장음표시 사용
61쪽
PROSPER P. 519. et saepe vIRGILIUS epicus p. SI 3, alibi. In aenigmat, et passiIn.
bus p. 533. vlRGILius fgrammaticus recum liber poeticus p. in paedagogo p. 52Ο. Sao. 577. 546.
62쪽
EX CODICE BIBLIOTHECAE REGIAE NEAPOLITANAE. INCIPIT PRAEFATIO MARONIS.
VERGILIUS MARO IULIO GERΜΑΝΟ DIACONO SALUTE l.
1. In Graecorum legimus historiis vatem quemdam Τarquinium con si Persas extitisse, qui quicquid vaticinatus suisset , tabellis et codicibus inprimebat, donec eventus ipse probaretur; quo completo . scripta prodebat : inteν quae quoddam mirabile prophetavit arcanum , quod quia adhuc Hon videbat impletum , usque ad mortem nulli voluit ostendere. Verum paene ipso die , quo vitae finem fecit , unum ex suis vocavit discipulis , adsignans ei labellam , et dicens : heu me heu me , o fili , quia haec scripta nonduin impleta sunt i selix et beatus erit qui in illis vixerit temporibus , quibus
haec completa erunt, quae in line visione continuu-
sa) con significat aptid in nostri grammatiei latinitate, uti eonstabit inferius episti Vll. Videtur autem verbum latinitatis gallicanae . unde hodiernum chez. Certe noster grammatieus hominem gallum se infra non semel testatur. Verumtamen quid sentiendum sit de Tarquinii apud Persas nomine. et de lota hae . quae graeca dacitur , historia seu satiella, disputare vix ausim. I
63쪽
turi IIaec visio talis erat. Iidi , ait vates fa , in
mensum sumen de caelo fluviis allo ; et hoc su-rnen vinum erat. Alium quoque rivulum vidi e terrae manantem petris. Tum Orto iubari solis, raptus
est illo rivulus obviam flumini ab alto labenti , et colisteti in unum fluvii vinum essecti sunt: et unum erat sumen et rivus implens tellurem, in quo innumeri agni et vituli ludebant , libentcsque ex eo
inliebriati epithalamium canebant ; ct eorum audita voce , caelum ae terra paritur lautata Sunt. a. Haec eadem vaticinatio in his nunc temporibus videtur esse completa, cum sole illo non temporali orto, Sed vero et perhenni filio I ei, flumen illud vineum scripturae caelestis , cor hominis, hoc est totius humani generis , laetificans ibὶ omni influxit terraei cui aquae rivulus, id est philosophiae, id est eloquenti da , quae et ipsa vinum essecta est, scripturae admixta caelesti: in quo flumine vituli et agni ludunt , iuvenes scilicet et pennati sensibus ,
o antesque epithalamium , citharae ac si modulatu , congruenter apteque decantant; nuptiales Scilicet sacratissimorum cantus conViviorum Ponentes : quorum voste audita , caelum Et terra , 8piritales scilicet et carnales homines, gaudent et gratulantur.3. Quorum unus, gratissime ac dilectissime frater Iuli diacone, scripturae divinae et caelestis doc-
64쪽
trinae iucundissimo in hebriatus vino, pareum quinque hunc rivulum philosophicae sapientiae intactum bibis ; ut etiam eorum , qui ab initio fundati oriabis philosophicis floruere eloquiis ac Sensibus , non solum aequiperator a , sed etiam praecessor extiteris. Unde perscrutatis perlectisque omnium philosophorum libris , omnes eorum contrOVorsias prudenti ingeniosoque ibὶ corde concoquens, ObScurissimas et difficillimas quaestiones diligenti indagatas sol examimine ad me velut d ad iudicem certissimumque limitum atque viarum indicem, multis epistolis iij dirigere dignatus es: non quo Ego Omnium peritissimus sim , sed quo quasi ad sodalem tui, uniusque fidei consortem fiducialius habueris se de huiusmodi quaestionibus mira dirigere.
4. Inter haec maxima in tuo animo sedit causa , ut de octo fh orationis partibus , in quibus plurimae quaestiones diviso g a plerisque modo et
sentiuntur et leguntur , mea praecipua in explanando iiij fieret diligentia. Unde et ego , quia Orationis partes octo sunt, octo quoque in uno licet epistolas volumine digerere iij dispono : quod etiam in . . epistolarum in Africam missarum Dolumine ad Fabianum puerum meum peritissimum ac docilli
i Notemus deperditas Iulii diaeoni epistolas. item alias infra nostri vergilii, ei alias Lapsit oratoris.
