장음표시 사용
151쪽
tis causae etiam ab aliis plene instructi: motu proprio , non ad cujus iis instantiam,sed ex certa nostra scientia sententiamus, arbitramur decernimus, inita tandem praefato Honorato Cayetano, EV Uni:ersiatati Setiaepredictis, in aliis, quorum interes barum serie districtius injungimus, in mandamus, ut alveum fluminis, qui ad recipiendum aquas paludum convicinarum , in Iuviorum Nynfe ,'aquae putride tempore piae mem. Eugenii Papae In predecessoris nostri de Vulmandato inceptum in ea forma, qua datum est initium,staltitudine trium passuum, est totidem latitudinis omnino perficiant,madfinem juxta formam, in mandatum super boc usis per nostros Commissarios suo tempore faciendum quanto citius demandare procurent. Nos enim omnibus supra dictis matura eonsideratione pensatis , ut inter Honoratum , in ejus Vasallos, ac Universitates praedictas perpetua pax vigeat, Sermonetae, Mn , er S.Donati, in i us Universitatii Setiae territoria auctoritate Apostolica, ac motu, inscientia supradictis tenore praesentium dividimus , midelicet: quod lectus, e aia meus fuminis praedicti, qui tempore Eugenii floreo. inceptus fuit, ut praefertur descendendo per eundem alveum usque ad locum, qui Numcupatur campus Laxari, in que ad locum, qui nuncupatur Mesagne usque ad locum, qui nuncupatur la Troua, in a Troua que ad Rivum D.Francisci inc.per quem Rivumfacturus es transitus alveus d. fuminis incepti tempore Eugenii, in per d. Rivum , descendendo, que ad rivum Martini: totum id quod dioidit alveum ae suminis incepti tempore Eugenii, . ritiam Io. Francisci usque ad rivum Martini descendendo ut supra a dextera versus mare , in Urbem sit, in esse debeat ipsius Honorati de territorii uorum Cain rum. A parte veros sera versus montem, in Setiamsit Universitatis Setiae inci volumus insuper,in mandamus, quod ad hoc ut alveus ipse quanto citius terminari, in perfici Galeat ad illum faciendum in perficiendum universi populi finitimi contribuant, videlicet ipse .
Honoratus, in reliqui convicini Castrorum Domini, seu Proceres necnon Communitates locorum finitimorum e c. in personae tam Ecclesiasticae,Regulares etiam ea emptae, in seculares inci Ordinationibus Apostolicis incie terisque contrariis quibuscumque Dat. Romae apud S.Petrum anno Dat i q38. quinto decimo MLFebr. yc. 'S 2 Hps
152쪽
Has litteras confirmavit Sixtus IV. unde deducitur Judices pu.tasse, ut quemadmodum jussu Bonifacii Nymphaeus amnis mutato
decursu aquarum exoneratus fuerat in Cavatam Setinorum ; ita ant quam is fluvius in os dictae Cavatae intraret, exoneraretur in novum alveum de mandato Eugenii IV. incaeptum, ita ut maxima vis aquarum
Nymphaei diverteretur, & per territorium Sirmineti, emueret tandem in antiquum alveum Romanorum , quem Rivum Martini dicebant , oc per quem etiam tempore Bonifacit VIII. decurrebat: quod factum est; nam alveus impensis totius Provinciae,uti Plus II. lia tuerat effosius est, ejusque alvei velligia inter agrum Canonicorum S.Mariae Sirmineti, qui est pars praedii Mesagnarum, & agrum Ducis ejusdem oppidi vocatum is Carti belle adhuc apparent, Sc recognita fuerunt. a viris illuc missis a Congregatione, quam vocant Boni Regiminis anno I 593. ec I 699. qui Setinis, atque Sirminetanis id fatentibus palam scriptis mandarunt, alveum fluminis novi excavati justu Eu- .genii IV. Be Pii II. in situ superius descripto suisse : quod de tellimonio Chartae MSS. a peritissimis Geometris tunc consectae probatur. Porro de Calixtus III. regalia quaedam Setinis remisit, ut eum alveum excavarent. Hae quippe sunt Calixti litterae.
