장음표시 사용
131쪽
noraret, id sicut in literis luis continebatur libenter exaltaret , ad curiam reuocasses apud Lucam Rulciae ciuitatem dcccssias , eius veritatem eognoscentes, Romanoisi nouam & veterem auaritiam deuitando rctrocessimus: cui successit Deliostiensi Episcopo approbata persona at sumptus Papa Honorius vir grauis de seuerus, qui cum iustitiam nostram de monasterio Argento ciensi puellarum imiserrima conuer satione infamato, tum legati sui Matthaei Albanensis Episcopi, tum domini Carnotensis, Pariliensis Suet,ionis,domini etiam Archiepiscopi Remens s Ramali, & muli rum virorum restimonio cognouisset, praecepta regum antiquorum, Pipuit, Caroli Magni, Ludovici Pii de aliorum, de iure loci praefati nuntiis nostris oblata protegissset,curiae totius persuasione: tam pro nostra iustitia, quam pro carum i cotida enor- inmitate beato Dionysio de restituit ec confirmauit. Vt autem ad propositum Regis recolendae historiae reuertamur ante domini Papae Calixti decessum, Imperator Henricus collecto longo animi rancore, contra dominum regem Ludovicum, eo quod in regno eius Remis in concilio domini Calixti anathemate innotatus fuerat cxtremum quantumcunque potest Lotharingorum , Alemannorum , Baio iorum, Suetiorum, & Saxonum,licet eis infestaretur colligit alioq; tendere simulans consilio regis Anglici Henrici, cuius filiam reginam duxerat, qui ctiam regi guerram inferebat, Remis ciuitatem inopinate aggredi machinatur,proponens aut eam subito destruere , aut tanta dehonestatione de oppressione ciuitatem obsidere, quanta dominus Papa in cum agens sedit seisione. Q aod cum domino regi Ludo. 'uico intimorum relatione innotuisset tam strenue,quam audacter delectum quem non expectat cogit,nobiles asciscit, causam exponit. Et quoniam beatum Dionysium specialem patronum & singularem, post domuum regna protectorem, dc multorum relatione & crobro cognouerat expcrimento ad eum festinans, tam precibbus, quam beneficiis praecord aliter pultat,ut regnum defendat personam conscr-uet, hostibus more loli tot elistat. Et quoniam hanc ab eo habent praerogatiuam, ut si regnurn aliud regnum Francorum inuadere audeat, ipse beatus & admirabilis detentor cum sociis luis, uuiquam ad defendendum altari suo superponatur, eo pri sentesit tam gloriose,quam deuote. Rex autem vexillum ab altari sus piens, quod de comitatu VilcasImi, quo ad Ecclesiam nudatus est spectat, notiue tanquama domino suo suscipi cnς pauca manu contra hostes, ut sibi prouideri euolat, ut cum tota Francia sequatur, potenter inustat. Indignata igitur hostium inusitatam audaciam usitata Franciae animositas, circum quaque mouens militarem dei eium , vires de viros pristinae virtutis 5 antiquarum memores victoriarum , d legat o qui cum Remis undecunque potenter conuenissemus , tantae militaris ec pedestris cxercitus copiae apparebant, ut viderentur superficie terrae more lincustarum, non tantum secus decursus aquarum , sed etiam montanis & planitio deuorare. Vbi cum Rex continuata septimana Theutonicorum praestolaretur incursium tali inter regni proceres deliberatione rodisponebatur; Transeamus, inquiunt, audacter ad cos ut redeuntes impune serant , quod in terrarum dominam MFranciain superbe praesumpserunt. Sentiant contumaciae tuae meritum , non in nostra, sed in terra sua, quae iure regio Francorum Francis sape perdomita sub iacet, ut quod ipsi furtim in nos machinabantur attemptare, noS in cos coram intorqueamus. Aliorum autem petita seueritas persuadebat eos diutius expectare, ingressos marchiae fines, cum iam fugere intercepti nequirent expugnatos prosternere, tanquam Sarracenos immiseruor trucidare, inhumata barbatorum corpora lupis S corvis ad corum perennem ignominiam exponere, tantorum lio micidiorum & crudelitatis causam terrae suae defensione iustilicare. Ordinantes au-wm regni proceres in palatio bellatorum acies coram rege, quae quibus regni sui' fragio iungerentur Remcnsium&Cant alannensium ultra sexaginta millia, tam e saquitum , quam peditum unam componunt Laudunensium & Suessionentium, nec minori numero, secundam Aurelianensium, Stampensium,& Parisiensium α beati Dionysii copioso exercitu, & coronae deuoto; tertiam cui ctiam seipsum in creste spei stragii protectores sui deponens, Hac, inquit,acie tam secure,quam si cnue dimicabo cum Pater sanctorum duorum virorum protectionem etiam,s ime cum
132쪽
i ne cum patrio te familiarius educauerunt, aut vivum iuuabunt aut motiunm bbseruantes inportabunt. Comes etiam Palatinus Theobaldus cuin auunculo nobili Trecensi Comite Hugone cum exanitatione Franci GLaerram cnim Regi cum auunculo Rege Anglico ita ferebat aduentasset quarta ciliciens, quintam hurgundia otum Ducis & Niverniciis Comitis prςuiam fecit Comes vero egregius Viromana densis Audulfus germana Regis consanguinitate conspicuus, Optima freta militia, multoq, sancti Quintini&totius terretarinato tam loricis qua galeis exercitu cornu dextrum conseruare destinatus, Polli nos& Ambianenses &Baluacenses in linistro constitui approbauit. Nobilissimus etia Comes Handrensis cum dece millibus mi- O litum pugnatissimorum triplicasset exercitum, si tepestiue siclitet extrema acie ad poagendu ordinabatur. His auic locorum assinitate Spinquus Dux Aquitaniae Guillelmus, Comes egregius Britannaei, Comes bellicosus Fulco Andegavensis su nune aemulabantur,coqd viro exaggerare&Francorum i murra grauisl me punire & ne prolixitas & teporis breuitas, phiberet. Prouisum est etiam &ubicumq; exercitus, apto tamen loco certamen inuenirent & carri carrete aquam & vinum festis 5e lauciatis deserentes instar castellorum in corona locarentur, ut a labore bellico de xulneribus deficientes, inibi potando ac ligaturas restringendo sortiores indurati ad palmam obtinendam cocertarent. Publicata igitur