장음표시 사용
121쪽
Certatim: tandem fessus dormire Oiator
Hinc intelligitur in hoc Foro plures fuisse tabernas . ac viatores eo loci per Disam manufactam iter prosequi consuevisse Bajas usque , Davi per ea in sellam ductos prope Terracinam, & inde mare ingretas Bajas , uti fusius patebit ex sequenti capite. Sub clientela Appiae Gentis id Forum fuisse palam esse arbitror ex Suetonio in Tiberio cap. 2.: Claudius Drusus, inquit , statua ita ι cum diademate ad Appii Forum posita, Italiam per clientelaro cc Myare tenta υit , unde Beroaldus arguit Forum laudatum sub
clientela Claudiae Gentis ab aetate Appii Coeci conditoris ad Tiberii Imperium mansisse : statuas etiam ibidem Appiae Gentis , de prae se ii in Appii Claudii conditoris, Drusique positas. Porro Tiberiunia, aut sequutos Principes hanc clientelam Claudiis sustulisse conjicio ex sequenti cippo in eodem Foro effosso, uti resert Ligorius verbo
LIBERO PATRIS A CL. TAPHA EIUS REM NIVS PRIMANUS MILLE G. IIII. FLAU. FORTAPPI FORI PATRONUS IIII. UIR QUINQUENNItaque hic filii miles Legionis quartae Flaviae sortis, quam Vespasianus Imperator primo Imperii anno instituit, ic in Germaniam contra Batavos rebellantes misit, ut ex Tacito observat Panvinius Descript. Imper. Rom. lib. l. pag 39 2., qui quamquam hanc Legionem secundam dictam putet, attamen ex lapide constat eam quartam nun cupatam, ni fortasse lapidis nota mendosa sit, quemadmodum suspicor. Inscribitur quoque Taphaejus Primanus ejus Legionis, videlicet primus miles dictae Legionis Flaviae, sicuti explicat Ligorius. Quandoquidem Legiones habebant Primanum, Secundanum, Te
tianum, Quartanum, Quintanum, Sextanum, Octavanum, NO- nanum, & Decumanum. Nonani meminit Tacitus lib. I. Annal. cap. 23. ad fin. aeuinta Decumani tuentur, ni miles Nonanus
pit ζέ, in adtersum aspernantis minas interfecisset ; itidem Se
122쪽
cundanorum Histor. lib. 3. cap. I s. , & Tertianorum Annal. lib. I 3. cap. 38. ad finem : Medio Sextam Legionem constituit, cui accita per noctem aliis ex Castris, tria millia Tertianorum permiscuerat ;ex quibus verbis, quidquid Ligorius autumet,satis mihi liquet Primanos fuisse milites primae Legionis Secu ndanos secundae,Tertianos tertiae, de sic deinceps usque ad caeteras,quod clarius patet ex lectione ejusdem Taciti Hist. lib. 2. cap. q3. Primans lis una,m licesimanorum
Principibus aquilam abstulere: quo dolore accensa Legio, in impulit rursus Primanos, interfecto Orpbidio Tenigno Legato , in plurima signa, vexillaque ex hostibus rapuit. A parte alia propulsa iamnianorum impetu Tertiadecima Legio : circumtenιi plarium accursu euartadecimani; sic Primanus Tribunus is erat, qui primae Legionitributum scribebat, si fides danda est Paulo Felli nulli latori lib. i Sed cur Lucius iste Primanus Legionis secundae inscribatur Operae pretium est intelligere. Mihi sane arridet eam Legionem e recens conscriptis a Vespasiano primam fuisse ex iis, quas ille conscribere poterat ex Tacito Hillor. lib. q. cap. 68., proptereaque ejus milites Primanos abusive dictos, quamquam Legio secunda esset, ut intelligeretur eos nomen dedille Legioni Primae a Vespasiano conscriptae. Apparet praeterea ex lapide Lucium hunc fuisse Appii Fori Patronum , quod probat id Forum tum sub clientela Appiae Gentis haud fuisse, gestille itidem Quartumviratum in Foro. Compertum enim satis est in Foris fuisse Magistratus, Dignitates, Sacerdotes, Equitesque publicos, quemadmodum in Coloniis, uti viri do,cti asseruiit, & evincit alter lapis apud Ligorium verbo inuria cum hoc
DIS M ANIBUS S AC C. HYPPURIUS Q. F. GALER. ASPER EQUES PUBLIC. FOR. CLAVDFECIT SIBI, ET HYPPURIAE VESTAE MATRI
Quinquennalis etiam Lucius iste asseritur, idest Quartum vir, cui Magistratus prorogatus erat ad quinquennium, quemadmodum dictum est superiori Cap. 7. pag. 39. , quamquam Reinesius clasi. I.
