장음표시 사용
421쪽
ettis diuinam gratiam, cui neeeilitatis legem imponitis : libertatem hominis, quam e medio tollitis; uno verbo,quidquid sanctum & sacrum est in Eccleissa , turpissime foedare tentastis; & haec parui mois menti esse iudieatis Quis demum vos cogit ho tamur quidem, monemus, inuitamus, nullius sandeommodi nostri, sed vestrae salutis studio ducti; ubi, quaeso,vis,ubi violentia 3 Equidem nonnulli Principes Catholici haereticos in suis Prouinciis esse non patiuntur : sie vestri erga nostros Catholicos eodem modo se gerunt; iure quidem illi, hi vero iniuria ς nempe aequum est, & e rep. vi Princeps noua dogmata in vulgus spargi non sinat, eum religionis mutatio aliquam ut plurimn m reip. mutationem a conciliet; iniquum tamen est, subditos populos ad nouam religionis formam a Principe adigi, nec antiquam maiorum fidem permitti.
Ducitur ex eo , quθd a primariis Ecclesiis, cpuasia Matrice, suborta contentiones propaga
ΕCelesiam omnem fuisse propagatam veluti
per colonias ex urbe primaria emissas; qua ratione factum fuerit, ut omnes illae eam urbem, a qua primum fidem acceperan , magno honore & affectu prosequerentur, eiusque ritus αconstitutiones interdum non admodum inui th susci-
422쪽
orta contentiones, ct prppara. petent. Romanam in primis Ecclesiam, perinde at, que olim Rem p. Romanam, plurimum crevisse, eis missis veluti in omnes Occidentis Prouincias coloniis, quibus sibi auctoritatem ineas asseruerit, & inoffeto haud dissiculter potuerit continere. Idem factum a Graeca, Syriaca, AEgyptiaca, inde haud aliter atque inter vicinas urbes aut respub. fieri solet, sie inter aemulas Eeclesias, natas esse contentiones , iis alendis, quaesitas ab hominibus concitatioris in genij varias eausas & oecasiones, atque ea, ad disssia dia fouenda, in medium allata,quae alias haud magni essent momenti- , Cum autem quaeque Eecles a matrici suae adis haerere consueuerit, si matricem quaedam inuadat contentio, eam protinus propagari in subiectar Prouincias, quae temporis diuturnitate ita demum inualescat, ut transeat tandem in odium , qualoquondam fuit Romanos inter & Carthaginenses,&hodie Hispanos inter & Gallos certe non aliam ense rationem dissi dij, quo datot saeculis, Graecos i ter & Latinos viguit. Quemadmodum autem duis ibitandum non sit, quin Deus facile ignoscat Gaulis & Hispanis , insito quodam odio inter se dissidentibus , ita etiam existimandum esse, Deum Opt. Max. non tractaturum durius Graeeos & Latinos , quoniam par sit ratio.
I. IV Ateor ab Eeelesia Romana totum occidenis
tem fidem accepisse ; sed nego, hane fulsi. A Bb a cauis
423쪽
3 8 8 Lib. III. U. XVIIL A primaria Ecribas
eausam dissensionum , quae deinde Romanos inter& Graecos extiterunt; immo manifestae veritati reis pugnare videtur; quis enim nescit ambitionem Patriarchae Constantinopolitani sthismati ortum d disse, a cuius tamen Eeelesia nulla eolonia emita fuerat: sed cum in ea ciuitate Imperatores manerent, inde auctoritatem spiritualem, ut voeant, Patriarcha sibi arrogare voluit, unde Prineeps ipχ temporalem ducebat. Hie 'sons & origo mali; si Gnim sedes Imperij Romae fuisset, Patriareha Constantinopolitanus primatum illum Eeelesiae nunquam ambiisset: sed eum Imperatoris Episcopus enset, Romano Episcopo subiici indignum ratus, altare contra altare erexit, & schismati eausam dedit; rediere idem iidem Gratei ab eo tempore,ut iam obiis ter indicaui, sed aut gentis indoles, aut mala cor Tuptorum hominum fides fecit, ut rursus ad vomiarum redirent.
