장음표시 사용
451쪽
S. XXXII. Omnia haec inquam atque singula primo prorsus Haec est synoeo, praecipua ct vere directa studii , hoe ordine atque scopo xd3ii physiolo Petruestigata, constituent demum vere MEDICAE PHYSiOLOGIAE-Tote. v, ct praecludent viam atque aditum ALIENIS illis contemplationibus, quibus corpus humanum aliter quam e simpliat atque dires ofundamento VITALITATIS suae consideratum, non solum MEDICO scopo utiles considerationes non admittit, sed vere atque selide UERITATEM rerem aestimando, re vera omnem omnino veracem & nihils ctitiam contemplationem certissime frustratur. f. XXXIIL Hoc intuitu ante omnia quidem notum utique Circulatio Laae. esse conuenit, imo bene perspectum negotium circulationis sanguinis, grumissu tum velut in genere, tum inflecte habitus eius in ordine ad vitales illas secretiones F eorationes. Quo maxime intuitu recte considerari debet usus transpressionis eius per Pongiosas partes, in ambitu maxime corporis constitutas; quo nempe sanguis in perpetuas m xuitato conseruatur: ut non solum perpetuo illi suo circuitui vitis maneat, sed
etiam eo ipso ad fecesiones decentes rerum e sui latifund o d mittendorum recte idoneus.
s. XXXIV. Sub quo quidem tranJulsu per istas partesporo- Motus tonae
fis inprimis moves duo adhue consideranda veniunt , arduum unum, & vitalis. pathologicae considerationi maxime subseruiens; alterum nec ipsem quidem exigui momenti, plus tameni aetiologiae, quam medicae pathologiae vehiscans. Prim est negotium motus TONICI, VITALIS,S sine soluntate nostra & conficientia a priori fientis atque vigentis ;quo partes illae porosae iam mag s constrictae atque adeo densatae sanguinem parcius admittunt, iam relaxatae, promtiori atque copiosiori eius ingressui locum praebent. Et sunt omnino maximopere notandae TONI huiuspiromtae atque faciles mutationes,quisus saepenumero etiam velut in momento mutatur; & quidem, quod etiam ipsum consideratu
omnino dignum est, longe &familiarius uromtius in CONSTRICTIONEM, quam RELAXATIONEM. XXXV. Alterum e dictis est concalescentia sanguinis sub , Incalescentia
imo ab hoc motu tam cireulat orio, nempe pulsorio atque tonsio, quam sangRinie,
utriusque peculiari intensione. Vbi quidem iterum in considerationem venire debet mechanismtis purus huius totius actus; id est, quod haec. inealescentia a nulla alia materialii re dependeat sexcepta sola sanguinis
utique peculiari materiali dispositione sed unice & simpliciter a MOT villo, eiusque maiore vel minore intensione , i secundum ipsum impe-
452쪽
3 . tum impulsu, quambigorem partium, magis intensummissum. Sieut eximium inprimis huius rei specimen occurrit in refrae gerationibus repentinis, tam in terroribiu atque pauoribus, quam etiam
in paro mis febrilibus ; manifesto comparente utrinque interelasione sanguinis a libero illo sui aditu ad partes per constrictionem harum
fortem atque repentinam. Quemadmodum ex aduerso incalescentia huiusmodi tonsae euidentissima exempla occurrunt partim in motibus corporis doluntari I, partim in motu respirationis, tum ordinario, tum extra ordinem fortius intenso. Et hoc contra Ahotiram opini nem , quae potius refrigerationem sanguinis a res ratione sperare cos
Mores elaeut s'. XXXVI. iacui autem omnino huius motus e reviatori torius non ab- veritatem & utilitatem reliquam perspectam habere ex usu est; ita non
