Sancti Aureli Augustini Opera

651쪽

De eiu ita te dei lib. XXII. c a p. 8.

0pi 800pus tunc Ugalensis, beatae mem0riae Saturninus, et presbyter Gul0sus ac diae0ni Carthaginensis steclesiae; tu

quibus erat et ex quibus 80lus est nunc in rebus humanis iam episc0pus cum h0n0re a n0bis debit0 110minandus Aure-5 lius, cum qu0 rec0rdantes mirabilia 0perum Dei de hae rosaepe c0nl0cuti Sumus eumque ualde memini880, qu0d 00mmem0ramus, inuenimu8. Qui cum eum, sicut 80lebant, He8pere uisitarent, r0gauit 00s miserabilibus isterimis, ut mane dignarentur esse praesentes Su0 funeri p0tius quam d0J0ri. Tantus 10 enim eum metus ex pri0ribus inuaserat p0enis, ut se inter medie0rum manus n0n dubitaret esse m0riturum. C0 80lati

sunt quin illi et h0rtati; ut in D 00 fideret eiusque u0luntatem uiriliter ferret. Inde ad 0rati0nem ingressi sumus; ubi n0bis ex m0re genua figentibus adque incumbsentibus terrae ille se 15 ita pr0iecit, tamquam fuisset aliqu0 grauit0r inpellente pr0-

stratus, et c0epit 0rare: quibus m0di8, qu0 adlaetu, qu0 m0tuanimi, qu0 fluui0 lacrimarum; quibus gemitibus adque singultibus subcutientibus 0mnia membra eius et paene intercludentibus spiritum, quis ullis explieet uerbis 8 Utrum 0rarent 20 alii nee in haec 00rum auerteretur intenti0, ne8ciebam. Εg0 tamen pr0rSUS 0rare n0n p0teram; h0e tantumm0d0 breuiterili 00rde me0 dixi: 'D0mine, quas tu0rum preces exaudi 8, Si has n0n exaudis γ' Nihil enim mihi uidebatur addi iam p0880, nisi ut exspiraret 0rand0. Surreximus et accepta ab episc0p0que bensidieti0ne discessimus, r0gante ill0 ut mane adessent, illis ut aequ0 anim0 esset h0rtantibus. Inluxit dies qui metuebatur, aderant servi Dei, sicut 80 adfutur08 esse pr0miserant, ingre8Si sunt medici, parantur 0mnia quae h0ra illa p08cebat, tremenda ferramenta pr0feruntur adt0nitis suspensisque omnibu8.30 Eis autem, qu0rum erat mai0r auct0ritas, defectum animi

10 et e 20 necne auerteretur e0rum p 22 8q. exaudeS-eXaudes 9 25 adessent om. e 29 serramenta illa p

652쪽

S. Aurelii Augustini

eius c0nsolando erigentibus ad manus Secturi membra in lectulo c0np0nuntur, 80luuntur n0di ligament0rum, nudatur locus, in spieit medicus et Secandum illum sinum armatus adque int0ntus inquirit. Scrutatur 0culis digitisque e0ntreetat, tentat denique m0dis 0mnibus: inuenit firmissimam cicatricem. Iam laetitia illa et laus adque gratiarum acti0 miseric0rdi set omnip0tenti De0, quae fusa est 0re 0mnium lacrimantibus gaudiis, n0n est c0mmittenda meis uerbis: c0gitetur p0tiusquam dicatur. In eadem Carthagine Iun0centia, religi0sissima semina, deprimariis ipsius diuitatis, in mamilla cancrum habebat, rem . sicut mediei dicunt, nullis medicamentis sanabilem. Aut erg0 praecidi s0let et a c0rp0re separari membrum ubi nascitur, aut, ut aliquant0 diutius h0m0 uiuat, tamen inde m0rte quamlibet tardius adsutura, secundum Hipp0eratis ut ferunt sententiam 0mnis est 0 mittenda curati0. H0e illa a perit0 medie0 et suae d0mui familiarissim0 acceperat et ad 80lum Deum se 0rand0 00nuerterat. Adm0netur in 80mnis pr0pinquante fas ulla, ut in parte feminarum 0bseruanti ad bapti-8terium, quaecumque illi baptigata primitus 0ceurrisset, Signaret ei l0 eum sign0 Christi. Festit, c0nfestim sanitas e0nsecuta est. Medicus sane, qui ei dixerat ut nihil gurali 0nis adhiberet. si paul0 diutius uellet uiuere, eum inspexis Set eam p08tea et SaniSSimam c0nperisset, quam prius habere illud malum tali in Specti0ne cogn0uerat, quaesiuit ab ea uehementer quid

