장음표시 사용
741쪽
x t In hoe praeeepto notandum est uerbum surari, quod bifariam in sacris usurpatum comperio. Primo pro fraudare , aut lallere alicuius
mente, in letionem, aut existimauone, ut furatus est Iacob eor Laban. Item. Furatus es cor meum. Item suratus es me,& non inditasti mihi. Gen. 3Iu
Secundo realiter,pro subducere iam, aut palam alicuius bona , qualiacunq; ea sint Haec autem iurandi ratio quamuis eoii ngat multis modis, ii tame ad duo potissimum genera referri possunt. Est enim iuriumrNotum,ac uulgare, quod humanis punitur
legibus, huius species sunt. -Fortum smplex quod i Rapina, uti est rei priuatae , sub durae datio,
Saerilegium, id est sur- umnes. tum rei sacrae, sub quo citapina continentur. - , τοῦ Aliud
depraedatio. Peculatus , id est, furtum reipubli
Plagiatus , id est . surtum homi
A T D OOccultum & eoram Deo tantum, quodque uulgus
742쪽
uulgus pro surto no etsi imat, nee iudicat, nec punit, nempe quando quis proximuin aliquo negotio occulte fraudat,aut in re, aut fama, aut ualetudine, aut in talute damnum ullum adfert, huiusmodi generum impostores inter infinitos alios.
sunt. Corruptas merces pro ueris , ae synceris uendunt,iniquo pondere, aut mensura proximii circunueniunt , de pupillorum bonis suum quaestum faciunt. Heris suis non bona fide suum ministerium, implent . Qui ς Laboratoribus dignam mercedem non solutit. In laborando non bona fide suas persoluunt
In uendendo plusquam iustum praecium aus
Reipublieae bona elam interuertunt, x surripiunt. Hi enim omnes,& alii plures, coram Deo fur . tum quantumuis sit clancularium,committunt, diuinum praeceptum transgrediutur, iustitiam omne contra bonum & aequum uiolant,& fraternam charitatem laedunt. Atque non hi soli qui furtum ipsum actri opereve committunt, sed& hi qui externe surtum adiuuant, rei ve surti uae ullo modo sese 1 participes reddunt. liniae participatio surti ut reliquorum criminum)fieri solet multis modis , praecipue his modis. I Cooperatione, scilicet quando quis ad surandum alium ducit, aut surtiua custodit, aut ad furandum,instrumen tum, uel
Iussis , quando quis alium surari ma dat , qui ipso iure etiam nequiue
743쪽
Consilio, quando quis ad surandum eona sulit. Laude: qua quis fartum laudat aut approbat. , .
Futique adulatur, aut applauditi Participatione rei furtiuae. quae fit. Edendo, uiuendoque cum sutibus. Aeeipiendo totum furtum. . Q Aeeipiendo patiem serti. aut st Emendo, aut rapiendo surtiva. Absoluendo larem pro munere. Permissu, non clamando, aut non obsiste
Silentio, quando quis non reuelat rem suti tiuam, adhoc, ut Domino suo debitE t
'porto quum istis modis furtum tum eora demtum eoram hominibus committatur, non abs te fuerit quoque considerare unde isthaee surandi libido,quae tam est uniuersalis, nascatur,ut eo cognito, futti remedium, ipsiusq; emendationem facilius eognoscamus. Nascitur itaque ea, non ex ut astrorum. aut ex constellatione aliqua luti genethliaci somniantὶ sed ex ipso sonte Rumanae vaturae cortu pio, siue ex radice naturae cotruria: scilicet ex corde nostro uitiatis limo,unde de reliqua uitia scaturiunt, teste ipso Christo: De corde inquit exeunt eogitaticines malar,homicidia,adulteria, fornicationes . sur- ea, salsa testimonia,blasphemiae,&e. Mat. i s .in hune aut sonte influunt tres uenulae, quae hunc sonte humani cordis magis ad sutandi estautum implent, Muitiant, quae 1 Auaritiae quae in corde bumano telum
I hq -n tum appetentiam parit:& ad hae
imple dam uatias aites, fraudes, insidias.