et proprie atque directe haee ipsa, quae vel negotium ditae abso best sub potesta- propivi Medici potestati exposita sit. Quando..e Medieta quidem re Vera Medicus in ipsam circulationem sanguinis quam minimum potest, nisi olo conssio, ubi reliquae circumstantiae atque vim serunt, per corporis fortiores motus illam intendi. Quo ipse tamen, inprimis in minus adsuetis, principali negotio ordinataram secreti num ct excretionum non solum non bene, sed subinde etiam mala consulitur, Naior Mediri s. XXXVII. Vnde potius primario dirigenda ulterius est considerario consideratio ad fuerassius circulatorii motus , secretorios & excretorios ;. , MOTUS inquam secretionis S excretionis, quibus sub illo reliquo cir--ehetoei di in quiamrio motu diuersae partes per diuersa organa, colatoria inde dicta, tenda est. a reliquo sanguine separantur. Vbi iterum cos derationem deeentem merentur paralogismi illi nimis curiosorum recentiorum , defle-cifica Dra pororum in huiusmodi colatoriis. Qui seuti variis aliis manifestis circumstantiis contrariis penitus eueriuntur; ita praeit his reliquis cestissima illa, quod excretiones hae diuersa moderatione toni id est modo relaxatione, adeoqiae ampliatione Pororum in colatoriis', modo stris iura, adeoque maiora coarctatione eorundem,) varie modificari observentur: ct quidem hocnon solum indus actu ita familiariter fiat; sed etiam praesentissima esseacia ae veluti momemoriae insultibus peragatur, exemplo inprimis terrorii, iracundia, sensus frigoris, aut
contra blandi uvidi aut humidi caloris. Sicut etiam promtae retrocedi Anes de translationes materiarum excernendarum ab uno secretorio &excretorio organo ad alterum Meidem astatim clarat.
453쪽
s. XXXVIII. Vnde hie ubique maximi utique momenti est, Quibus ritest vere prae omnibus aliis rebus estieax, TONICVS MOTUS, tam peragendis
Paragi conuenientes, quam per illas, imo tandem illis, non tam sim. p TqJpqq-Pliciter mechani e bene succedens, quam exquisite conueniente direct atque moderatione, decenter Prout videlicet quadrat materiae, secundum Deum, seu conueniens Organum.
M ut, ct legitimos actionis successus: & hoc secundum actiiiitatem materiae secernendae, ad nocendum & dignitatem partium pericli
s. XXXIX. Unde diligenter confideratis similiaribus & sere Materiae ene quotidianis phaenomenis, etiam illa aliera praefiguratio tota evanescit,eir itandi uqua altero praefigurandi schemate vulgo ipsis materiis excernendis eiusmodi peculiarem irritandi atque stimulandi energiam a gunt. mediante qua istae partes colaetoria, aut quοquo modo motoriae, irritatae sese, ut loquuntur, contrahant, adeoque veluti spongiarum more quicquid imbiberunt succedentibus, imo repetitis compressionibus iterum exprimante cuius rei potius contrarium multis atque variis exemplis passim dilucescit. f. XL. Verbi gratia , dum stomachus ordinariis atque conis Exemplum insuetis placidis stricturis affectus contenta assumta intra paucas horas contrari .emittit ad inferioria succedentia intestina; quando vero aliquid cumna ea aut superueniente nausea adsumtum continet, vel etiam graubter corruptum quiddam, causticum s cholericum aut alias ex assumtorum vitio acrius euadens: tunc valde familiariter fit, ut eiusmodi matviria non solum per duplum, sed subinde quadruplum, imo amplius eiusmodi temporis spatium in ventriculo retineatur, donec vario, & inprimis animum ipsum anxietatibus perturbante conatu per vomitum, insolito plane motu, sursum reiiciatur; aut plane ines a d tenta materia, quamuis grauissime Nreus partes, καυσωδια mala sedimet. Nempe longe ibi absente tali essectu tam praesentaneo S immoediato stimulationum quae tamen in posterioribus casibus utique tanto certius euenire debuerant, cum utique istae acerrime irritatiuae energite non nisi successibus in ipsam illam materiam introducantur, adeoque varios irritationis gradus formando, & ex hypothesi exercendo, motus illos propulsorios merito prouocare debuissent, non vero tam diu,
etiam sub insolescente illa ineacia, nihilo minus tolerari &c.
