Metallotheca Vaticana Michaelis Mercati

발행: 1719년

분량: 535페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

31쪽

XX viii

sapientia, quὸ illi pervenerint , ipsiperveniamus. auid λ quod eertam fidem dubia rei solet interponere, qui Auctorum gesta tuorum libris praeponit. Lectores enim , nisi exploratum habeant sudia a Scriptoribus recta ratione diu fuisse fusi pta, atque exculta , facili pendent animis in eo potismum harentes , num commemtaria , plena quanquam eruditionis, oc prudentia , legitima sint, an e contrario, quod saepe accidit, supposititia . Vidi non semet eximios codices, qui suppresso Auctoris , O suffecto plagiarii nomine , extorta etiam ab aliis laude , cir

eumferebantur.

Itaque nemo videbitur pon maximam SANCTISSIMI PONTIFICIs auctoritatem, ae munificentiam diligentissime adhibitam in eγuenda e vetustatis tenebris , atque in lucem proferenda MERCari METALLOTHECA , Te uno meliu3 , Via. SApi ENTiSSiME , immortali hujus Scriptoris memoria , O Lectorum utilitati eonsuluisse . Fac interim, ut valeas , e, cura diligenter, ut dulcis sudiorum labor ita animum oblectet , ut corporis fanitati non officiat. Ex Mufreta in auirinali x. kal. Februarii H DCC xvi. E

32쪽

PETRUS ASSALTUS

LECTORI SUO.

CUM ab Illustri se . Laucisio munus mihi sanε iucundissimum fuerit inju

elum, ut in hoc praeclaro Historiae naturalis monumento notis illustrando , meum qualecunque symbolum una cum ipso conferrem , illudque propterea diligenter pervolutaverim , nonnulla animadverti, de quibus candidum Lectorem moneri, operae pretium existimavi.

Ac primo quidem cum Volumen hoc nulli prorsus in eodem genere hactenus edito de Iconum praestantia concedat, ideoque , quemadmodum in egregiis operibus usu venit Auctoris noscendi desiderium facile pariat, haud aequum esse judico , ut eorum nomen lateat, qui suo artificio , vel sumptu

posterorum eruditioni oblectamento, eximiaeque artis ornamento consuluerunt. In his itaque Tabulis pingendis, atque incidendis, usus fuit Mercatus. Opera Antonii Eisenhout Uvarburgensis , ut ipse tradit Armario IX. Cap. V. Antonius Efenhout Varburgensis. insignis adolescens , cujus arte eum inpingendorum in sculpendo aliquot jam annos Orsumus , quantumque profectum sit , nos=r Tabellae indieabunt. Verum quia nonnulli dictarum Iconum aerei typi reperiri nullo modo potuerunt ut idem Illustriss.Lancitas in sua Praefatione indicavit idcirco Summi Pontificis. jussu ex Tabulis impressis, quae in Codice m.s appositae extabant, sequentes, ab Aloysio Gomicr Artifice perito, non mintis eleganter in aes fuerunt incisae, inscripto ejusdem Artificis nomine , quo ab aliis facilius dignoscantur: Quartum Dioscoridis Alcyonium. I disploeamos secundus.