adhibuisset durati0nis , cupiens, quantum intellegi datur,n0880 medicamentum, qu0 Hipp0 cratis definiti0 uinceretur. Cumque ab ea quid factum esset audisset, u0ce uelut c0ntem nentis et uultu, ita ut illa metueret, ne aliqu0d c0ntumeli01 c0nsolando, in marg. csulendo, e 6 et grat. p atque Omnip0t. e 10 in marstine: de cancro curato, g 14 homo diutius u 15 qualibet pl6 ut a perit0, ut in. 2 superscript. e 17 responsum acceperat α et

ante ad solum erasum e ut ad solum Deum se or. conuerteret p

653쪽

De ciuitate dei lib. XXII. c a p. 8.

sum uerbum pr0Drret in Christum, religi 08a urbanitate resp0ndisse fertur: Tutabam, inquit, magnum aliquid te mihi fuisse dicturum.' Adque illa iam exh0rrescente, m0x addidit: 'Quid grande sedit Christus sanare cancrum, qui quadriduanum 5 m0rtuum suscitauit γ' Η00 0g0 cum audissem et uehementer st0maeliarer in illa civitate adque in illa pers0na n0n utique 0bseura saetum tam ingens miraculum sic latere, hine eam et adm0nendam et paene 0biurgandam putaui. Qua0 cum mihi respondisset n011 Se inde tacuisse, quaesiui ab eis, quas Di te 10 tunc matr0nas amicissimas secum habebat, utrum h00 antea scissent. Resp0nderunt Se 0mnin0 nesci880. Ecce, inquam, qH0m0d0 non taces, ut nec istae audiant, quae tibi tanta familiaritat0 iunguntur. Et quia breuiter ab ea quaesiueram, Dei ut, illis audientibus multumque mirantibus et gl0rificantibus 15 Deum, t0tum ex 0rdine, quem ad m0dum gestum fuerit, indicaret. Medicum quendam p0d agrum in eadem urbe suis80 scimus; qui cum dedisset n0m0n ad baptismum et pridie quam baptigaretur in 80mnis a pueris nigris cirratis, qu08 intellegebat 'o daem0nes, baptigari 00dem ann0 prohibitus fuisset eisque n0n0btemperans etiam c0nculeantibus pedes eius in d0l0rem acerrimum, qualem numquam expertus e St, ne StHaSSet, magi8quee0s uincens lauacr0 regenerati0nis, ut u0uerat, ablui n0n distulisset, in baptismate ips0 n0n 80lum d0l0re, qu0 ultra q5 80litum cruciabatur, uerum etiam p0dagra caruiSSe nec amplius. cum diu p08tea uixisset, pedes d0luisse quis n0uit 3 N0stamen n0uimus et paucissimi fratres ad qu08 id p0tuit peruenire. Ex mim0 quidam Curiabitanus n0n 80lum a paralysi, Herum

5 I0. 119 respond. mihi 9 et non e 10 ante asciscent g 12 non om. p 17 in mam. : de podagro medico in baptismate curato st medicum quendam p0dagrum in eadem urbe scimus fuisse a podagricum b fuisse scimus om. b ep v Domb. 22 aestuasset y; extitisset omisso antecedente est ep; isset αb ραο Domb. 24 qu0d 9 28 in mam. e de paralitico et p0nder080 curato g exminimo a b curbitanus e

654쪽

S. Aurelii Augustini

etiam ab inlarini p0ndere genitalium. cum baptigaretur, Saluus effectus est et liberatus utraque m0lestia, tamquam mali nihil habuisset in e0rp0re, de lante regenerati0nis adscendit. Quis h0c praeter Curubim n0uit et praeter rarissim08 aliqu08. qui h0c ubicumque audire p0tuerunt 3 Ν08 autem cum h0000nperi88emus, iubente Sanct0 episc0p0 Aureli 0 etiam ut ueniret Carthaginem fecimus, quamuis a talibus prius audierimus de qu0rum fide dubitare n0n p0SSemu S.

