장음표시 사용
91쪽
I ABULA CONTINENS VRSAE MINORIS,
siue Cynosurae Stellarum nomina, longitudines, latitudines atque magnitudines, quae a Zodiaco ad ii lius polum Boreum vergunt.
93쪽
94쪽
Catholici definitione, de Usu. Lib. V. 39
REducas eordam fisucialem super gradum solis tui presentis diei in Zodiaco fiduciali, di
accommoda ipsum Zodiacuin super lineam meridianam Coelati O T. Deinde hora, in qua Sol meridiem ascenderit accommoda instrumentum ad quatuor mundi placas orthogonaliter erectum S relicto eleuationum arcu libere discurrere, tamdiu eleua, aut deprime Archia horarii sinum cui arcus graduum eleuationum vnitus est, quousque videris radium solarem per amba pinnicidiorum cordae fiducialis foramina pertransire,quo habit cito cornu lunellulae capias eleuationum arcum quia gradus, quem lunellulae apprshenderit cornu , ipse erit tuaeeleu,
tionis polaris gradus. Vide hanc operationem in Anaglypto figurae A, sub cap. 13. lib. 4.
ANtequam ad vertiealium horariorum sabricam deueniamus, quot sint horum genera os dere non erit ingratum. sexdecim ergo genera tantum modo elle, ex Archihoroscopi no stri fundameto facile eoniicitur,ex quih.quatuor appellabimusca in alia siue orthogona sub octo uerh decliua plurima alia declinatia quatuor radem rectangularia vocitabimus. Orthogona,sue cardinalia sunt illa,quae orthogonaliter quatuor orbis puncta cardinalia respiciunt ori θ-tem videlicet,occidentem meri/iem &septentrionem Sideo lacrologium recte relpiciens orietem,orientale:Occidentem occidentalesineridiem,itieridionale:&septentrionem, septentriona se appellabimus. Declinantia uero haec sunt,primum meridionale orientale, secundum meridio nate occi/entaleitertium orientale meridionale,quartum Orientale septentrionale quintum septentrionale orientale, sextum septentrionale occidentale, septimum orientale septentrionale, octauum occidentale scptentrionale sub hoc autem numero octonario post2 esse omnia alia Horologia deelinantia,sue sint orientalia siue occidentalia sue meridionalia, si e septentrionalia. Bectangularia tandem sunt illa,quae inter duo qusque cardinalia iuste sub declinatione s. graduum cadunt, quae a nobis in declinatorio sun/amenti sub numero. s. his uerbis. AN Gu L. AER ECF. notata cernuntur: sedas modum raro, vel nunquam inueniuntur parietos, qui ansulum 4s. declinationiste fierespiciant, imo neque qui faciem suam habeant eardinalem sue orthogonam, is sorteconsulto si rent. Caeterum omnialior logia verticalia ab his declinantia sub eisdem omnino genetibus inueniantur nectae est.
Gm ergo, amicissme lector super aliquo pariete oroqogium selineare uolueris,accipe Archil, o copum nosseum, di inclicem basis subdentem, ac respondentem faciei instrumenti reducas super lineam 3 .punctum scilicet septentrionis sicque instrumentum ad quatuor mundi cardineas plagas sicio magnetini eompassi erit accommodatum cum quo accedas ad parietem in aliqua parte longo ab aliqua crassa Transenna senes, vel Podio ferreo; aut aliquo alio crasso ferro & consdera satus fundaWenti ipsius instrumenti muro magis paralleium, qst quidem parieti adhaereas & ibi manu sinistra sortiter tenendo calcandoque sundamentum parieti, de, tera manu circumuoluebasm afl hanc,uel ad illam partem quousque magnetinus compassus supelumbram suam iterum reuertatur , cuius gratia basis ad quatuor iterum mundi plagas appareat accommodata: qua frinata respice super quem ex gradibus index versus parietem se accommodauerit,quia ille erit graclus declinationis tui parietis, super quo ipsa basis,& indes ne amplius de loco,& gradu illo neque ad pilum demoueri valeant officio cochleae firmanda sunt. postea cornu lunellulae capias gradum tum potatis eleuationis, uel iam captum, super arcum eleuationum inuentum,firmiter mingas ne amplius usque in finem operis demoueri possit. Deinde super aliquo scamno e regio ne styli Archiliores pum tuo accommodabis ingenio, tali quidem artificio,' diligentia, ut acumen ipsus styli pertingat usque ad inuisibilem centrum A. Zodiaei
horarii, Ripsum instrumentum offeto restifici, de medio senestreJla pendentis, stet ad angulos G 3 icci s
95쪽
te seretium , D latus fundamenti, versus parietem porreiqum,st ipsi parieti paralic)si, quod, vel circini aut normi, vel gnomonis ossicio diligetissmi probare poteris His adamussim uantita
quatuor cochlearum, vel clauiculorum aurichalcheorum ossicio superstamno firmabis insten mentum per quatuor angulorum soramina standamenti ne ad pilum quidem in operando illud amplius demouere ualeas:imo ne structurae solari una, dum hinc inde, sciat opus fuerit, super illud deambulare oportuerit,tantillum incuruari possit firmiter accommoda, tum etiam ne Archi
horarium ab acie styli deviet.