744쪽
in & omnis generis imposturas exeitae. Sunt i Incredulitas de prouidentia Dei, deque mi- nis, ae promissis diuinis,haec mentem hu manam ad omnia mala propendit, de in I furto pacatam,& securam reddit., i Persidia: quae hominem instigat ut fide Deo,ia proximoq; debitam uiolare studeat. Has quoque uenulas augent, atque sontem hunc pror. ius effluere cogunt, haec quinque, Instigatio, uel exhortatio ad furandum. l Oeium Il α , quae egestatem pariunti
Egestas,quae etiam rerum alienarum cu
s . et His itaque nune perspectis,& cognitis, manife
stius sese aperit ipsius surti remedium, aut emendatio. Emendatur autem furtum, ac punitur trisariam
. . . . , Coram nes tantum, in foro eonscientiae. bellicet Q Coram Deo & hominibus simul. t Coram Iudice,pet punitionem. 4 , Coram Deo tantum emendatur surtum per s1
dem, poenitentiam, ac resipiscen tiam, se occultam Telmutionem, quam uera resipiscentia in se comple ext ς hac emendatione sic inquit Paulus .Ephe. .Qui furabatur,tam non seretur, magis autem I boret operando manibus suis,quod bonum est: ut habeat unde tribuat necessitatem patienti. Coram Deo Sc hominibus simul emendatur suristum per restitutionem, nempe quando res furtiua aut per latem ipsum poenitentem,aut per altu que-
745쪽
pia, aut per iudice suo D no restituitur: sie ut in potestatem ueri Domini ueniat, non aut in potestate fisci, aut in usum Ecclesiae, aut in eleemosynas pauperum nisi uerus possessor, possetari sive haeres ignoretur. Sic Zachaeus surtu suu emedauit, cu dixit: d ne dimidiu bonoru meoru do pauperibus, dc si quid alique defraudaui, reddo quadruplu. Luc. I s. Porro si Luc. I'. fiscus te surtiua iustitiae tit ulo sibi arro auerit, eaq; uero Domino, aut Domini hqredibus si ure in erue acto non restituat: sar quidem tollitur , uerum m tum ipsum nee tollitur, nee emendatur,. sed potius furtum ipsum duplicatur. 1 Coram iudice uero, ae in iudicio furtum emenis datur, ac punitur uari E.
Praecepto Dei, per restitutione dupli, tripli, quadrupli, quintupli, sextupli, uide Ex . . de morte infligenda in sacris nulla quod sciam in mentio. Institutione Iustiniani Imperatoris: si Dei pceptu imitatus, surtu solo exi lio, aut sustilatione puniri sanxit, no morte. Autetica.ed notio iure, C. de serv. fugiti. quae quid εAutetica canonietata est in Aulentico . Ut nulli iudiciu . Quia uero Oportet, colla. 9. costit. 9. quae sic habet. Sed nouo iure si eria scili-- minis qualitas mobri abscissionem exigat
una sola manus absci h deretur med pro rii Io, nec morietur nec aliquod me bru abicindetur, sed aliter eastigabitur sustibus. Fures asti uocatur qui Occulte & sine armishm6i delinquut, nisi id furtu commissum
sui siet uioleter, aut cum armis, aut sine armis, aut in domibus, aut in itineribus, aut in mari, rapina, au t depraedatione, tunc punitatur limo is ures morte: iuxta poena legalea. D. Aut entica . Sed nouo iure, & Instit. Lib . tit. I. g. i. ad finem de obliga. quae ex
delici. nascuntur: Quin & ChrIIost. sentie homini
746쪽
DE CALO GL 3s i homini non adimendam uitam,iquando dant
Institutionibus aliorum Prineipum, qui surtum simplex suspendio, sacrilegium incendio & si edereliquisl puniri lun t, idq ue ut inquiun ilut seruetur publicae tranquillitatis bonum. Secundo ut obediatur Dei praecepto, Tollite malu de medio uestri. Qui duae rationes si in simplici furto,ex inopia fortastis
commisso, ad mortem inflendam ualeant, cur qua se no ualet in tollendis adulteris, quos morte puniri iussit ipse Deus,& Caesarum multorum leges, nisaute suret licet hare, ob causam quia iudicialia sunt pro temporς: de loco mutari possint. Cur itide non ualent in tollendis aleatoribus, scortatoribus, prodisis, usurariis, reliqui sim rei p. pestibus maximis. dedaec uiderint, qui reipu. gubernaculis regendis su ne admoti: Qui plura de surtorum, saerite florui aliariique fraudii, imposturaru, ac circum uetionum punitionibus cognoscere cupiet, is iura eo sulat, nostraque Praxim criminalem , si placeat , in singulis suis titulis legat, ubi inueniet quae suo desiderio hac in re facient satis. nempe. Capitib. IOI. IIo. III. LII. 23 13. a1q. 11 , Ii6ai7.iI8.
