장음표시 사용
201쪽
praecipitantiam, trepidationem, metum anxietatem, maeroris assidui Progr. de dissi, ratem, intempestiuam securitatem, mordianatas audendi, timendi , ne. xenxia AaYv&gligendi vicissitudines, perperam agendi quam maxime habilis sit ae idonea: simul autem minime ita alligata ad reminis V queritia moes dum eorum, quae agit, ut potius re ipsa etiam absolute intellectussuum bolum in ho Doluntarioriιm, qtiatasium, actuum non iememor solum, sed et mine. iam ignara sit. Trae aui autem hanc rem partim programmate de dif--naturae e ferentia hovκ & Aodi .er aeg; partim dissertitione de frequentia mora i 'Ubd. medi borum in corpore humano ; partim dissertat. de naturae erroribus medicins VII. Subiunxi vero tandem secundum hasce veras alia Therapia raque solidas considerationes etiam realem instructionem therapiae ratio. labri natis febrium, partim rationi a priori , partim testimoniis atque monitis Practicorum a posteriori respondentis. Monstraui ibi, quam conueniens sit, imo passim necessarium, naturae iam in opere comprehensae, atque suis rebus conssilere motibus rei quadrantibus allaboranti, ct in hoc Digili etiam atque sollicita opexa intentae non solum sua sine se turbatione relinquere, non autem, peruersissima illa interpretatione familiari, pro ipso morbo eliisque hostilibus conaminibus accusare; sed etiam quolibet potius modo ita subleuare atque ut quicquid im- pedimenti moram facit falatari naturae instituto, illud omnino remoueatur, mitigetur , sedetur , laborantes alicunde secretionum &excretionum successus ab illis impedimentis explicentur, tittibantes consi mentur, in Viam reducantur, tergiversantes modeste prouocentur: interim omnino haec omnia simpliciter secundum institutum oeconomiae Ditali, sibi alias consstanti, plane congruum, secretionibus & excretionibus tempestuis & undique proportionatis decenter respondens. s. CXVIII. Indicaui vero simul regiam illam viam si App'ratus mo- harum rerum, simpliciter ita ad praxin manu ducentis; ut decenter
expendatur, quam egregie in singulis Jeciebm febrium apparatus illi sti
motorii, secretorii nempe & excretorii respondeant indoli materia' doli materiae rum eXeernendarum; proportioni inquam eiusdem ad secretionum S respondent. excretionum species atque successus. Vbi etiam vulgo hominum facile comprehendendas rationes commonstraui, quam ob rem febres Febres conta- contogios, malignae atque pestiferae ipsae, quo minus alienis commo- giosae, malitionibus interturbantur, toto suo genere& admodum tranquilias
commotiones prae se ferant ( nempe omnino contra vulgatissimam opi
202쪽
sTAHLII VINDICIAE ET INDICIA .
