Nicolai Ochibovii ... De canone studiorum dissertatio

241쪽

Tinxit , iudicio ut peritorum Nisu si munditis, elegantiusvr is

Ap hie , eui faciΔ Ievique opera Crevit pagina per jocum , sique

udum somne subripuit decus Petusir . . Oratoribus , cos quotquot orine . Grandi pu i a Dore personabont όSeuus , per Iepi I, nitens, venusuo, Comis , apposte Deo intumefeem . Qui mores fominum , intimosiquo

sensus 'Expressit pergrapbieeque , m ia

mne quamlum ibra intumesce Roma , Quantumvis quoque Graecia imtumeste , Dum rivus levis hie fumique serpens Vincat fumina Pesra turbulenta. Sed utinam sicut Etrusci serm nis, ita &modestiae, ac pietatis te ges servasset i Jam nunc ipsim ad lescentes , & eloquentiae compendio , & sine pudoris periculo lectitarent ; quod contra evenit : pluri. mum

242쪽

hrum stlacitatis , minimum Cloisquentiae inde hauriunt iuvenes :vitio stilicet naturae in deteriora

Propensiae . Hinc est ut correctos, HVcastigatosque Decameronis codices q/ 'qςRn Iegant exhortandi fiunt: & ad ver- horum nitorem, structuramque, ac eloquentiae vim adtendant potiuS, quam ad fabellarum narrationem . Ceterum Ammianus Marcellinus natura Graecus, cum Latine scribere tentasset ς adeo duro , aspero, inepto, & plane turbato sermone stripsisse fertur ab Antonio ΡΟΩ sevino Lur ut vix quod dicat con

Ad extremum haut pigebit admonere quod linguam Latinam intermortuam , plurimi exustitare sunt conati animadversionibus guis, ἐς praeceptis , atque ObservationibuS . Inter praestantiores, praeter is L urentius Laurentium Vallam , qui inter prube post xt mos felicius expectatione omnium, sh'ui ἔφη ' Cum operam eloquentiae naVaverit. line Icutus

243쪽

tinitatem , in Latina urbe Latine locutus , & Latine dicere alios docuit: plurimum ad sermoniS Roma-

Bartholomaeus Riccius in suo Apparatu linguae Latinae 3 Andreas Schoruq in observationibus suis, Henricus Stephanus de pso x xς, α usu Latini sermonis , Vossius thro de vitiis Latini sermonis; Thomas Linacerius rationem emendatae structurae tam diligenter tradidit, u nihil optabilius . Particularum usium egregie explicavit Tursellinus, sive potius Scaurus vetus Grammaticus . Verborum disterentias dili cra r notarunt , uti & Ausonius Postria de differentiis Verborum, Ni lius, & Carolus Stephanus, in

I lamnium Terentiana , &dicendi gzςδ' ' a'p'Ei hactenuSee lingua Latina , satis , sup

244쪽

equi, veracesque esse debemus, nedum in sermonjbus , sed etiam in omni vitae ossicio , Dialectica nobis est opus , quae tota in

Rrmonis veritate versetur ,' haec enim tradit methodum rationis re- ρος utendae , quae methodus in omni Vitae negocio, in circumscripto iiii est . Nec enjm in scientiis solis errorem a veritate secernere

climcile est , sed in omnibus rebus , quas agunt homines , in omnibus , de quibus collocuntur, idem plane

arduum. Hinc malus rationis usus, non tantum causia est Dri Oxum,

quos stientiis immiscemus , in quihus frustra vix , Vel veritatis tantillum quis percipere conatur , Obtot luxuriantium ingeniorum garrint,tatem ; sed ut plurimum ceterorum , qui in vita civili , commi tuntur . Hinc proveniunt praecia cla consilia , hinc nihil familiarius, quam homines accusere , vel eXcusare , laudibus extollere, vel vituperare . Hinc temeraria judicia, quorum exempla non desiunt neque . tu

DE LOGICA.

245쪽

mrrarium Pharisaei judicium. Quorundam Hypocritaruinduitas.

ln sacris , neque in profanis stripturis. Sic Christus Dominus cum apud Simonem Pharisaeum aliquando vesceretur , ut legimus apud S. Lucam λ /, mulier quaedam peccatrix ad eum accessisse dicitur, quae & lacrymis pedes illius coepit irrigare , & capillis suis eos abstergere , ct unguento ipsum ungere Quod cum vidisset Pharisaeus, te merario apud se judicio pronunciasse

fertur et me, si esset Propisua , sciaret utique quae , ct qua is es --

Iter , quae tangit eum , quis peccatrix es. Seci si Pharisaeus rectoratiocinio ad summam Christi Seris

vatoris pietatem intendisset animum ἰeumque tamquam medicum reputasset, non ad sanos , sed ad aegro. tos missum scilicet , ad salvandas animas , quae perierant ex domo Israel ; numquam sane tale de ipso temere judicium fuisset habi

Eadem & nos , noscitabamus iniquitate quosdam usos Hypocritas sic Lucae vers. λ .