lapid. 8. pag. 22. putet Quinquennales fuisse, qui per quinquennium
123쪽
cogebantur injuncto munere fungi ue & Fabretius Inscript. cap. 9.pag. 638. memoriae prodat eos futile Primores Magistratus. Porro ad Augusti Imperium nondum Colonicis Magistratibus tempus definitum erat, nam aliquando Duumviratus fuit quadrimestris , seme-' stris,annuusque. Atate autem sequutorum Principum semper annuus ex lege I. Cod. Quemadmod. mun. civi L indicunt. , eu lege I 6. C. de Decurion. in Cod. Tlaeodosiano, Reineso loco mox adducto, ex Cardin. Norisio ad Cenotaph. Pisan. differt. I. cap. 3. ; quare Duumviratus quinquennalis, ad quinquennium ex indulgentia Principis
Cuius autem Gentis esset Lucius hic in Remniam fortasse ado. ptatus , vel Remniae Libertus, mihi non liquet ; ego sane haud arbitror eum Remmiae Consularis Familiae fuisse; quamquam enim dilucidum sit Romana Republica florente Colonias, Praefecturas, de
Fora in clientelam potentium Civium Romanorum venisse, tellimonio Dionysii lib. 2. , tamen Imperatorum tempore etiam vilissimos viros, Eunuchos, de Libertos, quin de foeminas, Patronos Coloniarum, vetustissima elogia asserunt. Ex praedicto marmore habes itidem in hoc Foro Templum Liberi Patris constructum, jure quidem optimo, nam quemadmodum serebant Liberum Patrem emere, S: vendere instituille, teste Plinio lib.7. cap. 35. , ita congruebat in eo Foro ab Appio condito, ut accolae Pometini agri illuc ad emendum, de vendendum convenientes, cultum Liberi Patris exhiberent; quamobrem Liberalium die , quo secra Baccho , seu Libero Patri faciebant per totum Forum, sedebant Sacerdotes, hederaque coronatae erant Anus cum libis, de seculo pro emptore sacrificantes ex Varrone lib. s. de Lingu. Latim, ita indicantes se eo die seriari, de apud igni tabulum, parvumque secum rem divinam in qualibet Fori parte extra Templum, de Aram sacram facere pro emptoribus, quorum tutelare Numen Liber Pater trad batur, quemadmodum Turnebus Scholiastes Varronis, ubi supra meminit, de Ovidius lib. 3. Fast. siccanens: Carminis bujus opus causas exponere, quare
Uilis anus populos ad sua liba mocet :
124쪽
Ante tuos ortus arae sine bonore fuerunt Liber ,-in gelidis berba reperta focis. Te memorant , Gange , totoque Orientesabacto
Primitias magno seposuisse Iovi.
cinnama tu primus , evi aque ibura dedisti , Deque triumphato viscera tosta bove. Nomine ab auctoris ducunt Libamina nomen ,
Libaque quod sanctis pars datur inde focis. Liba Deo fiunt succis, quia dulcibus idem
Gaudet, a Taccho mella reperta ferunt. Ritum horum festorum satis exposuimus Lib. I. Latii Profani Cap. Is . , ubi notavimus Bacchi cultum in Latio ad Arcades reserendum, quamquam Fulvius Ursinus in Vibia i. ex Servio prodat GJulium Caesarem E Graecia primum Romam haec sacra tranSvexisse. Non procul ab hoc Foro diu obvia mansit Capra marmorea. Hanc in finitimam piscinam transtulerunt Piscatores, cupidineque auri, quo ventrem ejus Caprae plenum putabant, confregerunt, quemadmodum senes Setini testantur. Eam Foroappiensibus religiosam fuisse non ambigimus, & in Liberi Patris aede, vel foro positam; memorant quippe Plailiasios populos regionis Corinthiacae in foro Capram ex aere magna sui parte inauratam posuisse, cui ob eam causam honos ab iis habitus est, ne sidus, quod Capram vocant ortu suo vitibus noceret; ne itaque caelestis Capra vinetis ossiceret, forensem illam ex aere percolebant honoribus; stic puto Forappienses, quorum ager vitibus praestabat Philiasiorum exemplo huic Caprae honores dedille, vel potius eam in Templo Liberi Patris collocasse religionis causa; Baccho enim Caprum immolabant, ut de Vitium, pernicie vindicta sumeretur ex Martiali lib. I 3. epigr.39.