tanti & tam tremendi facti deliberatione, tantiq; delectus tortilii mi apparitione cubocipium auribus Imperat εο tis innotuisset, simulans ae dissimulans pallia occasione fit bterfugiens, alias i cncliti magis eligens ignominia detectus sustinere qua& lmperium&ptonam ruina porticlitantem, Francorum grauisiim ultioni suppeditare. Quo Franci coperio sola A tachiepiscopotu & Episcoporum de religiosorum prece virorit,ab illius regni deuasta. tione,de pauperum depressione vix se cotinere valebant.Tanta igitur Stam celebri potitus victoria,idem enim aut superius fuit, quam si campo triumphallent Francis repatriatibus.Rex exhilaratus nec ingratus ad prectores suos sanctissimos martyres humillime deuenit, eisq; post Dominii gratias magnas reserens, coronam patris sui qua iniuste tenuerat, iure enim ad eos omnes Ptinent. deuot illime restituit, indulsi externis in platea internis enim sanctorii erat,libentissime reddidit,maturam ominisci mo iam ebus spatiis cruces &colunae statu uncin armoreae 'irasi Gades Herculis mmnibus obsistetes hostibuopcepti regij cofirmatione tinctu, sacras etia venerabiles sacratissimorum corporum lecticas argenteas, i altari principali ii appositae toto spatio bellici couentus cxtiterant, ubi cotinuo celeberrimo diei & noctis ossicio fiat recolebantur, multa deuot illimi populi de religiosaru mulieru, ad soli agandii exercitui frequentabant multiplici oratione, rex ipse proprio collo dominos se patronos suos cum lachrymatutia assiuentia filialiter loco suo reportauit, multisq; tam tibiae qua aliaru comoditatum donariis P his dc aliis impelis beneficus remunerauit. im perator ergo Teutonicus co vilescens facto, Ze de die in die declinans insta ait ni circulu extremum agens die,antiquorum verificauit sciatentia, neminem aut ignobileqQ regni aut Ecclesic turbatore, cuius causa aut cotrouersia sanctorii corpora subleue tur,anni fore supilitoni,sed ita l. intra deperire. Rex aute Angli. aecoscius Teutonici doli,quia Regi Ludovico cum Comite Theobaldo guerram inserens, cospirauerat Marchiam collimitante Regis absentia omnino, aut depopulari aut occii pare solo uno barone scilicetAmatrico de monte forti,viro marte iugi acerrimo, destrenuita te Vilcastinensis excrcitus repulsus,aut paru aut nihil proficiens, vana spe frustratus retrocessit. Quo facto nostrorum modernitate, de multorum temporii antiquitate
nihil clarius Francia secit aut potentiae suae gloriam viribus membrorum suorum adiuuans gloriosus propalavit, quam cum vno codemque termino de Impera tore Romano & rege Angliae licet absens triumphauit. Ex quo quidem sui iocata so hostium superbia siluit terra in conspectu eius, ει pene ad quos pertingere poterat, inimici in gratiam ultro redeuntes, amicitiae dcxtras dederunt. Sic arma tenenii omnia datque iusta negat. Eactiam tempestatis temperie Asuernorum PontifexClaromontensis vir honestae vitae de defensor Ecclesiae illustris, de pulsatus de pulsus Aliternorum sirpe bia noua ec antiqua quae eius titulatur, Alvernique ausi lacus se fingere Datres, ad
133쪽
dominum Regem cofugiens, quaerelam Ecclesiae lachrymabilem deponit, Comitc Aluernentem ciuitatem occupasse, Ecclesiam beatae Mariae Episcopalem decani sui fraude multa tyrannide imminuisse. Remittentis etiam pedibus peruolutus ari-cillatam Ecclesiam ei ancillari, inrannum eistaenarum compescere r. giae maiestatis gladio , suppliciter emagitari. Rex autem ut consueuerat Ecclesiis promptissime opitulari, causim Dei gratanter, sed sumptuose assia mens, quia verbis & maiestatis
suae sigillo tyrannum corrigere non valet, fricto maturans militares collegit vires, mouet in Alueritiam recalcitrantem copiosum Francorum exercitum. Cui Eitur Cis aduentanti,regni optimates Comes bellicosus Andegavensis Fulco Comes p tentissimus Britanniae,Conanus Comes regius Ny uernensis, multique ali) regni io proceres manu magna militari, regni debitores occurrunt, in Aluernos iniuriam Ecclesiae & regni ulcisci sestinantes. Terram itaque hostium depopulantes cum ciauitati Claromotensi propinquarent aluerni praesidio ciuitatis, quia peroptime erat munita, relictis montanis acutissimis castellisse comiserunt. Vnde Franci consulto eoru deridentes simplicitate,id urbem tedere diliarentes,ut aut ciuitate dimita Tent, ne eastella amitterent, aut si remanerent, interim vi alia consumerent, ad castrum peroptimii pontum nomine superfluuium Hylerim diuerterunt, ubi ci Cum quaque tentoria figentes,qque plana & ardua diripiunt gigantea audacia coelutendere videntur,dum munitis ima montium cacumina proripiunt, prςdas no tam
tum pecorum,sed&pecoralium hominum, superfluo etiam adducunt instrumen- rota impugnatoriatum eiusdem castelli applicantes, fixorum molariu impetu, sagittarum unpluuio multa eos strage ad deditionem copellunt. Quo audito, qui ciuiatatem tenebant timore perculsi, simile aut grauius quid expectantes, fugam parant, ciuitatem exeunt,eamque Regis arbitrio derelinquunt. Rex autem & Deo Eces sam de clero turres, Ic Episcopo ciuitate. Pace inter eos & Comitem di sacramentis di obsidum multiplicitate firmata, victor in omnibus restituit. Verum temporum lustro peracto,cum Aluemorum Comitum perfida leuitate solueretur recidiua Episcopi de Ecclesiae calamita recidiuam reportat Regi querimonia. Qui se casso labore adeo defatigatum dedignans, collecto primo multo maiore exercitu terram repetit Alvernorum. Iamque grauis corpore & canities spissit idinis mole ponde- 3
vosuo, cum unusquislibet pauper etiam tanta corporupericulosi in moditate equitare nec vellet nec posset, ipse contra amicorudiissuasionem, naira animositate
