장음표시 사용
571쪽
Calistrates nanque amator, & mearum uirium expertus iudex costituit, ut singuli su stragatores nummos acciperent: protinus multa millia affluere. Romae quisquis inuictum populum uoluit uincere, stipem sparsit, ora de illud Iuvenalis. Accipe uictori populin quod postulat aurum. Fuit enim antiqui moris, ut qui in Theatro praestabant munera, multitudini effusae ad spectaculum, quod delineretur, & expugnaretur occulte, nummos spargerent, stipem dicentes Caesares opulentius, uberiusque ad deuinciendam multitudinem hoc factitarunt: Caesar Iulius immen, sas pecunias in populum effudit. Nero temeras siti.
mentarias, aurum, argentum,gemmas, margaritas, naue s: insulas, uestes, tabulas pictas, mancipia,& iumenta missilia dedit, hoc est, me insignatam, uel caelatam, uel talibus comitatam dedit. Scipio infamiae notam subisse sertur, nimirum inuidentibus altis beatitudini eius, quod pecuniam in populum ludis publicis sparsit, uelut istis muneribus auram popularem aucuparetur, imo consequutus est. Scitis ctiamnum remanere hanc consuetudinem apud sapientissimos reges & principes, ut quotiescunque populum rebellem, uel barbarum superare non possunt ui uel armis, quod tum ad me decurrunt tanquam Iacram anchoram,& me spargunt in populum,me oecultε elargiuntur, protinus uoto suo gaudent, & uicto. Da potiuntur. Adeo nil abiectum, & durum, nil 3 magnum M arduum, quod ego non euinco.tQuid his amplius quaeritis,& desideratis Τ quid bis maiusi expectatis Zolim aurum uilius uirtute discientia, at nunc ego cognita a prudentioribus longe antecedo uirtutem dc scientiam,&quar indoctissima sum, in-
31 doctis doctrinam elargior. Restat adhuc nil nisi ut
pugnantia aduersus naturam miracula mea aeda, aliqua singularia de me proferam, ut mutor u lin Suas dica me absoluisse, ut caecis uisum, claudis gressum. Pretinia mortuis uitam me restituisse affirmem : quod ex me facis mi. nemo unqua audiuisse narrabilin o. n. mentitis lau- ra.
572쪽
dibus eapior: sed quam multi sunt,qes meo nomine
se caecos fingunt, ubi ego uenio, uisum recipi ut. Alii claudi decumbunt,stipem clamant, baiulantur humeris, sed cum ego alicunde affulgeo, & pedibus opus est, fiunt Euro ociores. Quot se mortuos fingunt, quos tamen ego uiuere coarguo ' amicos discernere doceo. Vulgus amicitias utilitate, α meo nomine probat, de me me, & spem mei nemo pG tendus erit, ego scilices efficio, & talicia,aurea, α argentea foecula reduco. Quamobrem uos spe mea
delinitos hactenus iucundissime detinui, sed hoe scio, quod copia mei praebita, statim aufugeritis ,
neque amplius aliquam mei aestimationem facientes tanquam talices effecti, aliam rursus assectaretis orationem, unde non minus quam hinc pecuniae
uobis affluerent, qua quidem de causa iniurij in me essetis, ingrati,& maligni,& uobis pericula accersiretis, quod dum nondum satis aura mea, natura mea,
de genio meo uti nouistis, potius abuteremini, quam Ie ritimὸ sicut ratio seri,& libertas mea postulat, usi ac frui possetis, uobis ergo nihil nune dono de meoisesauro : contenti eritis audisse laudes meas , sed has meminasse non minus , quam me amasse opus erit, omnem nanque sortem expleuit, qui bene dixit & secit. Ego alteram nunc compleui: si intelis Tero uos memores & gratos esse, hancque meam ductiunculam aequi bonique consulere, occulta mea operatione uobis nihil minus cogitantibus , dorismientibus, otium agentibus, alea & trocho ludentibus adero, & ut me magis admiremiui, efficiam 'Handestino introitu meo, quam si affatim nunc, α consertim in sinus uestros deuoluerer . vlis ualste& plaudite,& me sicut incoepistis, diligite, ut ualere pancratice , plaudere genialiter, Oc amari nerrossitis. Dixi.
