De conscribendis epistolis opus Des. Erasmi Rot

271쪽

acis

D. ERAS. RO T. DE RAunm viiij naeuo obmirentur, nec, commissiuros ut tantus amicud cum exceptione laudetur. Deinde ipsum uitissimp uel ab aetate,uel ab imprudentia extenuabimus, uel maxis

i mis quoque uiris idem fuisse oriendemus: aut certe ipsum quide esistim si,sed tame ab animi liberalitate, alia ueuirtute proscisci, haud magno negotio mutari posse. Nos haec praecipuo in istium amore scribere dicemus, alijs non idem sieturos.Orabimu3 ut pari libertate in nos vetetur, nisi forte miram amet. I d enim propriu amicitiae imaenus, ut libera sit admonitio ac inutua,' similia, quae ad hanc sententia pertinebuli Quod si orino, regi,aut alia o qui potentiscribimug, cuivi aures nulli omninosint reae prehensionem admisurae,rim salio laudantes reprehedramis . Quum enim multas in eo uirtutes praedicamus, a

quibus est alien imi : quit item in alijs quaedi abominiaeda execramur uitia, a quibus il tam immune essee dicimus, tacite admonemus agnoscentem, quid mutare, quid sequi debeat. Hoc equide consilio laudationes illas principii reaepertas silisse auguror , ut sub laudis speciesuom uitiorum fine ofi a , fine pudore admonerentur. Alioqui quid ea ceratione foedius Vbi uero fine reprehes orie quid ageredium filiostendemus,autoritate quadam nobis costituamus oportet, sine eiu ,quem monemus, uria. I dsi uel ab aeriis te, qua istu longe praecedimus: vel a multarum rem usu, qui in eo tantus per aetatem nondum esse potuit . uel a divae

turno studio in quo nos simus plurimis annis uersati, illo nunc inhediente, pollicebimirnos amantisime, simul ifidelinime consulturos. Demum grauidite quadam serminonis, quid quomodo fieri conueniet,ostendemus.

Probatisi

272쪽

TIONE CONSCRIB. E PI ST. acyFrobatifimo, autoru dictis et exemplis crebris utramur, praesertim eorum quorum autoritas grauis est apud eum,que admonemus,et quid quens Iaudis, aut in ama consequutum sit, tam demu . Ad prius illud admonendi genus,quo amicu vel blandius vocamus ad meliora cons lia, uel liberius obiurgamus, pro personaru aut reru ua 'rimite, inultu reducet liber Plutarchi,que scripsit de diis pernendo adulatore ab amico Ad posterius hoc quod mintum docet, non obiurgat, consirent epistolae, imo libri is omnes Senecae,c priani, lierondimi et aliora qui uiuedifrmsi diuersis praescripserunt. Sed praecipue Flutarchi liis belli, qui morales appellantur. I n priore reperien tur huis tu modi'me themata. Admonendis amicu3 submorosusitit magis sese accomodet ad mores omnium. Sit magis commis in uxorem, mitior in liberos, clementior erga Amuis Ios,obsequetior erga amicos. Item qui linguae sit liberioriris,admonetas, ut circunstectius loquatur, quod non eorudem candore ab omnibu excipiatur,quae dicuntur. Item

amicus plus satis addictus'udijs admonebitur, ut parcat ualetuduni , ut se partiatur studiis ac necessirijs negoti s, ut se magis accommodet adsensum c)munem. Ita qui minplicioris erit ingen , admonebitur, nequidsdat scitis amicis. Cui deditivi erit aleae, reuocabitur ad alios lusus Qtii pressior, ad 'ugaliste: qui 'rocior, ad modestia: qui incogitantior,ad uigilantiam. Atque item de caeteris, nam sunt innumera. Hoc genus minimum de ri a suasio, rio. In posteriore licet huiusmodi themata Fngere. In puaedio literarim quomodo uersa ad . Stolus quibu3 modispotiyimum parandus. Quibus rebus concilianda Ama.

273쪽

Quibiu artibvi uitari posit inuidia. so pacto colanda amicitia. Quid uitand-r auisequendum in matrimonio: qua de re scripsit Plutarchus. Quibus modis initituendi liberi. Quid sciendum ludimagii tiro. Quid ei, qui decreaverit in aula principum uiuere. Qtiod obiciam boni meis dici,principis,aut episcopi,dum,aut mi illis,boni concio natoris. Ex his similia licebit simitas materias comis nista Saepe miscetur utruns genus, cuius accuratis immexemplim si quis quaerit,legat Ciceronis ad M. Fratrem solam, cuius initium : Etsi non dubitabam quin hanc epistolam. Praestibit in huiusmodi thematibu3 exerceri, unde praeter phrasim paratur et prudentia potius, quum

infrivolis,et anilibus meteriolis. In re tam uaria,non m agni referebat exemplum sub ceresed tamen hoc Aciemus,

ne prorsus exemplo careat praeceptio.