Mis piscamos tertius . Lapis Phruius fungos ferens. Pumex. Avis Iamnica. Trochises Enas ros . Clenites. Porpbroides .. Lepidotes alius . Lapis Sarnius. Earum vero damnum praestari nequaquam potuit, quarum nec aereae Tabulae, nec charta impressae repertae sunt: harum autem locus indicatur ubicunque inscribitur Ders Figura, exceptis Statuis marmoreis, quas ex ipsis. archetypis, quas Summus Pontifex, ne quidpiam in tam egregio Opere desideraretur, delineandas, ac incidendas a variis Artificibus. mandavit, addito Cleopatrae simulacro vi II Ad singulorum quinque duntaxat Armariorum calcem variorum fossilium species , quae ad ea pertinent, quae in dictis Armariis recensentur, breviter describuntur. Ne quis igitur suspicetur aut nostra negligentia in reliquis armariis hujusmodi indices fuisse omissos , aut casu aliquo deperditos , aut ab ipso Mercato nondum opus ad umbilicum perductum accipe cur id factu inesse probabiliter existimemus. In prioribus quinque Armariis agit Alictor de Terris, Salibus, Alumine, Succis acribus , & Bituminibus, quorum Historiam singulis Capitibus chineruditε , ac fush persecutus esset, varias, ac plurim 1s eorumdem species, quae in ipsius Museo asservabantur, tum quod figuram aliquim insignein non praeis feferrent, haud dignas censuit,. ut earum Icones in Capitibus interponerentur ; tum quod brevi enarratione egerent, singulis Capitibus enarrandas non durit; sed brevi descriptione complexus, ordineque dispositas in fine Armarii indicis forma eleganter digessit: quos quidem indices apprimε utiles , ac jucundos ob mirificam naturae varietatem, & copiam hujusmodi rerum studiosis fore arbitramur. In caeteris vero Armariis cum ea describere aggressiis sit, quae forma

peculiari praestant , ideo Iconibus elegantibus expressit, & fusius, atque apte singulis Capitibus descripsit, quaecunque Armariorum Loculis includebantur . Deni-

33쪽

III. Denique Armario IX. singulis ferme Capitibus Loculorum numerus adscribitur, quo ordo indicatur, quo lapides idiomorphi in Metalia Iotheca ipsa materiali collocati erant. Hic autem Loculorum numerus in quibusdam dicti Armarii Capitibus non habetur, quia in iis lapides recenentur, quorum naturam ex aliorum Historia expiscatus est Mercatus, quosque nec unquam nactus est, nec fortasse aspexit. In caeteris vero Armariis nullibi reperitur, quod cum haec Auctor scripsit, non adhuc singula natur Ita corpora tuis locis in Metallotheca disposuisset. Videtur autem Merca tus potiori cura studuisse lapidibus idio morphis in suos ordines tribuendis, quod maxima esset apud ipsum illorum gratiar eos enim tanquam natura sponte genitos, ac varias animalium imagines adamussim exprimenteri lautina admiratione dignos arbitratur. Quae quidem ita se habere quilibet cognoscere poterit ex Metallothecae autographo, quod una cum aereis typis post absolutam editionem Vaticanis AEdibus, unde prodierat, restitui, atque in Bibliotheca inter alia ornamenta collocari Summus Pontifex, qua est in veterum monumentis restaurandis

propensione, jussit, ut quodammodo amisis naturalis Metallothecae damnum

resarciretur.

34쪽

CLARISSIMORUΜ UIRORUM

MICHAELE MERCATO

Ex eorum vel autographis descripta, vel operibus excerpta.

Epiriola

A tergo: Al Mest Illustre, e Reverendisi. Monsig. mio Osservandiss. Il Sig. Michaol Mercati. S. Miniato drillo Desco. Intus vero: Molt Illustre, & Reverendiss. Monsig. mio Osservandiss.

racate molle cagioni di allegre ga; er la prima fle, G3 molto mi . piacluto intendere iliuo arrimo cosὶ a salmamento,incte it Miauio monsolo non ι ὸ flato moleso, anti principio di miglioramento , in accre-fimento di sanitar il chε mi aggrada grandemente, Ufendo uno de maniori Aesiderii, er cos grus , che mi potesse siccedere di presenre; ἰ aura cuiυne in contemeUa e , che non solamente ba ella principio di acquisio di sanita , ma, siccome scrive , va alia giornata acquissando ue di che ne ringratio I Signore, sperando la totale recuperatione risia prisina sanita , si per 'amenit a deli'aria, er desie Persone da bene , em d vegno, datis qualiavera contente ga interiore, che altera a consolidare it tutio; la sua Roccari piilcbe is gusta per la iube a de'Giardini, de Salvatichi, di Pomarii, er altre vaghe ge, obe ui gode mi reca limente contente ra; perche insieme con ut mi contento, er allegro di qualuncte vagiaua ivise tromarer sil la gode presentialmente, em io mi godo, che ella ne glosca ; in con, Panimo bo la mia parte delia contente Ia, tae ella ne prende; mi agglonge