II. Quo vero fructu ae euentu, miserabilis illius EeeIesiae status & forma testatur, nempe eum alias Graecia mirabiliter floreret, tum literis, tum sanctimonia, tum etiam armis, ac rerum gestarum gloria δnune obscura iacet, ignorantiae errorumque tene
bris inuoluta, sine literis, sine virtute, sine ulla nomi- 'nis fama r ingeniosos homines nobile illud solum non alit amplius, nee strenuos, nec sapientes; obis mutuit illa eloquentia; amplissimae esuitates dirutae ac desertae, & frequentissimae olim regiones nune maxima incolarum penuria laborant. Itaq; Eeclesia constantinopolitana aliarum matrix non fuit, licet aliae
424쪽
ena remotiones propagat is y 8 sq, auae orientis Eeelesiae ipsi deinde adhaeserint, ob
rationem supra expositam, quod scilicet in ea ciuitate caput imperij esset. Facile autem concesserim,
homines eon itatioris ingeni j schismati occasionena praebuisse , ambitionis studio ductos, quales haud dubie fuerunt Photius, Sergius Miehael Cerularius, aliique deinceps qui successerunta.
Ill. Porro cum de primatu ageretur, ac eerto Mindubitato controuersiarum iudice, nec non pleris que diuinae fidei dogmatis, res satis magni momenisti fuisse videtu . Comparatio illa ducta a Romanis& Carthaginensibus, itemque Gallis &Hispanis, futilis est; & nisi me mea opinio fallit, unicus ac singularis huiusmodi effugiorum scopus est , v v euincatis , iurisdictionem Eeelesiasti eam humanae, non diuinae institutionis esse; ae proinde Ecclesiam a Spiritu sancto non regi, ac dirigi, sed politicae pruindentiae rem esse ', a Romano Pontifice supremam illam auctoritatem usurpatam, quam a Christo nullais
tenus acceperit. Sed r s profecto secus se habe ;digitus Dei est hie, nee caro & sanguis hoc reuelaiarunt, ut patet ex dictis. Uno verbo,satagite, quaeso, rerum vestra ru, & Graecos sinite,ae existimate,horarendum esse incidere in manus Dei viventis , extra
Eeelesiam salutia viam non esse; Petro eisisque suta cessoribus Regni caelorum claues ereditas ; sine fide Deo neminem posse placere. Frustra eausari vos inis culpatam ignorantiam , quis hoc eredat de vobis perspicacissimis hominibus , frustra etiam Ecclesiasticorum mores, quos certe imitari non debetis, si
425쪽
3 so Lib. IV Uug. XXIX. Libertas eorrupti sunt, sed fide, quae sana est, amplecti; Gallos inter & Hispanos de fide non controuerti, secus vero inter Latinos & Graecos, Romanas inter. dc Protestantes; hinc comparatio manifeste claudicat.
Ducitur ex ea libertate , quae fuit in
IN signem ill m, inquiunt, hominum duritiem
alienam maxime esse ab eo tempore , quo nondum lex aliqua scripta & lata erat, sed quo sola lege naturali gentes omnes tenebantur, atq, Deum ventrabantur , quemadmodum eius potentiam ex visibilibus operibus poterant colligere. Hoc temporis spatium bis mille annos excedere, quo scripta, aut tradita diuinit sis lege quadam genus humanum fuisse adstrictum non constet: habuisse forte aliqua tradita a maioribus, quae obseruarent, quorum tamen obseruationem necessariam fuisse, seu a Deo apsis impositam, dici non possis; oceurrere eiusmodi in veterum Rabbinorum seriptis, quae ante Legem a Moyse latam, quin etiam ante sancitum eum Λ-hrahamo paetiim, obseruata suisse tradant. Qui igiatur Deum coluerint, uti ex lumine naturali cognosti potest,& abstinuerint a grauioribus peccatis, que ipsa recta ratio unumquemque docet, ei aduersa
