장음표시 사용
311쪽
elisas aliisque Philosophiae principiis valde consentaneas solutiones praebere .
Primo enim luculenter doceo ex punctis aut lubstantiis extensione carentibus
iste conjunctis, sive disjunctis extensionem oriri non posse q. r a. & seq. &is s. Ont. Inde essicio quod sua veluti sponte fluit , quodque in hae dispuistatione caput est, unumque idoneum omnibus in quam clarissima luce ponenis dis, & intricatissimis dissicultatibus mira facilitate ibi vendis in uno continuo partes actu distinctas distinctione reali maxima non reperiri, ideoque quod lubet unum continuum esse actu simplex & insecabile, ut neque Deus ipse datum continuum in partes secare possit. q. 8Ο. & seq. Cnt. Quia vero perspicuae quam quae maxime , rationes docent dari posse continuum aliud alio minus itiinfinitum 84. & seq. Ont. ex his colligo quodlibet primitivum extensum esse virtute multiplex, immo infinitum, & in infinitas partes sectile non i sum in se , sed quatenus a Deo creari possunt duo corpuscula, tria, quatuor, Iocio, Ioooo &c. usque in infinitum , quae simul sumta sint illi uni aequalia . Ex quo Baetius videre potest de ne celsario admittendam esse Epicuri 1enistentiam de simplicitate de indivitibilitate atomorum, in eo tamen sensu , quo illam sum amplexatus, & alteram de divi libilitate materiae usque in infinitum. Quae duo cum ex .altera parte sibi prorsus adversari Philosophi semper crediaderint, & ex altera observarint evidentissimis rationibus utramque suaderi , primum iis quas 78. Sc ex Leibottianas β. Is s. n. 33. & seq. Ont. & q. 24. n. I.& 3. Psych. protulimus alteram iis aliis, quas exposuimus 83. & seq.ont. caussa suerunt illius ut in Log. 243. n. I7. animadvertimus communis
sententiae in qua fuisse quoque Baetium vidimus lis pra num. 4. quod cujuslibetiententiar defensor gravissimis & lucident i stim is utitur rationibus in eadem persuadenda, sed non potest alterius contrariae rationes smiliter evidentes ullo modo infirmare. Nec pliter esse poterat ; cum enim utraque non solum vera sit, sed etiam este vera esaris limis rationibus conficiatur, qui fieri poterat, ut qui unam tamquam veram defenderent , alteram tamquam salsam & primae eontrariam negarent, hujus alu ri up evidentillimas rationes diluerent λ amisc brem concedo R. lio impostibilem esse extensonem illam in infinitum seca hilem & partibLs reipsi distinclis constantem, quam communiter admittunt qui Aristotelis hypothelim amplectuntur , idque jam doeui citatis loeis iis rationibus quas nec cla usatius nec alii resutarunt, aut propter allatas caussas resutare possunt sed nego impollibilem esse extensonem cujuslibet primitivi corpusculi, tametsi ipsum in se simplex sit & in yrtes insectile. Ipsius enim
rationibus jam cumulate satisfeci in Ont. 78. I seq. & I37. n. I . dum ostendi inter potentiales continuo partes dari quidem distinctionem realem, sed non idcirco esse maximam , qualis inter duas substantias reperitur, partes continui non esse actuales, utpote suis quaique terminis undique non circumscriptas, quemadmodum serent duae laevigatissimae & aequales laminae quae
cohaerescerent; contactum unius dimidii non alius utpote puram alterius corporis ad alterum relationem non mutare internam earum partium naturam, es
ex potentialibus in actuales nequaquam convertere, & alia plura ibi & alibi disputavi , ex quibus Baeliana dissicultatis solutio colligitur. Nam verum quidem est contradictoria convenire in duas unius corpusculi dimidias partes, quia una contingere potest unum corpusculum idcirco esse in uno loco , altera alterum ideoque exstare quoque in altero loco, sed inde non emcitur esse im
312쪽
ter easdem illam realem maximam distinctionem quae Inter duas persecte diis
stinctas substaditias inteν cedit, sed solum aliquam maxima minorem . Quod deo claratur cum ex eo quod contradictoria quoque conveniunt in substatutam 3eaceidens, tametsi distinthione reali quidem sed non maxima secernantur , tum vero ex illa nostra doctrina f. Is T. n. ΙΟ. Onti ex qua colligitur inter disti ctionem realem maximam & minimam dari plura distinstionum realium g nera majora aut minora , prout majus vel minus est distinguendi landame
tum ς proptereaquod quemadmodum speciali quadam & propria distinctione
quae ad nullam ex tribus ab Aristotelaeis excogitatis reducitur, tres SS. Trinutatis Perionae internoscuntur , ita particularis 3c propria distinctio radit in virtuales corpusculi primitivi partes, quarum sundamentum distinguendarum est proprium ac particulare, in eo positum quod unum corpusculum esse potest aequale duobus, tribus, quatuor M. usque infinitum inter se persecte secretis. Quo mihi videor penitus infirmare praecipuam Bauli rationem ' nam quod attinet ad alteram ductam ex eo, quia divisio partes non iacit, sed eas esse supponit, di dum corpus arterius superficiem percurrens infinitas in eo partes designataum. 6. perinde saeit, ac si eas divideret, esset quidem aliquid in ea momen. ti, si aut ponerem corpusculum carere actualibus partibus, 3c limul ipsum in se posse in partes dispesci, aut contactus satis esset partibus ex potentialibus in
actuales transformandis. Nunc vero cum & statuerim atque peripicuis rationibus o secerim necisdivina potentia fieri posse ut corpusculum ipsum in se in paristes distribuatur, Ic planum fecerim contactu qui est pura alicujus torporis ad aliud externa relatio, corpus nulla ratione intrinsecus mutari, quid ponderis esse potest in hae Baeliana ratione λ Homini quidem concedo eam valere ad id ollanis dendum quod infinitae partes in continuo designaritur, & ego quoque tom. II. Phy. Gen. 43 . n. II. eam valide conclusi ad idem essiciendum, & praeser.