Exemplum epistolae monitoliae.

Voniam ex Itala reversus, inter tuos uiuere decreuis tueriij tibi et pro tua eruditione, et natalium Dilendore, et uitae dignitate in omnium oculis summa cum expaelatione uiuendum, oras ut senex iuueni optiamam quandam uiuendi Dinam commonstrem, quo posses et mileuolorum reprehensioncin effugere, ' optimi chiusque iudicio probari, denis et animi tranquillitatim corporis ualetudini consulere. Incredibile dictu est, qMotum iam nunc illa animi tui matvritate delecter, ut iuuemnis adhuc, ea quae senes plerique negligimus, mediteris. Optima,inquit Cicero,et uitae eligenda ratio,qua iucuniadam reddet consuetudo.Quare quaqua singularia tua creruditio,et praematura quaedam animi magnillido, monim

274쪽

TI O NE co NS CRIB. EPIST. Sittore non egeat, e quantulerate, qua sola te uincti xvi: quantum longo rerum usu, qui prudentes efficeresolet: quatum multorum annorum studio consequi potuimus, institutu quam optimam praescribemus. Quod et uetra

rum plerosis tenuisse uideo,me quos, quatum potuissea quutim ese gaudeo:ne te quide sequuti fuisse poeniteabit olim.Principio, quod semper feci u rimantinuobtiae Doretne,qui nihil acerbum,nihil durum existimet,quod sit holunestum. Mi nullo uel metu deterritum uel spe captus ab icio desiectatur. Quam optimos tibi adiungito. Malos

ne Iace, ito.Tuane iactes: aliena ne carpas. Fac quom omnibus sis antes rendus, ipse te prid ras nemini. Amicuita, ames, quam aliquando osurus: inimicum ita oderis, tanquam olim amaturus. Cum bonis Hirijs certa'. nemini aduerseris: omnibus te affabile praebeas: domi hilaris, fisris copo huc Nemini tua arcana comitris, memor quantsusIax sit multorum amicitia Beneficiem confer libenter, invitus accipe. Morosiste in primis fuge. Officiora diuistiseme meminisse oportet, iniuriam ficile obliuisci. Glais riam si contemnes,uItro te sequetur: sinsequeris, fugiet

sequentem. Ne capra Iaudari,sed Ac laudandet cim praeepotetibu aut nulla sit cosuetudo,aut comis. Nussu sumaeptus tibi sit preciosior tempore: diem in operas partire. Ieiunugstude,aut be: pransus hilariora quaedam agisto,cessa nunquam. His rationibus si diligenter uteris, Cranimi tranquillitati consules, et charta quam plurimis, nemini odiosus esse poteris. corpus uero moderatis agistitionibus exerce, ne ignauia torpescat, neue immodicis

laboribus stangatur. cibus sit temperatus, ac tempestim

275쪽

ars D. ERAS. R O T. D E R AuM:prande liberalius: coena parci potM non quantum libidini,sed quantum naturae satis est,stme. V ale.

Aliud exemplum. te incredibili quodam ardore literaru flagrare

dubitarem, christiane non uulgaris amice,' hortatore nihil opus esse putaui, sed eius quam ingresu ess,uitae duce modo,ac tanquam indice. Id quod mei os, ch ese iudicaui,uidelicet ut tibi homini non modo multis moeti copulatifimo,uerim etiam iucundisinio, uectigia, quibus ipse a puero essem ingressus, comonstrarem. Quae si tu pari cura accipies,uis ego dicturus simbutum comfdo,ut neque me monuise, neque te parui the poenituerit. Prima igitur cura fit, ut praeceptorem tibi deligas quam erudit Fimu. N-enim feri potest,ut is recte quenquam

erudiat, qui sit ipse ineruditus. Quem sit mi ais nactus eris,sic modis omnibus efficias, ut ille patris in te, tu figuleii im in illim induas aselu. Ad quod quidem cum ipsa

honesti ratio nos debet adhortari,qu)d non minu3 debeaesmus ijs a quibus recte uiuedi ratione, quam a quibus via uendi initias simu uim mutua ista beneuolentia Mestum ad discendiis habet momet ut frustra sis literarim

praeceptore habiturug, nisi habueris et amicum. Deindent te illi et attentum,et Uidum praebeas. Contentiooe ne enim immodica nonnunquam obruuntur ingenia diastentum. Afiduitas vero et mediocritate sua perdurat,m quotissianis incrementu maiorem opinione acerum accumriat. Satietate cum omnibu3 in rebus,tim in literis

nihil perniciosiuc Laxanda est igitur aliquoties illa liteta rarum contentio internascendi lusu sed liberales, sed Ita, teris