esse, eos haud dubie potuisse aeternam salutem adiis pisci. Illam autem naturalem da Deo eognitionem
426쪽
ia Dro natura. non esse. ita aeeurate accipiendam, atque ea huma no ingenio, cum vires omnes intendit, excoli potest ,& quemadmodum forte Sua regius eam in Meista physicis exposuerit, sed quomodo capi potest a recta ratione, uti ea non in hoc, vel illo homine prastans & exeitata, sed uti in.omnibus communiis
ter reperitur. Cum enim Deus elementissimus omnes homines velit salvos fieri, medium etiam, quo aeternam salutem assequi debeant, ita oportere esse. Comparatum, ut obtineri ab omnibus possit: hane igitur notitiam fuisse diffusam per omnes gente nequel tunc aliud quidquam ab iis fuisse requisitum. Viam, qua ad aeternam salutem perueniretur, tu non uni alicui genti, ad quam caeterae se aggregarent, fuisse alligatam., seis silex illa naturali omnia bux sit communis , ita etiam viam illam omni bus gentibus fuisse communem. Neque tamen statuendum esse, Deum tum adeo fuisse rigidum, quin ita humanae imbeeillitati indulserit, quae cum Deum, ut est, concipere non possit, sub diuersa aliis qua &sensibili ratione, diuinam maiestatem coler coeperit. Excogitata tum fuisse a prudentibus symbola quaedam, ex quibus homines rudiores, tam stis hi conceptum aliquem de Deo formareno possenr, diuinam maiestatem, eiusque operationem colligeΑrent, eaque signa passim fui ise proposita, de verum Deum per ea adoratum fui stat.
Id nisi asseratur, in perieulo fore, ipsorum P triarcharum, Thaerae inprimis, & initio quoque Abrahami tautem: Iacobum diu eum Labano fuis-
427쪽
se versatum, & ipsius filias duxisse uxores, quam . quam suetas eadem ratione Deum eolere. Credenaedum tamen, hane labem infirmitati humanae eon- donasse, praesertim eum apud multos, quid illa symbola significarent, oblitteraretur, au illis non satis esset notum , & eultum aliquem ipsis signis i eiperent deferre, uti apud rudiores inter Christianos videamus, eultu aliquo ab iis assici imagines, si, ne relatione ad prototypum, aut alios iit comis mitti errores, in symbolieis Dei, & SS. Trinitatis picturis. Cum autem hare naturalis Dei notitia cognitio fugiendorum , quae rectae rationi sunt con-rraria,paulatim densit tenebris inanimi hominum, per totum terrarum orbem obdueerentur , & iam
vel ipsa signa. symboliea, sine r latione ad id, quod
denotarent, diuino eultu assicerentur, astra etiam& signa caelestia, tum homines ipsi eeu Dij col rentur , multa etiam existimarentur esse licit , quae a recta ratione manifeste sunt aliena, tum coepisse paulatim viam sterni ad gentim aliquam peeu-tiarem ex omnibal seeernendam, quae certis diuinitus instructa legibus, reliquis exemplo esse . Igitur Abrahamo aeeessisse primo m peculiares traditiones. a Deo ipsi commendatas, quibus tumiserit via parata ad legem, quam Deus per Moysem posteris eius, populo suo electo, tradere constitu rat: Moysis autem tempore, eum totus orbis densis idololatriae tenebris esset immersus, plaeuisse Deo , ad immunem populum suum a eontagio vicinarum
gentium praestandum, peeuliaribus eum adstririge.