anionem , qua t es maxime febres , tanquam Nolantis simae , & ex sua propria indole ad Behementes commotioncssi quaslibet propen accusantur, quod, nisi per indiuiduales siue, siue motuum, amo maxime etiam morum Erave ecb minime ita se habet) quo a Jo tranquit is utique, sub necessaria tamen illa intensiisne , a duo nihilominus, ct niaxime aequalings talibus secretoriis & excretoriis motibus horum generum materiae ad eliminationem sui tractandae sint; imo etiam quam facile in hoc genere non possit soaum, sed re vera etiamo . . Vulgari iustulenta praxi offensio insignis circa hasce res com eomes ine . , i rimit incondito Vsuc-sbarniacorum ipsorum. & male in.di usus . regiminissudoriferi Materiae corre- CXIX. Nempe quam maxime in febrium negotio, quam rectio plexum--etiam hinc inde in aliis morbis , perperam sperata materiae morque magii rq eorrectio , neglectui decentium tempestuarum euacuationum,
,ta, si aut omnino es cacis ad illam, viam planam sternens, ita
eius euaeua sedit peculatorum ferorumque animos, ut totam seam operam tio. perdam in confingendis rationibus, quomodo medicamenta per quascunque assistas qualitates, imo mechanicos etiam operandi modos, materias potius mutando exonerando prodesse debeant, atque,
sed falso, foliant. Vbi, praeterquam quod innumeris inanibus, ct a
veritate praxeos simpliciter alienis commentis indulgetur. de variorum remediorum certa MatmagniscaeSeaera, quae in ipsa praxi nesta deinde est, aut a tali fictione plurimum a lima: sedueitur ita tumrma, tum propriui animus hae eredulitate , ut neque Veritatem oper tionis medicamentorum, nec e Veritate modi operandi, etiam indolimssiue moriorem, siue morbidarum colligere usquam possibile Disside et sit. Mouit me etiam haec res ad conscribendam dissertationem ait: rantibu3. Faut siris, qua qui uid in hoc argumentum dictu necessarium visum fuit, prolixius dedulii. Conamia nais f. CXX. Caeterum coni iniet talia naturae sibi ipseonsulendi, turae in mor- in materiis cironica potius quam praecipiti esseacia noxiis, eoarguere: de assectitas periodicis; sicuti ne rana illum,
bii. b so et . qBem xquβ Vsstui spe quidem prouocati, sed vel nimis parum sueeed, fio bi, bis dentes; vel sub fatis facili successu tapius iusta incitati progignunt,
bilisalibus: tractaui dissertat: de morbis habituantas, de consuetudinis avia, Ac
de eonsaeiudi- programmat et de morbis contumccibus. Quomodo vero perperamnis eae cacia; intellecta, & contrariis institutis indigne habita varia, utilis, imo passim iuta, ibit, ' -intentio axque contentio, degeneres posthae commotiones active suscipiat; aut ab illis materiis, quas ita excutere impedita fuit,
203쪽
fuit, iniurias atque noxas corporeas subeat, Praeter dis de morbis coro sertationena de morbis corrupetis, commonstrare etiain aggressus sium , dissertat: de erroribus medicinae priscticae. Inter omnino vindieare exr ibui etiam naturam , & quidem argumentis ab hac ipsa maxime eius vera
ineonomia desumtis, iuscepi ab imputationibus simpliciter friuolarum,
inprimis pagletuarum in mouendo ataxiarum, Programmate, an Oma Progr. de anoadiis motuum ditauum patietum non esse si liciter gurbulantasM- maliis minua
ViXI. 'Subiunxi tandem his Umvibus iustam seque atque Dissi de cura veram vanorthosin aduersus triuialis Praxeos praesumtuosam vanita- tione per accirem atque fastum , quo , prosecto Passim ignarasserorumque quae agit, deus, limo non raro iniuriapotius in meliora naturae conamina, lonosmentus,
quantumcunque etiam dissiciles subinde redditos. sibi rapit S non menditat solum sed etiam illiis vendit; infaustos solos naturae imputat insuperabili morbi malitiae. Egi hocetiam in dissertat: de climatione
