장음표시 사용
751쪽
mum proximi tui, nee desider bis uxorem eiur, non seruum,non ancillam, non bo
. Posteriorum sareulorum uti& antEdixit plerique
hoc praeceptum, ut duo prima praecepta in unu conuerterent, in duo diuidunt quorum priore diςunt uetit/m concupiscentiam uxoris alien ς, posteriori uero prohiberi concupiscentiam rerum alien/rum, siue rerum proximi. Arque hi mouentur. s . cap. De ut ubi eoncupiseentia uxoris alienae primo loco praecedit. Et secundo loco consequitur concupiscentia rerum proximi. Verym boe rgumen pum clarissime dι luitur zo.ca. Exo. ubi primo loco prohibetur ςonpupiscentia d0mus proximi, & deinde concupiscenti uxoris alienae, cum reliquis ribus proximi. Et qui rtissima scriptura explicandae ratio ςst, tu scriptura scripturam explic i, relinquitur certius esse si hoc praecepisi iuxta spiritum sanctum qui seipsum Exo. o. p. explicat iu ta primorum foeculorum paues unum pr*cepxum, scilicet de non concupiscendo constitu tur. Atquς istorum quoque sententia ex Paulo. RO. 7. satis confirmatur, ubi ait: Concupiscentiam nescierim , nisi lex dixisset. Non con ςupisces. Vbi Appstolus simpliciter absque ulla distinctione aux dς uxoris glienae, aut de rerum alienarum concupiscetiam esis prohibitam insiluat. Si enim hoc praecepto nobis solummodo prohibit esset eoncupisce-tia earum rerum quae in litera sunt expressae, hoe est, sola concupiscentia uxoris alienae,& rerum, alienarum ubi quaeso prohibita esset coneu piscentia uinditi hendi,obloquedi, laesia, opprimendi, si
752쪽
DE CALOGI. . 3 soridendi, libidinis sodomiticae. Imo ubi uetaretur
concupiscentia gloriae, dominationis, imperii, potetiae scientiae, maiestatis &c. ut quae in literanon ponuntur, neque talia sunt quae ad concupiscentia uxoris alienae, aut rei u proximi iuxta literam referri possint. Et tamen nihilominus hoc praecepto sunt prohibita. Quo circa quamuis Deus solummodo uulgaria,us latiora, & quorum concupiscentiae uulgus magis solet esse obnoxium, hoc praecepto expresse prohibere uolui t, reliquarum tamen rerum concupisc
tiam noxiam sub eadem expressione etiam prohibere uolui x,quia qui minora prohibet icelera, is uirtualiter in iis de maiora prohibet scelera. Vnde & percosequens hic omnem concupiscentiam illicitam, prauam,animo proximi, fraterneque charitati rςpugnatem uetat. Quod propter emptoris, aut uxorem ambientis concupiscentiam addo, quia quamuis emptor aliena dona,& sponsus suam sponsam appetat, ea tamen concupi centes non peccant, si ea non illicite, nec contra charitatem, nec contra uoluntatem, aut animu uenditoris, aut nupturae appetant. Quod
item addo,quia aliena uelle sibi comparare, quae uenditor nollet uendere, illicita est concupiscentia, quae culpa non uocat, uide concupiscentiam Achab de uinea Naboth H. Reg. 2 I. Et concupiscentiam Sichende Dina, qua suerat prauae dc illicitae, bona proximi& no dicit bona, quae mea sunt,quum ipsius sint omnia quae in coelis, in terris existunt, clare dilectionem suam erga nos mortales indicat, qu quae sua sunt, non sua, sed nostra, proximique bona esse pro nuciet, cui ea ex sua bonitate peculiariter contulit ,& non
alteri. Vnde haec proximi quoque bona adeo hoc pretcepto indicat, deo non ςsse communia,quod Anabaptistat salso asserunt ut ea cum damno proximi, contraque charitatem ne appetenda quidem, nedum eripienda esse uoluerit, Postquam igitur Deus quatuor praecedentibus praeceptis interdixit ea mala quae in-
per homines iere resnare solet, quaeque proximi chati intem
753쪽