276쪽

TIONE CONSCRIB. EPIST. teris digni,' ab his non nimis abhorrentes. Imo med Sipsis purijs perpetua quaedam uoluptas est inter ceda, ut. Iudin potius discendi , quam laborem exillimemus. Nihil enim per um diu feri potest, quod non agentem

aliqua uoluptate remoretur. Optima quaequestitum ac primum disce. Extremae est dementis,discere dediscenda Quod in curando pomacho solet praecipere medici, idem tibi in ingeniis seruandum pura. Cave ne aut noxio, alit immodico cibo ingeniis obruas: utros enim iuxta oseneditur.Ebratam, catholicon, Bracta D, ceteros, id genu , quos percensere nes possim, nevi operae recum est 3s relinquito,quos barbariem tame o labore discere iuuat. Initio non quam multa, sed quam bona percipias,reMLSed iam rationem accipe, quam, is non folim reaelius,sed etiam Facilius discere. Hoc enim in homine artiae fce praestire filat artis ratio,ut tantunde operi , quu remeti expeditiu3b,tim leuin etiam efficiati Diem tibi in operas partire,id quod et a Plinso Sectariet a Pio postsce Mac viris praestati, missicimtim legimus prino

cipio,quod caput est, praeceptorem interpretantem, non attentus modo,sed et auidus ausculato. Dion contentus

imp e sequi disperentem . quoties praevolare contentde.Omniacius dicta memoriae, praecipua etia literis mandatis,fdeli, imis uom custodibia. Q agrum ita conis

fidas raucut diues ille ridiculis apud Seneca: sie antisse induxerat, ut sie tenere crederet,quicquid seruorum quisivam meminisset, Noli committere,ut codices habeas eruditos,ipse ineruditu . Audita ne esuant, aut apud te, aut cum aliis retracta. INec his contentus, aliquam tentos porti

277쪽

a B. E R A s. R O T. D E R Asom partem tacitae cogitationi tribuere imvento: uariunam D. Aurelius tum ingenio, tum memoriae in primis conducere scripsit. Coelicitatio quos et tanquam palaepra ingenioru,nervos animi praecipue tum ostendit, tum racitat,tum adauget. Nec sciscitari, si quid dubitabinneccastigari, si quid errab sit pudor. Nocturnu lucubra et trones,ais intempestiua studia fugitor nam et ingenium extingunt,et valetrumdinem uehementer osendunt. Alimo, ro inusis amica ei aptastad s. Pransus aut lude, aut deis ambula, aut hilarius contabulare. Ohid quod inter isti

quos pudijs Iocus es potes s cibi non quantum libidiani,sed quantu ualetudinisam sit,sumito. Sub coena pallae Iister inambula: coenatus,idem actio. Sub somnu exquisiti quippi ac dignu memoria legito. De eo cogitante foepor opprimat: id experrectus, i te ipso reposcas.Plinianuillud semper animo insideat tuo:Omne perire repli ,quod pudio non impertias. cogita, iuuentri nihil esse fugacius: e quae ubi molarit seme redit nunt. Sed iam hortator esse incipio,indicem pollicitu Tusuauistae christiane iane, . firmam, ut si qua poteris meliore,sequere, ac bene vale. is umodus repetendae - Iectionis. 'Vibusdam prima ac unica iere cura est, 'tim iud cerbiis edit cere: quod equidnon prosae est enim

tum magni laboris, tum fructus prope nulliu3. ingor enim attinet, psittaci more uerba non intellecta redderes commodiore igitur viam accipe, Lectione quidem audiis eam continuo relegerita,ut uniuersamsententia paulo alii lius animo insigas. Deinde a calce rursus ad caput regiam

278쪽

bia, et singula verba excutere incipies: ea duntaxat inaequirens, quae ad grammatica curam attinent. Videlicet si quod uerbum obscurum, aut ancipitis derivationis, si

heteroclitae conlapationis: quod Solaum quod praeterire tam faciat: mos habeat maiores quos nepotes,qua conet

tructionem duid significet,et huiusmodi nonnulla.Hoc ubi egeris, rursum de integro percurrito: ea iam potihimmum inquirens quae ad artificia, rhetoricum spectant. Si quid uenustius, si quid elepantius . si quid concinnius dictim uidebitur, annotabis indice,aut atterisco apposi A. Verborum comvositionem mercies. orationis demscruE . toris eos iu indagabis, qua quicque rati ne dixerit. VR quid te delectauerit vehment , calle ceraeter casam, suod assit,figis. Free pede, ae abs te ipso rationem exige, quare tantopere sis ea ratione delectam

