장음표시 사용
581쪽
ius auctoritate Vlpianus de contrahenda emptione, etia sine pecunia emptione fieri posse asseuerat: quin imo apud Romanos, exterasque nationes seris fgnati,auri argenti,&pecuniarum longo tempore nullum usum fuisse, mercesque non interuentu pocuniae, nec signato aere, sed rebus permutari solitas
manifestum est. At illi Respub. sun daban leges bonorum morum ordinabant, uitasque mortalium in
pace regebant, uiri erant prudentes,omni uirtutum genere illustres , & antiqua nobilitate, quae rebus praeclare gestis, non opibus,aut copia pecuniae censetur, insignes . Iulius Caesar Belgas, & Nervios summopere celebrat,quod externa commertia non admittan t, nec patiuntur inuehi, quae per animi eorum corrumpi,tiirtutes habetari, & robur corporis
eneruari possit. Vnde colligere possiamus, apud eos quoque olim nullum suisse usum pecuniς, ac tum in summa uixisse scelicitate,& matella te. Profecto optimi & primi bonorum populorum progenitores pecuniam contempsisse uidetur, quorum uestigiis posteritas ubicunque & quousque inhaesit, saelix suisse deprehenditur, quum uelo desciuit, protinus ineluctabilia mala inuecta sunt una ingrediςnte pecunia, & ad cuncta mala hominum animos impellente. Legitimus enim optimos uiros in Rep. Atheniensi, Laconica, Romana, dc multis aliis quoque ita pauperes fuisse, etiam cum summae rerum praeessent, ut aut filiae dotem praestare non possent, aut deiuncti su neris stipendio carerent, nisi illud ex publico conserretur: tuo tamen tempore scelicia erant,& sancta incrementa urbium. Oportet igitur
pecuniam esse pessimum quoddam instrumentum, ut quod tantopere magni praestantes, de sapientiss-
mi uiti fugerunt, quod urbium conditores Sc conseruatores patriae damnauerunt, quod tot, tamque diuersae gentes ignorare uoluerunt,aut illatum conculcarunt,imo etiam, ut dixi in prosundissima loca abiecerunt, ut quasi a rerum natura submouerent. Romani
582쪽
Romani uero nunquam satis laudibus ex tollere poterunt suum Curium Dentatum,qui nulla re magis Rem p. iuuit, & Samnites φppressit, quam contem p tu pecuniae,quum.enim ei rapas e fictili edenti magna uis pecuniae a legatis Samnitum offerretur, respondit inuitatis ad inconditum pastum sibi nihil
Opus esse auro, aut pecunia Samnitum. Thebana su et Rei p. ornamentum acceptum reserunt Epamin undae, adeo insigni contemptori pecuniae, ut maximas pecuniae oblationes semper aspernatus sit,& tandem publici arris collatione sit elatus in sepulturam, pro-yter domestichm paupertatem. Crates uero Thebanus sapientiae studio uacans pecunias suas, ne oneri essent,abiecit. Diogenes quoque haud uulgaris notae philosophus,apud Graecos de industria paupertatem piosessus, pecuniae contemptum docuit,& seruauit. Alexandro Magno offerenti maxima dona respodit, se illis non egere, sed quibus egeret, haec illum praestare non posse, quin imo adimere beneficium Solis. Iam longum contexerem catalogum, si omnes recenserem philosophiae professione celebres contem plores pecuniae,ut Antisthenem, Aristippum iubentem eas parari diuitias , quae etiam naufragio saluar essent, Socratem, Pelopide, Adde huc Phocionem,ScEphiastem iustissimos,& pecuniae negligentissimos, imo acerrimos hostes, magnos tamen & excellentes in Rep. Atheniensi uiros. Neque uero Romani absidantes pecuniae ,& huius studiosi res tam praeclarE gesserunt, quam cum essent tenuiori fortuna contenti,& pecuniae contemptores. Anne Aelius Catus an fibilibus ex nans dona Aetolorum repulit,eaque pOstea summo iure, M longe ampliora,suam Aetoli obtulerant, magna cum gloria adeptus estὶ valerius Publicola Cos. Romanus collato ex publico aere sepultus, adeo pecuniam spreuerat: imo optimi serὸ uiri pecuniam despexerunt,ut M. Menenius Agrippa, C.