titatem maxime lacerant scilicet, Noli oecides, NONoechaberis, Non surtum iacies, Non loqueris conita proximum tuum salsum testimoniumὶ congruuluit ut hoe ultimo praecepto etiam eorundem uiti tum sontem uetando recluderet, & originalem eora causam interdiceret, nempe noxiam rerum omnium
concupiscentia, quae in corde humano laqua in suo sonte latitat, & ex quo ueluti ex oppletissimo sonte praedicta uitia imo nulla non mala scaturiui:Deco de enim inquit Christus exeunt cogitationes mala homicidia, adulteria scortationes surta, salsa testimonia,&c. Mat. I s. Dico au te Deum hoc praecepto uetare omnem concupiscentiam malam, de noxia, propter coneu piscentiam bona ae naturalem: quae adeo hoc praecepto non sunt prohibitae, ut illa potius in Iaude sit& uirtute. Hςc uero ad res necessarias appetendas nobis a Deo sint indita. Quocirca ut haec omnia clariora evadant uiden d si erit,quid,& quotuplex si concupiscentia, deinde quae concupiscentia hic si uetita, quanta ipsius malitia, unde originem habeat, dc quod contra malam concupiscentiam adhibendum sit remedium. x Primo itaque sciendum est ut in genere rationε uocabuli explicemus) coneu piscentiam esse appetitum, siue uim appetiti uam animi,qua res, quet nobis arridet, ad nostros usus pertrahere eupimus sed quia hie appetitus est uarius, nempe. Alias de rebus bonis piis, diuinis, ae salutaribus, Alias de rebus licitis, honestis, usibusque nostris, necessariis. Alias de rebus il
Iicitis, prauis,& noxiis, ideo concupissentia ipsa di. stinguenda est & diuidenda. L Et itaque concupiscentia in genere. CSpiti tuali . Tri plex, seit i cet Naturalis.
Concupiscentia spiritualis est ea quae seruit spiritui, ac rationis iudicio. Haec pia est, & diu ina. De hac propheta David. cccupiuitlinquit anima mea , . desiderare
754쪽
rate iustificationes tuas. Psalmo. Ii g.& Concupiui psa. Iit mandata tua. Plal. II r. Item Deus ipse: Concupisci Sap. 6.
te sermones meos. Sop. 6. Sc transite ad me omneu qui concupiscis me. Eccle. 1 .&Paulus, Spiritus co Ecc/.et .
cupiscit aduersus carnem, id est,c6traria ab his quae earni placent, uel homo spiritualis internus ac deuiegeneraturus semper appetit alia, ac diuersa ab iis equq appetit homo,exterior, carnalis,& corrupit concupiscentiae seruiens. El. i. Pe. r. Lac scilicet fidei, pietatis, ac doctrinae concupiscite, ut in eo crescatis in salutem.' et Naturalis concupiscenti aest, quam Deus natu rar nostrae numanet in saeuit, haec nobis cum reliquis animantibus communis est,& ad uitae nostrae necessitatem, ueluti ministra, seruit. Vnde& naturalis est, simplex, Ordinata, & ad uitae nostis ulus plane ne cessaria. Sic ut ili hete naturalia necessariaque appetendo, nullis malitiae si amus obnoxii: ueluti qua doconcupiscimus calefieri, refrigerari, edere, bibere, sanari, liberari. Ite, quando appetimus uxorem nostro et solatio,& ad sobolis propagatione,quando concupiscimus domum, quae nos a frigore de sendat et famulos,& ancillas, qui in operib. nostris nobis suam praestet opera, & coadiutores esse possit: boues, asi nos, equos, uaccas &c.quorum laboribus,& substa 'tiis adiuvamur, aut quoru usibus uita nostra neces.sario sustetatur Hoc modo amamus utilia, auersamur noxia, timemus nocitura, speramus profatura,
irascimur nos opprimetibus, gaudemus de laetis, ac salutaribus, tristamur de aduersis,& afflictioni b. in dignis. Hi in qua assectus oes aiate, , sunt naturales, ac nobis necessarii,& a creatore deo ante lapiu A dae humanae naturae sint peccati cotagio, sic simpliciter, ae naturaliter inditi, ut nobis necessaria quae uis π, .