Vir tribuni eius Hesperius aput n0s est; habet in territ0rio Fussalensi fundum Zube di appellatur); ubi cum adsti eti0ne

animalium et seru0rum Su0rum d0mum suam Spirituum malign0rum uim n0Xiam perpeti c0nperisset, r0gauit n0str08 me absente presbyteros, ut aliquis e0rum ill0 pergeret, cuius orati0nibus cederent. Perrexit unus, 0btulit ibi saerificium e0rp0riS Christi, 0rans quantum p 0tuit, ut cessaret illa uexati0:De0 pr0tinus miserante cessauit. Acceperat autem ab amic0Su0 terram 8anetam de Hier0s0lymis adlatam, ubi Sepultus Christus die tertio resurrexit, eamque suspenderat in cubicul08u0, ne quid mali etiam ipse pateretur. Ast ubi d0mus eius ab illa infestati0ne purgata est, quid de illa terra fieret, c0gitabat, quam diutius in cubicul0 si10 reuerentiae causa haberen0lebat. I 0rte aecidit, ut eg0 et c0llega tunc meu S, epi8c0pus Sinitensis e clesiae Maximinus, in pr0ximo es Semus; ut ueniremit 8 r0gauit, et uenimus. Cumque n0bis 0mnia rettulisset.

etiam h0e petiuit, ut in Dderetur alicubi adque ibi 0rati0num l0cus seret, ubi etiam Christiani p0ssent ad celebranda quae Dei Sunt c0ngregari. N0n restitimus; factum est. Erat ibi iuuenis paralyticus rusticanus. H00 audit0 petiuit a parentibus

8uis, ut illum ad eum l0 eum sanctum n0n cunctanter adser-4 eurubin se curbiu e 8 possimus y 9 in mary.: de domo hesperia ui0lencia daemcnum liberata, 9 10 landum qui e gebedei, in marss. Zubedi, e appellatur codd.; appellatum v 16 dei protenus miseratione bprotenus yy 19 Ast cotid. praeter b; ades b; At τ 22 accedit '26 possent Christiani τ 27 resistimus 9 28 in marss. de paralitico sanat0 9 29 cunctanter codd. praeter ρ. O; cunctantes γ DOmb.

1015 20 25

655쪽

De ciuitate dei lib. XXII. cap. 8. 603rent. Qu0 cum fuisset adlatus, 0rauit, adque inde c0ntinu0p0dibus suis saluus absce88it. Vict0riana dicitur uilla, ab Hipp0ne Regi0 minus triginta milibus abest. Mem0ria martyrum ibi est Medi0lanensium 5 Ρr0tasii et Geruasti. Ρ0rtatus est 60 quidam adule8cens, qHi eum die medi0 temp0re aestatis equum abluerset in fluminis gurgite, daem0nem indurrit. Ibi cum iaceret uel m0rti pr0ximus uel simillimus m0rtu0, ad uespertin08 illust hymn0s et

0rati0nes cum ancillis suis et quibusdam sanetim0nialibus ex id m0r0 d0mina p088088i0nis intrauit adque hymn08 cantare e00- perunt. Qua u0ce ille quasi perdussus exeussus est et cum terribili fremitu altare adprehensum m0uere non audens Siven0n ualens, tamquam 00 fuerit adligatus aut adfixus, tenebat

et cum grandi eiulatu paret sibi r0gans e0nfitebatur, ubi

15 adulescentem et quand0 et qu0 m0d0 inuaserit. P0strem0 800xiturum esse denuntians membra eius singula n0minabat quae Se amputaturum exiens minabatur, adque inter haec uerba

discessit ab h0mino. Sed 0culus eius in maxillam fusus tenui uenula ab interi0re quasi radice pendebat, t0tumque eiu820 medium, qu0d nigellum fuerat, albicauerat. Qu0 ui80 qui aderant sc0ncurrerant autem etiam alii u0dibus eius additi et