Fabricius, Q. Aemylius, Attilius Catallinus, Attilios Riuulus, quintus Cincinnatus, oelii Tuberones
583쪽
numero septendecim omnes clari in Repub. una familia contenti in parua domuncula cohabitabant. Cn. Scipio Cons .a Senatu accepit dotem suae filiae ex aerario, nimirum priuatas ipse nullas pecunias possidebat. Sed hi suere, qui Romanae Reipu. sundamenta,& amplitudinem constabiliuerunt, & ortis imperium posteritati suae his moribus tradiderunt . Neque prius Romanae Reip. maiestas periclitata est,quam tum cum pecunias admitteret, honores pecuniis uenderet, breuiter, cum pecunia caepit cen seri, aestim ali, & in pretio haberi, Reipti. Romanae, decus concidit. Hoc Plinium non latuit,qui demonstrat etiam exitium,uariamque perniciem pecuniae,adeo ut qui primus a pecunia diuitis nomen
tanquam gloriosum sibi uendicarit, omnia haereditalia creditoribus decoxerit. Ita pecuniae amor priuato
cuique,& i psis Rebuspub. nocet, atque exitio est. Primo blanditur, sed post mordet omni serpente lethalius, sed audiamus ipsum Plinium status Reipia. Romanae petitissimum,& classis Imperatoriae praefectu:
Non erat apud antiquos numerus ullus ultra centum milia, itaque & hodie multiplicantur haec. urdecies centena milia,aut saepius dicantur haec. FCenus hoc fecit, nummusque percussus, & sic quoquo ars alienum etiamnum appellatur. Postea diuites cognominati : dummodo notum sit,eum qui primus acceperit cognomen hoc, omnia decoxisse suis creditoribus. Ex eadem gente M. Crassus negabat locupletem esse, nisi qui reditu an nuo legionem tueri posset in agris suis sestertium, M. M. possedi Quiritum post Syllam di tissimus. Nec fuit satis, nisi totum Parthorum esurisset aurum. Obiter adiecerim hunc turpiter a Parthis occisum, & capite truncat in opprobrium auiditatis pecuniae conuitiis procissum:illu pediculari morbo absumptum. Atque ut nomen quidem opimi occupauerit. Iuuat enim
insectari inexplebilem illam habendi cupidinem mulios postea cognouimus seruitute liberatos,
584쪽
opulen tiores,pari terque tres Claudii principatu P lantem, Calistum,& Narcissum. Atque ut hi omittantur, tanquam adhuc rerum potiantur, C. Asimo Gallo, C. Mario Censorino Coss. ad sext. Calend. Februarii C. Caecilius Claudius Isidor is testamento suo edixit, quamuis multa ciuili bello perdidisset, tamen relinquere seruorum quatuor millia centum sedecim,iuga Boum tria millia sexcenta, reliqui pecoris ducenta quinquaginta septem milia, in num merato H-- S. D. C. Funerari se iussit H S,
XI. congerant excedentes numerum opes , quota
tamen portio erunt Ptolemaei l quem Varro tradit Prompeio res gerente circa Iudaeam octena millia equitum sua pecunia toleravisse, mille conuiuas, totidem aureis potoriis mutantem uasa cum sericulis
saginasse: quota uero ille ipse neque enim de regibus loquor) portio fuit Pythii Bithyni, qui Platanum
auream, uitemque nobilem illam Datio Regi donauit Xerxis copias, hoc est septies centena octoginta octo milia hominum excepit epulo, stipendiu quinque mensium, & frumentum pollicitus, ut e quinq; Iiberis senectuti suae in delectu unus saltem concederetur. Hunc quoque ipsum aliquis comparet Craeso Regi, qui malum in amentia est id in uita cupere, quod aut etiam seruis contigerit, aut ne in regibus quidem inuenerit finem populus Romanus stipem sparsere coepit Sp. Posthumio.& Marcio Coss. tanta abundantia pecuniarerat, ut eam consaret L. Scipioni, ex qua is ludos fecit, nimirum contemptor pecuniata Nam quod Menenio Agrippae sex tante a ris in funus contulit,honoris id necessitatisque propter paupertatem Agrippae,non largitionis esse dixerim. Et paulo post, inuenimus legatos Charta nensium dixisse, nullos hominum inter se benignius uiuere,quam Romanos : eodem enim argenito apud omnes caenitauisse ipsos, tum Res Romana florebar, pecuniae ubique apud eos conculcabantur,& quasi uilissima materia, siciu te uera est, nullo
585쪽
in pretio habebatur, si ad alique deuenisset uel haereditate, uel bello, uel afflatu fortunae, is ne infamiae
notam incurreret, protinus eam erogabat,atq; hinc fenera largitionum manarunt. Porro Syllanumellum, quo tota Italia misere uexata, laesa, dilacerata , & uastata est, ciuilique discordia boni mores inversi, annales imputare cupiditati pecuniae. Asia primum deuicta cum opibus & pecuniis luxuriam misit in Italiam : eadem etiam Asia domata multo adhue grauius afflixit mores, inutiliorque uictoria illa haereditas Attalo rege mortuo fuit, tum enim
haec emendi Romae in auctionibus regiis uerecundia exempta est,urbis anno sexcentesimo uicesimo sexto, mediis quinquaginta sex annis erudita ciuitate , amare etiam non Iolum admirari opulentiam externam, immenso& Achaicae uictoriae momento
ad impellendos mores, quς& ipsa hoc interuallo.