Esrologium nenicalesiae β ανὰ nutrime dellius, s aῖνο sit meridionale,super pariete tori Dii in isti faciliter delineare. Cap. XXI.
PAratis omnibus, quae supra diximus, circumuolue mobile horologium, quousque hora meridiana tropici Capricorni, quae tuae polaris eleuationis competit meridiano ut exempli gratiamneths sub eleuationi poli grad. s. est hora 19. D 3 o super lineam meridianam Τ. ue
sus septentrionem perueniat,' dum circumuolues Horologium , altera manu, ad cautelam, in frumentum firmiter teneas ne tantissum moueatur Ae loco suo. Hoc facto, uerte Alam Zofliaci
horaiij uersus occidentem,ct acumen illius uersus orientem super a . horam mobilis horologij, tibi firmiter stante per caprii soramen respice,uel traducito flum & fac ut radius uisualis, uel Mium transeat inter aciem styli,& centrum Zodiaei usque ad patietis contactum,super quo facito punctum.At fi 14.horam habere nequiueris,uertas Alam paululum uersum te, & angulum Zodiaci ruersus parietem super horam a .mobilis horologij, ubi firmato Zodiaco, per eundem ite tum respice caprii solamen,& per aciem styli,& ubi in pariete peruenerit radius tuus visualis nota punctum horae 13.Capricorni,quo quidem ordine, reducendo Zodiacum singillatim per re liquas horologii mobilis horas quas in eo pariete habcre poteris, reliqua horaria illius notabi tropici puncta. His expeditis pro notatione horarum aequinoctiorum,retrorsum circumuolue mobile horologium quousque hora meridiana, quae est 18. super praedictam meridiet x perue nerit lineam,deinde reducas angulum Zodiaci super horam et .vel a 3.uel et 1.M. quas ex mobi li horologio ad parietem notandas,& delineandas, ut supra habere poteris. Quo facto, circum Nolue iterum mobile horologium usque dum hora meridiana Cancri uti Venetijs cst i5. de b) super praedictam meridiei notam T. septentrionalem peruenerit,deinde reducas,ut prius,angu-aum Zodiaci per singulas horologii horas semper pro iciendo per soramd Cancri, di inter acie styli,& centrum Zodiaci,&ubi radius sisualis peruenerit super parietem notabis puncta horaria, qtas posequam perseeetis,terna uel bina in unam officio reguli rediges lincam,suos sub unaquaque describendo horarios numeros. Reliqua quae magis ad horologij decoris complemeneum speciant,tuo perficies ingenio .
CATA GLYPHA ARCHI HOR Os COPICherubici Catholici ad Horologia horiZon talia, &quo-uismodo meridionalia verticalia delineanda in prospectu exposita.
97쪽
Heresu a uenieada septentrionalia cardisalia, uel olliqua sub Praeta et utlane grad. 4 s. ante Ibit in aeuum acillime delineare. cap. XXII.