rapiebatur, id quod ipsi etia iuuenes horrebant estiuos Iuni j x Augusti tolerans Chlores, impatientes calori deridet, cum saepius cum Augustus paludum locis fortistiamis furor lacertis sustentari oporteret. Erant in eius expeditione Comes praepotens Flandrensis, Carolus Comes Andegavensis Fulco, Comes Britanniae tributa rius Regis Anglici Henrici de Normannia exercitus, Barones & regni optimates . quam plures, qui etiam Hispania perdomari suis rent. Transiens itaque Alucr- notu dissiciles ingressus,& ob inantia castella Claromontem peruenit.Cum autem abortivo&opposito ciuitati castro Montis ferranni exercitum applicaret, milites cloqui castrum defendere habebant Francorum mirabilem exercitu suis dissimilem, formidantes loricarum S galearum repercusso sole, splendorem admirantes, solo
visu habent, & exteriorem refutantes immunitatum turre & turris procinctu, vix etiam sibi se contulerunt, applicatis autem immunitatis relictae domibus flamiu mus ignis,quicquid crat praeter turrim & procinctum eius, in cineres dissoluit. Et prima quidem die propter aestuantem incendio subito villa,extra tentoria figento, sequente intus sopitis famis reportauimus. Rex vero summo mane hoc uno facto& eos contris lauit, & nos exhilarauit, quoniam cum tentoria nostra una de parte, tum propinquiora, multo bello, multis sagittaru&iaculoru emissionibus,ita etiam ut praemissis inter nos & ipsos armatorum praesidiis, nos clipeis operiri oporteret la- Iocessire, tota nocte non desisterent, significauit militari viro de egregio Baroni A- matrico a Monte sorti,ut eis ex obliquo insidias ponens, ne procinctum impune r grediemur prouideat.Qui talibus callens in tentoriis,sumit arma eosque cquoru Velocitate ex obliquo nostris eos impedictibus, inopinate quosdam intercipit Rc-zi cclerit ut temulat. Qui cu redimi se multo rogarent,imperat eos emancari .mancos
134쪽
cos autem punitos imprimis referentes intus sociis rcinitii. Quibus certi territi deis inceps nos quietos sinebant.Cumq; machinarum & instrumentorum structura deis morante tota Alvernia volutati de arbitrio exercitus pateret, Dux Aquitaniae Guillelmus exercitu Aquitanotu factus aduenit. Qui cnm in motanis castra metatus in plano Francorum intueretur rutilare phalanges, admiratus exercitus tanti magnitudine poenituit, cum p impotentia ad rcfiagadum veniste i, mittensi pacificos reis gi nuncios,ut ei tamqua domino sito loquetur astitu perorans hoc modo: Dux tuus Aquitaniς domine rex multa te salute omni te potiri honore. No dedignetur regiae maiestatis celsitudo ducis Aquitaniae seruitium suscipere ius suum &coseruare, garo sicut iustitia exigit seruitium,sic & i ullum exigit dominium. Alvernciis Comes, gaAlverniam a me,quam ego a vobis habeo, habet, si quid comisit curiae vestrae, vel iro habeo imperio repret sentare, hocnii quam phibuimus hoc etia modo oster in us,&vt sulcipiatis suppliciter emagitamus. Et ne sup his celsitudo vel ira dubitare dignetur,multos & sussicientes obsides dare paratos habemus. Si sic iudicauerint regni mptimates, fiat; sin aliter, sicut.Super his ergo Rex cum optimatibus regni consulens, dictante iustitia, fide iuvametum obii dum sussicientia iuscipit pace patriς Δ Ecclesiς restituit,die inter eos praesente Duce Aquitanis agedis Aurelianis quod huc , so
nuerant itatuit, exercitumq; gloriose reducens in Franciam victori renicauit.
Egregie factum quo nobilius ab adolescentia sita usq; ad viis limitem nullum p-to petrauit, vitando fastidiu in cum multa egeat, breui narrationu memorare no qui
modo, sed quid lacerit, significantes proposuimus. Famosiis Comes vir potentii F-mus Carolus de amita domini Regis Ludovici Danorum Regis filius cum successistet iure consangumlatis fortissimo Comiti Balduino Hierololymitani Roberti filio , Flandriae terram valde populosa ra tam strenue quam diligenter administrabat, Ecclesiae Dei illustris defensor, eleemosynaruna liberalitate conspicuus, iustitiae timor insignis. Qui cum debitor honoris adepti, potentes quosdam genere ha-
miles, opibus claros dominio eius lineam consanguinitatis, absentare superbe imminentes: erant enim de fece conditionis seruitis,iudicio curiae conuenienter satis
repeteret,ipsi videlicet Brugensis Ecclesiae praepositus,&sui viri superbissimi &fa-3o mosi proditores crudelissime ci insidiabantur. Cum igitur quada die Brugas veni Lset summo mane Ecclesiae Dei assistens pauimento prostratus, librum orationum manu tenens orabat, cum iis bito Buchardus quidam nepos praepositi praefati ia
telles truculentus cuin aliis de eadem sceleratissima radice, de aliis traditionis pessimae complicibus, oranti, immo Deo loquenti tacite retrocedit, & caute gla dio evaginato collum terrae prostratum Comitis suauissime tangens, ut paululum crectum ferientis gladio se inopinate dirigeret, ensem ci applicans, uno ictu impius pium seruus dominum sceleratillime detruncat. Qui autem astabant necis impiae cooperatores, sanguinem eius sitientes, tamquam canes in relicta cada. uera debacchantes,innocentem laniare gaudebant, summopere gloriantes, quod AO opere complere potuerant quem conceperant dolorem, & quem pepererant iniquitatem. Et apponentes iniquitatem super iniquitatem, utpote malicia sua excaecati,quo cumq; castella nos quoscumq; nobiliores Comitis Barones: siue in eadem Ecclesia siue extra in castro offendere poterant infelicissimo miserae mortis genere imparatos iacc confessos trucidabant. Quibus tamen prodesse valde arbitramur,
quod pro fidelitate domini sui taliter mactati in Ecclesia orantes sunt reperti, cumscriptum sit; ubi te inuenero, ibi te iudicabo. Comitem vero truces in ipsa Ecclesia tumulantes ne honorifice extra deplangerctur,& sepeliretur, de pro gloriosa vita defloriosiore morte deuotus populus in cius ultionem incitaretur Ecclesiam ipsam speluncam latronum statuentes tam ipsam quam Comitis domum Ecclesiae in Io haerentem minuerunt de quibuscumque paratis victualium alimentis , de seipsos cxinde protegere,& terram sibi allicere summa superbia deliberant. Tanati igitur & tam scelerati horrore facti attoniti, qui his non assenserant, Flandriae Barones lachrymabiles cxequias persoluentes, notam proditionis euitant, dum hoc domino Regi Ludovico, nccci tantum, sed fama volante per uniuersum orbo denunciant, Rex autem & amore iusticiae & consanguinitatis aisectu in ultionem