Petentes, no peccemus: no magis quam si licita quae uis, honesta, ac salutaria percocti piscentia spirituale peteremus reui aialis cocupiscentia in nobis tatu,
non in brutis ancillatur. Ad ciunc modu,in egesta-
755쪽
te constitu ti, nobis necessaria eoncupiscimus , eadε mox a Deo petimus, eade cum uera fide speramus, cum gaudio accipimus,aeceptis csi gaudio fruimur, de acceptis Deo gratias agimus, ipsiusq; bonitatem
laudamus, & dilictionis affectu in ipsum toti abri
pimura 'concupiscentia uero carnalis, est illa quae corrupta est: nepe quoties Hali appetitus necessitatis,n turaeq; ordinatas leges transgreditur,sc ut cotra charitate, contraq; uitae sanctimoniam, seruiat foedis uoluptatibus, gulae, impudicitiae,ebrietati, idololatriae, ambitioni, Iperbiae,auaritiae, luxuriae, iracundia ,Ii-
riae tyranidi, iniustitiae, oppressionibus tenuium, pretdis, surtis, rapinis, depopulationibus, exactionibus, cordibus, homicidiis, adulteriis, sacrilegiis, uirginii stupris, curiositati, alienaru reru auseredaru studio, reliquisq; uitiis aliis, quς aduersantur spiritui, de naturali necessitati. Haec est itaq; illa coeupiscentia illi-2 cita,in naturalis, inordinata, danabilis,& a Deo postremo loco in hoc praecepto lade prohibita, de qua Gala. s. Caro cocupiscit aduersus spiritu,& Rom. 7. ' Peecatu no cognoui nisi per lege, na concupisceti nesciebam, nisi lex dixisset: Non concupisces . Et I. Ioan. 6. Qui equid est in mundo, est, aut cocupiscentia carnis, aut avaritia, qt est idolotu seruitus. Post hanc triplice concupiscentiae distinctionem uidendum est, quaenam concupiscen tia Deo, & quae tande satanae primaeve peccato originis attribu eda fuerit, nempe ut in homine opus Dei secernamus : ab
opere diaboli: Pro quo hoc loco notandu est, quod spiritualis, & animalis concupiscendi potentiae ad
Deli auctore planae.reserendae sint, mala aut concupiscendis uis a satana introducta fuerit, hoc modo, quod sieut a Deo habemus uita, siue quod uiuimus, ita a satant malitia habemus quod male uiuimus. a 'Mui aut quosvis concupiscendi affectus, humanae
naturi conditori Deo subtrahuti eost omnes satanae
756쪽
na attribu ut, hi quoq; homine truncti, aut lapidem eouditu fuisse affirmet oportet, qui Ois concupiscentiae sunt exortes. Nihil. n concupiscere insentatoruPotius,quam uiuorum est. Ratio aut cur Deus nostrae naturae tu spirituale tum animalem affectu siein seuerit est, ut dum nostris usibus necessaria appetimus,& csicupiscimus, ipsorum spem,& largitionem ad deum ipsum, taquam ad bonorum omnium son- ltem,& largitorem benignissimum reseramus , ad eumodum, quem paulo ante monstrauimus. Quanta autem sit huius carnalis noxiaeque concupiscentiae malitia, ex sequentibus DeilE eonstabit. σNec senio, nec ulla uiri u debilitate extinguitur, sed semper in mala appetendo pergit& perdurat,& satiari nequit. Vnde prou. legimus. Oculos hominum , inlatiabiles esse. Non exteriora hominis, sed internarum animi potentiaru sedes occupat, &sie occupar, iisq; sic adheret,imo eas de prauis desideriis sic inficit, ut non nisi sola morte inde exturbari queat: Falsa atquitatis,utilitatis, pulchritudinis, uoluptatis &c. specie rectae rationis iu- , dieiuna se demetat,ut quae noxia sunt,
Ipsa enim pro utilibus habeat. Quibusvis peccatis ceu sedula ministra subseruit,du uniuscuiusq, obiectis sese
accommodat, Et ea quae sibi commoda iudieat,statim expetit, nulla charitatis, aut aequitatis ratione habita.