tim ad illud monstrandum , quod partes infinite parvae designari queunt. V rum aliud est desgnare partes, auud eas actuales emcere . Nam ex eo quod contactu designantur, non sequitur eas suos quasque proprios terminos, quibus sngulae circumscribantur , acquirere, quod ad partes a riuales esse necessarium docuimus, sed illud unum Deum posse ereare corpusculum aliud aequale illi quam tumuis minimae parti, quae in alio eorpusculo designatur. 13. Quare cum hanc cujuslibet primitivi corpusculi licet extensi actualem simplicitatem & perspisuis rationibus doceam, & clare quoque vindicem ab iis quae contradicuntur, mihi videor eam me posse pro certa & explorata dosendere, praesertim cum inde alia plura colligam, quae obl curissimas atque prete. cipuas Philosophiae quaestiones in clarissima ponunt luce, & multas easque in nodabiles dissicultates facillime expediant, ut docui in tribus Ph3L Gen. -- Iuminibus, ae in his de ro Logica de Metaphysica libris , Sc hic etiam quod attinet ad Sexti 34 Banii dissicultates, sum aliqua ex parte docturus. Nam ex eo quod omne primitivum extensum eorpusculum simplex est & partibus earet actu distinctis, primum collegi nihil esse momenti in ea ratione, quam omnes Phi sophi pio demonstratione obtrudebant in eo conficiendo, quod omne continuum extentum est ejusdem densitatis , in eo posita quod partes, ubi ad proximum contactum pervenerunt, non possunt se magis continsere. Etenim vidi eam salici inniti fundamento , eum cintactus sit relatio inter duo distincta, & partes, quae idii tinctae non sunt, non queant se comingere, idem
313쪽
que nee plus, nec minus, nec proxime, inee remote, in quo dissicultas posita est h. 93. Ont. Hae excussa praejudicata opinione, mihi fuit integrum sentire vim rationum, quae continuum extensum aliud alici densius esse posse suadebant, ct praesertim illarum duarum β. citato, alietius quod uti nullus est definitus magnitudinis gradus, ita nullus est spissitudinis; alterius vero quod contactus duorum corporum esse potest, & contactus in interiori substantia , non in pura superficie perficitur ; cujus demonstratio a me ibi allata & or . Operis de Magnete si evidenter conclusa non est, non. video quid aliud possit evidenter monstrari. Quo constituto cadit prima Baelii ex Zenone excerpta dissicultas di eolligitur sphaeram aut angulum tranguli seu cubi se in inteliorem plani substantiam insinuare, cum fit contactus, atque ideo non in puncto inextensa, sed in parte tribus donata dimensionibus planum ab angulo cubi contingi. q. 7s.
Ont. Quamobrem aio tantum abesse ut, quod statuit Baetius, penetratio eo pusculorum repugnet, ut ea necessario fieri debeat lemotis accidentalibus e pultricibus in interiori corporum substantia viribus 77.& go3. Ont. Huic dissicultati Crousatius respondet contactum inter sphaeram sive angulum cubi, interque planum fieri in puris extremitatibus, quas, ut pote initia extensionis, non repugnat esse inextentas. Haec ratio utcumque solvit diffinitatem, si sphae. ra aut angulus cubi super plano quiescat; at si ponamus eam continuate m veri , & ideo super plano veram lineam latitudine carentem designare, alet ne contactum semper in extremis perfici, & ideo extrema continenter reperiari alia post alia, cum & ipse pluribus locis eam tradiderit veram doctrinam
quam 3c nos pluries inculcavimus, inter unum extremum & alterum rem ex
tensam esse interpositam ὶ Cum is nihil de illa speciatim disseruerit, & ali quin ab antiquis temporibus Philosophi praesertim Scholastici suum contude
rint ingerium, ut aliquod illi solvendae accommodatum elicerent, di in omnes partes se vertantes nihil tolerabile protulerint, ut quidam eo progressi fuerint, ut dicerent sphaeram per saltum a puncto ad punctum transire, id multo magis confirmat meam illam eamque perspicuam respondendi rarionem esse illam
unam quae cum veritate consentit.
I 4. Quo cadit etiam dissicultas n. s. proposita, quia propter allatas a novi his q. 73. Ont. & tom. I. Phys. Gen. 2OI. n. 3 s. repugnat proximus duo rum extensorum in pura superficie contactus , & 1a lium est quod ex praejudieatis eommunibus opinionibus statuit Baetius , ex hypothesi quod exsistat extenso, necessario sequi corpora se posse p xime contingere in pura superficie. Ex dictis enim colligitur alterum ex his duobus fieri posse, ut vel tantisper absint, vel f se incipiunt contingere, hic contactus in interiori substantia πω ficiatur. Quorum primurn mihi alteram suppeditaret rationem diluendae Battia. hae dissicultatis, s q. Αχ. & seq. Ont. &,po. Psych. non ostendissem omnes corporum vires, quemadmodum & animarum , ad ipsorum essentiam ae-xidere . Nam si rationem non habeam argumentorum quibus id enucleate monis
straui, possem in interiori corporum substantia ponere, non accidentalem ut Dei β 3o3. Οnt. &-2o I. tona. I. Phys. Gen. , sed essentialem vim expultricem adeo magnam, quae corporum motum ante extingueret , quam corpora
ad contactum pervenirent. Quo in eventu nihil esset momenti in duabus n. a. expositis rationibus , quibus Baetius arbitratus est se non persuadere sed regere, dari proximum duorum corporum coti tactum. Nam primo mirum videri non
314쪽
debet gravem sphaeram in exigua a plano distantia quiescere viribus gravitati qua deorsum pellitur, & repallionis plani qua sursum, redactis ad aequilibrium, Cum vero colorata illa semita a sphaera rotante relicta posita sit in liquido
corpore illius coloris, quod ante cohaerens eum splina , deinceps cum plano cohaesit, s militer ob easdem rationes statuerem corpus hoc a plano aliquantisper abesse. Quo satisfit duabus Baetii rationibus, & multo magis confirmatur nutilam B.elio caussam fuisse ex contradictoriis , quae proximus in superficie conintactus includit, eliciendi impollibilitatem extensionis. II. Ex quibus eruitur quatenus intelligendasunt quae Crousatius pag. Io8. &seq. de alii ante ipsum aut post iplum classeruerunt de angulo contactus intere irculum & tangentem , sive inter planum & sphaeram. Nam Geometricae demonstrationes supponiant contactum fieri in pura superficie ' quod eum absit a vero, consequitur eas demonstrationes non esse exactissime veras, sed solum quatenus permittit exigua penetratio per spatium aut physice minimum, aut etiam infinite parvum , si quantitates infinite parvae esse queunt Iso. ont. Sed de his quae pertinent ad dissicultates Geometriae, parte i. tom. I. Phys Gen. ex professo tractavimus, & alias etiam disseremus; ex quibus multo Veriore quam praestiterit Crousatius 3c alii, communi hus circa continuum addicti se
tentiis , eruemus solutiones eorum argumen rorum , quibus Sextus, Epicurus , Baetius, Huetius, aliique Scenici certitudinem Matheseos labefactare conati sunt. I 6. Nunc reuertor-ad Baelium , &Flolvere aggredior objectum num. 3. atqueajo, tametsi omnes ante Cartesum creduli flent qualitates sensibiles esse in cortaporibus, quae non sunt nisi animae nc strae sentationes , tamen sussicientem non esse Philok,pho eaussam dubitandi de exsistentia aut corporum , aut extensionis.
