장음표시 사용
471쪽
OVantumlibet in scholis inter caussarum numerum merito etiam collocetur SUBIECTUM, tanquam materia inhaesionis ipsius essectus; adeoque etiam a nobis, Praesertim in generali tractatione, ipsa sectione hac generali de subiecto aliquid dici potuisset: placet tamen, non tam melioris quam inprimis dignioris traitationis ergo, illi, quantumcunque etiam pro generali consideratione, proprium tamen spatium assignare, & sub reliqua caussarum tribu veluti seorsim ad cenusum vocare. 's. II. Quod itaque subiectum morborum generalissimum attinet, certum omnino est notissimo historiae quotidianae experientiae testimonio, quod SEX S FOEMININVS omnino morbis facilliti atque et arie magis suscipiendis aptus & expostus videatur quam sexus Dirilis. Quae res vel . Hippocratica opinioni ansam dedisse videtur, quasi mulier morbos bis patiatur. Quod sine omni vi menti autoris afferenda satis commode interpretari licet, quasi mulier duplo plus exposita vivat morbis, quam mas. Confirmat hoc sane propemodum familiaris experientia, dum sceminae non solum menstruarum suarum euacuationum variis successibus, sed etiam partus variis periclitationibus, Iactationis incommodis, imo vel circa gestationem, paritim &infantes pluribus animi commotionibus obnoxiae vivunt: quantumlibet etiam ipsa corporis foeminini crasis minus Ama quam masculina, tam e reliqua mollitie , quam esentiendi etiam maiore teneritudine
. III. E Dirui etiam sexu quicunque tam texturae corporis mollitie, quam animi indole fceminis similiores sunt, morbis etiam magis expositi vivunt. Vnde quidem vel in genere mostior atque tenerior per indiuidua textura corporis morbis magis subiicit indiuidua ita assecta: sicuti animi sensibilitatem adeoque ad varia pathemata Promtitudinem, iani ante hoc nomine notauimUs.
morborum,Sexus siemini- nus prae virili.
corporis &animi indole foeminis similes
472쪽
s PATHOLOG. PART. I. GENERAL. SECT. I. MEMBR. II. ULNum vitiata s. IV. Reputatur quidem vulgo , quod massa humorem Et humorum cra' praecipue quidem eorundem sat primarium subiectum plerosis subiectum inbrborum. Mea vero sententia tantUm abest,ut thaec assertio as- mereatur, ut potius hane humorum labem , Spaucio. rum insuper morborum caussam fieri, pro certo habeam. Tanto magis autem secundum ipsam familiarem & vulgarem hypothesin, sua v gr. maxima lysrabia humoribus imputatur in velocissimis morbis, & inprimis rasia magis propria , de intimae andoli humorum voluit,nhaerens: eum ibi & in plerisque aliis affet libus longe plus valet MOTUS humorum anomalias ct quidem vel PROPTER, vitiunt longe simplicius atque generalius; vel proportione motus anomali ab illaice et Eos mensura plurimum diuertente, vel denique, & inprimis in casibus maxinie sonticis, non tam ipso actu iam praesente qualicunque dysserasia, quam ingruente solum, &in Iroxima vere Fotentia, aut primis ad summum sui initiis, constituta. Perturbata . f. V. Vnde potius verumgeneratissimum subiectum amrre, idea regiminifl dinum est perturbata idea regiminis ipsius oeconomiae Quan aut h. -qdam diu haec sibi recte constat, non solum facilestraeoce u-kalissimum es morbi, ne in effectum deducantur; sed etiam iam in effectum subiectum deducti, subiguntur iterum , expugnantur, & corpus in integrum morborum. luitur 3 non solum a noxia caussas efficaciam eius obtum dendo ; sed etiam damna, iam ipso facto de actu corpori illata , resarciendo S corporaliter Testituendo.
MEMBRUM III QUOD RATIO REDDI NON POSSIT,
CUR HOMO NATURALITER MORIATUR.