80 0mnes in 0rati0nem pr0 ill0 strauerant), quamui8 eum Sana mente Stare gauderent, rursus tamen propter eiu8 0culum

e0ntristati medicum quaerendum es 80 dicebant. Ibi maritus 25 80r0ris eius, qui eum ill0 detulerat: 'P0tens est, inquit Deus Sanct0rum 0rati0nibus, qui fugauit daem0nem, lumen reddere.'Tum. Sicut p0tuit. 0culum lapsum adque pendentem l000 8u0reu0eatum ligauit 0rari0 nec nisi p08t septem dies putauit esse 90luendum. Qu0d cum fecisset, sanissimum inuenit. so Sanati sunt illic et alii. de quibus dicere l0ngum e8t.

3 in mary. hac demoniacus curatur 9 uilla que dicitur ab ipp0ne regione nichil hominus XXX milib' abesse, b regiliominis treginta st4 ubi a 11 excussus om. ρ3 12 conprehensum p 14 heiulatu ess20 albigauerat α; albigabat ρ 21 concurrebant α' ρ α 23 oculum

eius η 27 tunc ev

656쪽

S. Aurelii Augustini

Hipp0niensem quandam uirginem sci0, cum Se 0leo perunxisset, cui pr0 illa 0rans presbyter instillauerat lacrimas suas, m0x a daem0ni0 fuisse sanatam. Sci0 etiam episc0pum semel pr0 adule8cente, quem non uidit, 0rasse illumque ilic0 da0

Erat quidam senex Fl0rentius Hipp0niensis n0ster, h0m0 religi08us et pauper: sart0ris se arte pa8cebat; ca8Ulam perdiderat et unde sibi omeret n0n habebat; ad uiginti martyres, qu0rum mem0ria eSt aput n0s celeberrima, clara u0ce ut uestiretur 0rauit. Audierunt eum adules dentes qui Drte ade- 10rant inris0res eumque discedentem exagitantes pr0 Sequebantur, quasi a martyribus quinquagen08 lalles, unde uestimentum emeret, petiuisset. At ille taeitus ambulans ei estium grandem piscem palpitantem uidit in lit0re eumque illis faustitibus adque adiuuantibus adpreh0ndit et cuidam c0qu0, Cat080n0mine, bene Christian0, ad 00 quinam c0nditariam, indicans quid gestum sit, trecentis 1 0llibus use didit, lanam e0nparare inde di8p0nens, ut ux0r eius qu0 m0d0 p08set ei qu0 indueretur efficer0t. Sed c0quus c0ncidens piscem anulum aureum in uentricul0 eius inu0nit m0xqu0 miserati0110 flexus et reli- 20gi0ne perterritus h0mini eum reddidit dicens: 'Eceo quo m0dote uiginti martyres uestierunt.' Ad aquas Tibilitanas episc0po adserente Praeiect0 martyris gl0ri0sissimi St0phani mem0ria ueniebat magnae multitudinis c0ncursu et 0ecursu. Ibi caeca mulier, ut ad episc0pum p0rtantem duceretur, 0rauit; fl0res, qu0s ferebat, dedit, recepit,

I a demonio curatam uirginem, st in marg. Hipponensem et Sic semper v 4 adulescentem a demonio sanatum 6 de florentio paupere qualiter a viginti martyribus uestitus sit mary. 9 7 se usque ad unde

ceca muliere a reliquiis martyrum inluminata mary. st aq8tabilitanas Gesserente ρ martyris aegp ρα Domb.; reliquias martyris bo 24 me-m0ria est pα Domb.; memoriam ρ; ad eius memoriam ab O 25 c0n

cursus et occursus ab v 26 florebat ' addedit o

657쪽

De ei uitate dei lib. XXII. cap. 8.

0culis adm0uit, pr0tinus uidit. Stupentibus qui aderant pra0-

ibat exsultans, uiam carpens et uiae dueem ulterius 110 nrequirens.