CXXII. His autem tandamentis, Perpetuae Umnino & His fiundamena intemeratae fidei, superstruxi etiam aliarum rerum tam ad theoriam, tis ilia dogma quam praxin medicam Pertinentium dumalinurusque a me tractata, superstrina:imo reciprocae illustrationi varias tales deductiones ita adaptare studui, in nihil iustagonnexione destitutum, quamuis in tumultuario tali &sim- silicia fragmenta delibante scribendi genere, remaneret. ubi iterum moneo , quod superiusiametiam dixi, non solium data opera , sed aliquando etiam necessitate quadam adactum , Passim me allegatione pro- Iriorum meorum in hoc genere fodias marum usum fuisse. Partim propterea, quoniam re ipsenon habeam, quos in solidum testimoni- ωm aduocare possem alios: partim utiam, ut ipsarum harum rerum reque atque tractationum verior inter se nexus, rivi e mutuus ad utilitatem dogmaticam-inde dilucesceret. f. C XXIII. Non possum autem quin paucis hic moneam, Allegatio muDquod clla affectata allegatio multorum autorum non solum veluti pro- torum auctopria quadam sua culpa nihil magni inetecessu habere iudieari mereatur: rum vana est. sed tanto magis per illa hodierna in hoc genere plane peculiariasub dia, quorum intulit utransscriptiones illae plus otiosi, quam docti laboris habere non temere testimari possint. Quod enim ad illas in se spectatas attinet, nisi illae ad conciliandam, aut peculiarem ivram nouitatem rerum misententiarum adhibeantur; ut nempe historice factis quibusdam eorumue circumstantiis ita fides A a maior
204쪽
maior concilietur; aut peculiaris siue obseruatio, siue consideratio vel Iaudetur vel examinetur: nis, inquam, ita instruantur alietationes, otiose profecto sunt & inanes. Sicut enim res alias satis notae test moniis frustra firmuntur; ita ante omnia rerum in se decenter euo Iutis atque luculenter stabilitis, adeoque cuiusubet alterius hominis fana atque exercitata rationi commendandis, absurdum est argu
mentum ab auctoritate , ct praeiudicii potius faetendi, quam sinceri atque solidi iudicii & consensus eliciendi haud iniuria suspessum:
ita inanis profecto merito iudicatur talis apparatus ad huiusmodi inten. tiones. Excepto solo illo casu, ubi breuitas temporis, aut diuersitas praesentis alicuius primariae tractationis, susscientem deductionem impedire apparet quo intuitu alio amandare lectorem, ubi rem abundamtius deduictam reperire possit, nemine contradicente sit integrum. Dictionaria CXXIV. odierna vero illa dictionariorum practicoram, practi ea, re ut Moroni, Lindenii, Linenti, Taltheri &e: nec non indices, actorum curiori Oi nartirae curiosorum, & Lipsiensium collectiones adeo certe otiosum saet- laborem, ut ad quantumIibet etiam loeupletes talium allegationum turmas nulla magis re opus sit, quam solo otio. Nam proptorea autores multos allegare, &inprimis illudpaginanitiar ubilibet addere, ut vel videreis vel intelligaris multis libris instructus esse, certe etiam otiosum quiddam est& quom unque res cadat, nec Propterea simpliciter vel fide dignum, vel admiratione. M vero si allegationes tales non tam simplieiter ad iudicium faciendum citentur, sed integris perio-Progr. de testies inas paginis , quin transscriptis ita cumulentur, ut remmoniis mediet obiter aestimando satis diluces eat, quod tales laciniae plus eonficianted aucto=itate seripio aliquP, quam Propriae deductiones, etiam aliquid amplius atque vetitate quam otiosum est. Dixi de ea re aliqui d in progammate de te imoniis
medicae medicis, auctoritate algue et eritate medica
Dissertationes S. CXXV. Non placuit magis , quam necessarium potius certis indicaxN ΠΩΠ respectibus visurii est,haee it; de schediasmatibus a me ab aliquam multos diusto eku publicum propositis monere; Vt illis non solam retunderemfunt eonlati se, eX occulio sibilantes magis quam vibrantes insimulationes, quod ruti ab aliis arrepta disseram: sed etiam ad monstrandum, quod nee in illo tumultuario dissutationes conscribendi es alienus fuerit animus a rebus scitu necessariis, earumque pecul ari connexione non magis seruandis, quam monstrandii. Cum enim inde a prima iuuenta summopere semper displicuisset mirifica ista dissensio, & omnis iustae connexiovis desectus, non solum inter theoxiam & Praxin, sed etiam theo--