573쪽
, SUMMAE . et sicut multi dulcia, sed tamen Malubria praeferun3sarubribus O amnis, atque ideo aegrotant , ct moriuntur et Ira quoque sunt multi,sui praecepta quaedamnara, O intitilia anteponilipraeceptis durit,et utilib.unde in mul a mala praecipitaliti Gqtii uero sanitatem amant,fugnis dulcia, ct insalubria, quuntur amara ins ubria: O qui salicitatem amant, sequuntur praecepta gravia, OMrilia,quorum O hoc est unum: pecuniam non esse delia gendam , O quae uisuperio omni digna est propter Da
a Pecuniae honor uerum de rebus iudieium adimit hominia
3 Optimi quique uisis per pecuniam aspernati simi , cui etiam optimae gentes, O magni in Optimis Albi J.
4 cum pecunia caepit esse in honore, tum periit missur. Reipubli. quia honos pecuniae, O publiis, Opriuatim
x Lacedaemonii pecuniae rentemptores faeliciter vixerim Gur ei atque Persae, eaeteriq; omnes poHquam pecunia amatire mutuis Odi , O besiis concidere.Nam cupiditas pacuniae generat Omnia mala. ε . Sancti uiri, O qui timam diuinitaris tunitionem habu runt, uirtutes coluerunt, Draque seruiuerunt ad aerem faelicitatem,hifuere contemptores pecu ria omnes.
ν chriariana Religis prodetur contemptum pecuniae, ut mmemet nemini desit de necessariis uitae,ct hie agitur de tria plicifuniculo Christianorum, qui professionediisse nati e pret,ct mulctus existis. a Finis Agricolarum non es, aut utque non se debet pecunia sed acquisitio eorum, quae ad essum, O potum seninent, ac vitulatio Iroximi in eis , qua ad cibaiλην comporis pretinent.
574쪽
, sisse militantium non estpecunia, sed defensi. bonorum, o punitis malorum.1 o Finis Sacerdotum non est pecunia, sed salus animarum. it christiani per ipsam iustitiam Ginent, cui contraria seupiditas pecunis. ii christiani debet e se contenti uictu,= amictu,neesit melis alibi, quod cor, manus debet post re pMuniam sed potius relinquere, nec diu tiis cor apponere. ia Plurima mala enarrantur,quae christianae religioni eontingerunt propter amorem pecuniae.
I contemptores pecunia sum, qui hodie religionem Christio pacem conseruarit.
I s Cultores pecuniae sum, qui religionem Christi labefactat, ct herises disseminarit.
16 Pecunia aduersatur Iustitia, ct ominia mala inuehit. 37 Pecuniae cultores punmntum omnis aeternis suppliciis imferni. is Pecunia est omnino eroganda. 19 Pecuniae cultus es Idolatria. xo pecunia aduersatur iustiti quia ipsa Astitiam eorrupit. EI Pecunia homines dementes facit. 2 a Pecunia nititur sapientiam euincere, O debellatis.1 π Tt Lud dubito, quin mirabili modo plurimi
LI mortalium animo ascientur, si audiuerint,&inteIlixerint eam rem, in qua maximam parte suae beatitudinis collocant,esse noxiam causam infini. tarum calamitatum: non secus, quam si quis aegro ostenderit illam materiam medicam, uel cibum, aut potum, cuius dulcedine delinitus , inde sui morbi praesentaneum remedium expectabat, uera esse morbi originem , & semen tum. Neque prius sanitatem promui posse, quam eo abstineat. Hic licebit uidere aegroti mirabiles affectus,aut cruciatu animi, quod a consuetis δc naturae suae admodum iocundis recedere debet, & contrariu aggredi uiuendi genus , aut uitae institutum obtinendae sanitatis, dc euitandae mortis causa. Consueuerat uinum bibere, intelli itnune uiuum sibi esse uenenum, & letale . Eui tabit
575쪽
igitur hoe, sed non sine animi dolore , a tque eo magis quod loco uini aquam,aut succii alique medicatum , amarum, accetosum, breuiter ingrati saporis haurire cogitur. Attamen consequendae pristinat sanitatis causa, animaduertimus multos infirmos huiusmodi etiam iniucunda in v sitataque pocula bibere, grauiora q uoque pat i, nec ferrum,au t ignem sermidare , si ita res serat, qui certe prudenter sibi eon sultu esse cupiunt, dum uoluptate momentanea commutant grauissimorum dolorum poena , modo integritate consequantur:quoniam iterum est quod pauca uoluptati, debentur plura saluti, quod si hareesset eadem omnium mens: atque iii telligentia, prς- clarius cum plurimis ageretur,nec tam incertis tu ualetudinis, tum generis uitae coditionibus iactarentur,qui dum dulcia, aut iam consueta relinquere nolunt, aut non possunt,de statu uitae penitus pericli- tantur, seps indignantur,& saeuiunt quoque, ac canino dente rodunt eos, qui salubria suadent & proponunt, qua de causa uera acutilissima medicationis ratio