장음표시 사용
101쪽
Illud sane pro certo habeo hanc gentem illustrem Romaenam tabulae Capitolinae referunt L. Antronium Poetum Consulem designatum cum P. Sylla anno V.C. DCLXXXVIIII., quamvis in locum eorum ambitus p aenas dantium facti sint ii , qui eos accusaverant, nempe L. Aurelius Cotta, &L. Manlius Torquatus ex Saluitio, Dione, Paediano in Orat. pro Coinelio in Toga Candida, Suetonio in Caesar. Claruit, alter M. Antronius Praetor Peregrinus cujus meminit priscus Cippus, quem se vidisse tellatur Ligorius, nummusque cuin cffgie Dianae ; harum tamen rerum fides lit apud eum
De Polusca, seu Polusia urbe Latinorum in agro Setino , S de Longula itidem Latinorum oppido. Ροὶ Vist m pri istorum Latinorum urbem in agro Pomptino
fuisse palam est : quam Polustiam aliqui dixerunt, Poluscam tamen verius dixeris , & agrum Poluscanum, non Polustinum, seu Polustium, & Poluscanos populos, 5 partem Pomptinae paludis Poluscanam , teste Festo,& Ligorio voce Polustia de Polusti, quod tradit etiam Sigonius Schol. in Livium lib. a. num. f., & 62. . ino loci urbs i ita sita ellet facile intelligitur ex Longulae situ, quod Volscorum Oppidum intra fines priscorum Latinorum fuisse prodit Plinius lib. 3. cap. 3- ,
ubi populis Latinis, qui sua aetate interierant, Longulanos, &ΡΟ- luscanos accenset. Longula autem inter Circaejum & Setiam, Antium versus , eo loci fuisse putamus, quem vocant Torgo Ariolo, seu Torgo longo , ubi in paludibus ipsis rudera antiquae urbis sub
Situm indicat satis dilucide Livius lib. 2. , qui anno V.C. 2GI. Sp. Cassio, S: Post humio Cominio Coss. referens bellum Volscae gentis ait: Alter Conqui ad Volscum bellum mipus Antiates Volscos fudit , fugatosque compulsos in Oppidum Longulam persequutMi , moenibus potitur , inde protinus Aucamitem V olycorum capit: ubi
102쪽
Sigonius in Schol. notat loco Muca mitem legenduin esse Poluscam. Id ipsum confirmat Dionysius Antiq. Rom. lib. 6.: Posibumus Cominius, primum P olscos adoriendos ratus ex itinere coepit Oppidum eorum Longulam , etsi enim oppidani animos sumerent, in cum exercitu prodirent ad arcendum bustis incursum, turpiter tamen intra moenia sunt compulsi, priusquam praeclarum
aliquod edidi sent facinus. Uno igitur die tum ager eorum sne puliere ut vulgus loquitur in polsatem redactus es , tum pidum V m expugnatum non magno negotio, pr.eda militibus concessa , in relicto ibi praesidio cum exeγcitu ad aliud Volscorum Oppidum contendit, nomine Poluscam non procul a Longula di
tum, nemineque occurrere auso facile agrum emensus admovit exercitum ad moeniar ibi milites, pars valvis portarum excisis, pars muro per scalas superato, primo oppugnationis die potiti sunt eo etiam Oppido: quo capto in paucos quosdam, qui defeectionis auctores fuerant animadvertit, reliquos pecuniis,'armis mulcta-ios populi Romani justa facere coegit in posterum . Hic quoque reliacta modica praesidiariorum manu, sequenti die cum exercitu Coriolos petiit Urbem nobilem, olscorum quasi caput. Hine liquet Poluscam Longulae conterminam fuille. His si addatur testinionium ejusdem Dionysii lib. 8., Marcii Coriolani gesta narrantis , res palam erit, quippe quum Marcius dux factus a Volscis bello Latinis faederatis populi Romani indicto , Circaejum , & quaedam Latinorum Oppida oppugnasset: aure sus Longulam expugnatam minimo negotio diripuit, sciat alias exinantetitque captivis abductis, ac mox porro contra Satricanos duxit exercitum, est potitui boc quoque Oppido, praedaque amborum cum parte copiarum Ecetram missis, istis cum reliquo exercitu Setiam petiit, in bac etiam capta, Areptaque in Poluscanum agrum irrupit, qui cum ei resistere non posset expugnato eo quoque Oppido ordine perrexit ad caetera. Itaque Albiolanos, Mugillanos ii expugnavit , Coranos vero per deditionem in fidem recepit; porro subactis intra triginta dies septem Latinorum Oppidis Romam petiit. ordo, quo rem exponit Dionysus evincit Longulam Antiati agro in quo Satricum erat finitiniam, di Setiam Poluscae conterminam; Albi
103쪽
Albiolam vero, & Mugillam inter Setiam, & Coram in Pomptino sitas fuisse. Et quamvis plerique,inter quos Cluverius, legant Cetiam, antiqui tamen Codices Setiam exhibent , de viri docti affirmant ,
quum Cetia in Latio non memoretur.