135쪽
tantae proditionis excitatus nec Regis Anglici , nec Comitis Theobaldi guerra detentus, Flandriam animosus intrat, ut nequissimos atrocissime perdat toto animi taoperis visu exqituat,Comitem Flandriae Guillelmum Normannum filium Roberct Hierosolymitant Normanniae Comitis, ad eum enim iure consanguinitatis spectabat,constituit. vi autem Brugas descendit non veritus terrae barbariem,nec foedata proditoriae consanguinitatis lineam, ipsos proditores in Ecclesia & turre obscisa coarctat victualia praeter sua quae diuino nutu, eorum etiam usui importuna, repugnabant, prohibet. Vt autem fame, peste & gladio,aliquantisper eos contriuit, Ecclesiam relinquentes turtim tantum ut eos turris retinet,retinuerunt. Iam ergo de
vita eis desperantibus, cum iam in luctum verteretur cythara corum, & organum ioeorum in vocem flentium, nequissimus Buchardus sociorum consensu fuga lapsu terram exire volens,nec valens, sola iniquitate propria prohibente, infirmitate cuiusdam amici & familiaris, reuersius, interceptus, Regis imperio exquisito, miscrae mortis genere, alta rota superligatus coruorum & alitum rapacitati expositus,desuper oculis defossus de tota facie dilaceratus, inferorum sagittis & lanceis & iaculis millies perforatus, miserrime interfectus in cloacam proiectus est. Bercoldus vero caput iniquitatis cu similiter effugere decreuisset,cum huc illucq; satis licenter deambulasset sola superbia reuersus,dicebat enim; quis ego ,aut quid ego siue etiam
capitur de regis arbitrio expositus,merita &miscrrima morte est damnatus. Furtis enim cum cane su spensus,quotiens canis percutiebatur, in eum iram retorquens to- α tam faciem eius masticando deuorabat: aliquando etiam, quod horribile dictii est. stercorabat, sicque miseram vitam miserior miserrimo morte perpetua terminauit. Quos autem in turre incluserat, multis angustiis ad deditionem cogens,sgillatim unum post alium coram suis fractis ceruicibus deiecit. Quendam etiam
eorum Isaac nomine timore mortis in monasterio quodam tonsoratum demon
chatum patibulo affixit. Pontus itaque Brugensi victoria Rex cum suis ipsam per optimum castrum contra Guillelmum bastardum proditionis fautorem ut de in eum ulciscarur accelerat, Brugenses tam minis quam blanditiis directis, ad eos
nunciis allicit, dumque Guillelmus cum trecentis militibus exobuiat, altera pars regalis exercitus in eum irruit, altera ex obliquo alia porta castellum audacter - Cupat, eoque retento Guillelmum a tota Flandria exhaeredatu exterminat, & quia
proditione ad possidendam Flandria aspirauerat merito in tota Flandria nihil obtinuit. His ergo&diuersis ultionum modis de sanguinis multi effusione tota & quasi rebaptizata Flandria Guillelmo Normanno Comite constituto, Rex in Franciam,
Deo auxiliante, victor remeauita
Sed & aliam consimilem dc Deo gratam,& alia vico famosam fecit ultione,cum hominem perditillimum Thomam de Marna Ecclesiam Dei terebrante nec D minum nec hominem reueretem in manu forti celeriter tamquam rhytionem sa-migantem extinxit. Querulo siquidem Ecclesiarum planctu compulsus cum Laudunum ad ulciscendum aduentasset, Episcoporum & regni optimatum persuasio- Α
ne & maxime egregi, Comitis Viromandensis Radulfi, qui potentior aliis post Rege in partibus illis erat consilio in eum ducere exercitu Cotiacum, deliberatum est. Festinante autem Rege ad castrum, cum qui missi fuerant opportunum explorare accellium, importuitu omnino de inaccessibile renunciassent, a multis angeretur, a iuxta audita consilium mutare debere. Rex ipsa indignatus animositate, Lauduni, inquit,hoc remansit consilium .Quod enim ibi deliberatum est,nec pro morte,nec pro vita mutabimus, vilesccrct merito regiae maiestatis magnificentia, si scelerati nominis formidine refugi videremur. Haec ait & mira animositate licet corpore grauis per abrupta & nemoribus obtrusas vias, licet pcriculose cum exercitu pone- trans,cum prope castrum peruenisset, nunciatum est strenuissimo Comiti Radulso I cx alia parte castri vaganti exercitui insidias parari, de ruinae corii instantissime demoliri .Qui illico armatus cum paucis sociorum illuc via opaca tendens, conspic tis praemistis quibusdam militibus suis tam percussum illum cecidisse equu calcari bus urgens irruit in cum, & audacter gladio percutiens lethale vulnus infligit, nec visi prohiberetur, repetendum foret. Captus itaque dead mortem sauciatus, Regiq; Lud
136쪽
Ludovico praesentatus, eius imperio Laudunum laude omnium sere & suorum de nostrorum cst deportatus. Sequente autem die publicata terra plana eiu , ruptisque stagnis, quia dominum terrae habebat, terrae parcens, L. ad unum regressus dominus rex Ludovicus, hominem perditissimu,nec vulneribus, nec carcere,ncc mu i . Nec prece, ad redictionem mercator quos mira prodictione in conduci u spoliato, Omnibus suis carcere detinebat, cogere valcbat. Qui cum coniuge ex regia promissione tibi asciuisset, magis videbatur de mercatorum, qui ab eo cxigebantur, quam devitae amistione dolere: Cumque iam plagarum dolore grauissimo pene ad morte constrictus, a multis etiam confiteri Sc viaticum suscipere rogaretur, vix concessit. ro Cum autem ad corpus Domini manu tacerdotis in eam qua miser inhabitabat c meram deportatum e siet, sicut si ipse Dominus Iesus miserrimu vas hominis mini me poemae litis, nullo modo ingredi fit stineret, mox ut nequam ille collu erexit,illi.