S. I. Problema hoc dignum est ut
AGnosco merito, quod hoc problema non tam ad medietim quam physicum, imo etoologicum in genere magis, quam anthropologicum in specie forum pertineat: interim eum illud nequidem usquam tactum, ne dum pro merito ponderatum adhuc inuenerim; placet meam circa illud considerationem in medium proferre, & si nihil aliud,
473쪽
RATIO REDDI NON POTET, CUR HOMO MORIATUR. gis
tamen veritatem, & forte curiosioribus etiam dignitatem , laurus theo
II. Mirus undique est consensus eorum, qui, cum utique Argumendi videant hominem, sicut omnia animalia, ita ipsum quoque hoc maxime qΠQ ii 'si
intuitu exquisitissime ut animal , MORI, facillime S ab indantissime inueniant euidentissimas etiam atque simplicissime intelligendas eius p uti 'rei caussas. Mihi autem videntur hoc ipsol certe quam grauissime hal, probare debet, lucinari atque aberrare,, quod MORTIS quidem rationem absolute enormiter habeant, nullam vero rationem VITAE.. Cum enim illae rationes, claudi dx 'uas pro dissositione corporis ad mortem subeundam allegare possunt, &inprimis quas ne quidem satis sibi notas plane non allegant, ita compam ratae sint ,. ut indesineuter non solium, sed etiam absolutem plane iugiter pari corpori insint, imo intime inhaereant: vacillat proinde imo claudicat enormiter ductum inde hoc illorum argumentum. s. III. Oum enim mors non solum varie per indiuidua tar status quaesti dius euendie soleat, sed etiam, rem verius aestimando, sine accidenta- Astis causiis intercedentibus proprie post demum homini eueniat: (quod de , firm mprimis animantibus, taenio magis constans atque ratum est manifestum est, oriri hinc immensum quan- necesse habeantum disparem statum quaestionis, absolute regenerati me, mori.
CVR HOMO MORIATUR ' sed CVR TALI TEMPORIS AM. BITV moriatur Z seu verius:'cum homo possit non mori per longum tempus , sed VIVERE, cur hoc NON SEMPER possit, sed necesse habeat DESINERE ZF. IV. Proserto argumenta illa quae di spositionem COR, Argumenta, FORIS animalis ad moriendum probare videntur , tantum abest, ut hoc sectant, ut potius, si res aequo, animo aestimetur, Vera contrarium si hoc usita doceant. Quid enim aliud est, si e corrutibile esse phobate de
eommonstrare; & tamen re manifesta conuinci, quod, manente eX- bent, contrari-quisitissime illa corruptibilitate tamen minime corrumpatur, sed in- um docent. corruptum & omni modo integrum manere Valeat; & hoc non partio
tempore sed longis o, inprimis in ordine ad illam rationem huius corruptibilitatis, quae ne tino quidem momento minuitur, ne dum ut plane cessaret: quid inquam hoc est nisi hoc ipso velut argumento inferre, quod huius constitutionis ita corruptibilis ad inserendam moristem nulla sit vera e cacia : sed aliud quiddam longe maiore consideratione
474쪽
s6 PATHOLOG. PART. I. GENERAS . SE . I. MEMBR. III
ratione dignum subsit, quod adeo potenti nia ad corruptionem hab Atati nimio potentius resistat, Vt noli solum illam, quantum ad summam negotii, impediat aut remoretur; sed etiam hoc ipsum ita potentissime saeiat S perficiat, ut haec corruptibilitas, dissositio incar 'anni ad correptionem propensissima, toto hoc tempore, quasi res non ex
si ut int itu essectus, seu deductionis in actum occultata atque subiugata maneat. aestio eo rhspicere debet, quamobrem actus vitalis deficiat at Recerset.
s. V. Vnde fere tota haee quaestio, & quaecunque ad illam
pertinentia argumenta, non tam eo respicere debent, quamobrem compus fatiscat atque materiales corruptiones subeat: sed potius ita, quamobrem ACTUS VITALIS, nempe corruptibilitatis conseruator, deficiat atque cesset Quandoquidem omnino notandum est, quod vita non tam sta corruptionis praesertiatio , quam CORRU.PTIBiLITATIS CONSERVATIO: dum ab v vitali corpiu minime MUTARI debet, ne corrumpi possit, sed unice actus corruptionis impediri; adeo, ut potius eorpus maxime fanum atque floridum maxime ad simplum corruptionem exquisitissime divositum esse debeat.