consolatione IVntendere, che te Sorelle di let, est Spine di Cbriso te bino memoria di in ancora piti per la buo: mem: det Padre loro , ii qualementre visse,se si piacque baver,e spargere quakbe buon odore di me, quello procede datu innata bontasia, SQ cbe egli era avveta' a penor bene, erpariar mulio di ebi tranamasco, la quale bonia bosuere ammirato, est hora mi persuado, obe usi ne co a it frutio in Gelo. em Psessa bonia favendo bereditato De Figlivole factimente seruiranno se orme di mi , sequali tuit aluto con a fetio sanio , SQ di cuore godendomi, che la gra iadet Signore in else eterra a perfexionar si doni naturali, Accia cresceranno

35쪽

xxxij TESTIMONIA

di spirio, e di virtu, it che desidero assai. Circa pol quel personarato ,

ebe desiderano fla asinio alsommo grado, ii desideris loro procedendo dabuona,.simplice inten ione, pus eyere pre se bene , ma mi par piu sicuro, pregar in generale per quello Irigetis placera alia Divina Promiden a conia cederes;/restando tutio di HS. D prego sania consolatione. Di Roma Γ ἀι 3. di Manio I 9 I. Di V.S. Molt Illustre, & Reverendisi. Asseaetionatis. Servo in chriso C. Filippo Neri.

IUVENALIS ANCINAE.

Illustre, e Molio Reverendo Signore AGli molli Obbiubi meccbi, che io tengo con V. . due altri nuomi mimeriono antianti, Puno delia carita tisata a mio fratella mei Subtalmico : Pastra dei nuoio libro di Ammertimenti suos, quale mi e flato gratissimo , e spero goderis per D prossima sitimana , che sara legato : delcbe tutio quanto piis pos , la ringratio, e te ne bacio rimerentemente lemani. aeuello degli Obelisibi, pleno di tanta eruditione , e grata varieta, Ius gia' u Oιι-re pafato nelia mia convalesicraxes, ς fecito gustarespori tamen te a certi Camalierι Napolitani, dotti, e curiosi di cose unιicbe piis recondite. Hor D prego, e scorituro a voler quanto prima mandare in Iuce Ia bellissima, rara, e divina sua METALLOTECA , sen aptu ιndugι re, per non primare ii mondo di tanto fruito 3 ostreche la morte Uene, e spessopompe i distegni di molli anni passui. Morte mi s'interpose, ond'ei no me.

Nemento, quia mors non tardat. Eccli. Iq. Con quat sine a HS. e a Mon- Agnor Fri solio di tutio cuore mi ro, e ra comando , pregandole ad en trambi da Dio N. S. uni vero contento .

Napoli si 1 1. Giugno II9O. Di RS. Illustre, e Molio Reverendo

36쪽

cLARISSIMORUM VIRORUM. xxxiii

Epiriola

CARDINALI S

Exinde ad Pontificatus fastigium evecti Nomine

CLEMENTIS VIII.

A tergo: Sanctiss. Domino Nostro Sixto V. Intus mero: BEATISSIMO PADRE. Ρωra ben Ia Santita 'gra , sen a ilmio testimonio, solo lugendo it Libro di Mon lin. MERCATi , Protonotario Apostolico, degli Obelisibidi Roma , che ora uli dedica a Vostra Teatitudine, conoscere di tui una grandissima eruditione ,stuna cognitione saltissima delis isorie antiche, una observarione minutissima, diligentissima, non solo delis cine, ma de' tempi, de' Hubi,sedi tuite l'ali re circosanre,stunacume d in- gegno grandissimo nel conjetturare quelis cose, is quali o iapoca diligenta deli Scristori antichi, o tingiuria dei temo es ba lasciate molio incure,er un suditio gravissimo nel melodo , dispositione di tutia POpera . Ma senta ii testimonio mis , o di altri, che Pbamesse medulo , come bosito io , difficilmente potria, se io non minganno , Vostra Teatitudine saperenuello, obe a me ὸ parsio , in parra seuere dunodi molia maramiglia, come in un miugio tanto iungo, Ur tanto travulisse habbia egit poruto furarretante ore alle cure convenutuli pzr bonia sua bavere nel etianio, che sono sate molle, Ur non punis leuieri, bavendolo adoperato in queso negociossilia Pace bene spesso in molle, esse discrse occosioni, in anco al proprio sonno , Ur sienta Muto di altri libri, Ga di quello villa propria memoria, villa diligente olfervarione sita negli Scritiori antichi antichissimi, catare diale tenebre deli oblivione materia sὶ astrusa, quasi gia totalmente uscita non solo ali et a nostra , ma a molta superiori dula memoria