Totum hominem in peecati seruitutem conicii h& ad malum peificiendum iasigat. Verbum Dei in eordibus earnalium hominum suffoca ut fructum ex eo reserte nequeant. Mati. .
Mentes nostras,dum concupita non asse Zet a quimur,
757쪽
quimur, turba nos, macerat,eneruat,3c idebilitat.
Petiustitiae, honestatisque leges c quibus alioqui debebat reprimit magis irritatur δε inualescit. Nitimur in uetitum,& Rom .peccatum occasione accepta per madatum,ciperatum est in me Om inem concupiscentiam. Quum itaque sit tanta prauae concupii centiae malitra, non est quod quisquam sibi blandiatur, seseque
deum non offendere putet, si ipsam externo opere non expleat, quntu uis ei de interna me te consense- Iit. Na qua uis mu dux de internis,& occultis nemi- DE daner,deus in qui scrutator est cordiu, no tan tu secundu facta externa, uersi etiam secundum cordisco cupita,& uolutatis cosenla nos iudicaturus erit.
Ipsi. n. perficiendi uoluntas tam in malis, qua in bonis pro ipso facto reputabitur. Attamen ipsum s ctu l6gξ est grauius, utpote op praeter hoc, quod propria coicientia deo obnoxia reddat et uel proximo, uel suo corpori, uel uxori, uel liberis, uel bonis detrimentum infert. Ite iacta excitat odia, dissidia, caedes, contentiones, bella. &c. quae omnia ex sola occulta concupiscentia oriri non possunt.Cum autem n cupiscentia a primo parece in posteros transsu- fasit, si quis uiriliter concupiscenti aduersus spiritum reluctetur,& me te nolit co sentire, n6 sol unon peccat, sed & meretur, cu in exercit tu relicta sit: in haut ismo. n. no solu peccatum originale abraditur, sed plane remittitur, ut i a peccatu uere no sit, qua-uis qua doq; peccatu uocetur, quia ex peccato nascia tur & ad peccatu sollicitat. t Et qd hie simpliciter, α in genere de proximo sine ulla specificatione loqui tur, dicedo: Necocupiscas domu δximi tui&e.no distingues aut de qualitate proximi, aut de qualitate bonora proximi, aperte innuit nullius hominis bona, uxothancilla&e.cotracharitate, α animi
ipsius uolutatῆ esse appetuda,siue is diues 'erit, si-
758쪽
pauper, histus, in ilistus,amicus ,aut hostis, &c. aut siue ea bona sint ab ipὶ iuste an iniuste, an sta itide, an rapina, an furto acquisita, aut cuiusna uxor sit, aut quis ad extetna oblectatione solumodo eius familiaritate si ui appetas. Certe qualiactaq; ea sint,& cuiusn5 ea sint, nostra no sui, sed aliena. Ioq; dc ea a nobis c si cupisci vetat, ipsecto ut unicuique seruetur, qd deus ipsi co tribuere uoluit. Et ne se in daccharitatis uinculii quo unicuiq; nostru iussit ut pio xim si ficu i nos ipsos diligamus, neue proximo facia
is qd nobis fieti nolimus. Vnde & qd fieri non lὸcet, id etiam concupiscere, ned si auferre nobis licet.' perest ut de malae cocupiscentiae remedio paucilla d icamus, quod clarius cognoscemus, si ii sitis eam,& otigine prius obseruauerimus. Nascitur aut actiis concupiscendi contra legem dei Nam corruptio ipsa naturae ex peccato primi patentis orta estii cordibus nostris, ex tribus sere causis, scilicet. Fastidio retu honestaru, & nobis licita I si, quae . que in nostra sunt potestate. Nostra enim honesta,& licita quato magis fastidimus, tantoah drus aliena, turpia, & illicita expetere so I
t Obiectis sensu si exterioru qui ex oblectamentis externis facile seducuntur:
Cu. n. ea quae sibi placent ad sera i a s interiores,' hoc est adaialem santasia perserunt i siron Omox Obstet ilico ea ipse sibi expetibilia ces et. 1 4 Sola interna cogitatione, absq; ullo externo tu sensuu obiecto plenti, sed id sere ex re qui is, siue ex specie b. in aio ex precedenti b. obiecti si adhuc haeretibus,& relictis. Praua igitur cocupiscentia ex corde suo qui cibarcere uoluerit, is sen us suos si mortis senestret suri ab illicitis itu edis, audi edis, lolquedis, tagudis dilige ter cui odiat, iuxta illud p s. ny .i pse