ACcommoda Archihoroseopum ante faciem parietis ut supra dictum est, ae s horologia
uelles delineare meridionale,nempe cum sacie uersus septentrionem , &cum dorso versus meridiem,sive recie eueniat, ut supra,magnetis oscio,sive oblique, iuxta parietis inclina tionem. Deinde reducas horam metidianam Cancri super lineam T. uersus septentrionem, Bdepressa ala Zodiaci uersus terram , angulum uero eius uersus parietem super horam et . vel 23. uel dia. vel 2I. lc. Postea respice per inferioris tropici foramen, vel exiendas flumde ipso foramine per centrum Zodiaci adeontactum parietis transeunte,& nota ea puncta,qus eae illa orientis parte pro horis pomeridianis habere poteris: quo facto, uerte angulum Zodiaci Dersus occasum super horam nonam , uel decimam uel undecimam, &c. ' offcio sit, vel radij visualis, superficiem Zodiaci, & lineam tropici radantis, & per centrum ipsus Io diaci in parietem transeuntis, ibi nota puncia horaria. Demum reducas horam decimano ctavam. quamqui noctiorum tempore semper est meridiana) , & operare ut supra. Sicque sacies de horis capris, reducendo ui3elicet horam decimanonam,& 3 . super meridiei lineam T. versus septentrionem , possea Zodiacum per singulas horas mobilis circumduces ho rologii & filum produces, uel radium uisualem , ut supra abunde diximus, protrahes de Zodiaco ad parietem. δirrum in par ete forintvinali pol heraruit diserjimem ad angulo, γ mi
Postquam perfeceris notare in pariete omnia tum tropicorum tum aequinoctiorum puncta stante adhuc instrumento in loco suo ) infige clauum, vel stustum ligni in pariete dire cie super instrumentum , equo filum cum perpendiculo demittas habente cuspidem, quam in Zodiaci horarij centro di salice reducere satagito, qua cuspide firmata, remoue instru emtum &protrahe lineas horarias; quibus persectis, stylum officio gnominis consilito ascuspidis perpendiculi contactum quod reo orecte operatus fueriso ad rectos apparebit angulos crectum. Protrahe etiam per styli centrum lineam horitontalem, a qua tantummodo versus terram lineas delineabis apparentes & crassas pro euius exemplo sumito de lib. VII. figura sub cap. io in uersam, in qua tria in unum continentur horologia recta,sue cardinalia,nepe meridionale horiaontalcimeri3ionale uerticale, &septentrionale verticale, quo continctur inira BAD αCI inversa tamen figura. Arnilinoso ni iasογstigia uessentia soleat I alia des munda postshii in Laeem alio
modo 2 stiperiore accommodare . eap. a XIIII.
Possumus hoe nostro pro delinean Θis septentrionalibus etiam alio modo uti instrumen to . Primum igitur sylum ad angulos rectos consigito in pariete iusta exemplare Ca ta yphi B, inueris figurae pro ut ipse tituluς his indicat uerbis PARIES SEPTEN TRIONALIS. Dcinde in pariete directe super sylum confige paxillum , sue frustum ligni satis crassum excedens sγli prominentiam sere medio palmo, S a foramine syli distantem ad quantita cin Hassilabri quantitate longitudinis cochleae in capite hastilabri in medio pysidis infitiae escepta; eoqiuod ipsa cochlea tota sit in ligni frusto terebranda , quod est, a centro Zo iaci horarij ad cochleae cum hastilabro coniunctionem. In hoc ergo ligni paxillo totam terebrare oportet cochleam hastilabri nequaquam es base sue pyxide, seti tantum esundamento esti acti) tali quidem diligentia , quod centrum Zodiaci adhaereat aciei styli, di instrumentum sversa facie ad parietem ) oscio magnetisi compass. in pysidis sundo intrin
secus accommodati, ad quatuor mundi plagas directum, totum de ligno ante faciem styli est datice pendeat, de qua rectitudine certificaberis, vi perpendiculum rectificum de medio sene stellae videris pend niem suum obtinere locum, & maverinum compassim suam cooperire
umbram, & centrum Zodiaci aciem sueti iisdatice simul occupare uidebis. Deinde horas mobilis
98쪽
Catholici definitione,&Vsu. Lib. V. 4 i
hilis horologii meridianas tam Cancri &aequinoctij, quam Caprij super lineam meridianam
T. reducito: & Zodiacum horarium nempe Alam eius semper reclucen/o uersus terram, aciem uero versus parietem) circumuolue singillatim super singulas, quas habere potueris,
horas , notando in pariete antemeridianas uersus occasum, pomeridianas uero versus ortum, radij uisualis, uel sili protracti officio, per centrum Zodiaci, & aetem styli iam inspectas eodem quo supra diximus modo , puncta in pariete obsignando, de qua quippe delectabili operatione magis praeitcando quam legendo certificaberis . A quorum diciorum faciliorem intelligentiam, secundum diuersos Archilioroscopi usus, quae iam super Zodiaci Anaglypto A. uerba descripsimus, nempe PRO ME RI DIONALIBVs, di illa in- uersu. PRO SEPTENTRlONALIBUS. in ZoAiaco uero horario Anaglypti B.