O confractum retorsit,&spiritum tete minum diuinae expers Eucharilliae exhala uit. Ri x autem ulterius mortuit aut mortui terram prosequi dedignatus, mercato rum emancipationem & thesauroru eius maximam pariem a coiuge de filiis exto
sti& pace Ecclesis morte tyranni rei tituta, victor parisis remeauit. Sed N alio tent-Pore cum occasione dapi feratus ei, ersisset inter dominu Regem 5 Amatricum do Montei orti ritu illustrem, stimulante Stephano Gallaudenti,grandis altercatio, deram Regis Anglici quam Comitis Theobaldi fulcitetur suffragio, sustulato exercia o tu Luitiacum obsedit castrum, de erectis impugnat otiis maclunis, frequenti inua sone, crebro aggredietas impetu, missime expugnauit, & quia egregius Come, de cognatus germanus Radultus Viromandentis balistasin quadro in assui cu prompti L. simus, oculo est priuatus, sortissimum castrii funditus subuertit. Sed de tanto puer rarum bello eos affecit quod ei dapiseratum ac dapiseratus haereditatem bona pa ce relinquentes abdicauerunt. Qua gucrra ipse etiam Rex, quia militatis virerat, semper promptus in hostes, balii tar I immi ilione quadri crure perforatus lae sus valde, multa animositate vili pendebat, di tamquam ii reptae inaiestatis ibro nus vulneris dolorem dedignaretur, rigide angustiam quali non sustinens, s
so Eo autem tempore Ecclesiam Romanam schismate periculoso graui me de
Pene praecordialiter contigit sauciari. Vcnerandae memoriae sum no Pontifice de viam uetiali Pura Honorio viam uniuersae carnis ingresso eum Ecclesiae Romanae maiores tapientiores ad remouendum Ecclcita tumultum consensissent apud victum Marcum, & non alibi, de non nisi communiter Romano more eclebrem
fieri electionem , qui de assiduitate de familiaritate propinquiores Apostolici fuere, timore tumultuantium Romanorum illuc conuenire non audentes ante
quam publicaretur domini Papae decessus personam venerabilem Cardinalem dolancto Angelo Diaconum Gregoriuiti summum eligunt Pontificem. Qui autent Petri Leonis parti fauebant, apud sanctum Marcum pro pacto alios mutantes conia 4o uenerunt, dominique Papae morte comperta, ipsum eunde Petru serius Cardina tem presbyterum multorum &Episcoporum&Cardinalium&clericorum,& Ro manorum nobilium cosensu notiue elegerunt, sicq; schismapcrniciosum statuendo Christi Domini tunicam inconsutile dissidendo partiti sunt Ecclesia Dei, de illum agno se Indiae quisque tuetur alla aliis alliciunt, alu alios anathemate trudant , iii dicium praeter suum non attendunt. Cum autem Petri Leonis Pars tum parentum suffragio, tum Romae nobilitatis praesidio praeualeret dominus Papa Innocen-rius,cum suis urbem rclinquere deliberat, ut orbem terrarum obtinere praeualeat. Descentiens itaque nauali praesidio ad partes Galliarum tutum &approbatum elegit personae Ecclesiae poli Domini defensionis asylum regnum nobilissim uniso Francorum, nunciisque suis ad Regem Ludovicum delimatas,&pe Gnae Ecclesiae opitulari eissagit it. Quo Rex uterat piissimus Ecclesiae defensor,cu occipunctus
concilium Archiepiscoporum, Episcoporum, Abbatum de religiosorum virorum stam pis conuocat, se corum consilio magis de persona quam de clectione inuelligans: fitcnim l pe ut Romanorum tumultuantium quibuscumq naolestiis clesiet electio minus ordinarie fieri valeat: dc assensum electioni consito virorum praebet,
137쪽
& deinceps manu tenere promittit. Cum autem & susceptionis & seruith primitias Cluniaci primos redelegasset tanto exhilarati sust agio cum gratia & benedictionc Dia. Regi per nos gratias reserctes, ad propria remiserunt. Vt autem usque lanctum Benedictum super Ligerim descendit D n. Rex cum Regina& filiis ei occurrens Mnobile diademate saepius coronatum verticem, tamquam ad sepulchrum Petri inclinans pedibus eius procumbit, tholicum affectum & deuoti seruit j effectum ci&Ecclesiae promittit. Cuius exemplo & Rex Angliae Henricus ei Carnotumo currens deuotissime pedibus eius prostratus, votivam sui suorumque ut terra sua susceptionem & obedientiae filialis promittit plenitudinem. Visitando itaq; Galloniam, sicut res exigebat Ecclesiam ad partes se transfert Lotharingorum. Cui cum is Imperator Loherius ciuitate Lerdij cum magno Archiepiscoporum&Episcoporum & Teutonici regni optimatum collegio celeberrime occurrisset in platea antet Episi opalem Ecclesiam humillime seipsum stratorem offerens pedes per medium sanctae processionis ad eum scilinat,alia manu virgam ad defendendum, alia fraenualbi equi accipiens,tanquam dominum deducebat. Descendente vero tota stati ne eum subradiando deportans, celsitudinem paternitatis eius notis & ignotis clarificauit. Pace itaque imperia&Ecclesiae confoederata, instatem sancti Paschae diem apud nos in Ecclesia beati Dionysia tamquam speciali filia affectat celebrare. Hos autem ob timorem Dei&Ecclesiae matris & filiae, gratanter pridic coenae Domini