Dilectis Filiis Communitatis Civitatis Setiae
Provinciae nostrae Maritimae. C ALI X Τ V S PAPA III.
DIsectistu al. em Apostolicam Tenedictionem. Exigunt meri-.ta devotionis, in fidei vestrae, ut ea vobis concedamus , quae ad bo res, em commoda testra pertinere noscuntur, quo in dies magis devotio , in fides quam ad nos, em Romanam geritis Ecclesiam augeatur, er crescat; Ac primum annuentes petitionibus per Oratores vestros nobis expositis, omnia, in singula privilegia, libertate , exemptiones saluta, immunitates , facultates , jura,'gratias , indulta usque inpraesentem diem per quoscumque Romanos Pontificespraedecessores nostros , aut alios ab iisdem potestatem babentes concessa, in data, quorum tenores bic baberi volumus pro sufficientene raeis
153쪽
expressis, barum serie autboritate Apostolica Approbamus, in consimmamur , mandantes hanc nostram voluntatem a Rectoribus Provinciarum nostrarum Campaneae,Maritimae,quam a tertiis quibuscumque intiolabiliter obseriari . Ac ut in fide , in devotione , quam ad nos, in praefatam Romanam Ecclesiam geritis ferventius permarii, de tertia parte falis anno praeterito nostrae camerae Apsolicae debita, quae adsummam centum, in sexaginta quinque florenorum auri de Camera ascendit , vobis sexaginta quinque similes solum procon-sruendo canali quodam,seu flumine adsiccandas certas paludes civ
tali nostrae Setiae admodum utili , bae vice tantiam remittimur,streis
laxamus, mandantes expresse Thesaurario , aliisque ossicialibus dicta camerae , quod dictor sexaginta quinque forenos iles d. de causa admittant , in ad exitum in eorum libris apponant , admittique , apponi penitus faciant in contrarium faeten. non obstan. Dat. Romae apud S. Petrum sub Annulo Piscatoris die prima Iunii MCCCCLV. Pontificatus nosri Anno I. D. Lucensis . Veruntamen neque diu haec pax culta est, quod Sirminetani sepe eam sessam devastarint, donec Setini aquarum illuvie oppressi
apud Alexandrum Sextum reclamarunt. Hinc civilia bella examsere , quibus miserrime supra sexcentos viros periisse narrant , de Honoratum Cajetanum tunc Sirmineti Ducem Caltrum Setinorum Petratam dictum diripuisse, & ob eam rem Pontificem seu da, di bona ejusdem confiscaste; itaque re iterum ad Iudices delata auctore Antonio de Ruvere Episcopo Eugubino Julii II. a Secretis,N Sacri Palatii Apostolici Magistro anno Iso composita lis et thoc modo, ut scilicet ostium dicti novi alvei obstructum maneret, bc Dux Sirmineti medietatem praedii Mesagnarum donaret Setinis, qui possent semper flumen Puethar etiam in locis ditionis ejusdcm Ducis aggeribus munire, hoc addito pacto , ut in posterum nemitu
liceret flumina, de antiquos decursus aquarum mutare . Anno I o. iterum inter hos populos suam auctoritatem interposuit Cardinalis de Turnone Setiae Gubernator, qui litem definivit his conditionibus, ut nempe priora manerent, daretur praeterea. domino
154쪽
domino Duci medietas praedii Mesagnarum renovato pacto statunia fiuminum, & alveorum antiquorum non immutandi, de quod nil
fieri posset a Sirminetanis, quod quomodolibet aggeribus fluminis
Pu ZZae detrimento esset. Sixtus V. Romanorum Consulum, & Augustorum aemulator
id opus exsiccationis paludum Pomptinarum aggressus est ; vixerat enim Setiae in Conventu Fratrum S. Francisci Tertii ordinis adhue ejus Religionis alumnus, eumque tunc palam iactasse referunt sibi