454쪽
Habitus mate- s. XLL Vnde certe potius nimio quam euidentior est horum
riarum & mo- motuum eonsideratio imo ratio, quomodo illi respondeant diilitati imo tuus M ad sinem eous ruationis corporis, intuitu efficaciae inseruim-
nocendum ipsi corpori. Secundum hanc enim inpximis pro-- shqsiolog r portionem vel retinentur, omissis, vel remouentur, institutis ad hune' m aptis motibus. Hic mutuus habitus materiarum atque moti limad ultimum illum FINEM υitalis conseruationis, ct quidem iusta atque essidaei proportione mechanico - ORGANICA huic respondens atque
quadrans, es VERUM OBIECTUM uniuerse considerationis ME DICAE PHYSIOLOGICAE, & veri habitus non tam inutiliter simpliciter mechanici, quam vere ORGANICI, certa & ad propositum FINEM proportionata DIRECTIONE atque moderatione instituti atque gubernat . mporit r. S. XLII. Vbi etiam nulla una consideratio euidentis propodi strues orae hic tionis structurae locum & verum aliquem usum inuenit: utpote e qua etiam dii quem nusquam omnino vel ulla suspieio, ne dum deductio sperari potest,' RM-- η υ quomodo talas motus, tali tempore , tali gradu non solum instituantur, sed etiam per Dura, ct inprimis etiam simpliciter Mitias occasiones, quantumlibet praesentibus iisdem solannibus reliquis circumstantiis, passim etiam non instituantur aut succedant, adeoque in eodem organo
In omni motu s. XLIIL Quam maxime itaque in quolibet Pitali motu vitali eius pro- spectanda potius est proportio eius ad FINEM, quem adsequi inio exportio ad si debet: & quidem tam a priori ,ratione ipsius intentionis, nempe D'M *qam atque directionis; quam magis velut aposteriori, ratione
gradus, temporis, ordini1, ad talem eXitum decenter conspirantium.
Vbi abunde sufficit etiam generaliorem notitiam habere organorum; quaenam cuilibet motui proprie dicata sint ; quodmodo in conspicua sua integritate agnosci possint: ut inde etiam, si quod fortassis in illis haereret vitium, conspiauum inprimis, dignosci possit. Vstis medietis, b. XLIV. Iterum iterumque dico, h ee talis consideratio pro. ex hac consi- prie est MEDICA, ct habet inprimis usam illum MEDICAE intentioni derexion* mo' directe e uenientem, ut, si quid in his MOTIBUS minus decenter 'R observetur, tunc mgxime suarum partium esse intelligiit Medicus, ut illis motibus sue mitigiandis, siue prouocandis, siue conseruandis, sue moderandis quoquo modo vexo iuxta FINES debitos iMITANDIS, incumbat atque operam nauet. Quandoquidem haec sola sunt,
aut certe praecipua, quae in sua potestate habet MEDICUS , aut magis
455쪽
eerte, & directe quidem magis, quam quicquid ipsam organortim di thesim respicit. s. XLV. In his itaque rebus & resectibis prudenter disce
nendis ita occupatus esse debet MEDICUS PHYSIOLOGUS, ut meminerit , omnes alias considerationes a suo vero sopo ita alienas esse, ut non solum ad illum nihil conducant, sed potius ab illo secillime ipsum abducant, & quid pro ita diuersis talibus considerationibus agere debeat , imo vero agere possit, dubium reddant. Cum ex aduerso, secundum hasce allegatas circumst nitas instituta pensitatio illum ma- nuducat ad veram VITALEM habitudinem, eiusque necessitudines e suo tandamento agnoscendas, & in suo ordine etiam gubernan
s. XLVI. Haec autem omnino res, & nulla seque altera, minime omnium autem alteri cuicunque obiecto intenta consideratio instruit Medicum vera METHODO oeconomiae corporis subueniendi.