Neque me ancipitem facit Livius lib. 2. , qui ejusdem Coriolani bellum referens: Circaestos prosectus, inquit, primum Colonos, inde Romanos expulit , liberamque eam Vrbem Volscis tradidit, inde in Latinam Giam transverses tramitibus transgressus, Satricum, Longulam, Polustiam , Coriolos , novella haec Romanis oppida ademit, tum deinceps Corbionem , Veteliam, Trebiam , Labicos , Pedum cepit.
Quippe Livii lectio mendosa est 3 nam Dionysius seria tinia describens oppida a Marcio expugnata memoriae prodidit post Cir-c qum receptum, Marcium per Latinam viam transgressum Tole-rienses, Bolanos, Pedanos, Corbionenses, Lauicanos, & Bovillanos oppugnasse, dein Minucio Legato populi Romani frustra pacem petente dimisso, subdit Marcium, ad reliqua Latinorum Oppida exercitum duxisse, S: Longulanos, Poluscanos, Setinos, Mugillanos, Albiolanos, Ecetranos, Coranosque debellasse, ex quo apparet mendum inesse Livio, qui stitim Circaejo devicto, scribit, Latinorum septem Oppida a Coriolano in deditionem accepta. Quamobrem si Poluscanus ager non procul a Setino erat, Longulam , quae testimonio Dionysii a Polusca parum aberat in Pomptino, & in situ designato fuisse, qui adhuc nomen priscum habet, & Setinum territorium attingit,nullum est: dubium,ibi enim loci mare verasus quum palus eo usque non crevisset facile, re proximum iter erat
Poluscam itaque in agro Setino fuisse putamus, quum dirutis urbibus, quae in Pomptino erant, Setini in deductione Coloniae, agrorumque divisione partem agrorum , qui excisarum urbium fuerant sortiti sint; ubinam vero sita esset urbs incertum est, licet sint qui referant fuisse in loco, ubi Castrum S. Donati erat, quod nunc accolae vulgo nuncupant Il Passo di S. Donato , plerique vero, ubi
Forum Appii ab Appio Claudio Censere constructum ; alii tandem ubi regio est, quam vulgus appellat I Aurilli, in qua subtus terram, M a rudera
104쪽
rudera murorum antiquorum longo tramite visuntur ; stus tamen
antiquus huius Urbis ignotus adhuc est , licet eam in Pomptino, de non procul a Setia fuisse satis mihi constet ex jam relatis . Hinc notandus lapsus Cluverit, de Κircheri, quorum prior Ital. antiq. lib. 3. pag. IO 23. & IO29. putat Longulam, atque Poluscam circa Coriolos fuisse , sitasque inter Velitras, Antium, Lanuvium, Ardeam , & flumen Asturae, additque id probari ex Dionysio ScLivio, qui statim Longulanis, de Poluscanis domitis, scribit, Coriolos Urbem captam ; at ordo, quem servat Dionysius contrarium evincit uti dictum est, de patet ex lectione integra ejusdem, nam lib. 8. postquam prodiderat Post humum Commium Consulem Longulam occu- palle statim subjicit,inrelidio ibι praesidio cum exercitu ad aliud Volscorum nomine Poluscam conteniat baud procul a Longula diffsitum . Hic quoque relicta modica praesidiariorum manu, sequentidie exercitum ad Coriolos duxit Urbem admodum nobilem, oia forum veluti caput. Notandus ordo: primum adortus est Consul Longulam, dein Poluscam proximam Urbem, & demum sequentidie Coriolos, quae potius innuunt Coriolos a Polusca , & Longula dissitam , quemadmodum spatio sere quindecim mille passuum , de ultra id oppidum a stu indicato aberat. Porro si Cneus Marcius Coriolanus iuxta Dionysium direpta Setia statim in Polusean in agrum irruit, nemo arbitrabitur tanto intervallo a Setia, Poluscam Coriolis proximam, positam ; numerantur enim ab ea Urbe ad situm Coriolorum oppidi a Cluverio triginta fere milliaria. circiteri autem in Latio lib. q. par. I. cap. 6. error est palma ,ris, quippe is a mendoso Livii textu, quem superius exposuimus, putat Poluscam sitam in loco, ubi nunc Poli oppidum est inter Tiburtinos, & Praenestinos montes, Longulam vero haud procul ab eo loco, quem Catenam appellant, insulse tamen, quum mox relata contrarium omnino doceant. Neque id innuit Inscriptio quaedam
juxta portam Palatii Polani Ducis itisce verbis:
105쪽
NVNC POLUS ANTIQUIS SUM DICTA POLUSTRIA PIUSCUM UIX PROPE QUAE FUERAS LONGULA NOMEN HABES INFENSUS PATRIAE NOS MARCIUS ABSTULIT URBI ID MIRUM 3 HAUD CUSTOS TUNC IOVIS ALES ERAT Quippe id est recens elogium scriptum ab aliquo fortasse Poli incola
perquirente originem ejus oppidi, ductu unius loci Liviani mutili , dum illum Dionysius, & reliqua praeterierunt.