degli baomini, stimolato solo da un ardentissimo aesiderio , obe porta sissenezanimo di celebrare fuere, quanto potra, is arioni veramente eroicbedella Santita Vostra. Di cbe leposo far io certissimo testimonio, siccomes,pοicbe i ragionamenti suoi tenuit in questo tempo meco, non banno quasi mal riguardato altro rigetto, cbe questo. Se io non sapessi, quanto la San-titia Vostra ama gli buomini dotti, e particolarmente monsig. Mi:LCATI , ilquale insieme con la moltiplicita delis sciente ba anco congiunta molia pruden a ne lis attoni, er una grandissma bonia di cita, SQ candide gae di

37쪽

di costumi , arriret di supplicare Rostra Teatitudine a ricevere con grato animo in il Libro , in ι' tore dei Libror ma spendo quanto ella intran- secamente lo conose Ur ami,gιudicandosi superfluo, cessero da quesio, non lasciando pero di supplicaria,come fumilissimamcnte con tutio Pastputo

deli'animo mio, a ricevere quesropera ancora con tanto miglior cera, pot-

ebe insieme ricevera un compagno, in se fulse lectio Uar questa parola, unmio comperegrino in quesio Uaggio . Eacio con questo sine a 'stra Santita con tutia quella maniore humilia, che io posse, ii fantissimi pleri , sperando con la gratia di Nostro Signore Italo Tenedulo, poteris se a non molio tempo da pol fare di presenta. D'olmu alii xiiij. di Marro I 89. Di Vostra Santita

Humilis. O Obbligatis. Serv. ct Creatura

Hippolito Cardinale Aldobrandini.

Epiriola

A tergo: AlrIllustrisi. e Reucrendisi. Sig. Abate Ottavio Falconicri dcc. Intus mero : Illustrissimo, e Reverendissimo Signore , e Padron Colendissimo.

LA settimama pabfata si pres vicino a Livorno vn grandissimo pesce,

e molio terrib de . Era di pes intorno a tre mila libre. Gli Scritiorii cine naturali is obiamano Lamia. II capo venne a Firenete, H Se- Venissimo Gran Duca is diei al Sig. Niccolo Stenone Danes, perobe vi

face se sura observa ioni anatomicbe . Tutti l curiosi sono concorsi a ve-derio. E perche ella pure ne pofagoder la visa, is mando qui inclus duecvie desintulio di esse tesa . Mi dira WS. Illustrissima, come pub elsere, ne in cosὶ breme temo si fla fatio a Firente δε belPιntaglio ' Ancbe qua egiunta questa cos nuovissima ; ma a sei rimelero it mistero. Agli anni passati io comprai la Metalloteca Vaticana m.s con tulit i sunt rami intagitati, mirabilmente destritia da Monsig. Michele Mercati, con pensiero di faria una volta stampare, perche veramente e Opera insigne; e ne fa menetione onoratissimis ii Cardinale Baronio net Tomo degli Annali Ecclesiastici. It deito Autore con occasione di traitare delle Glossopetre dice, ch'elics ono tanto simili a' denti det peste Lamia, che da alcuni sono spesse volte scambiate. E dopo averne assegnate te differenZe, pone it disegno dei capo