Iam enim in Logicis 233. n. o. Sc ieq. t didi, & in Psychologia saepe usurpavi regulas, ex quibus colligi potest , quam lonam Deus nos deciperet in
claris rerum quae extra mentem non sunt, teritationibus excitandis, perinde ac
si extra mentem exstarent, & quando secus. Si enim Deus has excitet sensa tiones , & idoneum providerit medium, quo tu erroris cognitionem venire polis lemus , tune Deus nos non falleret , sed nos falleremus nos ipsos, qui medio ad errorem discutiendum accommodato non uteremur. Sin autem primum praeis staret , nec aliquod ad acquirendam erroris cognitionem medium suppeditasser, tune ipse dicendus laret nos decipere, qui tantam praeberet erroris occasionem,& nihil ad illum cavendum eri Dueret. Primum usuuenire observavimus iam ultis quae pertinent ad apparentem corporum figuram 8c magnitudinem, quia reflectendo ad rationes, quas ex ipsismet sensuum experimentis colligimus, vonire possumus in cognitionem, corpora ex. g. quadrata & magna, si eminus videantur, rotunda & exilia apparere oportere. Hac de caussa in Psych. I 57. ex eo quod anima apparet esse caussa effectrix motuum eorporis, sequi negavi Deum nos decipere, etiamsi talem non esse statuerim, proptereaquod claris peris spieuisque rationibus docui fieri non posse, ut vel anima in corpore, vel coro S in anima operetur. Ex adverso quia sensus omnes clamant esse veras ialluis sensatioties , & nulla perspicua ratione confici potest animam immate. xialem & inextensam in belluis repetiti non posse, idcirco seq. Psyeh. suturum fuisse docui ut Deus nobis imponeret, si verae in iisdem sentationes minime exstarent. Jam vero clarae perspicuaeque a nobis in Psychologia II1.3eseq. expositae rationes monstrant in corporibus sensationes doloris, voluptatis, s Lla ρο-
315쪽
soris, Gloris atque smilium esse nequite. Ergo fiquis eredat easdem in mat ela inveniri , ipsi vitio vertendum in , non Deo , qui ad dispellendum errorem. lumen rationis suppeditavit. At si corpora, vel extensio non exstent, tametsi sensibus tamquam exsistentia videantur, nihil est quod in cognitionem veritatis nos possit inducere. Nam quae una ratio restaret posita in ostendenda e p xum 3c extensionis impossibilitate, ea jam a nobis evidenter sublata est partim q. 2SI. n. S. t. partim I 24. Psychologiae, cum primo adversus Lochium Se Aristotelaeos, Sc deinceps adversus BerkIejum disputaremus. Nam ad rationemihi allatam adversus extensonis possibilitatem responderi non potest, quod Crousatius reposuit ad ultimam Baelianam num. 4. , quam satis resutari ait
partibus partium continui, quae tanto minores sunt, quanto magis crescit num
rus partium in quas continuum intelligitur distributum, & in qua diluenda siquid obscuri residuum est, non aliunde oriri advertit, quam a finitudine menistis, quae infinitum in extensione latens exhaurire non potest. Siquidem citatis locis docuimus in eommuni sententia quod partes continui sint semper exteriissae , tametsi in infinitum continuetur divisio, & nihilominus omnes inter sedistinctae tamquam partes actuales , eam rationem esse prorsus evidentem deis monstrationem impossibilitatis talis extensionis continuae non minus, quam sit evidens adversus Atheos demonstratio impossibilitatis exsistentiae omnium e lium, si quodlibet ens foret ab alio: aliterque solvi noti posur . nisi ex nostra
sententia statuamus prima cinporum elementa esse corpulcula extensa, nullis
.aelualibus donata partibus & prorsus insectilia, tametsi Deus ereare possit alia corpuscula creatis in infinitum minora, quae tamquam ipsorum partex in quasse centur, haberi queant . Quae cum ita sint, constare arbitror futurum esse ut Deus nos decipiat, si eorpora & extenso non exstent, ideoque a divitia bonitate quae nos fallere nequit, perspicuum desumi argumentum Pro corporum. R extensionis exsistentia ia- 17. Sed tae sint satis; venio ad Balii difficultates adversus morum 8: tempus. Ad quas illud universe statuo nullius prorius momenti haberi oportere omnes eas difficultates , quae huc revolvuntur , ut spatium infinitis partibus eonstans finito tempore absolvi non possie dicamus Nam si quis objiceret alia quem ex. g. lon m sanem numero finito pedum pariliensium, nos metiri nota