Averte oculos tuos ne uideat uanitate. Deinde discat
tribere coretas sua uxore, sua domo, suisq; donis reialius, a deo sibi largitis, sic. n. n 6 sacile rapieci admiq. ZZ 3 Iationem,
759쪽
DE CALOGI. rationem, & eocupistentia reru alienato. Postremo si aliena tibi adlibescere, menimi tua titillare sentias,hoiu admiratione eu suis illecta meto tu stimulis statim his telis, hisq; cogitationibus,& uerbis refellere satages. Cur istud indigne appeto meu no est,alienuest stultu est, uanu est, illicitu est, impura est,noxium est,a Deo prohibitu est, mundanu est,diabolicu est, de tale, quod externa saelicitate hominem priuat, ideoque id ipsum expetere, coneu piscereve nolo, multoque minus id uidere, audire, habere, auferre,aut possidere uolo. Hactenus de praeceptis decalogi:quoru distinctio, si cui iuxta patres ueteres no arrideat. Is p steriores pres si uelit in iis distingeudis sequa . Vetu . pluris reserte puto,ut Dei pcepta religiosissime obseruando adimpleamus : quam ut de iis distinguendisiniatiliter disputemus. No enim auditores,aut disputatores uerborum Dei, sed sectores salui et ut, Mat.7 d. Rom. a. b. Iac. I .c.d. Posthaec igitur ad praecepta generalia pagemus.
praeeepta Dei hic uero generalia, quae quamuis in decalogo praedicto nominatim non sunt expressa, omnibus tamen, & singulis generaliter sunt praecep ta, quaeq; talia sunt, quae ad aecalogii facile reducantur, aut potius talia, quae in i pso decalogo snt co praehensa qualia sunt quς passim in sacris Bibliis a Deo per prophetas,& Apostolos sunt praecepta. Sedila horunumerus est infinitus, no est animus eade omnia iuhsie libellu'c6serre, colentus potiora quaeda hic expressisse, quae proxime ad pietatis studiu sacere uidebantur. Haec per locos comunes hoc ordine distinximus. Si quis desideret largiorem expositione decε praeceptorum decalogi,legat Beruardinu de bustis in
760쪽
prima parte sui rosarii: sermone. I 6. ubi paucis uersibns decalogum comprehendit, hoc modo. Unum cole Den nec dicar uana per ipsum. Sabbata sanctimes, habeas in honore parenter. ὶ sis Oeeiser, fur, maechus testis iniquur.
Alterius nuptam nec rem eupiar alienam.
Haec uberius exponit Bartholomaeus Chassen eo th I a. parte Catalogi gloriae mundi sol. 37. &seq. eo recurrat, qui uelit plura cognoscere.
Mois finis. Nors senum, finis tristiti est, quia multo dolote
eis contingente moriuntur, Aristoteles de longitudine& breuitate uitae. Mors est finis uitet, qualis unusquisq; est, talis illi debetun finis. Aristo. 3.ethie. hue facit sentetia D. Augustini, Mors enim inquit To. s. Co.s 3.d. nec sumeda, nee putanda mala,qua uita bona praecessit:Mors est omnium terribilissimum. Arist. 3.et hic. Augustinus super Ioan. Quid est mors,relictio eorporis, depositio sarcinae grauis: sed si alia satein ano portetur, qua homo praecipitetur in gehennam. Ioan . Chrisost. super I. Mat. Mors munus necessariu est naturae ia corruptae, quae non est fugienda, sed potius amplecteda, ut iteru fiat uolutari u quod se taru est neeessaris, offeramus Deo pro munere, quod pro debito tenemur reddere Secundus philosophus Adriano Imperatori sie de morte scripsit.
Mors est aeternus somnus: distoIulio corporum diuitum pauor: pauperum des yderiu, ineuitabilis eu tus incerta peregrinatio latro hominis mni pater, suga uitae, uiuorum,discessio,resolutio omnium. zz Mors