Nicolai Ochibovii ... De canone studiorum dissertatio

311쪽

sic cum oratione limando , tum inclorationis augustae honestissimam speciem deducendo , perfectas , atquzetiam admirabiles fecit Verum ,. quoniam eloquentiae rebus constat, & verbis quae rebus rum idtab esturendiS sunt necessaria ς quippe imbola , ct uti verba idearum , ita ideae sum-rum. Ia , di notae sunt rerum . Quare quemadmodum legere ejus, est,. qui colligit elementa scribendi, ex quihus verba componuntur,. ita intelligere est colligere omnia elementaret , ex quibus persectissimae exprimatur idea Hinc est , quod ubi

dolestentes satis col egerint elementa , sive significationes , Ordinat que compositine& Verborum , continuo adducendi sunt ad fontes, e quibus. haurire Valeant elementa rerum, quos sane Entes haut aperit valgarix , steretisque Rhetorica , quae verborum potius coloribus notandis , quam uberioribuς 1ententiarum copiis proferendis , praece. pia conssignat sed assidua optimorum rerum Scriptorum lectio , at

que consuetudo , unde Tullio ipQ

312쪽

Iudice, ea bene dicendi facultas, ne- Eloquentia dum naturae beneficio , quam bonO- rae beneficio, rum Scriptorum imitatione maxime comparatur οῦ & sane , nam cum ex rum imitati

i 'fontibur, ut alibi ex S. Augusti - φ P nus, diximus, Loquentes non flant,nis Dextiones discendo si uentium; eur eoquenter feri non possunt,nuua e quendi arte tradita , se eLocutiones eloquentium legendo , Saudiendo, ue quantum a equi conceditur, imitando P Hinc elocutio praeparatam Inventionem ultro sequitur ,' rerum enim copiae Verborum Copia rerum,

copiam gignit. Quare postquam m- verba suppe ratius facultatem recte poema 'condendi a philosophia suppeditari indicavit, statim subdit: Verbaque provisam rem non inviaia se Mentur .

Et postr. Qui didicit patriar quid debeat,s quid c eis riso It smore parens, quo frater amandus, s Θospes:

. . m

313쪽

a6o DE CANON EQuod si conscripti , quod judicis

icium: quae Partes in bellum mus ducis: iur

profecto

Red re personae frit eomvenientiaeuique. Ceterum praecipue in hoc uno

di mus . Et quamquam apud Vetere Sapientes , x cordatos Viros , quos satis est ut doceas , quo faciant ossicia virtutis, haut opus si affectus ciere , ut apuo Areopagitas lege cautum fuisse , in Anacharside testatur Lucianus : tamen apud rudem populum , utpote ab appetitu turti lento raptum , & abreptum ς rati num pondus parum Perpenditur, Omnino eorundem animis, sicut & eorum , qui licet supra vulgus sapiunt quod adprobant, non amplectuntur, exemplo Medeae apud O vidium initio libri septimi Metamorphoseon, faces admovere opus habemus, quoad honestas actiones facile perducantur . Quod sane recte fieri, etiam

Isaiae . Paulli aliorumve coelestium

314쪽

STUDIO Ru M.

vatum , cuique in Sacram Scriptu ram oculos conjicienti, obvia fient exempla . Quapropter Oratores in sacris concionibus toti sunt in assectibus ciendis m auditorum animis, Ut nempe relicta prava peccandi conmetudine , timore imminentium poenarum , ambulent in via Dei. Quo in negocio , Non dubito quin

prae ceteris eluxerit multis Segne rus ex nusquam satis laudanda I ris saerisor

mitica Societate, cuius exemplum ας nis indisse potest, Vel prima, ac divina CO praecipuus.cio, ubi cum de damnatorum poena

agat , ita Decensum in Dei furore

ignem, audito in animis admo i , ut nemo me fuerit, qui se cremari non sentiat, ac poenitentiae lacrymis sibi praeparatum ignem non eXtinguat. Quare hic sacer Crator, tum prae Etrusci sermonis puritate, cum prae figurarum splendore , atque eloquentiae viribus Optimis certe, Non dabito Fin conferendus sit ab aequis rerum aestisatoribus, ut non

temere putarim , quicquid scituli obstrepuerint , ab hujusce lectione, ct imitatione , longe melius quam

315쪽

a turbulentis Boccacii sordibus su-diosiae juventuti eloquentiam hauriendam fore , Vel ex eo , quod non semper , nec omni loco, rei de qua agitur, congruit familiaris Boccacii elocutio, ut pCst alios nuper advertit eruditissimus Iosenhus citus ci

Ceterum nedum sacri, sed etiam profani oratores affectibus ciendis praecipui sunt, ut videre est apud Ciceronem in oratione pro Sexto

Roscio Amerino, pro αRoscio Comoedo, in Verrinis , Catalinariis, Philippicis, pro Milone , pro Mamcello , aliisque ; ubi notatum velim .

unde affectus artificium ciendorum assectuum constanter pendere ab narrationibus, a conjecturis ex circumstantiis enam

rati facti , erutis. Qua de re coninsule Iosephum Mariam Platinam, qui nuper Opus edidit movendis asi fictibus latis utile. Sed coronidis loco hic adnotare praestat, quod divini Platonis opera, Barbarorum inundatione pessum ire