An. Vib. sexcentesimo octauo parra, signa, & tabu-Ias pictas inuexit, ne quid deesset, pariterqueluxuria nata est, & Carthago sublata ita congruentibus satis, ut liberet amplecti uitia, & liceret peccare, &disnatione hinc alicui ueterum C. Marius post Cubricam uictoriam cantharis potasse Liberi patris
exemplo traditur ille arator Arpinas, & manipularis Imperator. Si luberet mihi,posi em demonstraiare unamquanque Monarchiam,quodque Regnum, oes Resp.&samilias tum demu pericli tatis, ac lab factas corruisse, quum plurimum pecuniae possiderent: tum uero augmenta assumpsisse, quum pecuniam aspernarentur, uirtutisque,& bonae famae gras tia Reipubl. inseruirent,&sibi uiuerent: sed ne longius mea propositione digrediar, revoco me ad thstitutum,& declaro, quod non solum eximii cultores uirtutum,& Reipubli. Romanae instauratores pec niam contempserunt: sed Lacedaemonii etiam diuina quadam institutione,& legibus Lycurgi hune morem antiquum colebant. Lycurgus nihil sanxit. cuius non in se suaque uita,documenta daret: pa Mm x iunoniam
586쪽
s moniam omnibus suasit , existimans laborem militiae assidua frugalitatis consuetudine faciliorem fieri, emi singula non pecunia, sed permutatione meta ei umque compensatione iussit: auri. argentiq; usum ueluti omnium steterum materiam sulfulit, ut Iustinus, Plutarchus , & alii reserunt, quin serri massas. graue, pro pecunia concessit, sed quibus potius quisque alienaretur a pecunia, quam alliceretur, insi- Iinans hoc exemplo uituperiDm pecuniae. O nimium talices Lacedaemonii, si Lycurgi legibus obtemperassent, paulatim spretis illis, forum amare coeperunt, emere, uendere & pecuniis uti: Vnde praeclara illa & celeberrima Respublic. conciditi, quod Cyrum Persarum regem longe ante praedixisse H
rodotus narrat. Persae enim tum necdum mercaturam receperant, nec soris uenalitiis, pecuniarumq; commertiis uti consueuerant, quae deuicto Craeso
Lydorum Rege sensim invasere Persas, & destruxerunt. Magnus ille Cyrus & Regiae maiestatis apud
Xenophontem exemplar audiens quae Lacones de Graecis proserret,rogasse sertur circunstantes Graecos,quinam homines essent Lacedaemonii,& quam multi numero, mox ubi haec cognouisset,co uertum
ad legatum Spartanum dixisse, Equidem ea timui nunquam illos homines, quibus locus est in media urbe uacuus, ad que collecti mutuis ipsi sibi juramentis imponerent, his si modo incolumis fuero non Ionum quidem, sed propria incommoda sua
erunt deploranda. Haec in uniuersos Graecos uerba Cyrus detorsit, quod fora haberent, emptione, venditione, commertiisque uteren tur pecunis. Prosecto uerus uates fuit Cyrus, nam Lacedaemonii MAthenienses, & Cotinthii , Graeci denique omnes, terra marique insignes, & memorabilest aeternitate dignas res gesserunt, donec recuniae erat contemptores: tum Persis, omnibusque Persarum ui- ribus, & diuitiis suis domesticis tenuibus conditionibus restiterant, Gallorum moleotiam, α, Ix - liae,
587쪽
Iiae,& toti orbi terribilem Delphico bello fregerat,