a ' dicata contra proximum tuum fassi. misimonium. Vetat hoc prςeeptum, ne ui tam, samam, aut res proximi alias maledica lingua falsoque testimonio laeda mus. Quoniam enim diabolus ab initio in v ritate non stetit, sed prolapsus est in mendacium, factusque mendacii pater, & auctor. Ioan 8. Ideo α sui mendacii, δι ueneno ab Adamo usque torum genus humanum in secit, & corrupit, a spiritu ueritatis alienavit, de mendacio i biecit, ut ueritatis spiritu denuo recipere non potu ἰrit. Ioa. I .
747쪽
sed ut ad mendacia quaevis, ad fraudes, ad detractiones, ad assentationes, & ad omnia falsa testimonia proni propendeant omnes, ut uetissime dictum sit Omnis homo mendax. Qu.ocitra & ipse humani generis conditor Deus, uolens quod rectum,syncetu, ae integrum condiderat, denuo ad uetitatis rectitudinem erigere, restituere, & a corrupta propensione coercere,& tutari, hanc legem statuit, qua omnibnsa medaelo,ae falso testimonio abllinere iusserit: Ne dicas inquit contra proximum tuum falsiim testimonium. Quo Ioco notandum est testimoniu dici, quicquid ad firmandam fidem asseri turi& praedicatur, siue id bonum sit,sive maIum.1d autem testimonium est duplex. Diuinum, s.quod olim apud gentes constabat oraculis,uaticiniis,auspiciis, sacerdotum responsili Sc aruspicum diuinationibus costabar, nunc apud Christianos solis seripturis saeris est comprehesum, de quibus nihil est addubitandu, sed indubitata fidecredendu qui equid in iis nobis Settieet coelitus per instinctum spii itus sancti t
Humanum scilicet quod scriptis, pactis. promissis,qu sitis, & iuratis sere constat esse iactum, idque tam de rebus diuinis,quam humanis, deinde tam in soro,quam extra forum. In foro autem testim onia tanquam uera recipiuntur a solis iuratis: idque propter solam diuini nominis maiestatem tune requisitam,& attestatain. De diuinis uero testimonia humana eaten iis fidem habent, quatenus eum diuinis scriptis sunt consona. Nam quia humana omnia in cella suti si & erroribus obnoxia.
iuxta illud. Omnis homo medax, & Omnis homo uanitas non facile ipsis est fides adhibenda, sed eaesa ad diuinae scripturae statera trutinada. Nihilominus Christianotli testimoniaconuenit esse talia, ut
a medaciis sint absona, sed cum ueritate cO na, ne
748쪽
mentiendo eontra ueritatem, ipsumque Deum peccent, ae aequi tatis,iustitiaeque legem transtiat, quod fit quoties ex odio fratris, uel ei aliis earnis affecti bus latri extra iudicium, quam in itidieto luetitatemeelat, & mentiedo salsa testinionia de proximo, pr ximique rebus pronunciat.Quae quidem salsa testimonia Deus hoe piareepto prohibuit, uera autem testa ti quod Anabaptistae nullum testimonium in i dieiis com proximum admittentes negant in deus
porro quia dicit contra proximum, id est, eo trasalute proximii ex eo colligitur non quae uis mendacia a Deo hic esse prohibita, aut eum culpa esse coniuncta. Mendaciorum enim alia dicu tur ignorater, de simpliciter per errore, quχ culpa plerumque ua cant. Alia dicuntur scienter,eaque ex uatio affectu. Vnd e eoru quaeda ueniam merentur , alia eum culpa maiori coniuncta sunt: Nam quae dicuntur.
