Nicolai Ochibovii ... De canone studiorum dissertatio

251쪽

parte rei, entibus rationis , secumdsue intentionibus . Idemque clicendum liquido constare debet de tetricis illis figuris , & figurarum modis pro eiungendis syllogi simis in Barbara , Celarent , Darii , &c.

quorum usiam maxime commendant Scholae , quippe quae homini rerum ignaro saepe ad solvenda argumenta sussicere, ut illae putant. possint ipsae veritatis trutinae ,' cum ejusmodi regularum nimis operosarum abusiam notam inquiens Augustinus O r Cum pDrumque accidas, ut facilius homines eas res adsequa rur , propter quas discendas ista discuntur, quam totium praeceptorum

nos. Tanquam squil iam dare Sorans praecepta ambusandi , monesit, non esse levandum pedem poseriorem, nis cum posuerit priorem ; dein minutatim quemadmorim articuDrum , s popritum cardines oporteat movere ; Bycribat . Gra enim dicit ,

A . nec

si s. Augustinus d. ΔeDiva ori lana lib. V. cap. XXXVII. Diuitiam by Coosl

252쪽

nec aliter ambulari potes: sed Deia

Ilias fomines faet faciendo ambuunt, quam anima Pertunt cum faciunt, aut inteHigunt cum audiunt. Sed cum nihil absurdius , quam

petere lucem a tenebriS , cumque naturalis rerum ordo postulet ut ad obscura per aperta pergamus sutiliores putaverim hasce regulas, si minores numero quidem essent, complexu vero latiores , e qUi-hus quamminimum carpat exceptio ς quippe praeter obscuritatem , haut Duplex ininleve incommodum tenellae Molescentium memoriae parit multitudo Praeceptoru. praeceptorum , quorum copia regulam aliquando adeo extenuat, ut inautile sane fuerit redegisse in regu Iam , quod tot exceptionibus erat

Ceterum , si in illis tricis consenescere liceret novendecim illi figurarum modi pro syllogismis estormandis a sophistis excogitati , juxta harumce vocalium conbinationem Α . Ε, I, O , excrescere deberentusque ad sexaginta quatuor, ut ex hacce, quae sequitur tabula, constat.

253쪽

αoo DE CANONE TABULA

44. .

254쪽

Ex quibus sane modis, nonnisi novem concludere recensientur , ii nempe qui crucis signo sunt adnotati. Regulas autem eorundem , sicuti & in quam figurarum singuli reducantur, sive concludant, tradit Arnaldus in sua cogitandi Arte,

quam , si haec & alia satis profi-gua , est tibi addiscendi cupido

Exploratum itaque sit , minutas illas tricas, Dialecticam in contemtum Potius adducturas , quam Dialecti- ullo operae pretio dignas ab aequis nζα rerum aestimatoribus judicari; tania P tio dignae, tum enim abest , ut illarum usus Logiculis prosit, ut saepe nihil eis

rationis utendae methodum corrumo

pat magis et Herbas bonas, ut idem inquit Arnaldus w , Maurum eo- pia fu=ocat, nec quicquam mentem reddit sendarum rerum infecundio is rem, g sm mctu cogitationum DuLgarium Luxuries, s Visaee disserenaei Libido . Mens quippe in illis tricis innutrita , ad res solidiores inis

255쪽

stoa DE CANON E

vestigandas , tenebricosis dissiculta- Inutilia, mi-ti BUS obsepitur . Hinc satius esset d .jur 4 qi fi ea potius dediscerent, quam adiadiscerent ἰ certum est enim natura nos tenacissimos esse eorum , quae 24- at j a teneris annis percepimus , ut sa- h Or, quo noVa imbuas durat, necta erant, C lanarum colores', quibus simplex il- , siani. Φ-j, candor mutatus est , elui possunt. Digna sunt , ut huc ex scribantur . aurea Quinctiliani D/ Verba cum ait ruua in re non arbitror diu mihi Iaborandum , ut osendam, quanto stmerius optimis imbui , quanta in euendis, quae semel insederint Diotiis , disseu Ias.consequotur , cum geminarum onus fuccedentes premat. Et quidem dedocendi graPius , ac prius, omam docendi. Propter quod Dimotheum curum in arte tibiarum ferunt o ices ab his , quoratius insiluisset foctiam exigere mer-eedes , quam s rudes truderentur . Hinc Adolescentes exorandos duximus non e senticeto, labyrinthoque quarundam Rholarum Dialecticam