428쪽
in lege natura. λ' re legibus, quibus ei non tantum via ad salutem ternam commonstraretur, sed etiam tota resp. per omnes partes, & membra ordinaretur. Hunc igitur statum sub lege, ab eo, qui erat ante legem fulcse diuersissimum , in priori, ingqntem fuisse liberis atem , hie omnia adstr ta etiam ad eertas politicas & forenses leges , quotquot igitur se aggreganient illi coeloi, ei fuisse necessitatem impositam, se illis legibus subitetendi, e sque seruandi, atque obediendi iis, quos Deus custodes illarum institue
rat ; & potuisse hoe haud disse ulter fieri, quod
gens esset una, neque multarum Prquinciarum Do
Eam seruitutem durasse per multa seeRla. , donec eonstituto tempori, venexit Deo eromissur Seruator, qui suptiuis legibus omnibus iudiciariis di eae remoni libus, uni illi genti propriis , restitu rit primam illam libertatem , reuoeata sola lego morali , qtque naturali de Deo notitia, addita tantum fide in Christum, pro nobis inearnatum, pansum de mortuum, & in distinctas in diuina essentia personas; rediisse tum propemodum eum statum, qui fuerat ante legem, & ndem illam a Christo annuntiatam , factam esse omnibus populis communem 3 tum etiam uti Seruator Iudaicas illas forentases de eae remoniales abrogauerit, ita etiam alias eis
iusmodi leges singulares nullas eondidisse nouar . sed quidquid ad eonstitutionem alleuius eoetus peristinet, & ad formam aliquam coetus illi dandam, quidquid etiam ad reliquas omnes externas leges ,
429쪽
Lib. III. Eouo. XXIX. Eubertast Ufuisse relictum libertati hominum, eamque fuἰs .
necessariam, quod propaganda esset religio Chrisiana per totum orbem, in tot diuersissimorum in geniorum populos, & nationes, in tot regna, primcipatus, & resp. diuisum . Vbi igitur leges principales ad salutem ducenistes, ubi morales tatuae maneant, quamquam alias 'adsint naeui aliqui, quamquam sint ingentia di iudia. ei rea constitutionem Ecclesiarum, uti ea non obissint saluti, ita neque unitati & pactanter se reti nendae debere obesse. Sed cogitandum potius, qua aequitate homines pios & prudentes uti necesse sit, ne tot hominum myriades, quae ante latam a Deo legem, in sola naturali notitia Dei, de forte obseura quadam de confusa de futuro aliquando Seruatore
cognitione vixerunt, ad tartara detrudant; eadem nune quoque utendum esse , ne omnes paene Christiani, non eam propter vitam male actam, quam propter fidem non rectam, aeterna salute, per Christum parta, mutuis suis contentionibus excidant.
π .He, quaeso, quid ad rem parum sane ab l/- η fuit, quin omnino reticerem; sed ne quida A per fraudem a me omissum esse dicatis', vel hoc nomine, inuitus licet, adduxi. Multa autem ex iis, quae assumitis, falsa sunt, nonnulla dubia; aliqua probabilia. Quid in lege illa naturali actum sit, praeter ea pauea , quae in Genesi legimus , non
430쪽
is lege natura. yyy eonstat; quae religionis forma iuerit, qui ritus, quae aiorum traditiones, qui libri, quod remedium infantibus aduersus maculam originis adhiberi in litum, de iis omnibus, ut ea fuisse certissimum est, ita qualia Rerint, omnino ineertum, ac proinde ex dice utere prorsus inutile , .quod enim apud vetere in Rabbinos legitur, anilis fabula est. Fuisse autem ain liqua a maioribus tradita, quae isti a Deo acceperant, necesse est , alioquin Deus eortam saluti non satis prudenter consultum esse voluisset, ac proinis
de iis fuisse adstricta, huiusmodi autem sunt recta fides in Deum, latriae eultus aliquod sacrificij genus; in Melchisedeeh & Iobo lueulanta rectae fidei ao
diuini cultis suppetunt exempla . .. I I. Quod vero dicitis, notitiam Dei naturalem ad salutem suffeere, nemo reuera Theologus adis mittet ; ex hac enim operationes supernaturales, ut vocant, sequi non potant; immo sine diuina gratia a peccatis lethalibus abstinere non poterant; haec autem ut plurimum aliquam cognitionem, seu cogitationem supernaturalem, saltem quoad modum, ut vocant, supponit. Cum autem illi peccassent, nullum ad expungendum mecatum, ac veniam obtinendam, suppetebat remedium , praeter perfectam contritionem, ac dilectionem Dei supernaturalem, quod reuera qui neget, nemo est, modo saltem remi hanc inteΙligat. Si enim cognitio Dei naturalis sufficeret, cur fides adeo necessaria esset cur sine illa homo Deo placere non posset eur ad Deum aece . deus