Dum illi sistit laudatissimam illam, S passim a Practicis inprimis indicatam quidem, nusquam autem recte descriptam SYNERGIAM corporis ad medicationes. Quae videlicet nihil usquam aliud est,quam VIVI corporis, Uiuum est,id est,actuum Nitalium talis concursus,quem non
silum negligere non possit Medicus; sed quae etiam sua Ponte, S sine Medici concursu, tam resistit energiae morbidarum caussarum, quam illas penitus depellit & exturbat. s. XLVII. Omni modo vero indesnenter Fendo dc agendo omnino non potest negligi a Medico, quin non solum obstruetur, Silli
partes suae integrae relinquantur, ne scilicet actiones eius temere turbentur aut peruertantur : sed debet quam maxime pro essicacissimopraesidio corporis etiam in ipsis illis dubiis rebus ita agnosci, ut potius Me dicus illi ipsi solum sub idio esse laboret: id est omnem suam operam ita dirigat atque eo intendat, ut huius ACTIVITATIS domesticae sultem successum felicem promoueat, atque re vera cum illa concrirrat :adeoqUe non tam cooperationem a natura exspectet, uis
tanquam absolute propriis arti scio is Sonsistis atque coeptis: sed potius agnoscar, quod ipsa naturat, dico vitalis, per se & directe iam sit in illo opere, etiam quantum usquam potest . perpetrando; cui adeo ipse solum Medicus vere accessoria aliive sub diaria ope ita subuenire possit atque debeat: atque ita ipse Medicus nainra
rationes af po suo alienas Medicus mittere debet. Haec consid ratio in struit Medicum methodo oeconomiae c*rporis subueniendi. Synergia corporis ad medicationes.
Haec synergia& activitas domestica a Medieo probe obseruanda
456쪽
partes, ut corinpori consulat. Huius energiae
autem motus, sed etiam methodum nam turae perpen
s. XLVIII. Quandoquidem naturae non solum primae hie sunt partes respeetii inter corporis, quapropter illam primario sibi deceat consulere: sed etiam a posteriori, dum utique actu ipso hoc ita facit, & non solum-Medicum ad consulendum corpori, &eaussis morbidis resistendum, alacriter procedit: sed etiam omnino passim felieiter hoc suo coepto potitur atque periungitur, adeo ut e iam totam aexpugnationem causiae atque proximi effectus morbidi tam deeenter ratione quam potenter rationem absoluat, e omni externo artificiali auxilio. g. XLIX. Vnde omnino immensum quantum interest M
dici , ut hanc naturae ENERGIAM perspectissimam habeat, & se potius illi esse debere agnoscat, quam illam sibi: id est, illius potius
motus atque modos sequendum sibi esse agnoscat, quam ut liberum sibi putes sine habito ressinu ad inclinationem naturae,& quorsum illa vergat. Quantumlibet quicquid etiam proprio ausu atque lubitu circa motus codiporis patrare in animum induxerit Medicus, absoluta necessitate agnoscere debeat, quod tota actis,qua talis, simpliciter ab ipsa natura exspectane veniat: nempe ab illo principio activitatis, quod omnia in corpore primo actuat & agitat. S. L. Omnino autem iterum iterumque monendum hoc habeo , quod princeps huius loci consideratio ea cumprimis esse debeat, quod non solum motus in genere, sed inprimis etiam METHODVsilla exquisite cognoscenda atque perpendenda veniat Medico, qua utinatura consueuit, quando tum sibi ipsi consulit, sine arte externa; tum illam etiam perpetuo agitat, concurrente quocunque artificio externo.Quapropter necessitas utique postulat, ut artificium tale ita instruatur, ne naturae operibus praeiudicium asserat; sed potius directe subueniat, Sad exsequendum intentionem suam salutarem omnia faciliora reddat.
Hane si recte assecutus est THEORIAM solidam Medicus, habebit verum atque solidum et um vere MEDICAE PHYSIOLOGIAE, quae in his unice, in nullis autem aliis considerationibus acquiescit.