Lascivum pecus, in viridi non utile macebo Dat poenas, nocuit jam ιener ille Deo. Et Virgil. lib. 2. Georgic. uantum illi nocuere greges, durique venenum Dentis, in admorso signata in sirpe cicatrix Non aliam ob culpam Tarebo super omnibus aris caditur.
125쪽
Ad liaec Servius: ait, Numinibus per similitudinem, aut per contrarietatem immolantur; per similitudinem , ut nigrum pecus Plutoni , per contrarietatem , ut Porca , quae obes frigibus
Cereri , er Caper , qui obesi mitibus Libero , item Capra AEsculapio , qui est Deus falatis , eum Capra numquam sine febre sit ; quod denotant Alexander Gen. lib. 3. cap. I 2. , TOmasinus de Donar. cap. 3.& q. , qui tamen cap.27. Leporem etiam Libero mactatum, eiusque
cerebrum illi oblatum refert , quod de id animal uvis infestum diceretur; non abs re itaque suspicari possumus Caprum marmoreum, de non Capram id saxum exhibuisse . Ligorius in MSS. Otthobonianis voce Caberina scribit prope idem Oppidum fuisse villam Caberinae gentis, quam ejus Fori familiam asserunt, Sc quamquam laudatus auctor memoret hanc Villam conterminam viae, quae Lanuvium ducebat, attamen vereor mendum inesse Ligorio, quum ea via nonnisi Appia esse posset, vel Setina, longe enim abest Lanuvium a Foro Appii, tametti Appia, Se Setina, quae in Appiam incidebat Lanuvium usiue, & dein Romam ducerent. Et haec satis sint ad Fori Appii situm, Villas, aedesque sacras
De Fossa August, s Neronis in agro Pomptino,
SUp xiψri C pite scripsimus Forum Appu in agro Setino,
situm inter duos fluvios, quos accolae Camatellam, ZcCaΣatam vocant; nunc dicendum superest de Fossa Neronis. Hanc Augustus primum fecit, dein Nero latitudine , ac longitudine extendit: hujus rei sic meminit Strabo lib. s. Prope Terracinam, qua Romam itur, juxta viam Appiam ,
Fossa longa ducta est , quae palustribus, in fluvialibus impletur aquis, ac noctu maxime navigatur, ut qui natim vesperi intrant, mare egres Appia via pergant; sed in interdiu muli naves per eam fossam loris trabunt. Meminit-ejus Fosis Horatius lib. I. Sat. 3. ,
126쪽
qui post Carmina relata Cap. I 3., quibus Forum Appii describit ,
hos e versus addit:. . . . . ac mI se pastu;n retiaculi mulae
Nauta piger faxo religat pernitque supinus . Jamilue dies aderat , quum nilprocedere lintron Sentimus : donec cerebrosus prosilit unus Ac muia, nautaeque caput , lumbosque saligno Fuste dolat. Ioarta lix demum exponimur bora. . Ora , manusque tua laetimus , Feronia , θ ba. iii illia tum pransi tria repimus , atque subimus Impositum D ais late candentibus Enxur . Unde lumen Straboni longitudinem eius Fotiae , & situm reticenti : quippe ex Ploratio habes eam Fosiam a Foro Appii ad I eroniae usque fanum tria milliaria Terracina dissitam , arte d jam ; id enim erat itinerarium, ut qui mare egrederentur Terracinam peterciat, dein spatio trium lapidum per Appiam progrederentur ; inde in aede Feronice, quae erat in Circaejensii agro moram parumper traherent, donec lavissent manus, Sc ora aqua e fonte Deae sacro scatui lente, demum
per hanc sollam navigarent usque ad i orum Appii, quo loci per Appiam iterum Romam usque iter prosequebantur , ut ita Straboni Slocus respondeat alteri Floratii, uterque cnim vixit Augusti aevo, quamquam Strabo, qui anno undecimo, aut duodecimo 1 iberii obiit, eius aetate scripsisse narretur. Hinc intelligitur longitudinem ejus Fossae fuisse quindecim mille palluum , eamque Augulli Imperio factam, quum is paludes Pomptinas siccasset, ut testimonio veteris Commentatoris Horatii de Arte Poet. Cluverius Ital. antiq. lib. 3. pag. IOO . Eircherus vet. denOV. Lat. lib.q. cap. 2. Sc alii.