Timore Dei,ut obstettiees Aegyptiae. Culpa Metu supplicii, vacat Amore coniugali, ut Michol siserania malo
Studio iuuandi,ut Ionathas liberaudo Dauidem. Pudore, ut quando Sara ne auit serisisses Proprii commodi causa. ut Ananias. Act. t. culpa Peruetis interpretat one,ut 1oann. i. habet Nocendi ,detrah en dique gratia. malo Assentandi studio. Iem. l Praua mentiendi consuetudine. Haec autem posteriora mn edacia qui tum malitiae secum conserunt, praecipuequet ad detractionem, assentationem, nocendiq; studiu specta Lex hae quintuplici consideratione constabit. Mendaces eaelo excludit. Psal. s. A Deo 'eparat,&con iungi t diaboso.
749쪽
Tam e Linguas ad laudem dei, Mad ueritate consecra: tas, conspureat ad gratiam diaboli. .l Fidem humani eo nuictus labefactat . Religioni Christianae probrum inseri , etiam apud ethni eos .iniet qui de me dacia licet humanae leges no puniat,ea in Deus acerii me puniturus erit. Et quamuis hoc praecepto quod uis ad fraudem , mendacium, & quod uis ac circunueniendum testimonium sit prohibitum , quod quiuis pius lateqitur,quodque ex Leuit. I9. colligitur,ubi sic legitur. Non surabimini, neque mentiemini, neq; sallaciter agetis unusquisque cum proximo suo J peculiari rertamen illud mendacium, salsumq; testimonium ha elege prohiberi ur, quod a iuratis in iudicio deponitur ' ut quod omnium sit mendaciorum nocent illimum, quodq; ad nocendum, ad famam , Sc salutemzoximi laedendum, imo ad pro lsus perdendum ip-um etiam innocentem, instrumentu sit parat illimur scuti eonfirmant nobis inter coetera ex Epla, sal aq; testimonia: de Susanna & Naboth Plata. 3. Reg. I. Σ 1 Committitur autem salsum testimonium in iudi-eio sere tribus modis. Perversa interpretatione uerboru, ut quado peruerse interpretabantur uerbumi Christi: Solvite templum hoc, Ioan. 2. Maliciose, aut ex metu inani celando ueri Scilicet M talem, ne scilicet laedatur proximus, cus interim non metuant offendere Deu,& propriam perdere animam. Scienter fingendo, deponendoq; excogitatum mendacium, quale fuit iam ante citatum mendacium contra prophera
Naboth, & castissimam Ioachim con- tu iugem Susannam . Haec quoque salsa testimonia in iudicio quantumali adserant,ex his quatuor noxis p pendi poterit.
Deum, ueritatis auctorem & patronum,l suorum mendaciorum testem & patro
750쪽
t Diuuan maiestatis nome mentiendo pol Nami Iudicem deludunt.&a uera sententia sereda seducunt, ita ut uelis possessoribus debita, adiudicet iniquis, & alienis, & ut pupillos,
orphanos,& uiduas perdat,& iniquos, crassosq; Midas, pauperum bonis locupletiores reddat. In criminalibus uero, ut iudex innocentem atrocissimis torturis dilaniet, aut in digitissimae morti adiudicet. Vide. 3. Esther. quantam cladem Assii eriis rex parauerat populo dei ex falsa delatione assentatoris Ama. Vide quot sacerdotes Domini, & quomodo neci tradidit omnes inhabitatores Nobe asse hiatoris delatio Deog. I. Reg. 2 r. Vide in quot pericula coiectus sui ep cmeus David a maliciosis delatoribus. I. Reg. Zq. Duiusmodi exemplis tum sacrarium pro sanae historia sunt resertissimae, ut non immerito Spiritus sanctus de huiusmodi dilatori b. dicat. Venenum aspidum sub labiis eorum. Pal. I 3.& , Lingua eorsi gladius acutus. Psa 16. Restat nune ut paucula de falsorum testimoniorum punitioni b. dicamus . Puniuntur itaqι salsa testimonia bifariam. In uerbis.l Humana, sciret quisl n scriptis. sit de falsitate, aut i Per abusum.
Qui plura de salso testimonio desiderabit, is iura
consulat,& si cui libeat, is legat hac de re Praxes nostras ciuile. c. I 7Z.ec criminalec. I xiiset. α -Occulta scilicet sine hoIum no-