Ratio phystea VI. Quo intuitu facile palam fit, quod nulla una PH allegari non SICA, siue materiae siue motuum secundum materiam, ratio allegari potest, cdr cur illi MOTVS unquam, ne dum circumscripto aliquo tem- motu. d*b-i s spatio deficiant. Cum enim non solum motus ipse, sed etiam distositio partium in substantia sua, nedum ad hos Viuificos motus, inbnifesto ab illo eodem dependeant, quod corruptibilitati corporis materiali simpliciter oppositum est: dilueesest inde utique mania festissime, quod haee ipsa etiam ratio firma atque salua sit, quod, quie- quid etiam habitui materiali ad perennem motum decedere posset, tamen ab illo agente motorio etiam quolibet tempore restitui posset& deberet; sicuti tam longo tempore non POTEST solum, sed eta Cuspi potius iam SOLET & constitui & restitui. Dum hoc autem non ita contino segniter Agen- git, sed potius descit huius eonseruationis atque restitutionis optatus xi&has actio' sudeesses; huic ita segniter agenti, imo actio nes has plane imbuiiud est imputandam esse culpam, non autem ulli materiai vitio, satis
475쪽
RATIO REDDI NON POTEST, CUR HOMO MORIATUR. M
s. VII. Sicut enim locutiones illae de successivo marcore, Enematio o flacciditate, enervatione organorum , digniores sunt Rhetorica quam g/nox -- Physiea ; siquidem nemo usquam exeogitarePotest, mr organa illa ad triginta annos usque non saltem durare, sed plane augescere
in robore suo possint, S ad quadragesim n, imo ampless, in roborestio si uta veluti persistere; & inprimis tanto magis, quanto pius atque sortius
rexereentur, eo diutius etiam firma atque vegeta in posterum maneant r(directe contra illam opinionem, quae detrimentum potius ab ipso mi organis assingit ita nemini succurrere poterit ulla ratio, cur praecise post illos annos , post quadraginta circiter aut quadraginta quinque, fluciditas illa atqueeneruatio, e quocunque materiali vitio aut desectu organis euenire possint, nedum debeant. f. VIII. Quid, quod omnino hoc argumentum de organo- Imo hoc arguis
utim enervatione etiam ex eo documento grauissime enervetur, quod mentum Tneris
comparente quantumlibet illa Drganorum miscid acciditate, tamen propterea Ditae simpliciter atque directe nihil decedat: exemplo merorum enum aeque ac inprimis quae omnes, quantum rcunque marcida atque rugosa quin vere variea corporis constitutione , tamen propterea VITAM non amittunt. Imo inauditum est, ullum hominem vere simpliciter nuda tali organicarum tibium vere simpliciter successiua amissione emori; cum potius etiam centum annis multo maiores passim reperti, morbis adhuc moriantur. Cum ex adverse etiam florida aetate innumeri non talum a talibus caussis, quae imnumeros aZios minime laedunt, pessime assiciantur, sed plane ad mortem
. IX. Quam rerum harum dissicultatem etiam illud auget, Praeterea mora quod plurimae morborum species ita constitutae sint, ut licet passim ho- borum species mines illis moriantur, animum tamen vel mediocriter aduertendo mox constitutN dilucescat, quod re innumerabiles homines his iisdem speciebus 'morborum correpti illos nihilominus ita evadant atque superent, Ux omnibuu sub non solum vitam saluam conseruent, sed etiam quaecunque corpori tectis non praeis inde oblata damna in solidum resarciant. Imo unus idemque homo stent. Vnum eundemque morbum ter quater expertus, ct ab eo satis iterum restitutus, tamen tandem illo intereat. Vbi certe allegationes debit rationis insolescentis organorum consonae sunt prouerbio Germano-Mmm rum:
476쪽
verisimili scientis ademonstrationi simpliciter impares.