205쪽
Hae ipsius dogmatum inter se inuicem et imo etiam nescio quae, libido dicam , an potiuS neeessitas , nusquam inter se cohaerentia dissertationibus pertractandi: placuit non solum hoc ipse intuitu potius talia euoluere, quae omnino propiorem inter se inuicem nexum prae se ferant; sed etiam mare larum dignitate, vulgari vero interpretandi indigni tate, maxime merui videbantur, ut solertius enuclearentur, atque firmius stabilirentur. 1. CXXVL Ceterum uti haec omnia non nisi e CLINICA Omnia vero e PRAXI, S huius obseruationibus realibus verum sundamentum, quod nempe vere itast habeant, naneisci possunt; ita volui iniam in conscri tum hatanti hendis hisce dissertationibus eandem viam insistere, quam epistolico Epistolae dediscursu de motu tonico seruaueram: nempe ut ipsa potius phaenomenaas motu tonico seeluum primo loco in scenam producerem, S ex illis postea inferrem: methodus quam contra positiones formarem exemplis practicis demum confir mandas. Quamuis enim etiam haec methodus minime contemni m reatur, habet tamenillud incommodi, quod longe facilius ita solum ea phaenomena seligi possint, quae formatam prepraeiudicrum opinionem colorare possint. Quando vero statim potius res ipsa sistitur, non potest ibi fieri secus, quin perito Practico statim appareat, si quid aliter, quam res ipsa habet, productum , ita pro salso fundamento suppon
f. CXXVII. Ita quidem putarim satis dilucere posse, quod Breuis repeti- etiam in hisce scriptis concinnandis scopum habuerim, omnino talia in 'o d*gmatum medium agerendi, quae non solum &otitia , sed omnino etiam necessaria sim scit uti illis quidlibet de medicina singendi ausibus merito opponenda. Quisquis autem absque ullo praeitidicio tum veritatem horum ab experientia, & quidem familiarissima imo quotidiana, petere; tum Settimargumentorum a me inde ductorum decenter comprehendere non solum doluerit, sed etiam-: ille omnino simul manifesto comprehendet immanem illam differentiam , quae inter simplicem matri talem habitimi corporis , ct inter motus in icto &per illud fientes intercedit; eoque ipso disserentiam illam , imo potius contrarietatem, quae inter constitutionem corporis di mixti & titi Ditii viget. Ille idem uno intuitu simul & semel perspiciet illud paradoxon hucusque inauditum: quod ereptis toga sena materiali essentia stimmeaeorruptibile, ipse tamen actu non corrumpatur, sed potius corruptionis
expers maneat: imo potius Uaa ratione , Taamethdo, quo
artiscio hoc fiat, Ponte secundum naturam, & fieri debeat, arte per Aa a ipsam
206쪽
vis STAHLII VINDICI E ET INDICIA DE SCRIPTIS S VIS.
ipsam medicam praxin. Nae vero , illi simuIstatim dilucescet alterum paradoxore, quod uenmersa inata doctrina medica , quatenus uniceffitiis quibusdam opinionibus , de miriscis constitutionibus mater a. libus eo oris , f et p. n. insistit, toto, quod aiunt, ecclo a veritate ab erret : ad minimum autem vere e diametro abberrer, dum Pitalitatem eo oris in materia eius quaerendo inde prolabiturad consuenda, tot huius peregrinas sane , atque deprauationes, quas undi. e aliis materiis corrigere atque subigere affectat:: simuI autem , inodomnino est illud pessimum, & malus harum aberrationum sertus, multas fissus naturae bonas commotiones , aduersus ipsam morbidum maternam ct eius esticaciam corpori periculosissimam se pro ipso morbo, atque directis eius etiam in perniciem corporis esset ibusinterpretari necesse habet, vaesae errapb CXXVIII. Equo demum errore in praxin vel nude atqueriem pra ,s p Iiciter e tricae cantelae res sint; ver contra , ii illis peruerfstheoriis insistatur , laxitae