posse, eo quod tunis, utpote in infinitum sectilis . ex partibus infinitis componitur, omnes responderent id nihil obstare, quia studi funis ex infinitis pamtibus , sive ex finitis coaleleat, etiam pes pariliensis est quantitas ejusdem l .eiei , ideoque ad eumdem sive finitudinis sue infinitudinis gradum attollituria Unde mirum non est, si pes ad funem rationem habeat finitam,& aliquotierure petitus eamdem exhauriat. Iam vero ita se res habet in motu Sc tempore nam tempus non est nisi quidam certus ac determinatus aequabilis motus, quem homines in hoc conuenerunt ut pro communi aliorum motuum me sitra una cum spatio consecto statuerent ea ratione , qua ia explicavimus in
Ont. q. I 23. & seq. Se h. Issia ubi etiam factum elle docuimus , .ut pro hae communi mensura motum solis diurnum nationes omnes posuerint. Quo p sito quid est una hora corpus absolvere spatium milliaris, nisi haec duoe simul haberi, motum corporis per spatium unius milliaris , 8e motum solis per unam vigestinam quartam partem orbis diurni λ Potest ne mirum videri Bilio simul iacipere δc simul desinere motum corporis per unum milliare, δc motum se,
316쪽
ira per I : χο orbitae suae : idque ob eam caussam quod milliare constat parti bus infinitis , hora vero finitis ζ cum tam motus per unum milliare , quam motus per I : 24 partem circuli diurni sint quantitates ejuslem speciei , Ze eodem genere infinitatis , aut finitudinis contineantur λI Quamobrem hoc misti argumentandi genere, utpote prorsus inepto , &nullam habente vim nisi in obscuris motus & temporis notionibus , venio ad illas rationes, quibus ex illo uno, quod partes in infinitum minores sunt in quolibet vel exiguo spatio, colligitur lpatium transiri non posse. Sed ante duo adverto, primum simul ae ollantum est dari posse cujuslibet spatii finiti
- , - ,&c. in infinitum, amplius negari non posse motum & ten
pus esse usque in infinitum sectilia, quia motus & ideo tempus illi respondens durare potest solum per - , per ἱ- , pel , &c. ' quo in eventu possumus
habere motus Sc temporis partes minores atque minores in infinitum, Sc ideo motum δe tempus secari posse constat in infinitas partes eodem sensa, quo etiam extentiam eontinuum secari posse, non ipsum in se, sed in aΙiis ipsis minoribus supra docuimus: alterum est fi spatium constaret ex punctis inextensis, quorum aliud alii proxime succederet, motum suturum esse impollibilem ob eam rationem quam dedimus in Ont. I I9. de Baesius etiam insinuavit, in eo tatam quod corpus eodem instanti foret in tribus punctis, in eo a quo discedit, in eo per quod transit, & in eo ad quod pervenit. rst. His animadversis ajo difficultatem solvi non posse, nis eonfugiamus ad eam nostram doctrinam quam 249. Ont. 3c hic I7- tradidimus. Qua enim ratione adversus Atheos docemus infinita entis summe persecti virtute fieri, ut quamvis inter nihil entis 3c ens intervallum sit relative infinitum, tamen ens a nihilo sui ad exsistentiam transire queat f. cit. eadem conficimus corpus a nihilo spatii ad spatium finitum transire posse , tametsi distantia relative infinita intercipiatur. Siquidem haec tria constituimus, purum motum sine aliquo abistuto quod sit illius ratio sufficiens quodque dicitur vis motrix, exstare non
posse β. 43. Ont. hanc vim a Deo creari debere ex nihilo non minus, quam subis stan riae ex eodem educantur cit. & seq. & 24s. Ont. ac velocitatem ita
esse conjunctam eum tali determinata vi, ut sit illius differentia substantialis& inseparabilis h.3oa. n. 3. Ont. Quamobrem etsi spatium in infinitas partes diavidi possir, tamen non debet obflare quominus corpus a principio ad finem illius transmittat ob infinitam Dei virtutem , qui vim idoneam ad id pra
standum , di cum idonea velocitate creat.1o. Adminiculo hujus vis motricis quae sit accidens ab lutum in corporibus proximo a Deo creatum , solvitur etiam objectum num. 8. Motus enim una cum vi motrice quicum jungitur, est distinctus a materia, tamquam accis dens a lubstantia , de cum denuo exsistit, ex nihilo fit , quatenus in materia greatur Vis motrix quae eum motu tamquam cum sua su bstantiali differentia
copulata est ' Sc cum cessat, in nihilum abit destructa vi motrice. Illi vero axiomati ex nibuo nihil fidi, in nihilum ni revertitur, quatenus pugnare Videtur eum creatione ac destructione rerum , jam secimus satis I7. ut hic necesse non sit perspicuum facere ab eodem non labe ctari quam hic sustinemus, creationem destructionemque via motricis . Quod Bassius addit vir
317쪽
bus quae forent extensae, uti est corpus per quod diffunduntur, & ideo extensiones compenetratae cum extensione corporum haberentur, id nullam vim habet , tum quia non repugnat compenetratio neque in duabus lubstantiis e