Insuper eae- s. X. Potius, cum semper Iibera maneat eadem dem m*xerid restauratiuarum aequalitas , nempe dictus, inprimis simplissime alimen restaurdiloni' eopia, quo per tot annos construitur corpus, ct in integritate suae '' . . s. 'h undiquaque conseruatur; praeterea etiam speciei commu
petu, tau per indiuidua solum, & quidem gradu tantum varians) energias osset. reparandi , consolidationion exemplo: re vel leuiter pensitata facile pa- Iam erit, quod defectus, cum in materia absolute nullus esse possit, in energia illa quaerendus sit, quae, si fatiscentes per tempus organicas partes uti primo ad perfectionem perduxit, ita detrimenta illarum etiam saltem Applendo repararet, manerent omnia iugiter in una eademque integritate atque habilitate. Ergo euma XI. Quae res cum simplicissime rationi manifesta utique huius defeetu' b, quod inquam neque materiae ulla inopia in culpa sit; neque apta Mon in max -- formalem habitum organicum absoluta praesto sit impindini utique e formatio nutritio et augmentatiua illud prae- stat, quod, si indesinenter, quoties necesse est, iterum iterumque praestaretur, resarcimetur ita in perpetuum, quicquid forte per longum usum deterittir: id quod inquam etiam ita commodissime fieri posset, si Iiciter iterum apponendo , nempe eodem modo , quo augmentetu-tiua corporis organici perfectio praestatur. Interim cum hoc nonsat, sed potius me a magis magisque deficiat, quicunque expedire voluerinr, quod hic des; pholio more atque modo contimgat , profecto aliam nobis, quam vel corpuscularem , vel mechanicam
physicam concinnare necesse habebunt. Manet ergo firma nostra assertio, QUOD SOLIDA RATIO DARI NON POSSiT PHY-sICA . CVR HOMO NATURALITER, SINE SIMPLICI AT
QUE DIRECTA VI EXTERNA. MORIATUR.
477쪽
F. I, EGimus praecedente sectione veluti simpliciter listorice , S inpri- Generalis dii: mis secundum ipsam sensibus obuiam de conspicuis positio ad circumstantiis generali is morborum: facimus iam progressam ad illam partem dispositionum ad morbos, atque constitutionum morbidarum, quae non tam simpliciter in omnes etiam crassos sensus incurrunt, sed mitiore considerationis opus habent, qua non magis dignoscantur, quam Omnino etiam agnoscantur. IL Nempe haec resiammagis artificiosem atque Menti' nuo contraraecam corporis considerationem omnino praesupponit; qua non solum resipe tuo, illi restectus comprehendantur, qui si habitum corporis ad suscipiendos morbos detegant; sed inprimis etiam in illud introspiciant, quasi negettiuum , quo corpus humanum sub maxima illa aptitindine nihilo secius non assicitur. S. III. Vt itaque huic utrique ita diuerso respei tui satisfiat
dabo operam, ut naen aemu harum trium rerum veritatem ante oculos ponam, nempe:
corporis alienationem ad essectu huius corruptibilitatis.
478쪽
iso PATHOLOG PART. GENERAL. SECT. II. MEMBR. I.