246쪽

stas , qui eeteris sanctiores , imo Sodoctiores haberi volunt , adveris doctrinae, ac probatae famae Uiros, quos & verbis , & factis quasi improbos , aut pravis opinionibus imis hutos temere judicarunt. Sed si uiastra, nam dicta illa , aut facta tanatum abest , ut in VirOS cordatos, scelerisque puros cadere possint, ut hi isthaec conviciorum genera: Tradant proterPis in mare Creticum

Portare Dentis . . .

Ex malo, inquam, rationis um, vita , civilis quoque status , & opes,

atque fortunae aliorum misere eUe tuntur . Hinc temere suscepta n

gocia, medicorum errata , & judicum lapsius, passim & vitam hominum , di patrimonia pauperum secum miserrime trahunt in praeceps ς raro itaque peccatur , nisi cum per-reram , & inconsulte iudicetur; hinc est, quod more Academicorum, sapientissimi Romani, cum Iudiceῖ, tum Senatores , quorum consilio, atque iudicio aliorum Qrtunae, ac solius Reipublicae salus regebantur ,

mere su scepta ne cia, medico rum errata ,

Plus ex malo rationis usu .

247쪽

Sapientisi in prudentiae rebus , per Verbum tuu , videri suas sententias exprimebant, et V IF dη θ. sane, nam ut Accursius ait:

Eritia Sub dubio saepe respondent forte

. Periti. Iudex enim ex ignorantia, vel imis prudentia male judicando tenetur

ex quasi delicto, & Iitem suam fa

cit , idest , cum ejus quem male abis solvit, caussam in se siuscipere , &contra ipsius adversarium defende re cogitur. Sed Iudicis ossicium eligendi 8 hic altius repetere liceret , oculos in Exodum u , & Deuterono ismium conjicere deberemus , aequibus sane disceremus eos dumtaxat constituendos esse Iudices, qui Deum timent , in quibus sit veritas , ct scientia , & qui odio habeant avaritiam . ut autem igno rantia in Iudice vituperabilis est se Culari, ita & quammaxime in Εci: clesiae Praefectis ; ipsi enim Deo rationem pro animabus sunt reddituri. Plurimi igitur nostra resert no

248쪽

ipses huic rationis regendae, atque emendandae mentis facultati, quam Iogicen appellant, rite instituere, α nformare, nam ut Lucretius co ait:. . . . s fossa es regura prima , Normaque I fauox , rectis regio nibus exit: Et Bbeias aliqua s ex porte eLudicat Buum; omnia mendose feri , arque abstipa necemum es i. PraPa, cubantia , prona supina, atque absona dicta,

Jam ruere ut quaedam Dideantur Deue, ruantque Prodita Judicibus fauacibus omnia primis. Logitam itaque merito Iauda- Diaesticinvit Cicero in Bruto; sola hac ejus laus descriptione , ubi dixit Juris civilis magnuIn usum apud multos fuisse, artem in uno Servio Sulpicio : Guod

numquom , inquit , effecisset se usjuris scientia , nis eam praeterea didici et artem , quae doceret rem ιιniversam disribuere in partes , NJ a tentem

249쪽

tentem explicare desiniendo , obstu ram expisnare interpretando ; ambigua primum videre , deinde difflin nouere ς'nsremo habere regulam , 'qua vera , et fassa judicarentur; G quae quibus postis essent , quaeque non essent consequentia. unde nihil magis Jureconsalio Videtur necessarium, quam recta haec, minimeque fallax disserendi regula ; perversa enim disceptandi ratio , cum ubique sit noxia , nusquam tamen, exitiosior est , quam in Gi Uino , humanoque Jure , ubi Vel animos , vel vitam, vel patrimonia pessiindat.

unde aena- Quare a philosophia, recteque rati mi Juri. v cinandi norma , quae ahitI actas a r 6ς' --' huq singulis leges aptat, adglutinatque negociis: & ex antiquitate, atque perspecta vocabulorum proprietate , tanquam e germanis fontibus , Jurisprudentia emanat et quae cum le-aum moderatrix , iit & interpres , honi & aequi ars, a suis cultoribus appellatur. Verum nusquam , cum nora Occurat in omni vita certissimum paratum bivium , ad veritatem una

Certissimum

in omni Vita aratumium sbis

250쪽

via , ad falsitatem altera ducens; Comque nec desint ingenia errori-hris obnoxia , quae in Vero dignoscendo prorsus caecutiunt ς rationis est eligere , cui erit insistendum; nam ut Persius i in ait: Cumque iter ambiguum es, S di. tae nesciui error Deducit trepidas ramosa in comispita mentes. qui bene eligunt , rationem bene institutam habent; secus qui male. Quisnam Vo Hinc a Dialectica, quae ars est bene diiserendi, seu rationis rectrix , liminanda. ut Veritatem in proposita quavis materia facilius adjequi valeamus, procul e liminanda esse jure duximus inania quaedam vocabula , de quihus veteres Dialectici id norant,

qua occasione essunt adhibenda ς o loque in necnon insipidae quaestiunculae , Qui sipidae quae-hus obruitur potiUS menS , quam hus mens obmexcolitur; id genus sunt, quae tanto apparatu, Verborum nedum inistra , sed etiam extra scholarum parietes exagitantur de uniDerfais a