tensione donatis q. 73. Ont. tum quia vis est quidem in corpore extenib& circumscripto figura, sed non est extensione & figura donata, & partes non habet nisi in sensu , quem in Psych. ii 8. explicavimus. Quod vero sati se subjungit de tribus viribus quae sint in eodem corpore & singulae suam iamotu gignendo symbolam conferre debeant, satis superqui refutatur ex eo, quod docuimus 27 I. n. g. non tres a Deo creari vires in navi occasione triu corporum, quae in illam in eurrunt, sed unam tantum ejus velocitatis ac diare itionis, quam leges volunt in compositione virium ab ipso statutae.ar. Similiter ope vis motricis solvitur sequens Baetii objectum,& perspicua nullique objecta difficultati traditur definitio motus. Concedo equidem definiri non posse per translationem corporis ab alia ad aliam inanis partem , quia licet vacuum esse possit h. 37. & seq. Ont. non tamen est extentum actu , sed pura recipiendi extenta potentia, nec plures habet partes, a quarum aliis ad alias corpus motum trantire possit ; sed nego definiri non polle per mutati nem situs, ratione habita aliorum corporum . Carletiani quidem hoc pacto deis finire non potuerunt; quia nullam vim a motu distinctam in corporibus p pentes , nullam differentiam invenire Potuerunt inter mutationem situs quae in corpore moto, interque illam quae est in quiescente. Ego vero id praestare potui, qui cum ante statuissem corpora non posse mutare satum, nisi a Deo cre tur vis tamquam aliquod absolutum, quod sit hujus mutationis caussa β. 42-Ont. , definire potui motum per id , quo corpus fit proxime potens contingendi partes alias post alias corporis alterius, idque propter rationem, lea vim motricem quae in eo est . hancque definitionem propter addita ultima verba omnibus & solis corporibus motis convenire naonstravi . Quamobrem ex eo quod bona motus des nitio tradi non potest , colligi nequit motum esse reponendum inter ea quae nis in animae cognitionibus exstare non queunt. 22. Motus circularis difficultas mihi negotium facessere nequit, qui ex natu ra vis 3.3O2. n.4. Ont.& hic. h.χ t. clarissime collegi quemlibet motum esse de re per lineas rectas saltem quam tu invis exiguas, aut etiam infinite parvas, si quantitates infinite parvae ege possunt. Nam in motu recto lingulas corporis moti partes eadem velocitate cieri nemo non videt. Qua motus circularis ex lineolis saltem infinite parvis minime compositi possibilitate negata, planum est nullum esse momentum in ea ratione qua Philosophi contra Zenonem coninficere se posse putant dari possie motum continuum alium alio velociorem, ducta ex eo quod dum solidissima sphaera in gyrum torquetur, omnes partes temper moventur, & nihilominus remotiores a centro majorem prae propioribus velocitatem habent ; idque jam docuimus =.3oz. n. s. Ont. Quamobrem n cesse non fuit aut Zenoni confugiendi ad inflexionem partium solidissimae lphaetae, aut flauio hanc responsionem infirmandi experimento inagnae rotae in o
bem convert, , eujus radii ad sensum recti permanent ; quod fieri non posset,
si pars summa radii centies majori velocitate, quam pars centro propior cleretur , & tune minor secundae velocitas ex pluribus & longioribus morulix ialententia Zeno, is penderet. Dico itaque adversus Baelium unum motum conati nuum esse posse monstrari alium alio velociorem II 7. Ont. propter Caia
318쪽
dem rationes quibus eonfeci q. s I. Ont. unum continuum extensum esse posse aliud alio densius ; cumque haec major aut minor velocitas sit una ex substantialibus vis motricis differentiis, quemadmodum major vel minor denis sitas est una ex tribus substantialibus extensi continui, rationem a priori inisternam 3c a partibus distinctis continui aut permanentis aut successivi petiis tam non esse quaerendam a Baulo ob eamdem caussam propter quam Is 3.onti adversus quoidam Leibnitianos ostendimus non esse invelligandam exten- sonis ipsus , ductam ex eo quod extensionis, utpote primitivae & substantialis essentiae,& idcirco substantialium ipsius differentiarum ratio interna non est. 23. Quibus constitutis venio ad anteriores n. s. & seq. difficultates, quas sum praetergressus, ut posteriores cum doctrina superius tradita valde connexas
in antecessum resutarem . Quemadmodum in uno continuo extenso permane