MAXIMA CORPORIS DISPOSITIONE AD
Nlatio totius inmet non solum sed simia fui a corporis dispositio non tan. corporis, in- oi tum ad mediocres & intermedias lisiones, sed omnino directe primis vero ad summaret eius perditionem , Ac plenariam, absolute irreparabilem corruptionem, est ipsa MIXTIO eius per totum. Neque vero solum a. sotihis totum; sed inprimi' per S magnam eius, & vere praecipuam ad corruptio. Partem, SANGUINEM. Est haec MIXTIO nudo materiali sui ha aeui. bitu ita disposita, ut ad subeundam dissolutionem fermentativam, &maxime quidem praecipitem, PUTREDINOSAM, ita tota propendeat, ut sere admirandum haberi debeat iIIud artifieium , quo occupatur, seu 3-haec dispositio, ne in effectum deducatur
Histo Hahuius s. II. Antequam autem de hac proclitistate summa ad cor- propensionis ruinionem admittendam veluti magis a priori accedamus, non abs reaed coxxiipuom erit praemittere velat HISTORIAM etiam solum eius, saltem aposteri, ori, & e vulgo quoque notis phaenomenis. SANGUIS quando extrae pus emissus est, quam cito putredine corrumpatur, vix ullum hominem fugir. Neque admodum maiorem quoque peritiam postulat, minime omnium autem apud artis sectatores, ingens illa in putredinem praeceps utique propensio, imoprolapsus suguinis, quando ille albeubi eo ore, intercepto suo motu, includitur. Quo nempe casu ita in soIidum euertiente, sthacetum, id est nudam at*ue simplicem putredinem, immediate in opere esse, & propter calorem reliquum vitalem ambientem, vel intra horas paucas in effectum deduci, neminem Sgi Non soIum III. Quamuisautem ante omnias.mircorruptioni huic Dnguis, sed putredinota essicacissimae directe exposirus exsistat; & mediante ipsius h. inprimis perpetuo concursu etiam partes porosae musculose & paren- Gerrupitorii ch m licet rubicundae Omnes: non inde minus corruptioni patent tum patent. exsangues partes; tum immorer a sanguine diuersi, lympha, s rvm , ct horum assues, lac,sterma, piis, n-i. Hi enim humores,
479쪽
DE CORPORIS DISPOSITIONE AD MORBOS. Afi
& tanto magis illae partes exfames, Iicet a simplfei praeeipitr eorruptione alieniores sint, minime tamen liberae sunt ab admodum omnitio promta SALSA ACRIMONIA contrahenda: quia non solum ipsae colliquefigre possint, sed etiam omnino contiguas quaslibet ad eandem corruptelam deducere; minime tam vere & simpIiciter corros , quam Ionge verius fermentativo actu.f. IV. Vbi quidem corruptionis putredin Uanutii me E acia ce cacia fermentario est tanta , ut omnino breuissimo temporis spatio et- rvtionis sadiam Iatissime sese dissimdere possit. Quod damnum cum per eastatam VITALIS ACTIVITATIS methodum, qtne placidis atque ita satis et , tardis progressibus gaudet, facile corrigi non amplius aut se perari pos si sit, mirum inde non est, si a leuibus etiam passim finitiis, nisi potentissima ari extrinsecus succurratur, non solam rotum corpus corauptione sebuertatur: sed quod plus videri possit , etiam summa totius OECONOMIAE ACTIVITAS super rebus ita pessime constitinis simplieiter
sistatur atque cohibeamr. v. Haec certe constitutio corporis humani ex sesima DE Ram e restinis mixtione tam promtissimis atque penit Elmis corruptionibus rotae lio corporis obnoxia mirum profecto est, quod tam parum(etiam a curiosis propiorum temporum adeo plane nihil, nedum condigne in cresiderationem trahatur. Equidem non iniuria etiam Uetcres notari possunt, vete ej qui quod quidem corpori humano dispositionem ad putres udum passim dem tem ina signauerint; ut sere in uniuerso febrium negotio: interim tamen non febribus attia solum hic a veritate aberrauerint; sed etiam veriores, imo Uerissima I, simplices atque manifestae putredius energias tam a priori in toto habitu eorporis S uniuersa Eius mixtione praetermiserint; quam etiam aposteriori veram eius atque fimplicissimam praesentiam in sph celonem misiturit.:exerint. n. At Ionge maiori iure notantur hic recentiores, qui Recentiores