Porro perperam scripsisse puto Holstentum in Adnotat. ad Clu-vcrium loco adducto, ubi sic prodit: Sed certi mum es Foeam illam , quam nunc Flume Cavatella Gocant, in ab Appii Foro ad mare u ueporrigitur, intelligi; nam istiusmodi Fossa Augusti aetate desinebat in aedem Feroniae, neque in mare intrabat, uti patuit ex Strabone, & Horatio: quin flumen Cavatellae vix interjectis decem
mille passibus a Foro Appii in Usentem effunditur, in loco, quem vulgus
127쪽
vulgus appellat capo fice, quo fit descriptionem Horatii Cavatellae
haud congruere, sed alteri flumini, quod Cavatam appellant. Id quoque Fori Appii ruderibus finitimum est, & ducebat ad fanum Feroniae dissitum quindecim milliaribus , S: tunc implebatur patu .stribus, & pluvialibus aquis, quae circumquaque Fossam etiam nunc decurrunt. Neque me terret, quod is fluvius nostra aetate sit navigabilis,& Nymphaeus amnis per hanc Fossam fluat: Nam Romanorum aevo Nymphaeus, & torrens Teppia per alia loca Sirminetani agri in mare, & clostra Romana educebatur, itaut alveus ejus Fostae solis palustribus aquis , aliisque ex rivulis quibusdam redundantibus impleri post et, quemadmodum memorant Holstentus in Adnotat. ad Cluverium lib. 3. Ital. antiq. pag. 992., de nos suo loco fusius explicabimus .
Nero eam Fossam longitudine, ac latitudine auxit, & ob id a
suo nomine nuncupavit, quod intelligitur ex Suetonio in Nerone cap. 31. Fossem, is inquit, ab Averno Ostiam usipue , ut navibus, nec tamen mari,iretur,longitudinis per centum sexaginta millia: latitudinis qua contrarie quinqueremes commearent. tuorum operum
perficiendorum gratia, quod ubique esset custodiae in Italiam deporistari, etiam scelere convictos, nonnisi ad opus damnari preceperat: Tacito lib. I s. Annal. cap. 62. Magiseris, in macbinatoribus Semero, Ur Celere, quibus ingenium, in audacia erat, etiam quae natura denegavisset, per artem tentare , in viribus Principis illudere . Namque ab lacu AUerno natigabilem Fossam usque ad Ostia Tiberina depressuros promiserant ,squamnii littore, aut per montes adversos. Neque enim aliud humidum gignendis aquis occurrit,
quam Pomptina paludes: cetera abrupta, aut arentia. Nero tamen,
ut erat incredibilium cupitor, e dere proxima Averno juga connixus est, manentque vestigia irrite Dei. Plinio lib. I q. cap. s. Antea Caeculo vino erat generositas celeberrima, in palustribus populetis , u Amyclano, quod jam intercidit, in incuria coloni, locique angustiat, magis tamen Fossis Neronis, quam . Taeano lacti Ostiam que navigabilem imboaverat. Idipsum tradunt Ligorius, bc plures docti viri. Sunt qui referant Neronem Caesaris consilium exequi studuisse ,
128쪽
is enim teste Plutarcho in Caesare ob moderandas Tiberis exundationes meditatus est: Tiberim ex Urbe statim profunda excipere Circaeum usque drsuens Terracinae immittere mari: qua ex re tutelam pariter, in commoditatem negotiorum excogitaret . At hos insimulant Tacitus, Suetonius, uti ex mox relatis verbis patuit ; sed regeret fortasse aliquis laudatos auctores non indicare a quo loco Nero opus caepisset, incertum itaque esse Augusti P ollam , de qua verba fecimus , a Nerone ampliatam , quod tamen mihi arridet : puto namque Neronem ab aede Feroniae in agro Circaejensi Cisternam usque eam Fossam duxisse : id liquet ex hujus oppidi prisco nomine, quod Cisterna Neronis dicebatur , quemadmodum ex Historia electionis Alexandri ΙH. Pap. ae constat. Nemo non scit Victo. rem Alexandro oppositum, diuque examinatam validitatem electionis Alexandri, maxime in Conciliabulo Papiensi a Friderico Imperatore perperam indicto, quo Victori III. Antipapae Pontificatus adiudicatus est. Fridericus, Praesidentes ei Conciliabulo, Canonici Basilicie Vaticanae, qui partes Victoris tutabantur hasce epistolas, quas integras in Latio Sacro dabimus, scripserunt, quibus electionem Victoris legitimam palam facerent. Sic Fridericus scripsit:
Hac de causa duodecimo die post electionem Domini Victoris Papae , eo sedente in Sede 'Beati Petri, jam diciti conspiratores egressi ab Urbe
ad Cisternam Neronis, derelinquentes venam aquarum viventium, se contulerunt, in idolummi Nolandum Cancellarium erexerunt. Ita Praeiuidentes Conciliabulo: Probatum est etiam, quod Rotandus
duodecima die post Domini Victoris promotionem ab Urbe egressus apud Cisternam, in qua Nero Imperator quondam ab urbe profugus latitavit, primo est immansatus. Et Canonici Sattisti Petri r Sicque per totam hebdomadam illam Domino Cancellario, in suis in fecissa Teati Petri morantibus , nono die defendentes Transeiberim, eo
dis, in altero commorantes, undecimo exierunt, in perυenerunt ad
Cisternam Neronis, in qua latuit Nero fugiens Romanos insequenies: juste Ciseernam adferunt, qui dereliquerunt fontem aquae vivae.