ti nullae sunt partes actuales inter se distinctae, quarum aliae alias contingunt, ita in uno continuo successivo, qualis est motus,& ideo etiam tempus a m tu nequaquam villinctum, saltem in minimis partibus q. II 2. Ont. nullae sunt hae discretae partes, quarum aliae aliis proxime succedere dicantur. Quemadmodum enim contactus est relatio quae plura distincta desiderat , ita successos militer est relativae naturae, Ze idcirco inter plura intercedat oportet. Et quemadmodum extensum intelligitur habere in potentia partes extra partes quae se contingant, eoquod confruere Potest duobus, tribus, quatuor &e. di Ninctis extenta ' ita motus percipitur an simili 'potentia habere partes extra partes quae sibi vieissim succedunt, eoquod unuS motus continuus , ex. g. peronam lineam , potest esse aequalis duobus distinctis sibi succedentibus , quorum snguli snt per dimidiam lineae partem, tribus , quatuor, quinque &c. quorum singuli per tertiam lineae partem, per quartam , per quintam dcc. perficiantur. Sic explicatis motus & temporis partibus, ipsa per se cadit Baesii di meultas, Se
apparet continuatam rerum successionem ex momentis in proprio sensu acceaptis non componi, sed ex partibus ira in potentia successinis, ut singulae posis snt aequivalere duabus, tribus , quatuor dic. vere distinctis. Et sane I 33. Unt. jam docuimus nullum dari tempus in sensu absoluto praesens, dc initanssve momentum in proprio sensu acceptum non esse capax , ut in eo aliquid fit, moveatur, 3c vivat, sed solum ut incipiat, aut pergat, aut desinat esse, moveri 3c vivere . Ex quibus colligitur iis potius qui haec inficiantur, esse inurendas notas, quas Badius aliis inussit. Colligitur etiam responsio ad se quentes dissicultates, quarum vis in eo posita est, ut spatium motu percuris rendum sit in infinitas partes sectile , non vero tempus . Nam quod statuitur
de impossibilitate infiniti numeri partium continui quod habet primam & ul. timam , jam in ontologia solutum est ε. x q. ubi ostendimus cum infinito
relativo pugnare quidem terminos internos , non autem externos: ut nunc mitis tam corpustula ex quibus omne extensum constat ,' esse numero finita , eaque
singula esse veras simplices partes, si ipsa per se considerentur. Unde magis liquidum fit, quomodo corpus motum percurrat primam & ultimam alterius
corporis partem , quin ad commentum punctorum inter partes extensas interis positorum confugiamus II 6. Ont.
24. Venio ad ultimam difficultatem n. II. expostam , quam esse gravissimam statuo in aliorum sententia, tum eorum qui vacuum esse posse negant, tum eorum qui a firmant, nullam in mea. Nam qui vacuum esse posse in fi .
319쪽
ciantur , pHmum adversantur illi evidenti rationi , quam ex persecta inter parietes cubiculi & eorpora intercepta distinctione deduxi s 7. Ont., MBaelius ipse colligi quire vidit; deinde ipsam illam pro qua digladiantur , totis
lunt. de medio possibilitatem motus, qui sine inani inter corpora interposito esse nequit' citando. Negat quidem Crousatius, & cum eo multi alii , id adhuc
fuisse monstratum , & assentior, sit animum advertamus ad solas Newtonian rum aliorumque rationes , quibus homo aliique non pauci sic rei pondent, ut pro certis demonstrationibus venditari non possint . Inficias tamen eo de ratione , quam ego astrinxi I 3s. I 35. tom. III. Phys. Gen. quam ex certis
principiis perfectae primitivorum soliditatis, & impossibilitatis cujuscumque
divisonis collegi. Nam quae duae rationes ad ostendendam motus absque inani possibilitatem , a Crousatio citato loco asseruntur, eas ego facile ostendo nullius esse momenti; primam enim, ductam ex eo quod politissimae superficiei sphaera, intra politis liniam concavam alterius corporis superficiem conclusa, in Drum torqueri potest sine adminiculo vacui, non suadere quod auctor vult, supra conlaei, cum impossibilitatem motus in linea curva, quae ex lineolis re inctis non constet, ostendi . Qua impossibilitate posta, s lphaerae & corporis sphaeram continentis superficies sint persecte curvae in eo sensu , ut neque ininfinite exigua plana contineant, nullus esse poterit motus, proptereaquod eκ altera parte esse nequibit nisi motus per e circularis. & ex altera hic m tus est absolute impossibilis; sin autem ex planis saltem ii .finite exiguis sua perficiebus constet, nullus pariter esse qui bit ex desectu necessariae a centro sphaerae usque ad medium cujuslibet plani concavae superficiei distantiae. Siquidem distantia a centro li haerae ad angulum unius plani tum sphaerae , tum concavae superficiei erit major distantia ab eodem centro ad medium plani ejusdem concavae sit perficiei, atque latus illud sphaerae quod ante motum in.
currebat in angulum concavae luperficiei ad omne vacuum excludendum, non poterit proximum planum ejusdem percurrere , eo quod brevius fieri deberet,
quod pugnat cum persecta sphaerae primitivae de qua hic agimus, soliditate.