reservatum eos agros ad culturam revocare, quemadmodum fecit;
nam vix Pontifex renuntiatus,Setiam petiit, dein in campo in paludesito, quem accolae vocant Padiglione di Sisio noctem transegit, loca lustravit, εe rem prorsus divino consilio auspicatus istam novam , quae in hunc diem ab ejus nomine tamen Stati dicitur,feri praecepit, quamquam ego putem eum sessam Augusti, quam Nero dilataverat, & aquarum illuvies repleverat, iterum excavari mandasse. Sunt qui putent Sixtum morte praeventum eam fossam ad mare perducere haud potuisse. Errant porro ii, quum fossa exoneratia fuerit in mare eo loci, quem Tocea di Olevola appellant, & resectis aggeribus, alveisque antiquis instauratis, stagnantes aquae longe, lateque diffuse denuo exsiccatae remanserint, ut ex MSS. Secretarii Congregationis paludum Pomptinarum apparet: quod & probatur ex vestigiis sessae, & ex fama, quae viget in ea Provincia, quamquam vix lapsis quatuor annis ostium Olevolae obstrusum, & aggeres in pluribus locis fracti fuerint, & ob eam rem iterum ea loca palustria facta. Id evenisse aiunt, quod decem essent ii, qui propriis expensis id opus aggressi erant, & quum mortuo Sixto V. omnes lucrum spectarent, neque impendiis annuis ob conservationem ostii Olevolae, aggerum, fossarumque, animum adiicerent, atque insuper contigisset ex stipulis agrorum incensis, terrae ipsi non adhuc immunia bitumine paludis ignem iniici: ex quo produnt spatio fere duorum
mensium terram deflagrasse, & messem sequentis anni intercepisse. Hinc factum est campos cultura, & feracitate insignes stagnantium aquarum iterum impetum subire coactos fuisse. Veruntamen testari possum bis mille, & his plura iugera terrae in Setino agro, quae erant palustria usque ad annum 16sso. a Bucibus paludis exemptanta . siste,
155쪽
sisse , & eulta: quae tamen paulatim aquis obruta sunt , quod Sirminetani obstruxerint os Rivi Martini privata manu contra pacta jantia dicta, quibus solitos aquarum cursis mutare fuerat vetitum , quin torrentem Teppiae, qui alia via per tres pontes , & dein per pontem
Trouae, flumen vetus, atque Rivum Martinum fluebat, in os Cavatae Setinorum anno I 6qq. exoneraverint; quamobrem ob impetum. aquarum irruentium in aggeres fluminis Puriae fertiles Setinorum agri inundari consueverunt, de sic quum bis mille jugera sub Sixto Quinto exsiccata, tum sere alia totidem palustria essem, i staurata sunt etiam antiqua jurgia. Quippe Setini triginta ab hinc annis apud sacram Congregationem Boni Regiminis Simal tanos compellant tanquam pactorum pertubatores, di petunt Teppiae torrentem, aliamque foveam quam vocant, Fuse de Canuccini per antiquos alveos duci, novosque obtrudit instant praeterea iiDdem haud licuisse fossam per quam Nymphaeus in Cavatam introducitur, protelare, aut aggeribus munire, & sic facere ne aquae exundantes decuriant per praedium Mesagnarum, & in Trovae piscinam. Et quamvis post plures illve accessus per insignes Romanae
Curiae viros qui visitato toto illo tractu per quem fluit Nymphaeus,