deseripsimus ORO HORI ONT ALIBUS , de illa insessa PRO VERTI CALI
B V s. ad quorum uerborum rectam intelligentiam, & ad instruinenti usum , uertenduna, consderandum utendumque est ipso instrumento, quemadmodum ctiam illa, ut diximus,
tectorem uidentur reddere cautum. Furietes tin m Aonales, an septentrionalis sint agnoscoe . cap. XXV.
commoda indires basis super lineam meriaianam sundamenti , indicem scilicet saciei
Archilioro opi uersus septentrioncm, dorsi vero indicem versus meridiem , di admoto sutidainenti latere , parieti magis accedente , siue respondente , uerte basim paulatim donec magnetinus compassus suam occupet umbram, qua firmata, si index Septentriona
iis, ab integra quaria periphaeriae graduum que . T. 4 s. hoc cst , tib angulis rectis orien tali, vel occidentali septentrionalibus numero in s. notatis) non exierit, paries aut crit meridionalis rectus, seu carsinalis modo in ex lineam diametralem meridionalem sundamenti possideat) ; vel ex obliquis, nempe vel meridionalis orientalis, uel meridionalis oe cidentalis. Eadem ratione intelligas uelim de septentrionalibus , quia si index meridionalis non exierit ab angulis Australibus 4s. numero notatis .ct recte collocauerit se super linea meridionali, tunc paries septentrionalis erit rectus , idest cardinalis i si autem index. non pratoriens tamen binos Australes numero ψ3. )Hiscesserit ab ipsa linea diametrali meridionali uersus ortum uel occasum , tunc paries erit uel ex septentrionalibus orientalibus vel ex septentrionalibus occidentalibus . Si uero indeὰ ab ipsis numeris 41. magis versus ortum,aut occasum exierit, tunc paries erit uel orientalis meridionalis, uel orientalis septentrionalis: aut occi/entalis meridionalis, aut oecidentalis septentrionalis, scut in lateribus ostenditur sundamenti. Φιhihora vi ostio mulosa sorhontusa δεynerae . cap. XXVI. STrato lapide parato, & in eo stylo ad angulo, rectos erecto, fige in terram Arcum circuli crass, quo lacum mustarium circumstringere soleinus . in cuius medio super aciem syli instrumentum osscio cochleae perpendiculariter infigas inverse , tali quippe dilige, ita, quod centrum Zodiaci horarii, ut dixi, ad aetem styli pertingat amussim. & ipsum in frumentum ad quatuor mundi plagas, o scio magnetis , in fundo pyxidis collocatae, accommodatum appareat. Quo parato, re licito horas mobilis horologii , tropicis, 'squinoctus deseruientes, meridianas e regione lineae meridiana, tum videlicet eleuationi inscruuientes,& conuersa Zodiaci horarij Hlauersum te, angulo autem acuto uersus terram , per radios uisuales, uel per fili extensionem a tropicis,& aequinoctiali per centrum Zodiaci ad pauimentum protracti, notabis puncta horaria super uratum. Hac etiam rege intelligas protrahensa esse lineamenta horarum a meridie, dia media noete , circumducendo uidelicet Zodiacum per horas super limbo Archilio oscopi sistributas. Poteris hoc instrumento uti ctis in recte, nempe eodem modo quo uteris ad meridionalia uerticalia horologia componenda, &post iactatis punctis, ct lineis horareis extensis,poteris stylum erigere super stratum hoc mo
99쪽
do, antequam e prato semoveas instrumentum accommo3a perpendientum pendenteQde illo, euius flumen daedalice seriat centrum Zodiaci horarii, quo habito ac firmaro, re moveas Instrumcntum , & ad contactum aciei praedicti perpendiculi stylum erigas ad an, gulos rectos cum plano horologii. Reliqua uero, quae ornamenti gratia fiunt, tuo compleas ingenio.
Cherubici Catholici ad Horologia septentrionalia verticalia, etiam quouismodo declinania 'tia, delineanda.