Quamobrem hic motus in gyrum esse nequit sine interposito vacuo : ut nunc taceam, si talis sphaera in orbem torqueretur, dum corpus contentum quiescit, sutura esse parva inania in angulis concavae superficiei, toto illo tempore, quo anguli sphaerae plana percurrunt. Alteram autem duclam ex eo quod si planum duobus momentis ex. g. lecum . deferat per spatium sex pedum corpus ipsi
impositum versus orientem, & naanus in contrariam partem talem cum corinpore communicet vim , ut eodem tempore sex pedes versus occasum conficere debeat, corpus illud vere movetur, & nihilominus in eodem immobili spatio perseverat, miror usurpari ab eximio Geometra & Mechanico, qui scire debebat, quod ad hoc infirmandum objectum Io7. Oct. respondimus ,
in praelato eventu aequales & omnino contrarias vires motrices haberi, & corpus duabus aequalibus atque omnino contrariis percitum viribus moveri non posse , quia vires contrariae & aequales se vicissim perimunt, ideoque perinde est, ac si dictum corpus nulla prorsus vi cieretur. Cum ergo & evidenter Cistendamus sine mani motum esse nequire , & allatis in contrarium rationibus luinculenter satisfaciamus, certit sima est illa major, qua in Bavius assumsit n. II. enuntiatio : si forit motus , spatium vacuum exstarex.
23. Quamobrem venio ad minorem, atqui spatium vacuum es imposse bile,
320쪽
3c ad rationes quibus eadem suadetur. Sed antequam eas diluam , adverto in hac de vacuo deque continuo dii putatione duo rationum genera a Scepticis &a Baesio usurpari: unum earum quae dici possunt negantes, quaeque positae sunt in dissicultate percipiendi aliquod ex iis, quae a dogmaticis clarissime demonis strantur ; alterum earum quae appellari queunt a jentes, & magna perspicuitate ostendunt quidpiam quod a primis assumitur . Priini generis est illa Baetii sub finem num. 4.' eum enim summa perspicuitate conficiatur dari posse ex te sum aliud alio minus usque in infinitum, certum ei, in quolibet vel minimo spatio eontineri poste corpuscula extenta numero infinita saltem potentia, eaque Baetii contraria ratio non est posita, nisi in dissicultate clare percipiendi qum modo id fiat, 3c tantam tot particularum exilitatem, ut omnes simul conjum Oae valde exiguum spatium occupent. Secundi vero generis sunt illae, quibus
emcitur, si extensum ipsum per se in infinitum secari possit, partes i psius es.se infinitas ct actu distinctas ante divisionem; si omnes partes sint actu distinctae, prima corporum elementa dari non posse IS 3.& 23 I. n. 8. orat. dc primam ea tensonis rationem repeti debere a partibus, eo quod distinctae sunt, & nihil minus repeti non posse neque a partibus extensis neque ab inextensis ei lato
ont. & alia hujusmodi clarissime ex perspicuis Philolophiae principiis colligi, quemadmodum supra vidimus & in Οnt. Quod attinet ad primas, non improbo rationem Crotiistii , qui saepe docet ea quae clare percipiuntur ae deis monstrantur, non esse neganda aut in dubium revocanda , eoquod non omnia
quae cum iis sunt apta & connexa , smili perspicuitate perfunduntur; mirumque videri non debere si res quae infinitum attingunt, quales sunt quae pertunent ad inane & ad continuum, a nostra mente finita comprehendi non possint. Quam rationem ego quoque sequor in explicanda ratione qua corpus a principio spatii ad finem pervenit, eoquod est eadem ac illa , qua per infinitam Dei potentiam res a nihilo sui transeunt ad exsistentiam , tametsi inter non ens & ens intervallum sit relative infinitum num. Ist. Nec adversarii aliquam habent contradicendi rationem , eo quod rationes prorius evidentes obicurari non possunt ab iis, quae solum ericiunt rem esse captu dissicilem. At quod attinet ad secundas, nec Crous alii , nec Peripateticorum mihi ratio probari potest, dum evidentibus rationibus, quibus Sceptici quidpiam suadent , respon. dent dissicultatem in eo positam esse, quod cum agitur de infinito, res est nimis captu dissicilis, aut opponunt inexplicabiles & obscurissimas rationes, quae contrarias evidentes infirmare non possunt. Quamobrem mihi esse necessarium duxi aliam tenere viam , quo Scepticis possem justam tuarum dubitationum causiam eripere. Quod dum exsequutus sum. comperi quod supra docui n. Iet. multa ex iis quae hisce perspicuis rationibus conficiuntur , exi istimata quidem fuisse alia aliis advertari , quod unum fuit caussa & origo omnium in hae materia errorum . & illius communis opinionis , quod singulae seElae ad suas qumque confirmandas lententias clarissimis utuntur argumentis, non queunt autem
contrariarum pariter clarissima argumenta ullo pacto infirmare; sed reipsa mirifice cohaerere ut citato loco & in Ont. tota dii putatione de quantitate feci perspicuum . Simile vero contingit etiam in quaestione de vacuo ; perspicuis firmitaue rationibus docetur vacuum esse possibile, immo rei pla constare in haererum universtate, in qua corpora perpetuo cientur motu, qui eri non potest
sine aliquibus saltem exiguis interjectis inanibus locis. Non minus perspicuis T. IV. M m ac