nullum repererunt locum, ubi aggerum app'rerent vestigia) anno 1693. & IGeadem sacra Congregatio edixerit alveum Nymphaei dilatari, aut aggeribus muniri nequicquam posse, licere tantummodo riPs restaurare ad planitiem terrae; nihilominus ii populisbi licere putarunt aggerem Nymphaeo opponere, quin ut exundantes aquas e Nymphaeo torrentis Teppiae illuvie gravido continerent, novos agrares non procul Nymphaei fossa in loco, quem, dicunt Tenia vectata exstruxerunt. quibus omnem vim aquarus in os Cavatae Setinorum, & in aggeres fluminis PuZZae irruere com-μsunt. Hinc factum est anno I ox. kalendis Martii ut rup is ata ribus Cavatae E conspectu turris Petratae, flumen quaqua versus cia iussim p r agros Setinorum duobus sere mensibus debaccharetur, de coloni, ac domini futura messe fi audarentur. Quare delata res est ad Congregationem , quam Boni Regiminis vocant, εc ad Maximum Pontificem CLEMENTEM XI. qui statim, utpote qui diu,
156쪽
noctuque communi felicitati vigilantissime operatur, pro ingenti, & prorsus heroica animi sui magnitudine ac summa clementia, dum sacra & profana Urbis monumenta restaurat, ad paludum quoque
Pomptinarum exsiccationem animum suum, ad ea etiam, quae natura vel ars negasset, quaeque humana potentia vix fieri credere tur , occupatum adjecit. Quumque optimus praecestor illius Inn centius XII. id oneris commississet industriae Cornelii Meyer Batavi, rejecta operis mole in generosissimum Principem Livium Odescat cum Bracciani Ducem, de Innocentii M. nepotem, continuo idem Sanctissimus Pontifex CLEMENS XI. Ducem hortatus est , ut quanto citius operam daret exsiccationi ; idque ut facilius perageretur gravamina quaedam suo chirographo sustulit, quibus Procuratores Fisti bonificatorem oneraverant, ut nempe alacrior Dux fieret ad opus inchoandum. Misit praeterea Setiam magni animi, magna,
que indolis Cardinalem Iosephum Renatum Imperialem Praesectum laudatae Congregationi, ut imminenti excidio Setinorum consul ret: qui vir summus, & publico bono natus nulli parcens sumptui, aut labori alveo Nymphaei, & aggeribus fluminis PutZete diligentet lustratis, mox a Setinis devastatos aggeres PuZZete refici decrevit, de singulatim ad impensas gravari dominos agrorum: rupturam quoque in ripis Cavatae factam instaurari curavit, operi addicens Oth nem Meyer filium jam dicti Cornelii, qui brevi tempore ripam v statam munivit, restituitque. His decretis idem Cardinalis omni
laude cumulandus Romam reversus nomine Congregationis, cui
praeerat sancivit aggerem injectum ripis Nymphaei contra decreta jam edita circumsecari pluribus in locis, ita ut quolibet spatio pia
suum centum caesura fieret palmorum triginta, ex qua erumpentes
aquae exonerari possent in agros Sirmineti mare versus, & dein in flumen antiquum , seu Fossam Neronis: quamobrem decretis addidit aggeres ab eo populo factos circum quaque alveum torrentis Teppiae veteris everti, ne ii impedimento et ni diversioni aquarum: quamquam neque id salutare edictum hactenus exequutioni misium
suerit, arte cujusdam Architecti qui sinulavit se fecisse, quae nequaquam implevit. Caeptum itaque est id opus, & jam viginti mille scuta ut vo
157쪽
cant, & sorte amplius Princeps escalcus in illud imsendit. AD
geres tamen fluminis Puretae quos exstruxit, bis aquarum impetu ab eo tempore vastati fuerunt, & ni Congregatio huic exsiccationi praeposita torrentem Teppiae per antiquum alveum fluere provideat, quemadmodum jus, & dicta expostulant, vereor ne ullo unquam termino aqua eontineatur, & ne loco exsiccandi paludem, reliquum agri Setini, quod semper culturae aptum fuit, a nova inundatione absorbeatur.
Romanorum Uillis in agro Setino, de milia Antonia gentis, ac vino Setino. I Ustravimus jam clariora loca Setini agri: nunc tempus est
villas Romanorum in eo agro positas commemorare; sed antequam villam Antoniae gentis, quae caeteris prae stantior filii, describere aggrediar, operae pretium est dic serere cur Romani praedia, & rura sibi in istiusmodi situ delegerint. Mihi arridet, Quirites iis locis delectatos tum ob ferti litatem camporum Pomptinorum, & Venatus, atque piscatus, quibus ea regio afluit; tum ob vina, quae ibi producebantur; quum antiqui palam assererent illic summum Liberi Patris cum Cerere certamen testimonio Plinii lib. 3. cap.q. Sunt qui putent Saturnum, quum in Clivo Setino primum latuisset ibidem & primam vitenta Latinis ostendisse ex Servio ad illud lib. 3. AEneid. υ locus, He periam Graii cognomine dicunt. At hi sane delirant, quum rem tam veterem pro certo assimare, fabulare videatur. Plinius lib. I q. cap. Ιχ. prodit Vinum Romae postsexcentesimum Urbis annum gustari coeptum, idque probari ait, quod Romulus lacte non vino libasset, & Numa constituisset vino rogum non aspergi ob ejus rei inopiam: quamquam hanc Plinii sententiam viri docti haud probent. Nam satis compertum est AEneam, seu Ascanium ejus filium longe priusquam Roma conderetur, ne vinum Mezentio Etruscorum Regi praestaretur vineta omnia Latinae gentis
158쪽
Iovi sacrasse, votique compotem factum, omne vinum ejus anni in ieinplo Veneris Lavinatis est udisse , uti patuit ex relatis Lib. I. Latii Profani Cap.q. bc s. Setinum sane vinum Straboni, Plinio , At lienaeo , Iuvenali , Nartiali , Statio commemoratur. Haec de eo habet Plinius lib. I cap. 6.: Divus Augustus Setinum praetulis cun tis,infere sequuti Principes confessi propter experimenta, non temere cruditatibus noxiis ab ea faliva: nascitur supra forum Appii; quare Augustus, dc
qui eum sequuti sunt Imperatores Setinum plus caeteris adamarunt ob eam causam , quod generosissimum esset, capiti non noceret , de cibos concoqui cogeret ex eodem Plinio lib. 2 3. cap. I.: Surrentinum, is ait , veteres maxime probavere, sequens aetas Albanum , aut Falernum : Albana nervis utiliora, stomacto mirius, quae sunt dulcia: at que superfunt Setina cibos concoqui cogunt: minum betinum scilicet plus Surrentino austeritatis, quod de tradit Athenaeus lib. I. his verbis: Setinum Formiano , Tripbolino, in Surrentino iis , Falerno leviui , capiti non nocet , Strabo etiam lib. D ubi id vinum pretiosssimum vocat: unde tanta generositas ex Plinio, & Juvenali intelligitur; quippe Plinius testatur Setinos in planicie Pomptina
vineas supra forum Appii obserere consuevisse contra recentiorum sententiam , qui putant vineas Setinorum priscorum in clivo Setino , ubi nune olivae sunt, suisse. Idem Auctor lib. I T. cap. q. clarius rem hanc se enucleat: Caecubae vites in Pomptinis paludibus madent , transportabant enim Caecubas vites e Caecubis urbe Campaniae, easque in Pomptino obserebant; unde vinum generosissimum: nania quemadmodum Caecubo vino erat generositas summa, si eidem Plinio lib. I q. cap. 6. fides danda est, ita & vino ex Caecubis vitibus translatis in Setinorum agros , erat celeberrima. Veruntamen ejus ustis multum bonitati ejus vini conferebat ;quippe illud non bibebant, nisi vetustissimum esset, quod patet ex Iuvenali satyr. 3. Cras bibet Albanis aliquid de montibus , aut de Setinis , cujus patriam , titulumquesenectus Delevit , multa Σeteris fuligine testae. ubi interpretes, & Valla prae caeteris scribit in lagenis inscripta fuisse
159쪽
loca, & tempora vini: quo scilicet loco, & quo Consule id fuisset collectum. id ipsum prodit Martialis lib. I 3. epigramm. II1. eo car
Pendula Pomptinos, quae pectat Setia campos Exigua metulos m Mi ab urbe cados.& iterum lib. I o. epig. 3 S.
Νee facili pretio sed quo contenta paleria
Testasit, aut cellis Setia cara suis . . . . quibus carminibus Poeta ambitiosὸ expressit Setiam gratissimam secessui Romanorum, ejusque vini vetustatem. Namque ut in eum. locum Calderinus sci ibit , extra urbem alia sese videbatur urbs cellariis reserta, ubi viginti, & triginta annis servabantur vina, quae
dedisse Syllam, quum post immanes caedes splendida convivia exhiabuisset populo, vinum quadraginta annorum gustandum praebuis, et, scribit Plutarchus in vita Syllae. Iuvenalis in carminibus relatis satis innuit hujuscemodi vina in montibus Setinis nasci, non in planitie de in Pomptino, ac supra forum Appii, quod tamen Plinio arrisit. Id ipsum testatur Marsialis lib. Io. epigr.7φNon obla, non me spicifer rapit Nilus rNec quae paludes delicata Pomptinas Ex arce cliῬi spectat uva Setini. At nihilominus Plinii sententia mihi placet, nam hodieque regio est in ea planitie non procul a situ fori Appii, quae a vineis qua
illic erant, vulgo vocatur, tute nere: quamquam arbitrer & vites
fuisse sub monte Setino in clivo planitiei proximo, quum is esset situs
villarum magis illustrium, ejus scilicet Antoniae gentis, Moecenatis ,εc Augusti quorum rura ita posita erant, ut Appia, Sc clivus Setin rum montium eorum termini essent. Generositati, de bonitati ejus vini alluduntIuvenalis satyia I . a. . . tunc illa time, quum pocula fumes Gemmata: in lato Setinum ardebit in auro.& idem Martialis lib.q. epigr.59.
160쪽
&li, epigr. Setinum , Amimeque nives, densique Trientis i Mando ego vos, medico non probibente , bibam iterumque lib. 8. epigri s I. Ceste, decui mense, misce Setina, videm
Ipse puer nobis, ipsesitire caper .
Statius etiam Sylvari lib. a. ad finem: nWquod tibi Setia eanos Restinxit cineres, gremio nec lubricus ossa,
quibus versibus prodidit rogum clarissimorum virorum Romae a pergi selitum vino Setino: en verba Calderint interpretis Statiit A ec inquit umbre tuae, ly tibi gratiui fuit, quod rogus fuerit aspersus et ino Setino, id autem ιribuebatur elarissimis miris, quod
equidem notandum est, quum nemo antiquorum praeter Statiunia id manifestum secerit. :
Sic & Olivis villas abundasse patet , quod in Antoniano
monte, sub quo filii villa Antoniae gentis adhuc appareant inrupis bus vestigia saxorum cavorum, in quibus non nisi olivae juxta usum eius regionis seri quibant. Olivas enim primum in Latio plantatas state Servii Tullii Romanorum Regis memoriae mandavit Plinius
. ara Antoniorum villa celeberrima fuit , & vetustissima, ejus que stus talis erat r Roma venientibus per Appiam non procul a soro Appio in diverticulo viae Setinae inter lapidem quadragesimum piimum, & quadragesimum secundum erat pons antiquis.smi operis, quem nune accolae Pontem S. Ceciliae vocant ab Ecclesia ejus nominis olim illi proxima, cujus pontis typum hic eis bemus. Hunc pontem antiquos construxisse puto, quod per eunti locum flueret Romanae Reipublicae initiis exiguus fluvius, quem Setini flumicellum nim cupant, qui dein in Ufentem praecipitabat,& mutato cursu per sesam tandem, quam Caiatetiam appellant decurrere coactus est arte Appii Claudii , aut Cethegi Consulis, qui, uti superiori Capite I 6. diximus , Pomptinas paludes exsiccarunt. Paullo cis Aruonis gentis villa incipiebat, totamque eam plani