316쪽

visa sunt cum ceteris illustrium Phialosophorum Voluminibus , uno Ex cepto Aristotele ,' tandem, post quinoque secuta , di amplius , ad nos in- Platonis ope natasse sertur Occasione Concilii FlO- bai orum et u

rentini si1b Eugenio IV. circa dimidium inuti decimi quinti; illa enim post huinque ΡΡ. Graecos eo importasse docet Tho- χρ aiunt' mas Campanella Stylensiis c u , &Ficini opera illustrata traduxit ad poneros Laurentius Medicaeus Cosmi

Sed lubet nunc ab Eloquentia VII. ad Poeticam transmigrare , utpote POL quae cum illa maximam habet adfinitatem ς utrique enim proposita est morum correctio , atque asse-Gaum purgatio. Sed quoniam Po ta cum Vulgo agit , quae severe, di ingenue Orator, ille perspecta rerum , actionum , personarumque natura , earum simillimas imagines referre , & pulchrius , quam soleant Pictores, mutis pigmentis, Ioouente in tabula , circumductis Verborum R. 6 cO-

317쪽

αM DE CANONE

coloribus expingere. Poesis enim eo tendit, ut delectet simul, & moveatrini, p. si, undς s ut hunc sinem feliciter adstru&quici tit' 'ti quatur, adjecta est voluptas e Ge- .stu ' μ p/us enim uobis , ut Quinctilianus coait, spud omnino impios loquendum es ; qaos nisi deIectatione auicimus, Adiela es vincere non psisumus. Hinc adjecta

elo,ut ea tam. est dies delectatio, ut ea tanquam instrumento utamur ad alliciendum, liciendu, uinis quocl Innuit Horatius, cum ait romne tutar punctum, qui miscuuiariis duisi, Lectorem deIectando j pariterque

monendo.

quam Vulgus tanquam praedam, non secus, ac vultur adripiat. Hinc Lucretius postquam nota similitudine usius est, subdit: Sic ego nane , quoniam Baec ratio Verumque videtur Trisior ese, quibus non es tractata, retroquem us abforret ab Hae ; Duui

tibi suavi Loquenti

, Cor. so Quinctilianus dor es. m.

318쪽

. Carmine Pierio rationem expone xe nosram,

Et quas musaeo dusti eontivere

i tibi forn animiam tari ratione

tenere

Versus in nosris possem , dum

persipuis omnem Naturam rer- , ae praesentis

Et ut Ficinus advertit e Puto, inquit, fabuIis uti videtur ; ut inter varios Academiae fores obracten tur quidem omnes, sed expiari dumtaxat poma decerpant , Pessantur suavius , facinus concoquant, perse Elius nutriantur . Nec fiane temere oecantatum illud videtur, quod can tu , & fidibus Amphion Τhebis maenia circumdidisset ς seras, 1yivasque, montes, Orpheus deduxi t ; fu-viorum curIus repressisset ς videt, Oet dicina , ac poetica dicendi r tione, qua illi pollebant, rudes tunc temporis homines , veluti saxa duros , & horridos , ut feras immites

in societatem vitae humanioris retraxerunt , ut omnes animorum -- vetua

319쪽

petu, & ferocia concitatos comprenserunt, eosque docuerunt, ille quomodo stips muro ab hostibus destnderent , hic ut constretudinem illam vivendi inconclitam , & agrestem adornatiorem, mitioremque cultum trais Poetarum ducerent . Quin vero nulla alia Vitu' hom num nedum coetus agrestium, duriorumveheseomimichominum Con Vocatos, urbes com-tae dura de- munitas, sed etiam Jura destripla , 2bsse sum & Respublicas fundatas, inquit Η ὁ e. ratius rS vestres homines sacra Interpresque Deorum Caedibas, εν victu foedo deterruit Orpheus, . Dictus ab Me Ierire rures, rapidosque Leones: . Dictus Amphion , T Bebanae

conditor arcis,

Saxa movere sono resadinis , sprece bunda Dueere quo Deuel; fuit Haee Ρ-pientia quondam, . Publica privatis secernere , sacr a profunis .

320쪽

- Contubitu prohibere vago , dare iura maritis, Oppida moliri, Ieges incidere μ

Εκ dictis facile colligitur sumis mos illos Poetas Orpheum, & Amphionem eos seros, & immanes h mines ad vitam icivilem , & hum niorem traduxissu. Sed quomodo per eos id factitatum fuerit , plurimum

negocii facessit expiscari, nisi meminerimus Poetae cum Vulgo totam viilgo tota drem .esse , quem cum ab appetitu est. turbulento rapi, di abripi notum rit, non capitur sane , nisi phantasiae per corporeas imagines Vim faciat.

Hinc oportuit, ut Poeta fictis quibusdam imagibus excogitatis, ad veri cognitionem si1b illis imaginibus

latitantis retraheret , aut mpegleret . Quare Metam a philosophia Phi numquam Ullcedat oportet , non qua duce n- enim satis est commovere animos, ς- 'auresque perionare strepitu verborum ; sed reddendis per jmaginem cassibus humanis, describendis in simulatis personis animis nostris, objiciat oculis formam humanivatis,