38쪽

cLARISSIMORUM VIRORUM. xxxv

di questo peste. Misommenne di cib , e trovando it rame, ne bo fatui tirarenum. I 2. soli, per non ossenire l'intagiis, che e gentilissimo , ri parmian- dolo per D sampa deli' era. si ui mi pigilarυμunὸ di considare a WS. Illustrissima un miopesiero. II m.s e i rami mi cosarono duenno pia-sre, e promisi ret. copie a suo tempo. Ma per che a stampar l'Opera con ogni uisiteWa, duento donie non basiano, e a me sono cresciste molle spes,e a questi anni forti diminuite is rendite, non pos astutamente essetiuare it disegno. Per esere quest'Opera compilatasotto D prote ione di Sisso V. ela Galleria eretta, e conseretata a quia tempi net Vaticano , mi parema obbli go , pubblicandola, di dedicaria ad unaltro Sommo Pontefice, e particolar- mente al Regnante, per tulte se circostanete superiore a quel, cte mainposa desiderare . Faetori il mio concello l'esere nelle sampe lasciati moti glii cudi deli'armi Pontificis, da potereti collocare se insigne gloriose delia nobilis a Casi Chigi. Monsignor Isagalotti aetendo , non σο come , penetrata questa mia intentione, avem a destinato con opportuna occasione di faria pales alia Santita di Nostro Signore, e coniuntamente i impossibilit a diademptria senta un' quis di costa proporrionato. Ma prementito dalla

morte, non potetra farmi que so suo pontaneo fimore. Se HS. Illuserissima

con occasione diser medere lasampa, con la sua innata gentilex a molesttoccare quastia cos di questo assare , farebbe a me un gran beneficio , ed alPubblico insieme , per ches non si muta mento per me, it quale io non iugo

d'onde sp aspirare, io non sono in grado diser questa grande spes , e mi

troeto avere incbiodate o. donis, fnra minima speran a di mai ricu rarne un picciolo. E quel, che pia mi preme non medendo ii modo di farpubblica questa fatica, stata occulta piu dei dovere. Se io non mi trovassin Villa mandarei a RS. Illustres a it Frontespitio, e la vedula della Metalloteca, che sono due bellissimi rami, benche siano assai piu belli quellidelle cose naturali, intagitati con tanta fineZeta , che si lasciano addaetro Ogn'altro libro stampatos ora di si falle materie. Gli mandaro la prof a. Intanto assicum RS. Illustrissima, che per tuiti i requisiti e opera,che merita la Protetione, e ii Nome di in tanto Pontefice. Se mi fortisti etrar questa gratia dassa generosita di Sua Teatitudine, la vorret flam- pare prestissimo, e venir subito a Roma a presentaria inpersona. Sig. Otta-mio mio abbracci HS. Illustrissima questo negotio col suo solito assetto memodi νne, e eoi suo nobil reis di promuoiere te buone lettere, in premio delqtiale it Signore udio te conceda tune testicita, cte is te bramo , is quali sono in ite e per grande ga, e per numero. Esnor ptu mi consermo

Di V. S. Illustrissima

Cario Dati. e a Alia

39쪽

XXXVI

Alia Epistola ejusdem

D vila stentilissima di HS. Illustrissima intendo, obe la tesa intutata

u/l ce Lamia, cavata da un rame dula Metalloteca Vaticana

ψὶ Fenamente informata delis qualita i ques opera; e in che mansera

valore di ego, e I'Opera degli Obelischi rara reis celebre, e particolara mente in cotelia Citta. Anzi io spero da let a suo tempo qualche aluto persere di quel o Letterato un breve Elogietto storico. Fra gli altri studi dio uesto Prelato su quello delle cose naturali, e sipezialmente delle Metalli che - onde menifera at servitio di Silio V. Pontefice Massimo sermo net Vaticano una copiosissima Metalloteca, la quale rei destrisse m lingua latina.secondo l'ordine , col quale era dispolia, traitando te principali materircon eguale curiosita, erudiZione, ed eleganeta ἱ ed adornolla di figure ἰritaretiate in rame con estrema fineZZa, senZa guardare aspen, o dy Pjementito datu morte, non potette pubblicare dotta Opera, cbe paera rimedula, e passata da Superiori, e res famosa dat Dinmomo deli Emι nentissimo Cardinat Baronio net Tomo I. degu Annali Ecclesia ci, dometratia dei mino mireato dato in Croce a Gisu crisio Sunor Nosero . Restarono adunque pressis usi eredi is ms e i ramι, con grandissimo peri-eoti di andar male , e furano piu volte in cimento Δ elsere portata olire ι monti. vili anni passati aven ne is qualcha precedente cognι rone, pro- eurai di medeν ι'uno , e gli altri, e trimente me ne invVΓaι, che avanti virestituitali, nego iri, e conclusi la compra, con quakbe mio scomodo , peria bomma di o. doppie, e num. ia. copis , quando l' erasisesse flamata. Fana diligente rasgna de' rami siniti, abbo ati, e risiti, che intuito sono i et non trovo, cia vadano in opera se non II 8. e forsi altri due, de quasi non mi assicuro. Tene mero, chr il rame degli Armari, per i qua'