suscipiente et celeberrimam Deo & hominibus perierentes processionem, aduen- 2 otum eius odis exultationis collectantes amplexati sumus.Coena ergo Domini apud nos more Romano desumptuose donatiuo quod presbyterii nominant celebrata venerandam Domini crucifixionem venerando prosequutus sanctissimae resurre-.ctionis vigilias honore debito pernoctauit.Summo mane vero extrinseca via ad Ec- lesiam matutini in strata cum multo collateralium collegio quasi secreto cominu nicauit,ibiq; more Romano seipsos praeparantes multo ec mirabili ornatu circumdantes capiti eius fugium ornamentum Imperiale instar galeae circulo aureo concinnatum imponunt, albo de palliato equo insidentem educunt , ipsi etiam palliati equos albis operturis variatos equitantes odas personando se stiue geminati proc
diit. Barones vero Ecclesiae nostrae serrati & Castellani nobiles stratores humillimi sopedes eum equitantem fraeno deducebant. Quidam etiani perub copiosam monetam, ut tu bam impcdientem remouerent,iactuabant. Via autem regia dc calici b. defixis stipitib.preciosis paleis rutilabat. Cum autem & militiae cunei & populi multi concursus de honoratillime occurreretmccctiam ipsa Iudaeoru Parisiensium excincata defuit synagoga, qui legis literam, rotulam scilicet velatam offerens,ab ore eius hanc misericordiae & pietatis obtinet supplicationem auferat Deus omnipotens velamen a cordibus nostris. Praeveniens vero ad sanctorum basilicam coronis a reis rutilantem argenti & plus centies auri pretiosarum gemmarum & margaritarum splendore fulgurantem, diuina diuinae celebrans agni vera Pasthalis victimas sacratissimas nobis cooperado immolauit.Finita vero mila erectis in claustro palus ostrato mensis materialem agnum tamquam thoris accubitati sumunt, cetera nobi
lis mens et tercula consueto more suscipiunt.Sed &sequenti die eandem ab Ecclesia tincti Remigij ad principalem reciprocam processione in . Transactis itaque tribus post Pascha diebus cum gratiarum actione & ata xiiij &consili) promistione Parisium transiuerunt. Exinde Galliarum Ecclesias Visitando & de earum copia inopi x sua detectum supplendo, cum per terram aliquantisper deambulasset, Compendudemorari elegit. Interea contigit singulare & ulterius inauditum Franciae regni in-i fortunium; Regis enim Ludovici filius floridus dc amoenus puer Philippus,hono spes, timorq. malorum, cum quadam die per ciuitatis Parisiensis suburbium equitaret ab uno porco diabolico offensus equus,grauissime cecidit, sessoremque suum s
nobi bilinum puerum scilicet consternatum, mole ponderis sui conculcatum comtinuit. Quo dolore ciuitatis & quicumque consternati,ca siquidem die cxercitum ad C peditionem asti uerat, vociferabantur, fiebant & ciulabant, tenerrimum re colligentes puerum pene extinctum, proximam domum reportant. Hoc re vero
instante, proli dolor,spiritum exhalavit. Quantus aut cita re quam mirabilis dolor& luctus
138쪽
te luctus patrem & matrem 5e regni optimates affecerit, nec ipse Homerus dicere sufficeret. Eo autem in Ecclesia beati Dionysi; insepultura Regum & sinistra fama et
Trinitatis parte, multotum conuentu Episcoporum&rcgni optimatia, more regio
humato,pater sapies post lugubres querimonias post miserabiles iure sepstites im- Precationes religiosorum &sapientum consilio consolati admisit. Qui ergo intimicius & familiares eramus formidantes ob iugem debilitati corporis molestiam ,eius subitum defectum costituimus ei quatenus filiu Ludovicum pulcherrimu puerum regio diademate coronatum, sacri liquoris unctione Rege secum ad refellendum q- mulorum tumultum costitueret. Qui consiliis nostris adquiescens Remis cum co-' io iuge & filio & regni sceribus deuenit, ubi in pleno x celeberrimo quod dominus
Papa Innocentius couocauerat concilio sacri olei unctione de coronae regni deportatione in regem sublimatum, felicem Puidit regno succei re. Vnde multis quasi quodam praesagio videbatur, eius debere amplincar, potentia qui tot de talorum de tam diueri brum Archiepiscoporum, Episcoporum, rancorum,Thcutonicorum, A quitanorum, Anglorum, Hispanorum sui cepit benedictione copiosam. Cumq; pater vivi gaudio defuncti dolorem allevians Parisium rediret, dominus Papa soluto Concilio Antii odoro elegit demorari. Oportunitatem vero repatriandi nanci sccias de Iniperatoris Ludovici comitatu:quia eum in manu sorti pducere & PetruLeonis deponere spoponderat, illuc cum eo deuenire, sed cum cum Augustu im-αo perato reconstituisset Romanis resistentibus pace obtinere Petro Leonis inuenireno potuit.Sed cum Petrus Leonis de medio abiisset pace Ecclesiae itast longam fluctuatione, post diuinos 5c pene cosumptiuos languores, Dei auxilio restituta domi nus Papa felici succei sic sanctissima cathedram vitet &ossico merito nobilitauit. lam iam idominus rex Ludovicus decorpore ς grauitatis mole, de laboru continuato sudoro aliquantis p sta ius, ut humanae coplexionis mos est, corpore non animo desiciebat, cum Rametis regiae maiestati importunium puniuersum regnu emerge rei, multu nullo modo praeteri r sustineret. Tantae enim scietiae de industriς sexagenarius erat visi impinguati corporis molestia iugis no resisteret,omne uniuersalit crthoste superando colereret. Vnde saepe intus ingemisccndo querebatur: Haec,insiti 3 o miserq coditioni que scire de posse insinuit,aut vix aut numqua admittit. Si enim iuuenis scissem aut modo senex possem, es scacissime regna multapdomassem. Ea ta- me coporis debilitatus grauitate, etia lecto rigidissimus usq; adeo de regi A ngliae C mitiq; Thςobaldo,& omnibus resistebat,ut quicumq; eum viderent & pclara opera audirent, animi mobilitatem prςdic rent,corporis debilitate deplangerent. Ea etiamolestatus angaria eum contra Theobaldum Comitem laeso crure&vix deportato Boneuallis pri ter claustra monachoria, quς defendebat,igne cocremare fecisset, sed & alia vice tum castellii Re nardi de Firodo Comitis Theobaldi, phomines et iam absens destruxisset,ea quam extremam fecit expeditione nobilissimo exercitu castrum sancti Brixionis super fluuium Lygerim ob sui rapacitatem dc mercatorum o deprςdatione deincendio dissoluit,& turrim &dominum ad deditione coegit. Qua regressius expeditione apud castellum nouum montis Trehem; graui diatria ventris