excluditur, interea non sunt tales omni auxilio, aptis remediis , salubribusque consiliis defraudandi: uersi quo magis & obstinatia aegroti,& uis morbi urget, eo attentius contra niten auest, ut si ullo modo liceat, i a ia periturus possit conseruari, aut ut intelligat suum exit tu proprio imputanda esse peccato, no alioru curae: na, Inuitu qui seruat, id e facit occideti: imo beneficiu inuito datu est male sciu. Equide uos tales esse cofido, si aequo aio destileretis ea cos nostere, q in uestru como du,& salute ce dii nimirum multis uera,& solida possidere uirtute & gloria qua umbratile,& fallace, nec minus ueret gloriae causa,& amore et locu dissima, Sc usitata uita onstituta relinquere, dumodo ea in beatiora comula re possitis, nihili facitis tristia, & amara quae prima sole occurrui quonia posteriora erui suauissima, neque dulcia meruit, et no gustauit amara. Tu ea uos beneuoletia amplector, atq; adeo uestrae salutis, pro- speti
576쪽
spetiolisque uitae sum curiosus,& sata ges, ut etiam si uos cotra affectos esse intelligerem, haud oessarem
uocem meam coram uobis exaltare, animi mei concepta uobis utilia exprimere, & declamare, ut tande aliquo modo uobis prodessem. Itaque in animum meum induco, quod uos libenter, & sine dolore ea me dicentem audietis, quae alii nimirum penitus delibuti carnalibus desideriis & blandimentis,quae blade primo ingrediuntur, sed nouissima deducunt ad
infernum,grauissime & molestissimo animo ferrent. Quis enim talium non ridebit,& nasum contraher, ac supercilium mouebit, si audierit peeuniam esse eo temnendam,ebrietatem sugiendam, luxuriam gulaque moderandam ' at si saperet,& micam salis haberet,haud grauate rationes primo audiret,atque inde suo uteretur iudicio, plurima initio displicent, quae in fine optima ac utilissima existunt. Ad uos me co- uerto quos studium uirtutum tener, & qui rationibus ducimini,breuiter aperiam,& totum meum the ma absoluam, nec rationes meas improbabitis seios quam semper a uobis expectaui, attentionem & beneuolentiam praestiteritis. Declamatio nanque a me
uobis sine omni spe,& cupiditate ullius pili, ullius
pecuniae, ullius muneris recitabitur, quippe re ipsa demonstrabit pecuniae, munerum quae pecuniis, fiunt,uituperium. Quoniam ut D. Ambrosius libro secundo officiorum capite uicesimo primo memoriae prodidit, a multis inde huc usq; taculis hoema Ium humanis influxit mentibus, ut pecunia honori sit, & animi hominum diuitiarum admiratione di-gui,ut nemo nisi diues honore dignus putetur, ade5 certe pernitiosa est ipsa pecunia, ut uerum de rebus iudicium, uetasque honoris & gloriae distributiones
pro meritis cuiusque faciendas adimat, aut confundat, aut iniuste concedat, idque indignis: proinde ut costet eius uerus usus,& abusu cuius gratia ii
die potissimum laudata in pretio est)tollatur, dicam
3 quam potero breuissimὸ uituperium pecuniae.t An-
577쪽
27 te omnia meminisse oportet quod uiti boni & san- cti gaudent,capiuntur, ac utuntur optimis quibus . . . que negotiis, mala fugiunt,aspenantur, exploduni η μ' que sedulo, sed bonos uiros , & sanctos pecuniam by : pq ignorasse, aut contempsisse demonstrabo. Necesse puli φις
est ergo pecuniam esse rem malam,&exitiale,& quanos merito etia abominari. poterimus , sequuti in curi hoc exemplum summorum, bonorum, & sanctoruuirorum, ut enim ad mundi usque exordium rem deducamus, dc inde auspicando ad praesens saeculum descendamus, hoc quod dixi, uerum esse comperi mus . Sacra quidem scriptura, cui ante omnia fidestribuenda est, nullibi declarat ab origine mudi usq; ad diluuiu fuisse pecunia, aut usitata ea emptionem, α uenditione, quae fit interueniente pecunia: nee uilae historiae, quas legi plurimas, illud narrat,aut no-tsi faciunt, quin poetae, qui lucri, aut gloriae causia alioqui libenter mentiri solent, & sabulas delectadigratia referre. propter eximia ueritatis euidentia sa-tentur prima mudi foecula suisse aurea. No quia tum auri usus aut noticia erat, sed ga tanta ea praestabant posterioribus,quantu auru caeteris antecedit metal- Iis omnibus,& clatii pax ubiq; uigebat,&in placida pace homines regebatur: deniq; quia tu minime pecuniam,metalla, metallicave curabant, sed ipsam
uirtute, hanc praeserebant auro.Quemadmodum eo respiciens Horatius testatus est eleganti uersu. Vilius argentum es auro tirtutibus auram.