65쪽
mum, tunc gentilem , nunc autem fidelem bapti male purificatum , eodem scribundi more secisse memini. 5. Quod si forsitan aliquis miretur, quia rnwlito more epistolarum , Sermonem unius epistolae modo insimul dumtaxat missae, sub unius titulo libelli conposuerim ; quisquis hoc laeto movetur, meminerit Lapsii sal purissimi oratoris, qui .XVII. interpretationum epistolas , sub uno tempore , Un que stilo , ad unum bὶ eundemque petitorem destinavorit: non quo illo petitor illam epistolarum numerositatem postulaverit , sed quo et levamen sui operis , et lecturorum commoditatem , depulso ut
seri solet inmotabilis se lectionis fastidio, adquisierit id j. Sicut namque iiii , qui longa viarum spatia
mensuri , iter suum quibusdam mansionum limitibus ac terminis levant, lassitudinem longi quodammodo itineris temperaritus; et urbem vel locum, quo eundum sit , minore ut ita di xlarim labore perpendunt ; certi quod una die tanti temporis itur conficere non valebunt, nisi per callium lineas, et quosdam requietionum modos laboriosi itineris honus deposuerint : ita etiam iiii , qui inmensum scribendi opus arripientes , et de pluribus rebus ac quaestionibus suum conposituri sermonem ; scientes quod nisi se librorum frequentibus explicitorum finibus , sequentiumque initiis , laborem suum temperave
66쪽
rint ; et sibi ipsis in scribendo , et lectoribus fastidium sint in perscrutando generaturi; ut renovatior fiat laὶ natura legentis vicissitudinibus librorum suorum , frequenter divisa intercapitant ibin opuscula;
et legendorum de novo, velut alterius recentis operis , exordia verborum pro accendendis sensibus , comitus lacundiusque Conponunt.
6. Existimari igitur has ogduales orationis sc partes Oetenis me recte expositurum , tibique mi surum id , carissime frater , ut tuis inremissis ad Dominum sundendis se orationibus iuves , ut non solum in opere praesenti, sermonis mihi tribuat opportunitatem ille qui prae cunctis hominem l qui animantibus rationabilem iacit; verum etiam in omnibus actis meis mensuram capessendae sh veritatis , et fidei normam , qua credi et obsecrari debeat , clementer elargiatur . Quod tuis precibus , sanctissimo Christi minister, me non dubito obtenturum : ut qui in una Christi militia tertium si ecclesiasticae dignitatis obtines gradum , in tribus
divinae unitatem substantiae personis coaeternaliter subsistentem, ut misericordiam consequar aeternam
mea pro infirmitate inpetrare is digneris. Vale.
67쪽
DE NOMINE.,. I fimam , frater carissime , de arte nomi
nis expositioncm , quae prima est , edicturo , tuis petitionibus satisfacere cupienti , videtur milii per casus singillatim sermonem primitus esse faciendum
de nominativo casu. Primus casus et rectus nominativus vocatur , qui in quibus syllabis finiatur , scire debes ; dicentibus quibusdam in tres tantum syllabas nominativum casum finiri semper debere ;quibusdam vero ex contrario in sex. Hanc quaesti
nem contradicis rum inquisitio lai repperiens , ad meam parvitatem tua sagacissima , quae in divinis voluminibus satis est approbata IJ , voluit dirigere ib . Quid scὶ igitur facturus sum, utrisque exi Stentibus aemulis , utrique positus latere amico αὶ ,
Inter eorum iurgia placere conpulsus P . Duae scholae sunt in tota Europa, in quibusheae ldj controversiae maxima seruntur ex parte , schola Terentii et schola Galbungi. Terentius asserit, tres tantum ut di xi syllabas esse , in quas nominativus casus siniendus sit, excepto comparatiVO gradu,
si) Ergo Iulius diaeoniis in saera hiblia seripserat aliquid. v Iline uidomur eognoscere eoaetaneos Vergilii nostri gram- matteos Terentium et Gathurigum . qui mox appellantur.