proli auio, sicut aliquando consueuerar, grauiter coepit anxiari. Qui ut erat in consibis proiiidus, sibi ipsi consulens S miseratus animae suae Deo placens frequentare consessionis de orationum sibi deuotione prouidebat, hoc unum toto animi ai sectu praeoptans apud sanctos Martyres protectores suos Dionysium sociosque eius se quomodocu inq; deferri, de ante sacratissima eoru corpora regni de coronae depos, tione coronam pro corona regalibus insignibus de imperialibus ornamentis humilem beati Benedicti habitum comutando monasti eum ordine profiteri videant, si monasticae paupertati derogat, quomodo no solum Archiepiscopi, sed de ipsi Reso scs iransitoriae vitam aeternam praeseretes, ad singularem monastici ordinis tutelam lecticillime confugiunt. Cum autem de die in diem graui diartia turbaretur, motus tantis de tam molestis medicorum potionibus diuersorum & amarissimoru puluerum susceptionibus ad restringendum infestabatur,ut nec ipii etia incolumes mirtuosi tu itinere praeualerent .Qui inter has & huiusinodi molestiat innata dulcedino benevolus omnibus ita blandiebatur, omnes admittebat, omnes demulcebat, ac si
139쪽
nihil molestiae pateretur. Asperrimo itaq; pnuui; motu & longo macerati corporis defectu dedignatus viliter aut inopinate non couocat religiosos viros, Episcopo: de Abbates, de multos Ecclesii sacerdotes,qui rit reiecto pudore omni ob reueretiato Diumi tatis te Scotorum, Anglorum coram deuotissime costeri & securii liino D minici corporis di sanguinis viatico exitu suu muniri. Cli ipsum prςparare scilinant, Rex ipse inopinate se leuans& praeparans vcstitus cameram cunctis adiuuantibus obuiam corpori Domini Iesu Chri iti exit deuotissimus assistit. Vbi videntibus cunctis tam clericis laicis Regem cxuens regnii deponit peccando regnii admini lirasse confitetur siliu suum Ludovicii annulo inuestit, Ecclesiam Dei,pauperes & orphanos tueri,ius suum unicuiq; custodire, neminem in curia sua capere si no putraliter a ibidem delinquens fide obligat. Vbi etiam aurum de argentu&vas concupisse: biliaci pallia & palliatas culcitras ,& omne mobile qd possidebat, εἴ quo ci seruiebacclesiis de pauperibus de egenis p amore Dei distribuens, nec chlamyd bus nec regiis
indumentis usq; ad Canusiam pepcit. Capellam autem suam pretiosam texi v prctiosis lini v auro de gemis turbulia aureum quadraginta unciarum, candelabracci cusexaginta auri unciarum, calicem auro de pretiosis limis gemmis carissimum capas
de pallio prcciosas decc,preciosislsimu hyacynthum Atan ς regis Ruthenorum s q.
qdde sua in manu nostra reddens,ut coronς spineς Domini infigere prςcepit rai ctis martyribus p nos destinauit, de si quocum i modo subsequi pollet deuotissime spopondit. His igitur exoneratus &Dei miscricordia perfusu , humillime flexis m- xonibus ante sacratissimum corpus&sanguine Domini nostri Iesu Christi, qui enim mox missam celebrauerant:illuc de cum processione deuote attulerant in hanc oristi cordis verae & catholicae confessionis vocem , non tamquam illiteratus, sed tamquam literatistimus I heologus erumpit. Ego peccator Ludovicus confiteor unum δe verum Deum patre de filium & spiritu in sanctum,una ex hac S.Trinitate psonam, videlicet unigenitum de consubstatialem de coaeternum Dei patris filium, d sacratissima Maria vimine incarnatum,' passum mortuum e sepultum tertia die resurrexisse,coelos ascendisse, ad dexteram Dei patris cossedere, vivos & mortuos extrum o de magno iudicio iudicare. Ha au- te sacratissimi corporis eius Eucliaristia illud ide credimus corpus q, assuinptum est ode virgine, discipulis suis ad costederandum&vmendii de in se comanenduna co- tradidit. Hunc sicratilliinu sanguine illum eundem q de latere eius in cruce pendetis defluxit. Se firmissime credimus & ore de corde costem uti hoc securis linio vi tico decessirin nostru muniri re tra maeream potestatem certaisma,plectione defendi poptamus. Cu autem cunctis admirantibus facta primu peccato tu conse sone deuot illime corpori & sanguini Iesu Christi comunicasset,lamqua illico con- .ualescere incipies, ad camera rediit, omniq; secularis supbiae reiecta popa sola linea culcitra decubuit. Cumq; eu de lato tantillii &de ta alto ta humilem humano more me deflere conspicaret': Noli, inquit, charissime amice, super me deflere,qn potius exultando gaudere, qa Dei misericordia praestitit me in cius occursum sicut vides l taeparasse.Cum autem paulatim ad incolumitatem rc spiraret: quo potuit vehic o, propc Mylidunum ad fluuium Sequanae occurrentibus&conclaventibus per viam de obuiam de Deo peribnam cius commendantibus, a castellis devicis&r lictis aratris deuot illimis populis, quibus paccm conseruauerat, descendit, sicquaobarnorem sanctorum Martyrum, quos visitate diarates reddere desiderabat, d ueniens cicillime, Deo donante eques ad eos peruenit, qui a fratribus id pene tota