Mem0rati mem0riam martyris, quae p0sita est in castell0b Sinitensi, qu0d Hipp0niensi c0l0niae uicinum est, eiusdem l0 ei Lucillus epi800pus p 0pul0 praecedente adque Sequentep0rtabat. Fistula, cuius m0lestia iam diu lab0rauerat et familiarissimi sui medici, qui eum Secaret, opperiebatur manus, illius piae sarcinae uestiati0110 repente Sanata est; nam dein-ὶο ceps eam in Su0 00rp0re n0n inuenit. Eueharius est presbyter ex Hispania, Calamae habitat, uetere m0rb0 calculi lab0rabat; per mem0riam supradicti martyris, quam Ρ088idius ill0 aduexit episc0pus, saluus saetus est. Idem ipse p08tea m0rb0 ali0 praeualescente m0rtuus Sicis iacebat, ut ei iam p0llices ligarentur; 0pitulati0ne mem0rati martyris, cum de mem0ria eius rep0rtata esset et superiacentis c0rpus missa ipsius pre8byteri tunica, suscitatus e8t. Fuit ibi uir in 0rdine su0 primarius, nomine Martiali8, aeu0 iam grauis et multum abh0rrens a religi0ne Christiana. Hab026 bat sane fidelem filiam et generum e0dem ann0 baptizatum. Qui cum eum a0gr0tantem multis et magnis lacrimis r0garent, ut fieret Christianus, pr0rsus abnuit e08que a Se turbida indignati0ne subm0uit. Visum est gener0 eius, ut iret ad mem0riam sancti Stephani et illic pr0 e0 quantum p088et 25 0raret, ut Deus illi daret mentem b0nam, qua credere n0ndissori et in Christum. Fecit h0d ingenti gemitu et fletu et sinceriter ardente pietatis adfectu; deinde abscedens aliquid

16 fuisset v 18 de marciale iam sene qualiter crediderit marst. 9Su0 om. α 19 abhorrens religi0nem christianam α; a religi0ne abhor-

rens Christiana O 22 Christ. fieret v 25 quae 9 27 abse0ndens st

658쪽

S. Aurelii Augustini

de altari fl0rum, qu0d 000urrit, tulit eique, eum iam n0X esset, ad caput p08uit: tum d 0rmitum est. Et edde ante diluculum clamat. ut ad epi800pum curreretur, qui mecum 1 0rte tune erat aput Hipp0nem. Cum erg0 eum audisset absentem, uenire pre8byter08 908tulauit. Venerunt, credere se dixit, admirantibus adque gaudentibus 0mnibus baptigatus est. Η00, quamdiu uixit, in 0re habebat: 'Christe, accipe spiritum meum'; cum haec uerba beatissimi St0phani, quand0 lapidatus est a Iudaeis, ultima fuisse nesciret; quae huiequ0que ultima fuerunt; nam n0n mult0 p0st etiam ipse defunctus est.

Sanati sunt illic per eundem martyrem etiam p0dagri duo stiues, peregrinus uuUS: Sed ciues omni m0d0; ppregrinus autem per reuelati0nem, quid adhiberet quand0 d0leret, audiuit; et eum h00 fecerit, d0l0r c0ntinu0 00nquiescit. Audurus n0men est standi, ubi ecelesia et in ea mem0ria martyris Stephani. Puerum quendam paruulum, cum in area luderet, 0x0rbitantes b0ues, qui uehidulum trahebant, r0ta obtriverunt; et 00nfestim palpitauit exspirans. Hunc mater

arreptum ad eandem mem0riam p08uit, et n0n s0lum reuixit, uerum etiam inlaesus apparuit. Sanctim0nialis quaedam in uicina p08Sessi0ne, quae Ca Spatiana dieitur, eum aegritudine lab0raret ac desperaretur, ad eandem mem0riam tunica eius adlata est; quae antequam reu0earetur, illa defuncta est. Hac tamen tunica 0peruerunt cadauer eius parentes, et recept0 spiritu salua saeta est.

659쪽

De ei uitatio dei lib. XXII. cap. 8.