si distinguono i traitati, e te materie, va replicato parecctie voste con Δ- merso titolo, in tal mantera, cbe in tant Volume comparιranno in tutio I 3 o. Aure, o poco meno, ma falle per eccellcnZa, e certo, che a farsi costarono piu di mille piastre. . v. nLa flampa sola a farne soo.solamente, croe qoo. in carta di pepopo, e Ioo. in cana reale, importoris almeno 2cio. donis; e se isegu ricre- sono, non baster anno inc. Per essere questa Galleria flata eretia in Vaticano, e percio Vaticana inritolata, a diletto, e spes di un Sommo Pontefice, it mro concello era,

40쪽

CLARISSIMORUM UIRORUM. xxxvij

pubblicandria, conseinaria at nome glorioso det Regnante Pontefice Onimo Mas' mo, e rie ire t etvoti delis armi Pontificis, con se insegne trionsali di

Non mi restate non un buon desiderio, e un godimento di avere as curata quest'Opera degnissima,perche altri, quando che , abbia multor fortuna di pubblicaria.

uesto e quanto posto significare a WS. Illustrissima in questo propo

Di IES. Illustrissima

CARDINALIS BARONIUS

. . Saeculo I. pag. ITI.

SEd quaenam revera esset myrrha, & ex ea consecta vasa myrrhina, Scquod in eis conditur vinum myrrhinum, seu myrrhatum , dilucidius intelligere, ut valeremus, diu, multumque pervestigavimus. Sed feliciter occurrit nobis MiCHAEL MERCATUs Miniatensis, Protonotarius Apostoli-eus, Sanctissimi Domini Nostrii intimus familiaris, celebris aetate nostra Philosophus, rerum naturalium eruditissimust qui haud assentitur Plinio dicenti, naturam vi coloris humorem sub terril densare, ac glebam ex eo procreare , ex qua myrrhina cavarI pollint: quin potius Ipsam materiam lib. 3 . o. a. ex myrrhae arbore incisa fluentem in massam coagmentari tradit 3 coloribusquc ad speciem inductis, artem inde potoria fingere , quae in summis Populi Romani deliciis essent. Confirmabat haec ille rationibus, quas qui , dem explicat in opere, quod omnium rerum fossilium naturam complectitur, ubi & demonstrat myrrham esse nam opinio recentiorum in hac re varia est) quam Indi hac nostri tempestate Sen ut vocant: idemque talem phialam ex India per Lusitanos advectam , donoque sibi datam promebat ex sua Metallothcca Vaticana, quam omni naturae varietate instruxerat. πὸ quidem idem est color benZui, qui myrrhae describitur, nempe -- cul susi nam Martialis ait:

Florat Eros, quoties maculose pocula mrrbα . . . .. Lib. o. ursae. δε

Inspicit . . Erat

Sapor quoque idem vi citvr ; vinum eyim in ea phiala quod nos experiri voluimus magnamsa uicini civis odore simul gratiam saporis exhibet.

In Epist. Dedieari ad Clemente- HII. super Opera de Metallicis 'SEd ecce, quamprimum Romam petii tua singulari benevolentia ad

vocatus, ut Medicinam publice profiterer, comperi eandem Provin- ciam

SEARCH

MENU NAVIGATION