C. Plautio gessit M. Valerio , dc P. Decio Mure Coss., Appiam viam munivisse, teste Livio lib. 9.: hi censura, clara eo anno Appii Claudii, in C. Plautii fuit: memoriae tamen felicioris ad posteros nomen Appii, quod viam munivit. CEod & notant Diodorus lib. 2 o. , Frontinus, Au ctor de Viris Illustribus, & alii. In hac via Appius Forum condidit, veluti
emporium quoddam , quo undique mercatores, S Coloniarum vicinarum accolae ad emendum, dc vendendum convenirent, nundinaeque
perpetuo istituerentur . Huic itaque oppido nomen a soro, & ab Appio conditore mansit, quo exemplo similia fora in Italia consti. tuta sunt, quemadmodum forum Cornelii , sorum Livii, soru Iulii, sorum Aurelii, sorum Sempronii, alia , quorum memine runt Cicero in Catilina, Salustius in Iugurth. , N alii. Eo anno quo Appius viam stravit, istiusmodi forum condidisse dicitur, & sic anno V. C. CCCCXLI., juxta calculos Pighii, vel anno CCCCXLII., juxta Glareanum, Cluverium, & alios, testimonio Livii: quamquam id pro certo non habeam, quum sint qui res runt Censuram Appii quinquennio continuasse, neque liquidum esse an is viam straverit primo, vel sequentibus annis ex Frontino, auctore de Viris Illustr. , de Pighio . Quo vero loci id forum situm esset non
106쪽
omnes recte norunt; nam Blondus illud statu it in agro Privernati scilicet in solia nova , ubi celeberrimum Monasterium Cilterciensis Ordinis, & ubi S.Tliomas Aquinas obiit. Alii putant id forum in litore maris constructum, uti scribunt Petrus Comethorius Commentator Actuum Apostolorum ad cap. 28. , & Iacobus Gordonus in opere Chronologico ad annum Christi XXVIII. Plures memoriae produnt' illud fuisse vel in loco, qui nune vulgo dicitur nove sub Setino monte, aut Passe di San Donato in agro Sirmineti, ves Taberna Maruli in eodem Setino agro, quod arrisit Cluverio Ital. antiq.lib. 3. pag. Io 3 3., Sc Paulo Merulae Cosimograph. par. a. lib. q. pag. 883.
Ligorius verbo Foro Appii haec habeti Foro Appii fu illustre
Vico nella via Appia vicino a Cliteria , es' a Sulmo, b Oogliamo dire Sermoneta, is quale antico Duo era in me della strada, dome sichiam a la Torre dei Mercato, percibcbe quesio era Duo delia Tribu Pontina municipale, ove conventuano at mercato si popoli, obes dicetano Foro Appienni. Verumtamen inscripti lapides, columnae milliariae , Itineraria vetusta, Scriptorum antiquorum opinio probant id serum constitutum in Setino agro, & in illius parte, quae ad jus publicum Setinae Urbis pertinet: quem locum accolae vocant Cafarillo di Santa Maria, non procul ab arcu vetustissimi operis, vulgo l' codella communita Setinis nunc dicto quod ager circumjacens ad Communitatem eorumdem speetet, ubi ampla viiuntur vestigia deleti
oppidi, prout in typo quem hic exhibemus. Huic si tui respondent Itinerarium Hierosolymitanum, & Antonini illud sane sic viae Appiae loca computat οῦ Roma Ariciam XUI. Tres Tabemas
Sponsas xIU. Appi Forum VII. Medias
109쪽
Ariciam m. pl. m. XVI. Tres Tabernas m. pl. m. XVII. VII. Appi Forum m. pl. m. XVIII. I. Terracinam m. pl. m. XVIII. uti videre est apud Cluverium lib. 3. pag. Ioa a. , &Holstentum in Adnotat. ad eumdem. Itaque ex Hieroselymitano Itinerario habes Terracinam LXI., Appii serum XLII., Medias verb LI. Ex altero vero Antonini intelliges Terracinam LXII., Appii serum XLIV. mille passibus ab Urbe distare. His consentiunt metae milliariae, quae adhuc supersunt , quarum typum hic subnectimus ; quandoquidem eo loci, ubi est in Appiae vestigiis Turris, quam vulgus Torre di tre Ponti vocitat, ius acta jacet Columna cum hac epigrase:
XXXVIIII. Quae Columna indicat eum Pontem ab Urbe triginta novem milliariis a bsuisse. Hic Pons abest quatuor lapidibus ab altera milliaria meta posita inter rudera Fori Appii, & Pontem laudatum cum hac inscriptione τ
110쪽
cujus Columnae milliariae hic est typus Altera subsequitur Columna pariter in Appiae vestigiis pauld eis reliquias dicti Foris in qua ita scriptum est:
PATER PATRIAEF A C L E N. C U R A v I T
Sequitur M alia, quae integra jacet in loco, quem accolae vocant Soccisi Flume, non procul a sinibus agri mei, cum hoc epitaphio: