장음표시 사용
171쪽
Lucem Ligorio a Plinio dari posse sunt qui existimant si accura
tius expendantur, quae de vinis Italiae generosioribus is tradit lib. 1 cap. s. ubi inter alia vina palmam obtinere ait: afvero mari Praeis tutitia, atque Aneonae nascentia, in qua a palma una forte enata Palmesia appetunt- : in mediterraneo viro Cesenatia, ac Maereis natia, in Veronansi metiea. Hinc arguunt Maecenatia fuisse vina, quae Moecenatis rure nascebantur, de quemadmodum Setina erant firmissima, collecta in Maecenatis villa caeteris erant generosiora a serunt enim Moecenatem primum Caecubis vinis ex Caecubis vitibus in Pomptinum translatis delectatum ; dein ejus exemplo Augustum&Horatium Epodon Ode s. iis vinis allusilla eo carmine .
igando reposeum Caecutam ad fessas dapes.
ocum sub alta, sic fomi gratum domo
Beate meeenas, bibam. uti diximus Cap. rg. & interpretes Horatii innuunt. Seneca etiam epist. x x q. quam sere totam Maecenati criminando conscripsit, eum mollem, Sc adeo delicatum probat, ut vina pretiosiissima biberet, aedesque in villis haberet, ubi parietes advectis trans maria marmoribus fulgerent.
At hos Varro lib. I. de Ling. Latin. carpit, dum ait: Hinc quoque nomina ilia, Lefas, Ufenas, Carinas, Miaecenas, que cum essent aloeo , ut Vrbinas , tamen Urbinus abbeis debuerunt diei, qui locus Varronis quamvis corruptus, neque integer satis, probatrmionem, seu oppidum fuisse, cui Moerenas nomen ; unde lumeu Plinio, qui quum caetera omnia vina descripta in verbis jam adductis denominet a locis , Maecenatia utique non aliunde etiantia denominasse constat, quam a natali loco mediterraneo Cesenae finitimo ; sed doctiorum haec judicio distutienda relinquo . Illud mihi probat Moecenatis villam in enunciato situ positam,
quod illic appareant rudera nobilium, atque illustrium Thermarum . Paulus Merula Cosmograph. par. 2. lib. q. pag. 833. Circum sumptuosissimi operis ibidem extructum tradit et Inter Setiam, in casas novas apparent in radice montis veteris aedificii ruina igeia Circi modiam facte, errat tamen, quum rudera, quorum typum
172쪽
hic subjicio Thermas exhibeant testimonio Ligorii , qui eas a seculissere duobus jam lapss visitavit . Enimvero Moecenatem, plurimum natatione delectatum ferunt, adeo ut tradant eum ruri Thermas habuitie, calidarum natationem primum Romae, de in Italia insita tutile ex Dione lib. 1 1 .qui ita scribit: Primus quoque , Moecenas scilicet, R omae natatorium calidis aquis refertum instituit . Dionenia ut solet, fere totidem verbis exscribit Niphilinus in Epitom. MFridelicus Sylburgius vir Graece doctissimus, institutionem illam
Moec enatis natatorii calidi in dubium vocat ob eam causam , quod nihil ea de re apud Latinos auctores extet, & suspicatur a Dione per imprudentiam Moecenatem nominatum pro Agrippa , cujus Vaporarium Laconicum, sive lavacrum inculcat Ammianus lib. N Spartianus in Adriano. Verum vix verisimile est, Dionem, , qui praesertim tam recenter lib. sq. Balnei Agrippae meminerat , lib. s. ubi exprofesso de Moecenate agit , quaeque in Vita invenerat recenset, tam imprudenter lapsum, suique ipsius oblitum , uti Mei-homius in Moecenatis vita cap. 26. scribit. Erat itaque fabrica haec Thermarum ampla fornicibus, porticibus, di piscinis suffulta, uti in hunc usque diem rudera ejus indicant: proXime scaturiunt sontes aquarum, quorum unus sulphureus est, di sic , ni fallor , facile est Moecenatem natatoria frigida, & calida ibidem extruxisse, viridaria etiam, vineas, oliveta, agrosque cui turae aptos habuisse, quum locus amaenissimus sit, & longitudine mille serme passuum sub monte, ac circumquaque clivum Occurrant Iuinae Veterum aedifieiorum, quae ostendunt illic magnificam fuisse Villam , per Moecenatem, Augusto quem scripsit haeredem, relictam ex ecdem Dionem loco relato, & Suetonio in Augusto.
Finitima huic fortasse fuit villa Augusti in regione, quan il Palam appellant, ubi rudera insignis villae visuntur palude PQm plina sere abserpta: quamquam sint qui dicant eo loci horrea Imperatorum , ubi frumenta in Pomptino collecta servarentur, fuis , . Cujusmodi tamen aedes eat essent, arbitror eas ad Augustum perti
nuisse , quod is Pomptinas paludes siccasset, & primum ex iis sibi, vi sequutis Principibus praedium fecisset, quemadmodum Cap. 16. dixi: mihi quoque id ipsum suadet regionis vetustissimum nomens
173쪽
Patalium nempe: quo sane nomine vocabantur solae Principis aedes, uti viri docti observant , . praesertim quod in Setino estent rura Anto-'niorum, Moecenatis, Attici , de alia, quae infra enumerabimus N quidem eum aedibus, quas tamen ho ece nomine Palatii accolae non honorarunt . Praeterea meminisse juvat eam familiaritatem. inter Moecenatem , & Augustum coaluisse , ut vulgo Moecenas Augusti, & Augustus Moecenatis jactaretur, Plutarchb ip Apophtho Lacon. teste:quare literis produnt vix ullum sitisse Augusto praedium rusticum, cui aliud Mesceliatis hon esset ccinti minum, quemadmodum in Tiburtino, si scholiasti Horatii lib. 3. Ode 29. credimus, Ligorio, & Martio livi. Tiburti lib. s. Corneliam etiam gentem in Setinorum agro,& in loco,qui hodieque dicitur i Maruli rus possedisse ebnstat ex eodem Ligorio in MSS, Otthobottianis verbo Pomptiniana in Pontiniano quemadmodum Capite IS. dictum est, ubi retuli lapidem terminalem eo loci effossum Ligorii aetate, probantem eum agrum fuisse P. Cornelii Cethegi Consulis, qui Pater fertur M. Cornelii Cethegi, quem narrant in Consulatu paludes Pomptinas siccasse. Sparsae ibidem visuntur reliquiae priscorum murorum et at quid indicent neutiquam apis
Vitellios in istiusmodi situ villam illustrem habuis e prodit
idem Ligorius voce Villa, quod arguit a denominatione Regionis
quam tunc vocitabant, nunc autem corrupto homine i
i Vitilli, & quod illic saxum impresta P. Vitellii nomine effossum vidisset. Verisimile porro est P. Vitellium procuratorem rerum Au-' gusti Equitem Romanum, & Auum Auli Vitellii Imperatoris, de quo Suetonius in Vitellio cap. a. id praedium acquisivisse postqv am
Augustus Pomptinas paludes ad culturam revocaverat ue ejus tamen rei praeter Ligorium nullus auctor, quod sciam , meminit, quam 'quam verissimum sit eum locum antiquitus nuncupatum la Vitel
De Villa Juliae familiae inter Setinos, & Lepinos montes in . loco ubi situm est Castrum Bassiani sub ditione nobilissimae Caje- ranae gentis , nil compertum habeo ; quamquam plerassique arrideat id Castrum dictum a T. Iulio Paetino Bassiano patrono Coloniae X Ter-
174쪽
Terracinensis . qui illuc aestate divertebat, & magnificam villania fecerat ex inscriptione Terracinae etasia apud Gruterum pag. χq.
T. IVLIO T. FILIO PAETINO BASSIANO PATRON. COLONIAE
atque alia apud Fabretium Inscript cap I. pag. .37.
AVG. XX. HER. PRAEFC L A S. M I S. T R I B. L E G. I. ITALICAE PATR. COLONT. FLAVIUS T. F. OUFENOPTATUS II. VIR. F. COER
quam etiam ad Coloniam Terracinensem pertinere arbitror , quum Flavia gens inibi esset ex Gruteri thesauro pag. I O 1 9. Bassianorum nulla apud scriptores extat mentio , quemadmodum neque Bursionum, quos tamen Iuliae gentis futile patuit ex relatis Cippis , atque ex denario apud Fulvium Ursinum in Julia VlΙ, pag. I 36. itaque is Titus Iulius Paetinus Bassianus Tribus Stellatinae , Procurator Augusti vigesimae haereditatum , Praefectus Classis Misenatis, Tribunus Legionis primae Italicae, ac patronus Coloniae Terracinensis, nomen dedisse traditur loco, ubi nunς Lamiani Castrum est, de quo nil certi compertum habeo. Dixi superiori Capite II. sub monte Trebarum PriVernum, versus , in Setino atque in planitie duobus montibus inclusa jacere rudera praeclarae villae eo loci, quem accolae Valleja bone nuncupant , ibidem enim sunt ruinae Cryptarum , fornicum, & murorum, quos diceres vetustae Urbis vestigia indicare ; cujus tamen id rus esset, alle-
qui nequaquam potui: mihi saepe blanditus sum id praedium Amilii Philemonis fuisse , quod Cicero lib. 7. epist. I 8. ad Trebatium in Pomptino eius villam statuat, nam scribens Trebatio: inquit,
175쪽
inquit . feris in Pontino cum ad miliam M. AE milii Philemonis ditertissem VLIdus Aprilis de Pontino. Codices sunt,in quibus pro
Metrilius sejuur, mendose tamen, quum Manutius, &alii scribant Philemonem Libertum fuisse ussimiliae gentis, ac ditisi simum hominem, & sertasse eum, de quo medianus in argumento orationis pro Milone ait : Munatius Plancus Tribunus plebis pro- duxerat in concionem M. A ilium Philemonem Libertum M. Lepidi, quae tamen in incerto Vagantur. l 'Caeterum ego arbitror Anniae, de Fulviae gentis, Τitinnii Comici , aliarumque familiarum, quarum elenchum sequentibus Capitibus exponam, in Setino praedia, & villas fuisse, quarum positus incertus est. Porro ex eodem Ligorio voce Mentina habes in e dem agro positum rus Albiae gentia , quemadmodum ex prisco Cippo cum epigraphe et I
MASSILIVS E ROMFECIT SIBI ET SUIS LIBERIS POSTERE O R V M
Villa quoque Lucii Clodiani Madiitiani Liberti Theodosi
Imperatoris, & Procuratoris clientum Palatinorum ex eodem Ligorio verbo Madiatiano, Salliae etiam familiae in diverticulo viae Setinae haud procul ab Appia stetit, uti patuit ex lapide relato hoc Libro . Cap. 2. Hirpinrite itidem, & Eburiae, ac aliarum familiarum, quarum nomina insta suo loco prodam: quamquam mihi liqueat Li-gorii fidem pluribus doctis viris, Fabretto praesertim , de Cardinalidiorisio suspectam, fortasse quod is Architectus Cardinalis Pii Ferrariensis , quem plurimum delectatum serunt in Veterum rerunia:
monumentis effodiendis ; lapidum etassorum notas inscienter exarans , mendosas inscriptiones exhibuerit 3 vix tamen credi potest, eum vafritie lapides confinxisse, & loca , quibus ii eruti fuerant, , familias, & dignitates in istius nodi saxis expressas ingeniose excG- . Sisaste . Ego enim ex antiquorum traditionc habeo Cardinalem lau- X a datum
176쪽
datum opera Ligorii usum omnia sere vetustissima loca agri Setini, ει Latiaris, in quibus rudera apparebant, excavasse, stituas quoque plures, columnas, & lapides priscos in iis inventile , quorum n mentiator Ligorius fuit, qui tametsi lapidum notas indocte explicaverit, pluribusque erroribus historiam foedaverit, id tamen ejus inscitiae, non calliditati adscribendum est. Itaque libenter eodem utor, sed caute, dc unde carpserit, quae Ieseri , anquiro: neque ejus inscriptiones, & nuncupationes locorum , ubi cippi estosti sunt, commentitias asserere ausim, quum sciam doctissimos viros, Pan-vinium, Pignorium, Sponium, & his similes iis cippis usos, ejusque fidem in dubium haud vocaste; ham dicta velim in Ligurii apol giam, Leve pereat memoria locorum ubi plura monumenta vetustis sima horsae posita effossa sunt, quorum ipse oculatus testat tantum. modo meminit,
Appia via in Setino agro. APpi m ςmqnsexu , primum de ejus viae situ, nomine,
& conditoribus, dein de locis, villis, & urbibus, quae in eam incidebant dicam. Hanc viam a Porta Capena , vel ut Spartianus in Geta, & Severi vita, & j u-lius Capitolinus scribunt, intra Urbem a Septizonio Severi principium habuisse memoriae proditum est. Capenam dictam eam portam, quae nunc Sancti Sebastiani vocitatur, quod per eam iter esset Capenam Urbem Latinorum non incelebrem, quam Siculos juxta Albam condidisse Solinus lib. 2. memorat, verius a Camaenis
lucis, de aede Camaenarum, quae extra eam portam erant, nomen
accepisse scribunt Servius, Paedianus, Victor, & Sextus Ilaifus, quos laudat Pan vinius de Repub. Rom. tit. de Porta Capena . Hanc rem
enucleat Festus lib. I. his verbis: Appia via, in aqua ab Appio Claudio est appellata, cujus initium est a Porta capena. Frontinus itidem de Aquaeduct. lib. I. Appia Aqua inducta es ab Appio Claudio Censere, cui posteaciaeco fuit cognomen M. Valerio Aaximo, in
177쪽
F. Deeio Mure Cos, Anno XX. st initium belli Samnitici , ut o
Viam Appiam a Popta Capena usque ad Drbem capuam munienis euramis . Propertius lib. q. t Armaque cum ιulero forta votiva Capenae Et Juvenalis Satyr. q. Subsilit ad meteres areus, madidamque Capenam. Quibus versibus Propertius innuit eam viam Triumphalem quisqtie dictam, quod per illam Triumphantes pompam ducerent tesse u aliano de Rom. Antiq. lib. I. cap.7., & Iuvenalis madidam Capenam cecinit , ut intelligeretur eamdem esse & Portam Fontinalem ex e dem Martiano mox adducto , uti dictum est lib. I. cap. 22. , quam quam aliter sentiat Panvinius , qui Maridam eam nuncupatam ait, quod inter caeteras portas depressior esset , vel ob aquaeductus prope ipsam derivati formam. Itaque ejus vice conditor Appius Claudius Coecus fertur , qui in censura , quam gessit M. Valerio Maximo, & P. Decio mure Coss. a Roma Capuam usque Appiam constravit ex Livio lib. 7. , Frontino , Cicerone pro Milone , Auctore de Viri illustr. , di aliis; quod patet ex prisco Lapide recensente titulum , di honores Appii apud Lisorium , de Pighium Annal. lib. I. ad annum V. C. 66 I. , qui tamen de ejus veritate dubitat .
C. F. COECvs CENSOR COS. BIS DICT. INTER REX IIL PRAETOR II. AED. CVR. II. Q. TRI. MIL. III. COMPLURA
OPPIDA DE SAMNITIBUS CEPIT SABINORUM, ET TUSCORUM EXERCITUM FUDIT PACEM FIERI CUM PYRRHO REGE PROHIBUIT. IN CENSURA VIAM , APPIAM STRAVIT, ET AQUAM IN URBEM ADDUXIT AEDEM BELLONAE FECIT
178쪽
Item ex Diodoro Siculo lib. 2 o. ubi alti Appiam viam assienominatam magna ex parte duris lapidibus a Roma ad Capuam constramit, quod intervallum spadiorum plus mille , in loca emia. nentia sola complanando, in depressa , cavaque magnis aggeribus
exaequando, universum aerarium publicum exbausit. Atque ita apud Appii nomen , operum honos permansit. Porro Appium hanc Viam a Roma Brundusium stravisse literis mandarunt Auctor de Vir. Illustr. , S: Τacitus lib. 2. , perperam tamen quum ex Frontino, Diodoro Siculo , Sc aliis satis compertum sit Appium Capuam usque eam viam munivisse, nec potuisse illam Brundusium perducere, nam fines Imperii Romani tunc ultra Capuam non protendebantur uti arguit Lipsius Commentator Taciti in lib. a. , & arrisit Pan vinio, MPeregrino de Antiq.Capuae dist.2. cap.3I. de Appia . Sunt qui dicant Appiam aliquot dierum intervallo constructam, vel intra annum Censurae Claudii iuxta opinionem antiquorum mox relatam. At ego puto tantum opus perfici vix potuisse spatio plurium annorum, quum ut Appius viam sierneret in Pomptino, per decem ferEmilliaria debuerit Pomptinas paluoeS exliccam re , quod sane feri haud potuit uno anno. Itaque quum cum censuram invitis Patribus usque ad Consulatum protraxiste quidam Annales prodant, & Auctor de Vir. Illustr. quinquennio eam continuas se narret, arbitror hoc spatio eum Appiam Viam terminalie ex Pughio lib. s. Annal. ad Annum ηqI., quo is viam hanc coeptam scriabit, quamvis alii anno V.C. qqs. id contigisse arbitrentur. Hoc ut magis credam facit latitudo , ac longitudo ejus viae, quae adeo lata
est, ut plaustra duo ex adverso invicem occurrentia libet e transire queant, adeoque est longa ut centum quadraginta circiter mil e
passibus se extendat; Lapides sticeos quibus via constrata est ex alia regione Appium vehendos curasse Procopius lib. 1. belli Gothici scribit. Quidam sane reserunt duos se montes in Campania vidisse ex quibus saxa illa coloris, duritiei que ferreae excindi essent solita, alterum propὸ Suessam, alterum ad mare inter Puteolos, & Neapolim,& quum si silices lati sint quaqua versus temos, quaternos, & aliquan do quinos pedes, hinc intelligitur nonnis immensis sumptibus, de multo tempore eam viam constratam. Quis vero Appiam a Capu
179쪽
Erundusium perduxerit non liquet. Plures, & prae caeteris Panvinius, Alexander Gen. lib. 3. cap. I 3. , & Lipsius id Caesari tribuunt ex Plutarcho in Caesare narrante eum ingentes prodegisse pecunias , quum illi hujus viae cura esset commissa. Alii Caio Graccho Tribuno Plebis, qui traditur omnes ferὸ vias publicas refecisse, saxisque quadratis politis, atque aggeribus munivisse, edixisse etiam, ut eae lapidibus milliaria discernentibus notarentur , & pontibus instruerentur : quin certo linervati, muri ferent, . super quibus ficile quis equos conscendere posset, teste Plutarcho in C. Graccho , & Rosino lib. 8. cap. 3I. . Plerique demum , inter quos Peregrinus loco relato , id factum putant Republica Romana florente, 6c postquam Romani Graeciam penetrarunt, quod mihi arridet, nam ante Caesaris dii ha-turam , imo Civilis belli tempore inter Caesarem, N Pompeium jam via haec Brundusium erat perducta testimonio Ciceronis lib. 8.epist. I f., &Ia. , ac I 3. ad Atticum, Quandoquidem haec via Brundusium usque munita fuit, ut iter facile in Graeciam esset si fides danda est Straboni lib. 6. E Graecia, er Assa νς υιs est Trundusium trajectus, omnesque bue deferuntur , quibus inde Romam iter es ,
Ciceroni Philippic. i. Cum Trundusium , iterque illud quod tritum in Greciam es non e causa mitassem , Kal. Sextilibus etenisistracusar, quod ab iarbe ea transmisso in Graeciam Iaudabatur,
quo fit longe ante Caesarem, &C. Gracchum eam viam construriam, quum ante praedictos Romani Graeciam frequentare coepissent. Alexander relato cap. 3 3. putat Appiam pene collapsania Augustum sibi muniendam desumpsiste; at eum carpit Tiraquei lus memoria lapsum Appiam pro Flaminia Augusto tribuiste scribens: Ego vero Alexandro adhaereo, nam uti scripsimus Cap. I 6. Augustus paludes Pomptinas exsiccans Appiam rei lituit, & aggere
munivit :) Vespasianus itidem in Censura, quam gessit hanc viam resecisse, & lapidibus eleganti specie statutis stravisse satis compertum habeo ex sequenti cippo septimo ab Urbe lapide per Appiam
180쪽
Dein eam resecit Nerva Coccejus , & post eum Trajanus, exsiccatisque paludibus Pomptinis, excisis collibus , aggeratis vallibus, saxis constratis, ac pontibus exstructis permeabilem fecit , & metis mil. hariis ornavit, quemadmodum scripsimus supra Cap. I s. ,-ob eam causam viam istam Trajanam dictam fuisse probat P. Victor, de arpenteus nummus Trajani cum hac Inscriptione: '
ex Panuinio de Republ. Rom. tit. de Appia, & tit. de Via Traiana , Ligorio etiam voce Via, ubi subdit Trajanum praeterea Terracinam vel sus diverticulum secisse ab Appia in Amyclanum simunia, item & aliam viam, qua facile a Tusculo Setiam, & inde Ierracinam per Appiam iter esset, quae clariora forent si prisco cippo quem Li-sorius loco relato adducit credendum esset: Lapis talis est:
IMP. CAESAR DIVI NERVAE FNERVA TRAIANUS AUG. GER M. DACI CPONT. M A X. TRIB. Ρ Ο T. XIII. I M P. VI. C O S. V