Compertum itaque ex his est Cisternae oppido inter Sirmine
129쪽
tum, & Velitras , Cisterna: Neronis nomen ab antiquis inditum, uti fama ad Alexandri III. aevum manifestum facit, quamobrem hallucinatos apparet quamplures , qui id oppidum Tres Tabernas cile tradiderunt . Et quamquam nemo prodat hujus rei causam , attamen sucpicor id factum, quod ad eum usque locum Fossa Neronis ducta ellet, S: quum situs propὸ Cisternam Pomptinis paludibus emineat, fortasse ibidem Nero, qui Fossam Ostiam usque ducere meditabatur, sicuti diximus, magis imam secit. Vestigia siquidem ejus rei nunc etiam apparent, nam Nero usus est Fossa Augusti, eamque prolatavit, dein septem vel octo circiter lapidibus a littore Terracinensi novam fodit. quae recto tramite exciperet aquas dictae Fossae Augusti, & recens a se factam per agrum Circidensem, Sirmineti derivavit Cisternam licque, uti ex aspectu ejus Fosiae patet, quae nunc ab accolis Flume vec-ebio dicitur. Ita arbitror, quoniam Commentatores Plinii , de Suetonii locis laudatis, omnesque viri docti consentiunt in agro Pomptino futile Fossam Neronis ; suadet de id ipsum Taciti, 5e Plinii auctoritas, qui opus a Nerone carptum testantur, de verisi in ilitudo , quod inchoatum fuerit ab ea parte, in qua jam Augustus bos. iam secerat, de quae facile sedi poterat, qualis erat haec planities,& alia Bajani lacus. Caeterum, ni fallor, inepte in epistolis relatis scriptum puto Cisternae Neronis nomen inditum, quod ibi latuisset Nero Romanorum metu, quum Suetonius, Tacitus, Dio, aliique Romanae Historiae auctores alia loea magis Romae proxima latebram Neroni suppeditasse asserant ; quae satis sint ad rem vetustissimam
130쪽
me Decennisio, seu Ufente Fluvio, Regeta . γ' campis
DLς η'quii, N loci Regeta dicti in Pomptino agro
meminit Procopius initio lib. I. de bello Gothico cap. II. Gocti mero , is inquit, qui apud Romam, circumiectisque in locis degebant, in zebementer mirati fuerant adeo cessare Theodatum, ut hosti appropinquanti terre se, incongredi nollet, non leυiter suspicantes, eum fustiniano Augusto Gotborum res ultro prodere, neque aliud curare, nisi ut otio fortunis abundanti, vitam traduceret :tibi nuntius etenit captam esse Neapolim , borum omnium culpam in ipsum palam conjicientes in locum ebere, qui Roma CCLXXX. sadiis disiat, in a Romanis Regeta dicitur. Is castris commodis sinus iisus est, quod multa babeat equorum pascua, ac rigetursutio, quem indigetae Latino iocabulo Decennoetium ideo appellant , quia decusis XIX. milliaribus, que stadia conficiunt CXIII. in mare infuit ad Urbem Terracinam monti proximam Circaeo . Et dein paucis interjectis subdit: Congregati apud Regeta Gotbi, i, Italisque Regem eligunt Vitigin , mirum baud inusiri quidem loco natum , sed clarissimum praeliis ad Sirmium ante editis, cum aduersus Gepidas bellum gereret Theo oricus . Husdem fluvii nomine Decennovii in Pomptinis paludibus mentionem facit Cassiiodorus lib. a. epist. 32. N 33.; & Vetus Inscriptio Terracinae posita, ubi & palus Pomptina Decennovii palus dicitur, de quibus infra quum de hac Palude verba faciam sustus disserere propono. Decennovius dictus est Ufens fluvius e radicibus montis Setiniscaturiens, quoniam decem & novem mille passus delapsus, tandem in mare Terracinae proximum effunditur, ex Cluverio Ital. antiq. lib. 3. pag. Ioo7.& IOO8., ex Κircheri veteri ,&novo Latio lib. q. cap.2. N aliis, quamquam Holstentus fossam Neronis Decennovium Dille