, ut dictum est,ceu mordicus retinetur . At Regium nomen, ne ad Poloniae quidem regem scribens, post meum ex Mosco via reditum usurpauit. Hocquidem in conse so est, quod ad Imperatorem,aut summum Pontificem aeribens,se Regem & Dominum totius Ruia

49쪽

RERUM MUSCOvITICARvMRussi e vocat. Quin ne Imperatorio quide nomine abstinet, si quas forte literas ex Ruthena lin gua in Latinam versas adiungit maimirum ipsa interpretibus vocem Cetar, que regem tignificat, Imperatotem vertentibus. Atq; hunc in moduidem te & regem & Imperatore facit. Sed quo dab Imperatoribus, Maximiliano, eiusue nepotibuφ, creatus si Rex, in Poloniae regum iniuria, id nemo crediderit. Quorsum enim attineret,eu Regiam dignitatem, ut fama est, a j ummo Pomtis ce petere, si eam antea ab Imperatoribus accepisset Atque haec quidem dicta sint pro Maximiliano Augusto, domino meo et qui Sigis mundo regi quoad vixit, certus & syncerus amicus fuit.

De me vero ipso quid dicam Qua stote quaeso fuissem ausus;toties ta in Polaniam&in Liustumia currere ac recurrere . in regum PoloniqSigismundi patris Se filij conspectum venire, pablicis Polonotum conuentibus interesse, viros Principes intueri si cometro gerer opera hac irrre meam principi meo, cuius nomine ac verbis, frateme, amyce, benigne acbenevole,& Regi ecor inibus omnibus frequentissime detuli, quicquid a coniunctissimo,optirno, de clementissimo Imperatore deterri posset y Si nullum est le- Cretum, quod no reveletur: certe si quid indignuossicio meo admisissem id dudum in lucem erupisset. Sed consolor me recti conscietia,qua nulla est consolatio firmior. Et acquiesco suauiter in Regum Poloniargratia, ac caeterorum Poloniae

50쪽

COMMENTARII. et

nice ordinum , quam mihi nunquam edeiussi

recordor.

Fuerunt sorte tempora, quibus talia minore quam nucinuidia spargi potuissent. Sed haec seri hoc tempore, quideli aliud, quam quaerere modos,addissociandas coniti ctis simorum principuvoluntates,quae omnibus studi js atq; cfficiis copulandae &coni olidadae essenti videbantur acta transacta esse omnia, quae nemo non putabat ad reliquias Hungariae let vadas,& ad arnissa reis cuperanda maximum momentum esse habitura . Veru quibus ea res & ante magno bono fuit, ct amolius futura erat, hi siue Turcico ,siue alio quopiam malo spiritu affati, pactorumq; & co- uentorum obliti, res nouas &perniciosas moliuntur non reputantes secum, in quantum discrimen de seipsos, & vicinas prouincias,ac in primis Hungariam, de uniuerso nomine Christiano quam optime metitam,sint adducturi.

di Principes. Orem , quo Principes Moseo,

diae inaugurantur, sequens formula,quam non ita facile conis secutus sum, tibi depinget: dc qua usus est Magnus Dux Ioanes Basili j , cum suum nepote Demetrium, ut antea memini Magnum ducenita monautam Rulliae inuestiueiat. In