talias stemata practica inde resultant, qualia hodie primas; si1br vindicant: ut nempe mix materis vitiis numerosa portionata materialia corrigentia opponanturo In quibus quidem generibus cautelae illae practicae Huplicem di usitatem S ut irritae Sant, facilitarem, habent: primo , cpmd etiam inter se non cohaereant,cmnino autem, inter tot prastica seribere assectantes, consensus circa haec unanimiter ita tradenda defit et inprimisautem, quod hae tales camulae, ab omni recepta themta, S inprimis ipsa a talibus monitoribus quoque supposita langissime abeant : quo ipso secundo , apud homines qua-
Iemcunque connexionem ambiemes nullum aditum inueniunt et imo vero
passim etiam non satis recte applicari possunt dum conceptus theoretici, alieno modo atque modulo his rebus praemissi, perplaxum reddunt lectorem, in quanam propriae asse,sspecie, aut sub qua illius constitutione caluelae illae propriae obseruari debeant. Vnde nempe nihil mirum est, si e rebus undique perplexis nihil solidum , & cui vel in theoriae vel in praeci aequiescere possit animus , inde obtineatum C esurae the- CXXIX Felicius spero incedet, imo habebit unde gressus 'U inexh-dirigit, quin firmi necollocet atque s amar, quisquis SIMPLICITAT
scomprehenderit, & pro ver iura tam theor quam thera a filae constituerit Ad quam vitentionem quid ipsi etiam haec meae schediasmata utilitatis conferre possint, usus solus. ipsam edocebit.
207쪽
209쪽
Heoriae medicae & uniuersa doctrina, & ipsa
etiam scientia quomodo differat a praxi, arte inquam eiuSque exercitio , liCet LXercitata ratione bene instructi facile perspiciant; tamen cum hinc inde huius veri exercitii, etiam praeter spem & opinionem, maiores omni opinione defectus occurrant, & quidem non solum in percipiendo, sed etiam in recipiendo, ut inde vel plane resistatur, imo etiam doctrina talis edirecto oppositis dogmatibus reprobetur atque penitus dissuadeatur: necesse omnino est de hoc negotio pauca Praemonere Nota esst illa inter Medicos loquendi
formula, quod Medicus incipiat, tibi Pis eus desinat. CVm
autem nusquam solide compareant veri limites plasica, irritum hinc propemodum fuit in hodie num vSque diem hoc consilium: imo cecidit hinc etiam in irritum solidissimum illud Hipsocratis monitum, quo Medicum monet allaborare, vi Ph cuisti, rapta temere hac appellatione ad res ab Hippocratis mente alienissimas; ut, dum ille non solum
diserte monet, quod qui consueuerint aliter de
210쪽
natura differentes audire, Suam quantum ad artem medicam attineat , illis sua dogmata non sint ae- commodata: sed etiam lib. de veC med. protest tur contra Medicos & Sophistas, qui putant non
posse medicinam cognoscere eum, cui eXploratum non sit, quid sit homo , di quomodo primum factus atques
r-πάγη compactussit tr constructus. Quam tamen no
titiam ille medicinae non magis Vtilem esse arbitretur , quam pictoriae , cum ipse potius censeat ere Medicorum esse , ut intelligant NAT*RAM hominis, & quomodo se habeat homo ad bene aut male ferenda ea, quae cibi& potus forma assumuntur M. via etiam in paucis lineis tribus distinetis vicibus naturam appellat et illi interim nihil propemodum aliud urgeant, quam scientiam compagis, opinionem mirifice variabilis cras eos, neglecta vere simplicissima fluxilitatis& putredinosae corruptibilitatis; alienissimo loco habita activitate illa,
vigore illo, vegetatione illa, qua Cor S c εetera, viagoratur, actuatur , adminast rationeS motuum Conuenientes habet, & organice exercet atque subit; motuum, qui non solum fiunt Vt fiant, i eu exsistant, sed directe, de exqiiisite tam ad Varios intermedios, quam Vnum ultimum, effectus atque Usus tendant& exeant; Se usus quidem absolute necessarios, non solum ad corporis uniuersi ipsius conseruationem, sed etiam ita ad animae actuum, adeoque exercitii activitatis eius praestationem. Cum neque