patria tamquam pi stimus Ecclesiae parer, de nobilis defens br, solemniter ad deu tissime iusceptus, sanctissimis Martyribus humillime prostratus, votivas pro in pensis beneficiis, 3c deuotas gratiarum actiones lachrymando perioluit, de vide- in ps ci prouideant, humillime interpellauit. Cumque castrum Heristisacum peruenisset, celeriter subsecuti sunt cum nuncij Guillelmi Ducis Aquitaniae,
denuia antes eundem Ducem ad sanctum lacobum peregre profectum in via demigrasib, ed antequam i ter aggrederetur, de etiam in itinere moriens fiba nobilissima puellam nomine Alienor desponsanda, totamq; terram suam eide retinenda ec
140쪽
gratanter oblata suscipiens charissimo stio Ludovico , eam copulari promittit, nec non de deinceps nobilem apparatum, ad destinandum illuc componit nobili susinorum virorum exercitum quingentorum co amplius militum de melioribus regni colligit, cui ctia Palatinum Comitem Theobaldum & egregium Vicornande seni Comitem es consinguliseum i ad uisum praeesse costituit. Hos autem familia res eius de quoscumq; sanioriscosilia reperire potuit&c5copulavit: sic in eius exitu silio valedicens, protegat te,inquit, Sc tuos, fili charis sine omnipotetis Dei,per qud Reges regnat, validissima dextera quas te de quos tecti transinitto quocum linior
tunio amittere nec me praesentialiter nec regnum curarem. Copiolas etiam gazas
o & thesaurorum iussicientiam deliberans,ne quid in toto ducatu Aquitaniς rapiant, ne terram aut terrae pauperes laedant ne amicos inimicos faciant, regia maiestate inatem inar,ut gratum exercitui de proprio aerario quotidianam exhibeant deliberationem, imperare non dubitat. Qui cum per Lymoni censum partes ad purilega lantium fines peruenissemus, ante ciuitatem interposito magno 1luuio Garona ten- roria defiximus, ibidem praestolantes nauali subsidio ad urbem transeuntes, donec dic domini cacollectis Gasconiae iamstione Pictauiae optimatibus pri fatam puellam cum eo diademate gni coronatam sibi coniugio copulavit. Redeuntes igitur per Pagum Sanctouicum consigni erant hostes prosternentes Pici auo turri ciuitatem cum exul atione totius terrae peruenimus. A stuabant co tempore aestiui calores αο solito nociviores, quorum consumptione aliquantisper soluti de valde contriti defatigabamur. Quorum intollerabilis blutionem cum dominus Rex Lucioilicus Pariliis recidiva profluuijdissenteria grauissime fatigaretur, omnino desciebat. Qui nunquam super his improuidus ac cito venerabili Parisiensi Episcopo Steplaano de religioso S. Victoris Abbate Gilduino, cui familiarius confitebatur, eo quod mona
sterili eius a fundamine construxerat,&confestiionem repetit, Zc exatum suum viatico Dominici corporis muniri deuotissime satagit. Cunal se deferri ad Ecclesiam sanctorum martyrum faceret,ut quod votu Cepius spoponderat, humillime persolucres, aegritudinis anticipatus angustiis quod opere non potuit, corde de animo de volu 'tate compleuit. Praecipiens ergo tapetum terrae de cincres tapeto in modum
3o crucis deponi ibide manibus suorum depositus, signo sanctae crucis praesentia suam muneris 3o. regni administrationis,aetatis vero sere 6o.anno, Kal. Augusti spiritum emisit. Cum autem eadem hora corpus eius precioso pallio inuolutu ad Ecclesiam sanctorum martyrum sepulturae deportaretur de praecessissent qui sepulturae locum adaptarent, unum contigit quod silentio praeterire dignia non videtur. Cum enim Praefatus Rex nobiscum conferendo de sepulturis Regum aliquando aut saepius ageret, selicem fore afferebat,qui inter sacratissima sanct Trinitatis dc sanctorii ma xyrum altaria sepeliri merereturin Oniam de sanctorui' sui fiagio, id aduentantium rationibus peccatorci veniam obtinet, ex hoc ipso tacite voluntate suam significas. Cum autem antequa cum filio exiisemus cum venerabili Ecclesiae Priore Heruco sepultura eius ante altare S.Trinitatis, ex opposto tumuli Caroli Ipapcratoris in daan tu altari prouidissemus: occupato loco Caroli magni Francorum Regis, quia nec fas nec consuetudo permittit Reges exhospitari, quod proposueramus fieri, n5 Potuit. Vbi autem ipte quasiquadam pernostica praeoptauerat attentantes contrao tumum Opinione in ,omnes enim impedi locum aes linaabant, quantu nec plus nee minus longitudini de latitudini orporis ci csiueniebat, locum reseruatu in uenerunt, ubi cum orationum de hymnorum frequentia & celeberrimo deuotoque ex quiarum ossicio more regio depositus resurreaionis suturae consortium cxpectat, tanto sanctorum spirituit collegio spiritu propinquior, quanto corpore lanctis martyribus ad suffragandum proxime sepultus assistit. Taelix qui potuit Ninnutante ra na: quo iaceat rei se loco. Cuius deuotissimam lanctis martyribus animam ipsis inter- dctatibus, ipse redemptor resuscitet cum parte Sanctorum collocare dignetur, qui posuit animam suam pro salute mundi Iesus Christus Dominus nostcr, qui vivit de regnat, Rex regum de Dominus dominantium, pcromnia secula seculorum, Amen.