Itaque aurea dicuntur saecula,quibus minimii auri erat studiu, aut solicitudo sed in quibus honestas, . amor Dei,& proximi, pietas,iustitia,pudicitia, pax, ac uera sanctitas sulgebant, ne argentea quidem taeeula, nec alienea pecuniae usum haberunt, aut noueriit
si quid bonis auctoribus, & firmis testimoniis credimus . Ouidius primo Metamorphoseos canit, sub aetate mundi serrea itum esse in uiscera terrae, α efiossas opes, serrum,ferroque nocentius aurum, materiam nimiru pecuniae. Alexader ab Alexadro annotauit,
578쪽
notauit, quod Saturnus in Latio omnium 8 primus aereum nummum reperisse traditur. Plinius scribit Libetu patre primum suisse, qui instituit emere & uedere, i ii de credibile est eundem quoque nummos inuenille, quorum rone fiat emptio & uenditio : Neq; uero putandu est alium fuisse Liberum patre. quam
Saturnu, no certe na Saturnus a diluuio nummum
inuenit, huiusq; usum docuit in Asia,&Europae parte nobilissima, ubi latuit tutus in Italiae Latio. Ita ante diluuium,cum essent aurea tacula, & cum praestatissimi, nuli a fuit cura p ecu n iae, ii ulla emptio, nulla uenditio. Neque enim Christus hoc reticuisse,quum iniquitates mortalium ante diluuiu,& postea in undantes, ideoq; illata a Deo supplicia exprimit, hoc modo loquens de filio hominis, hoc est, de semetipso. Primum autem oportet illum multa pati , & r
probari a generatione hac,& sicut factum est in dieb. Noe: ita erit & in dieb. filii hominis: edebat& bibebat, uxores ducebat, & dabatur ad nuptias usque in die, qua intrauit Noe in arca,& uenit diluuiu,& pdidit oes.Similiter sicut factu est in diebus Loth : edebat & bibebat, emebat & uedebant, platabant&aedificabant, qua quide in die Loth exiuit cum suis a Sodomis,pluit igne,& sulphur de caelo,& omnes perdidit. Secundu naec erit, qua die filius hominis reuelabitur ex his pala fit,quod ante diluuiu non emebat, non uendebant, nam si postea id factitantes punitos suisse dicit,quanam de causa de prioribus, si id secis.sent, conticui sient Z hac causam utique poenae qui iustus est,& uerus assignasset, si quae fuisset. Si non emptio, non uenditio, ne pecuniet quidem ratio, aut usus fuit, unde patet, quod aurea aetas mundi pecunia non habuit, quod scilicet homines tum optimi,&accuratὰ legem Dei,& naturae sequentes, & peccatores quoque qui tum multi statim exoriebantur, tamen plus diuinitatis, & caelestis originis habentes,
quam posteri,pecuniam neglexerunt,conlepserunt, noluerunt, & ne meminerunt quidem. Non desue
579쪽
runt labri, non artifices , non opifices omnis ge0eris: sed desuerunt emptores, uenditores, mercatore ipse pecuniae, paucis dixero, n6 fuere. Noe auic primus an nummum signauerit, littera: sacri no dicut: authores tam Saturno asscribunt, que Liberum patrem diuerso tantum nomine eundem que multi declarauerunt. Credo uni ex posteritate Noe habenti hoc nome inuetionem illam attribuendam esse, atque id demostrarem, si institutum pateretur. Na uni Noe omnia,quae Saturno ab authoribns assignatur,