imperium Asiae minoris, Pergami, omniumque insalarum mediterranei maris occuparant: Posteaquam pecuniam dilexerunt,& hanc aliquo pretio dignatis uni, intestinis primum litibus, iurgiis , seditionibus,ac bellis, tum externis armis subacti, libertatem commutauerunt dura seruitute. Quis atris certet, ut aliam quam pecuniam assignet causam eversionis tam praeclararum ciuitatum Graeciae, tam bene legibus sundatarum,& disciplina, continuoque philosophorum suorum studio. doctrina,& institutis correctarum, ac munitatum, opinione sua frustrabitur, es se delusum sentiet: Nam quae proxima sunt destructioni urbium & societatis, ea proueniunt ea cup id i tate pecuniae, ut lasciuiae, luxuriae ebrietatis,crapulae, dein lites, odia, proditiones, incendia, haereses, schismata, seditiones, legum neglectus, homicidia, spoliationes ,&denique bella, horrida bella,m Cenium & murorum expugnationes,aedificiorum destructiones, sacrilegia, & templorum demolitiones, urbium excisiones. Hςc nanque omnia molitur,& persicit ipsa pecunia, releganda ad inferos, ut poenis tartaricis dignos committat, maioribusque supplicis diuexet. Qtiam obrem mirandum non
est, quod magni uiri,& magna exempla daturi, sicut iam demonstraui , adeo ipsam pecuniam non sunt detestati : quod illae gentes & Ress ubi ic. quae alicuius prudentiae came, & canae si dei fuerunt participes , nullo honore, nulloque pretio dignam censuerunt pecuniam , imo abiecerunt. & terrae reddiderunt, ut umbris potius,quam uiuis , & Deoo uicturis negotium facesIeret. et possem hic subsistere, nisi aliud longe praeclarius, sanctius , &diuinius institutum in mentem uenisset, quod mulistis passibus, & toto coelo anteferendum est mori bus & legibus Ethnicorum : quid hoc 3 in uam, quid hocini mirum institutum Christiano tu hominem, qui scelicitatem huius, atq; aeternet uitae sine dii
588쪽
genis r pecunii, exsemper detestati
mortalitate sequuntur,& promissam habent. Tales primo erant Iudaei patrem Abrahamum habentes: tum Christus, & huius discipuli, amatores, fautores, adhaerentes, & sequentes eminus. Hos manifestis argumentis demonstrare possum semper contempsi illa pecuniam salso nanque Noe attribuitur,. quod primus pecuniam signauit: res ipsa Babylonica est,& quo tempore Babylonicam turrim aedificare coeperunt, ipsam quoque excogitauere pecuniam uohomines boni, sed Nembrothici, nepotes detestatia patre, & maledictionibus percussi Cham. Inde diaspersi a Domino super faciem clinctarum regionum uarias linguas, diuersias inuentiones tradiderunt posteritati,& simul coniectura est lani facie ars signasse& id, quod boni filii, nepotesq; Noe ueris narrationibus, certaq; memoria sciebant, ae docebat, fabulis illi, novisq; figuris, figmentis,& simulachris ad umbrabat, tegebat, inuoluebant,& condebant: etsi Noe primus fuit, qui ars signauit,& hie in Latio fuisse Saturnus putatur, no tame ideo signauit, ut esset pecunia cui sideret, & qua diuitias, honore, dignitatem,& censum homines metiretur, sed ut signum si ae ui it ae,s uaeq; memoriae esset posteri tati, Graecis icon, aut innimos non dicitur. Deinde cessit in pretiu no primo usu,& ordinatione Dei, piorumq; uirorum: sed ex necessitate,sicut boni & pacifici uiri arma, ac gladios no requirunt, nec haec proprii usus ratione suaque prima inuentione gestant, sed ex necessitate, ni- mitti, ut seco tra insultus maloru defendant, & ut in ossicio publico constituti ad bonorum desensionem puniat malos: ita certe credo, quod iusta uiri, &amici Dei no inueneriat usum primum pecuniae nec hoc desiderauerunt, quando plurimas etiam bellicosas gentes sine pecunia faeliciter degere ostendi: sed ex necessitate eum receperunt, ut se ab iniuria impioruliberaret,& eo quo impii delectantur, tanquam pretio ipsis digno, satisfaceret, & ab omnibus Hus is expedirent. Quid enim pecunia nuda est, nasi mo sal ex .