eumfermentatiouo etiam solidam doctrinam sibi passim arrogent, ta--Π''men non solam in hae in genere nihil tanto hiatu promissimum dignum efficiunt, seu, rotunde eloquendo, intelligimr; sed etiam, quantum stoi e his, ad fastam, tam parum, quam antiqui , simpli simam putredinem iv s hieo lotioris ace agnoscinari ne dum vidispexissent, quid veritatis subsit in trala- agnosciant. titia iIIa assertione priscorum de febribus, Syntredinis in i Ilis essicacia;
adeo, ut Veteres reuera maiorem hic praerogatiuam habere videantur,
dare, in generem minimum rem veram attigerunt in febribus, Iicet, specie veritatem eius non assecuti sint,
480쪽
considerati nita Sanguis corruptelae magis expositus est, Licet autem
haec constitutio corpori sentialis siti dediductio tamen eius in acturo est res praeterimo contra
stissimi & humores spissi obstructionibus apti sunt.
6a PATHOLOG. PART. I. GENERAL. SECT. II. MEMBRAE
is VII. Cum ex aduerso pessime suis rebus consulam recentio-reT , dum totam rem ira gencre, ct infeliciter insolidum, negant: ct quidem praeter omnia argumento, negligentiam ipsorum tanto grauius exaggerante. dum rectissime e cipiunt, putredinem IN CORPORE VIVO non posse fieri; S tamen neque uispiciunt de caussis&vero hauhitu, etiatemis in VIVO corpore putredo non posssit fieri; neque habitum corporis in se natorialiter considenati, quo viti avutredini absolute expositum est, in mentem reuocant; ne dum ut veram illam, S consideratu unice dignam, realem differentiam, inter corpussine respectu ad vitam S sub hoc respectu, euolue recorda habulassem. f. VIII. Est autem ita huius considerat onis thema disertum
atque simplicissimum: TUTUM CORPUS ANIMALE, EX UNDVERSA SUA MATERIALI CONSTITUTIONE INTIMA AI QVE PENITISSIMA, EST EXPOSITUM CORRUPTIONI ITIDDEM PENITISSIMAE ATQUE PRAESENTI SSIMAE, OMNIBUS TEMPORIS MOMENTIS AEQFALITER.
IX. Possum huic rerum articulo adhuc illud adiicere, quod quam maxime sanguis, ut optimus atque soridi nius, eo magis expositus sit huic corruptelae. Et insuper missis logicis quod haec talis constitutio ita summe corruptibilis eo ipso, quod corpori inti- . me essenti is est, ita debeat pro re absolute naturali haberi: cum in-
. terim eius deductio in actum corruptionis sit supraema res praeternatur ausi; iuno toto genere praeter naturam, quin Vere, qUantumcunque exquisitissima vocis acceptisne, suprema res contra naturam.
b. X. Proxima huic ipsus intimae mixtionis dispositioni ad promtissimam aeque atque penitissimam corruptionem est textura atque structura corporis, in solida sui consistentia, E tenui semis utique - minibus atque flamentis ad quamlibet non solum Uim externam subeumdam praeceps : sed etiam ho e ipso intuitu tam aliena a stabili ratione, ut etiam intestinae spor mae corruptioni atquecosequationi quam maxime exposita agnosci facile possit. h. XI. Quid , quod habitus etiam meatuum , & inprimis tubuliserum, velut ultra conceptum angustissimus, ex hac sua simplieiter mechanica proportione veluti totus pateat atque faueat obstructionibus suscipiendis: dum inprimis illorum fluorum, qui per hos perpetuo pelli debent, sit tum in te hoc inscula ; tum ad subeundum spissitudinis augmentum per faciles accidentales occasiones aptissima.