ttu : cur non ex caeteris quos parem ceperis uoluptatem. Inuenies te acumine, aut exornatione aliqua oratoria

sui repositionis harmonia: ausine omnia persequar,firmae

F quapiam causa commotum fuisse. Quod si aliquod ada vum, si qua sententias quod prouerbia uetus,si qua hi toria, si qua Abulas qua similitudo non inepta , siquii

breviter,acute,aut alioqui ingeniose dictu Oe uidebitacia tanqui thesaurum quendi animo diligenter reponem: dum ducito ad Um,et ad imilationemMu diligenter climrati ne pigeat quarto iterare. Nam hoc habent erudito iram virori simino ingenio , summis uigilijs elucub raseripi ut millies relecta,magis mapisci: Placeat semperi admiratori suo fiouu miraculi. Os endant. Id quod tibi ite: tabula tuas enumero, nec sine cdus a Iaudata, euenire

si solat

279쪽

D. ERAS. RO T. DE RAsolet, quod antea non animaduerti s. Idem tibi multompi, in bonis autori bius eueniet. Relaves igitur quamato, ac quae ad phiilosophuim, maxime ueta ethicen reterri

posse uideantar, circus icies,si quod mepi quod mori

bus accommodari possit. Q id autem est , ex quo non uDexemplum uiuendi, uelimago quaedam, uel occasio sum , Utiueat s Nam in aetorum vulchre ac turbiter fictis. oui seceat,quid non,iuxta uidemu3.Haec si faciei,um uel eduis dichis, quanquam aliud egi ae Tum demum,si libet, ad ediscendi laborem accedito: qui tum aut nullu3 erit, aut certe pergum exiguus, ii deindes Remi,ut cum ' siosi congrediaris, tuas annotationes in mediu profer , fi licii bus illorum audias,alia laudabu, alia reprehendes rima partim des nos,partim castigari permittes.Pofirmo . quod in alijs uudasti,tuis in scriptis imitari conaberis. Secreta flucta a doctis laudantur: ut ita,ut postea e Maelebras in ametiam erodeamus, usirimi noldiarum peric

iurunciamus. Id quodsapient me a Somte Ur dictum. Exomamur utrum partvi ingeniora vitasses sint, nimirucoseLicum industriam inutati. Quare ternatim utriss utetur,qui non uulgariter uolet euadere doctu; Vade.

t A litta exemplum de uita aulica.

l Ccribis te nolentem ac reluctantem, uoluntate parenetia tum rapi,protrudis in aulam principis. Quando igiatur neces itas uinci non potes superest ut commode vienaedo permias, ut aliquando te is hinc explices suam mnimo malo. Nec enim omnibus infeliciter erisit, pie adi TLaidem. Et ne tibi uidear non satis graeuis admonitor

scito me ab ipsa pueritia ad annum usiue quinquagesim

280쪽

TIONE CONsCRIB. EPIs T. a rin aulis principum nutas'et primum illud tecum tituito, ne quid cui creta, quantiumuis in speciem amra, quanis tumuis arridenti, complexanthpollicenti,deieranti. Nec quenqgam existimes tibi ex animo dilucum,nec tussis cuia quam amicus ex animo: Vme perinde quasi neminem nouames, ita blandus et comis esto singulis. Esto largissimus eorum osciorum, quae tibi nistisadserunt sinpendi . Salais

in blande. repetere. cede viam darei caput subinde reἀpete honoris et chartatis titulos, lauda af atii pollisse benigniter.prim igitur domi vultum componito, ut is tiabi paratus sit ad omnem fibulae partem,ne quid ueri e eius in Friesubluceat. Meditsida domi est actio, ut oratis vultu ut uultus, ac totius corporis gestus, orationi sura tae subseruiat Haec Ant aulicae philosethiae rudimentatad quae nullus erit idoneus, ni i prius omne pudorem asst . perit,ac vultu nativo domi relicto, quasi personis Ura irit.Proximum erit, ut Actiones totius aulae subodoreris, sed is,ne cui te sicile admisceas. Si quos,aut si quas uideari nisii Ust polle aeua Icmem uide ut te femore in ellas ad alia nam letae M. Recoudeat. aut vi ata . . sentari morionibus etia, quos animaduerteris esse gratos Ioui. Sed hune tela omnibu3 technis capribis. O volies in illius conspectu consistes , arte prae te pressimpliceia quanda alacritatem, quasi gaudio gestias,quoties illi Daetur adesse. Et poma quam coperisti,quibus rebri obendatur,quibus oblectetur, non inultu erit negocis apud illum quamvis magnam inire gratiam. Commode subseruies,adorationem arridebis e si loqui non dabitur,applaudes ura ut admirabundum sed apud alios plenis . ut aiunt, tibi s