589쪽
ex terra formata ad arbitria hominu Zia terra psema Ia n on est,auru per se malum no est, nec ullum metallum: omnia enim quae Deus,creauit, ualde sunt bona, ita pecunia per se mala non est,sed respectu communis usus, & existimationis hominum eam praeserentium caeteris rebus, & plus diligentium denari ii, quam Christum , quam fratrem, quam proaimum, mala est. Quur enim excogitauerunt pecuniam,
nisi ut huius interuen tu sallerent proximum, spoliarent iustum, sua humana inuentione aliquid praestantius caeteris piis, nome, & dominium obtineret ut iustis fuco hoc pulsis, haereditateque priuatis noxii, & iniurii esse possent. Quamobrem uetus usus pecuniae,qui iustus tantum notus est, haud improbatur a me, utpote qu i ad iustitiae documen tum,& iustorum tutelam inseruit: sed uulgaris usus pecuniae,& quae uulgo in pretio habetur pecunia, omnino uituperatur. Nam legimus Abrahamum pecuniam habuisse, sed ita illa parui secisse, ut pro agro in usum sepulchri proprii obtinendo, quem gratis & dono habere posset, qui iam ei in praesentia cunctorum audientium donatus erat, maluerit probatam dare pecuniam, pretium ipsis Hetheis usitatum, quadringelos siclos argenti probatae monetae publicς, quam pecuniam hac sibi reseruare, unde postea in lites incurrere cum Hethetis posset, aut unde aliquam iniustiti et notam daret ipsis infidelibus . Sic Iacob misit filios suos in Aegyptum, & dedit pecun iam,ut persoluerent frumentum, cuius pretium impii, pecuniam statuebant: Verum Iosephus pecuniam in sacculis singulorum reponi iussit,&cibaria adhuc in iter adi cit praeter id, quod petierant data pecunia frumen tu
Animaduertentes uero redditam pecuniam obstupuerunt, & mutuo turbati sunt. Pater quoque ipserum duplicem pecuniam secundo referre iussit,&illam quam in saccis inuenissent, reportare,quod filii sedulo secerunt, reuersique excusarun t se apud disputatorum domus Iosephi, qui respondit inis: Pax uo.
590쪽
biscum, nolite timere Deus uester,& Deus patris tris stri dedit uobis thesauros in saccis uestris, nam pecuniam, quam dedistis mihi probatam ego habeo. Hielicet uidere Iosephum spreuisse pecuniam, similiter Iacobum, & huius filios: item dispensatorem Iosephi omnem insuper pecuniam, quam uendendo stamento Iosephus colligere debuit, mandato Regis Pharaonis non sibi seruauit, sed in aerarium Regis intulit, quod sibi seruare potuit, contempsit, ne uitiis materia praeberet. Quin ipsi Aegyptii ingrati, de Reges insolentes iacti quum Deo uolente beneficio Iosephi essent di tali opprimere Iudaicum populum studuerunt: qua de causa mandauit Deus illi populo, ut egrederentur Aegypto,& spoliarent eam, nimirum ut repeterent sua, & quae Aegypti eriperant,qil indigne serentes Aegyptii sequuti a Deo ad internitionem interempti sunt. Sic omnes pecuniae corra-sOres pereun i,& sic ualeant. Iudaei inde elemosynarii, & pii suas pecunias, suum aurum & argentum Deo ut cui illud omne acceptum reserebant, statumbant,& in sanctuarium inserebant. Tandem absente Moyse petiuersit Deos, quos sequerentur. Aaron ex in auribus aureis uitulum conflauit, & hunc adorandu statuit, erecto illi altari cora eo. Itaq; Deus Moysi indicat se populum illum esse punituru : sed Moyses intexcessit, uitulum illum aureum cobussit,& co-
triuit usque ad puluerem,quem sparsit in aqua, & dedit ex eo per potum filiis Israel, Deus tamen percussit populis pro peccato uituli. Hic quaeso uitulus aureus quid aliud est qua pecunia,uel moneta, quando ex historiis cognoscimus monetis uaria indita fuisse
nominatur noctuae equi, gladii, boues, serrati, uituli& smiltiam nomina obtineret, hanc ergo pecuniam
uel hoc pecus, unde pecuniae nomen descendit, Moyses combussit,& auctores eius puniuit, dato in sorbitionem puluere, si haud dubie corrosilius est, ac ipsa uiscera exedit. Adde huc quod propter Anathema