457쪽
459쪽
PATHOLOGIA MEDICA esse debet consideratio morborem Pathoiogia
eum secundum misersam suam indolem, ubi haereant, medica quomodo se gerant; tum secundum ilias causas , qtiae tractationi modo differat medicae locum concedmat, seu medicationibus expugnari pos- db Txiologia sunt. Distinguenda hoc intuitu venit ab AE I IOLOGIA, seu consideratione morborum secundum simplicem PHYSICVM habi tum ad caussas sui; quicunque enim respectus MEDICO aditum non praebent ad inuenienda auxilia, quae usis respectisus quadrent, illi a MEDICA THEORIA alieni ad PHYSICAM tantum reiiciendi sunt. Exemplo esse potest VULNUS; cuius constitutio, si secundumph cani aetiologiam consideretur, exhibebit certum mimeru briliarum sectione dissolutarum: interim neque definiri poterit specifice ille numerus , neque singularum harum fibrillarum propriae extremitates discerni, ne dUm coaptari, at minime omnium conglutinari seu consolidari. Interim cum ex illa nihil ad medicum Uum redundet, nihil inquam, quod in Medici potestate sit, hinc colligi possit, est utique haec talis aetiologia
a MEDICA PATHOLOGIA aliena. S. II.
460쪽
Licet vero s II. Quamlibet autem etiam passim per comi rationem reminaetiologia phy- .sa haec etiam magis .etiola cita tolerari possit in historia pathola-ficato historid eavendum tamen maximopere est, ne postea etiam 8 .h et formandis adhibeantur, quas vel steri s vel potius plane mllas, at, tamen in nempe ab omni potestate Medici alienas praebere possunt. Exemplum dicationibus hui-re est iterum alIegata haec consideratio miseris p ubi, licet verum Ormandis non sit, quod omnino in quolibet vulnere pro magnitudine eius certas nu- est adhibendi . fibrillarum dissolutus sit, tamen in nullius hominis potestate p situm est, illas Deinde, licet verum sit, quod dimotio atque distantia harum fibrillarum vulnus quasi formaliter constituat ac apertum seruet, neque corrigi possit, nisi sola singularum extremita. tum vere sibi respoudentium selectione, &noua singularum ad singulas admotione , ct tandem actuali iterum firma comtexione: est tamen simul
manifestum, quod etiam horum omnium abselutissime dilat possit vi
Ius artisen. Theogatrue, j. ΗL φcut autem constitutis corporis segitinia, ct conseos fluidarum quenter etiam lesio, concernit in genere mixtionem at ine crasin omni aliquid subser' m, structuram, texturam atque nextim solidarum, & motum , nubdarum progredi um, solidarum tonictim atque localem: ita bene no- energia eo tandum Venit, quod quidem theoria craseos fluidartim eminus aliquid motuum vita- subserUire possirpathologiae motuum; texturae vexo & intimioris An-lium est eius Eurae consideratio , utpote ab onini artis potentia in solidum alienae rei, vix alicubi eminus chirurgia et alicui directioni locum parare possit. Sola vero energia motuum Ditalium 3c actuum nutritiuorum, cum suis iustis mi repropretionatu successibus, est illud, quodpathologiae non solam praecipuum fundamentum , sed etiam maximam partem, imo vix non ilIam uniuersim , absoluit.
s. IV. Debet autem ante omnia MEDICA PATHOLOGIA
Patholagia obex Occup/ occupari citra res hera , quae vere sum S exsistunt fieri non tame esse ei Od xe' POSSUN T fotte, quam vere SOLE,IT. ubi non solum prudenteno tam fieti perita di seretione opus est, etiam circa tales essectus, qui POSSE Possunt, quam euenire apparent, an etiam 3 pso facto vel unquam eueniant: sed opus vere solent. insuper est perita omnino etiam illa distinctione, quinam illotum esse. iniunt , qui non solam POSSE sed etiam SOLERE fieri obseruantur, ipso fas o siue SAEPIVS eueniant, siue RARIVS i ct quaenam esse possint CAUSSAE , quod Ionge plurima talia oeconomiae corporis pathemata eum , simplicioribus confiderandi respei libus , appa reant admodum facile atque Promte POSSE euenire, tamen minime sOLE-