Aput Hipp0nem Bassus quidam Syrus ad mem0riam eiusdem martyris 0rabat pr0 aegr0tante et periclitante filia e0que sedum uestem eius adtulerat, cum essest pueri de d01110 cucurrerunt, qui ei m0rtuam nuntiarent. Sed cum 0rante illo ab 5 amicis eius exciperentur, pr0hibuerunt e08 illi dicere, ne per publicum plangeret. Qui cum d0mum redisset iam su0rum eiulatibus pers0nantem et ue8tem filiae, quam ferebat, supeIeam pr0iecisset, reddita est uitae. Rursus ibidem aput n0s Irenaei cuiusdam c0llectarii filiusio aegritudine exstinctus est. Cumque c0rpus ingeret eXauime adque a lugentibus et lamentantibus exsequiae pararentur, amic0rum eius quidam inter ali0rum c01180lantium uerba sugges Sit, ut eiusdem martyri S 0le0 00rpu8 perungueretur. Facitim est, et reuixit. 15 Itemque aput n08 uir tribunistius Eleusinus super mem0riam martyrum, quae in Suburban0 eius est, aegritudine exanimatum p 0suit infantulum filium, et p08t 0rati0nem, quam multis eum lacrimis ibi fudit, uiuent0m leuauit. Quid laetam 3 Urget huius 0peris inplenda pr0mi88i0, ut 20 non hie p088im 0mnia c0mmem0rare quae Sei0; et pr0 culdubi0 plerique n08tr0rum, cum haed legent, d0lebunt me praetermisisse tam multa, quae utique medum 80iΠnt. Qu0siam nunc, ut ign08eant, r0g0, et 00gitent quam pr0lixi lab0ris sit fadere, qu0d me hie 110n facere suscepti 0peris 110008sitas 25 c0git. Si enim miracula sanitatum, ut alia taceam, ea tantummodo uelim scribere, quae per hunc martyrem, id est gl0ri08issimum Stephanum, laeta sunt in c0l0nia Calamen si et inn0stra, plurimi e0nsidiendi sunt libri, nee tamen 0mnia c0lligi

3 currerent 13 6 plangerent o 7 heiulatibus eg 8 pr0iesisset ob hiranei β; hirenei, in marss. cyrenen, e 13 perungueretur est; per-

660쪽

S. Aurelii Augustini

p0terunt, sed tantum de quibus libelli dati sunt, qui recitarentur in p0pulis. Id namque seri u0luimus, cum uideremus antiquis similia diuitiarum signa uirtutum etiam 110stris tem-p0ribus frequentari et ea n0n d0bere mult0rum n0titiae deperire. Nondum est autem biennium, ex qu0 aput Hipp0nem Regium c0epit esse ista mem0ria, et multis, qu0d n0bis certissimum est, n0n datis libellis de his, quae mirabiliter facta sunt; illi ipsi qui dati sunt ad septuaginta ferme numerum

peruenerant, quand0 iSta c0n Scripsi. Calamae uer0, ubi et ipsa mem0ria prius e880 c0epit et crebrius dantur, ine0nparabili multitudine Superant. Uguli etiam, quae c0l0nia Uticae uicina est, multa praeclara per eundem martyrem facta c0gn0uimus; cuius ibi m0m0ria l0nge prius quam aput n08 ab epis00p0 Eu0di0 c0nstituta est. Sed libell0rum dand0rum ibi c0nsuetud0 n0n est uel p0tius n0n fuit; nam Drtasse nunc e 880 iam c0epit. Cum enim nuper illic e8semus, Petr0niam, clarissimam seminam quae ibi mirabiliter ex magno adque diuturn0, in qu0 medi-00rum adiut0ria cuncta defecerant, langu0re Sanata est, h0rtati sumus, u0lente Supradict0 l0 ei episc0p0, ut libellum daret, qui recitaretur in p0pul0, et 0b00dientissime paruit. In qu0 p0suit etiam, qu0d hic reticere n0n p088um, quamuiSad ea, quae h00 0pHS urgent, fe8tinare c0npellar. A qu0dam Iuda00 dixit sibi fuisse persuasum, ut anulum capillaci0 uinculo insereret, qu0 sub 0mni ueste ad nuda corp0ris cingeretur; qui anulus haberet sub gemma lapidem in renibus inuentum b0uis. H0e adligata quasi remedi0 ad sancti martyris limina ueniebat. Sed pr0laeta a Carthagine, cum in confini0 fluminis Bagradae in Sua p08se88i0ne mansisset, S urgens ut iter perageret ante pedes su0s illum iacentem anulum uidit et capillaciam Z0nam, qua fuerat adligatus, mirata tentauit. Quam cum