256쪽

facultatem expetendam esse,sed a canis didiore , cultoque Gymnasio eorum, qui comtioribus regulis , ac Latinis potius quam Arabicis verbis eam tradiderit ; alias ubi quis, opera illis Dialecticis studiis aliquandiu data, ad

aliud vitae genus sie conseri , statim, & vocabulorum, & artis obliatus, quam frustra tempus trivisset , que fictarum eXperitur,' enimvero vanarum est, 4 di*Rῆς. atque fictarum opinionum conditio, ut diuturnitate extabescant: Opinionum commenta, inquit Tullius , detit dies r naturae judicia confr-mat . Hinc est, quod illa cum multorum spacto 1eculorum viguisset methodus, exorti fiant tandem v Nri ingenio praestantes , qui aptiorem Dialecticam methodum excogi- Nova d tarunt, ostenderuntque Logicam non dusa visis do

ut artem loquendi , aut rixandi ei. ς ςQgixa- technicis illis vocabusis , quae adhi- ' 'heri de industria videntur , ut eOS quibuscum locuntur decipiant, aut fallant ,' atque ridiculis quaestiunculis viro sapiente indignis , utpote

quae

257쪽

quae nihil habent, praeter inanem acuminis ostentationem , tradi oporistere ; sed ut artem inveniendi veri ,& simul cavendi ab erroribus , in quos ipsi incauti incideremus , aut ab aliis conjiceremur . Sine arte enim veritas dilucide cognosci, aut probari nequit ,' & ut hoc recte fieri possit , ei arti operam aliquam n vasse necesse est . Saepe etiam ad retundendos Sophistas , qui sie scire

Ad retunden- jactant, quod revera nestiunt, ma- inagna opus gna OpuS est solertia, quo ignoran-αtio ςrti . tia sust intellecta , melius edoceantur . Non negarim ergo aliquem scholarum modorum ut aiunt , ac vocabulorum usum saltem pro primis addistendae artis initiis utilem sore t dummodo hujusmodi praec pia sobrie, ut ita dicam , trada tur ; superfluis scilicet resectis r iis enim modis argumentandi rationem facile percipiunt TironeS : eorumque usu ad graviora , & scitu dissiciliora gradum facere possunt e si tamen ut ajebam, sobrietas, & quaedam veluti modestia in iis tradendis, addiscendisque ad bibeatur . Ad hanc

258쪽

sTUDIORUM. 2 os

hanc etiam necessitatem nos rediis

su docta veterum I heologorum

schola ; quippe qui , & ut suorum

temporum conditioni se adcommoda.rent , & ut haereticos profligarent iisdem vocabulis , aut argumentorum modi q, ac terminis uti sunt, quam illi. Sed enimvero ad retundendos S phi stas, eoiumque argutation CS EUeris tendas nonnullis optimus, ac eXpe ditus ea in re visius est ejus meis thodi uis , & argumentationis te- Optimum

lum, quo plurimum Socrates potis- , mea soriij

simum utebatur r propterea quod lum,quo So-

nihil ipse ad probandum adferre UΟ-tur. lebat , quia se nihil scire profitebatur , & ab Adversariis velle scire admirabili illa sita ironia simulabat . Itaque ex eo quod sibi dederat , quicum disputabat , conficiebat aliquid , quod ille ex eo, quod jam concessisset , approbare deberet; & hoc miro artificio inductionis , tanta dexteritate Socrates strebatur in Sophistas, ut nihil con tradi rium , nihil absiardum , in quod eos non daret praecipites. Cum itaque tum propter ali

259쪽

Socratica n- tam rationem, tum quod candori,

Ti,quom quis- quem Probus quisque praeseserre deb et , Socratica inductio convovenietissima. nientimma sit praeliat praecipuas ejusdem regulas , paucis aperire .

Eius in- Prima, jubet eum, qui ea usu. ductionis rus es, ita se gerere quos ab eo, reguliae . quicum res us e si , Peuet id, de

quo certatur, discere. Secunda regula est , prius quam quidquam objicere adgrediamur,opor, tet nos eum , gustum loquimur , , utatur rebus obscuris , interpretationem rogare.

Tertia , s tandem eo deSenit , ut cure quod Suu adferat , oportet eum rogare de doctrinae omnibus partibus , ejusque confectariis, non quas quidquam in iis repre-Bendamus, sed ut punius doctrinam percipiamas, it aut is Manser, nos Discipuli Bideamur. Ceterum, opus quidem est, urea feliciter utamur , acumine, seetiritate ingenii, seque interrogationibus rite peractis, liquido pate-

hit doctrinae absurditas , squa sit metiui quom si operto onustur ἀ

260쪽

hinc hisce interrogationibuS, ut ex Cicerone discimus : Interdiam titiis es ab eo, quem interrogamus ,

non inteuigi, quo spectcnt tuae priamae inductiones , es ad quem int

exitum perDenturae. Nam qui videt , si ei rei , quae Primo rogetur, recte adsenserit; illam quoquerem, quae sibi displiceat, esse necesIario concedendam , plerumque aut non respondendo, aut malE re spondendo , longius procedere interis rogationem , non sinit. Quare ratione interrogationis imprudens ab eo , quod concessit , ad id , quod non vult concedere, deducendus est. Sin vero pertinacia quis lab rat , & vult suas voces sine defini, tione admitti , dignus est , ut ei non praebeantur aures , donec quid sibi velit perspicue dixerit . Variis . fCphista

quaestiunculi3 premi eum oportet, premi opor-

quam mollissimis fieri poterit ve hiS ,' non ejus umquam incusanda ignorantia; aut loquendi imperilla, sed nostrae semper tribuendum tar- I ditati,