68쪽
ubi or. syllaba quotim excipitur , tres liae syllabae Consuetae Sunt, .US. a -Um. per tria genera antiquitus constitutae. Amplius his recipi omnino non posse affirmat. Et e contra Galbungus in sex syllabas nominativum casum finiri debere exhortatur .US a Um, ut doctus docta doctum : deinde in .es. ut lactea e deinde in .as. ut voluntas: deinde in .e. ut omne. Cui saὶ nos ita credere oportet, ut non solum huic opinioni credamus , verum etiam quod in lias easdem syllabas multa genera exeant ; sicut in us duo genera masculinum et neutrum, Ut mancus et pus ibin . Sed graeca nomina omnem generum AJlla-
3. Multi de nominativo casu multa scripsere ;sed hoc inter cetera maxime requisisti, cur maSCulinum et semininum et neutrum diceDdi in usu habeamus. Quidam simpliciter dixerunt, quod masculinum hoc esse debuit , quod secundum habitudinem corporis Ostenderetur , et ita semininum , ut vir et mulier , taurus et vacca , arieS et OVis , Canis et cala, et cetera animalia. Omnes vero res materiales , ut lapides et arbores et siqua sunt similia t
neutralia dici debere censuerunt. Inde dicebaut ris vir , et haec mulier i et hoc lapis , et hoc domos,
et hoc manus. Moneo itaque te, o frater Carissime,
Ut quamvis non hac nunc consuetudine V. 'iisdi
69쪽
utamur, tamen quia hoc aput veteres pro recto habeatur , siquid sorte huiusmodi scriptum repperieris sa licet non ad indubitatam auctoritatem repserendum ibin putes , tamen quia a veteribus usurpatum est , reprehendere omnino non debes sc . Verumtamen haec tria genera propter discretionem quandam a gnaris et prudentibus pliilosophiae artificibus apposita sunt , ut sub his nominibus generum discretus quidam ordo aictorum sententiarumque describi facilius possit. 4. Sed quia de nominativo casu dicere disposuimus , quaestio nobis ingeritur cur uni nomini nominativus singularis casus repperiatur duplex , Cum Per omnes casus' una eademque sit doclinatio,
ut dicimus sepe sepis , et seps sepis , Cebes Cebetis, ot Cebs Cebetis: item preces precis, PreX Precis , sedes sedis , et ses Sedis , et cetera. Hoc maxime propter metrorum necessitatem , pedumque mensuraudorum ac temporum positionem , accipitur. Hoc tamen sciendum, quod quoties dicatur se-pes , lapidum ostendatur materia : cum autem seribatur seps , lignorum semper erit. Sic cum dicis' ιpreces , inpudica et procax erit et malae rei maxime postulatio: et prox ad bonam semper partem dirigetur. Sic sedes cum dicatur , simplicis et qualiscumque loci est , cui quis insideat : at ses , alterius conpositionis altiorisque loci ad sedendum pa-
70쪽
rati , quod graece dicitur ilimnus : unde et qui in eo sedet thors fa , id est rex, nominatur. 5. Sunt tamen quaedam nomina quae duas per omnia declinationes habere noscuntur , ut laetitia
laetamen , calciamentum calciamen , examentum examen , Stramentum Etramen , firmamentum si mamen , Species specimen , et cetera. Immo hoc
addimus quod tres vel quattuor declinationes plerisque nominibus eveniant, sicut est laetitia, laetities, laetamen. Sed quaedam eorum discretionem liabent, quaedam vero propter solam inventionem scribi dicuntur ; quod tamen a plerisque doctorum fieri omnino posse negatur , adfirmantium nullum penitus nomen aut Verbum aut aliquam orationis partem , immo nullam paene syllabam aut litteram scribi non ratione plenam , vel quadam sui propri tate, potuisse. Nos denique cum dicimus laetitiam, iucunditatein animi significamus stabilem ct quodammodo perennem: at laetitiem ibin si dicamus . subitam esse intellegimus: et laetamen gratiam cuiusdam additae gratulationis sci iudicamus. 6. Est etiam vesper, vespere , VeSPerum , Ves pera. Hic casus nominativus quadruplex est ; cutis, disserentia haec crit , quod vesper quidem dicitur quotiescumque sol nubibus, aut luna serruginibus, quacumque diei aut noctis hora obtegatur : ot ho neutrum , Vesper vesperis vesperi vesper 'N pre.