non copetere; facile est intellectu:quin imo a diluuio . ipsa posteri ta s Noe,quae promissioni Dei adhaesit, Scminima deprauatet naturet semina retinuit, aliena fuit ab emptione, ueditione,& usu pecuniae: Atil mala & deterior progenies certatim emptioni, usuique pecuniae uacauit. Ideo Deus Sodoma & Gomorrha O λ'. perdidit igne &sulphure, nimirum iniustos omnes,quales pecunia facit, sicut postea ostendam, libidinosos, vimque peregrinis intentantes. Scithae uero, quos mortalium antiquissimos historii tradunt unanimiter,& Iustinus paucis argumentis recitatis
confirmat, aurum Sc argentum perinde aspenantur, ac caeteri mortales deprauati,appetunt. Contineu
tia insignis illis morum quoque iustitiam dedit ni hil alienum concupiscentibus: quippe, diuitiaru ibi cupido est, ubi dc usus. Atque utinam reliquis moris talibus similis moderatio α abstinentia alieni so.
re profecto non bellorum tanta esset continuatio, minusque ferrum & arma quam fata raperent. Prorsus admirabile uidetur, hoc naturam Schytis dare, quod Graeci,& Latini, cultorisque uitet prosessores longa sapictum, eruditorumque uirorum doctrina, praeceptisque philosophorii, de doctorum consequi nequeu ciuiles' mores incultat barbariae collatione superari, lato plus in illis proficit uitioru ignotatia, quanto in his cognitio uirtutis. Illi pecuniam
ignorat, uel cote nunt, sola obseruat permutatione,
alioquin nullu scesus furto grauius cessent puniu
580쪽
que.Germani Scythis proximi idem institutum s
quuntur. Hos Corn. Tacitus laudans sic ait. Argentum & aurum propitii an irati Dii negauerint, du- bito, nee tamen affirmauerim nullam Germaniae
uenam auru argentumve gignera, qui s. n. scrutatus
est 3 possessione & usu haud perinde assiciuntur, est uidere apud illos argentea uana, legatis & principibus eorum muneri data, non in alia utilitate,quam quae humo sunguntur, quanqua proximi ob usum commertiorum aurum & argentum in pretio habet formasque quasdam nostrae pecuniae agnoscunt atque eligut,interiores simplicius & antiquius pmutatione mercium utuntur. Palam est autem quod pecunia Scythae, Germanique recepissent diu ante . lios,si honestus eius usus suismet, aut res necessaria,&honesta, tum quod non ita conlepsissent , sed in maiore pretio habuissent, sed noluerunt suam uenis derelibertatem, suam iustitiam,suum ius,&a quu,
suam fidem priscam,denique suam patriam. Itaque pecuniam,aurum,& argetum pro uilissimis,& abominandis rebus habuerunt, ut quibus omnia praefata scelera perpetrentur. Neque Schytas solum de Germanos ideo clari auctores laudant, sed Arme- nios, Seres, Sarmatas quos; & indos penitissimos, Essenos,Massylos in Africa antiquos populos, Britanos olim, quibus quidem omnibus nullus usus
In i ct fuit peeuniae,& tamen beatius dixere,quam illi,qui
Einives nummos in copia haberent. Baleares uero detestabaadeo uili tur omnem massam auri argentique, neque ullam pendersit pecuniam ad se adferri patieban tur. Idem de Germamrsi, μι nis,& Bambicariis, qui in Tigri sunt memoriae, pro Oibenas ditum est: quibus moris fuit serti, mae talique qua noctiorM eunque possent genera coemere permutando, & in inde com planda terraru,ac abditas solitudines suffodere, ne sicerem. ullius pecuniae eommertio, animorum indoles ener In si is uaretur,ingenrique uigor periret. Homerus etiam narrat Aelituos rudi massa aeris, uel ferri uinum mercari, α cum mancipiis permutare coalaeuisset, cu