장음표시 사용
481쪽
DE CORPORIS DISPOSITIONE AD MORBOS.
XIL Merito his conditioni sus tam pIane suinmani dispo- propensi sitionem corporis atque peniti sim s eundas corruptis--δj v nes atque laesones iungo adhuc illum in ordine ad Medicinam plane pecu- Isarem habitum, quod ne et in rila lUa teXt a etiam saepimine trillo laesiones struones fructura eiusque integritatb ipso actu incurrat et interim Diali VS- cturae eiusque quam ARTI concessum sit, has tales laesiones quocunque tandem in- integritatis, tuitu ad veram integritatem suam reducere; quod certe reliquis iam dictis ingentibus ad Iaesiones propensionibus innaeam videtur omnino firmare intiquum illud Hippocratis effatum : auod totus homo Amorbi .
CONSTITUTIONE CORPORIS HUMANIA MORBIS SUSPICIENDIS ALIENA,
tam taIis omnino sit, qualem hic modra descripsimus, dispositio Ineredibilavia
eorporis indesinens, nullo unquam momento melior, sed potius contra, quanto mXime sanior, magis hoc sensu peior, nempe ad corruptibilitatem intimam aptior atque promtiori . quaret alienum ab in est; ctum omni eo eptu & merito incredibile esse debet, quod ista tamen nou in de uritur. essectum deducatur sed, non solum ab uno momento in alterum, verum in Iongissimum tempus, imo etiam ordinarie absolute constanterpere totam ditam, nunquam plenum effectum suum sortiatur.
II. Fit hoc absolute in absoluta illa directa corrutibilitatis pla tamen hoc e poetis indole , qua ad putredinem simpIkiter propendet; dum hoste ahlalint.
tanta siκβιss et cohibetur , ut non in actum deducatur, ut vix e cen-rum milie hominibus ovi contrarium eueniat, etiam suli externis Di liniis caussis coneurrentibus: vix autem uni e millies millinis, sine e
ternis violentis causis, a nuda illa infernis sui dispositione, quantumsi bet tota ad hunc effectum facta atque apta. IIL Placet hoc loco aIlegare non nudam iecusationem, Ad hane temsed rem uerram atque certam, simplici coneeptu, sine ullasmone de sa- cumprehen-cile & sane merito comprehendredam. Nempe merito collectim sim, thdebet totum humanum genus. ita. ut quiequid gulis seorsim euenit,mqnto quam inuemm merum comicin p. Nempe, eum quilibet homo
482쪽
PATHOLOG. PART. I. GENERAL. SECT. II. MEMBR. II. dum est. &- paecialiusimum animique dispositionem re
irile vernas queproportionem ad res externas habear, qua ab aliis plus minus sensibi ' eruenda, ita differt & sub hac constitutione uasuum ditam vivit, tam ara
rim, quam quilibet alius seorsim suam. icquid ita illi seorsim, & iti
icuique seorsim, v. gr. per uenim anni spatium euenit aut non euenis, ita humanitati annumerari possit velut in Unum cumulum, ut v. g. quid- qiiid decem hominibus per totum annum non euenit, merito dicatur,
quod illud homini per decem annos non euenerit et Sita decentum, de hominibus, quod tale quid possit per per mi anuno, HOMINI non euenire. Hoc sensu vero atque reali merito dico, quod SPHACELUS vix CENTIES MILLE ANNIS SEMEL obtingat ; imo vel im mensum maiore numero, si consideretur, quam immanis hominum numerus D TA SUA VITA ab hoc danino immunes
Quod haec cor- f. IV. Vnde iterum iterumque hoc crumsiderandum eo, ruptibilitas ra- mendo, quod non solum illa ingens corruptibilitas in genere longerissime esse' RARISSIME effect um suum sortiatur, seu in actum deducatur; sed edisi i . . '' iam in secie haec corruptio, cui simpliciter atque DIRECTE subiicet corpus, omnium ast a misi perueniat. Puto vero omnino, imo seio S intelligo satis, quod haec res non solum neglectum illum non mereatur, quo huc Vsque in schola medica transmissa adeo est, ut eius ne quidem in mentem venerit speculatoribus e sed iudico maxime, quod haec ipsa res illam eximiam prorsus considerationem inuoluatpa- rho Eliam, imo directe inferat, quod immensum quantum maior Svix non absoluta ratio habenda veniat defectuum in ea re quaerendorum, quae corruptibilitates illas & potest et debet occupare, quam in illa eo ruptibilitate ipsa.Si uero in s. V. Cum enim e vera harum rerum mutua comparatione actum deduca- palam sit, quod corruptibilitas illa possit non in actum desici, S tantur , altera OP- quam si non exsisteret in actu haberi, quam dii alaaee altera conditio, quae corruptibilitatem illam ita cohibet, rect e sese Vrit: ita quandocunque xurio citi illa in egelium tendere apparet, argumentum est categoricae veritatis, quod altera illa OPPO ita conditio atque constitutio deficiat ; siue a concursu caussarum aduentitiarum, corruptibilitati diue te fauentium, energia huius oppositae ultra proportionem superetur: siue media sua ipsiper Uim externam impediantur aut peruertantur: siue ipsa haec energia ita in se , ct tanquam simpliciter a priori, vel langueat, vel ordine rissiae methodo erret. MEM-
483쪽
VERISIMILLIMO HABITU POTENTIAE
MATERIALIS AD SUSCIPIENDAS LAESIONES, ET POTESTATIS IMPEDlENTIS, NE HAEC IN ACTUM DEDUCATUR, IN ORDINE AD MORBOS.Dximus quidem astiqua proximo metribro de hac re, merito tamen In pemel i-
illam magis, imo quantum Vnquam fieri possit, maxime luculen- ganda caussa ter deductam atque confirmatam habere S habendam esse contendo. Oxtu morbo- Quam parua imo nulla ratio habenda sit , in pervestiganda praecipua aeuulsa ortus morborum , constitutionis eorporis materi,usumme codi corporis mate. ruptibilis , manifestum est ex eo, quHd corpus quam maxime ita consti-rialis, quam tutum , imo non aliter constituendum, possit tamen .num, & ab omni conseruationis corruptione alienissimum esse. Cum vero hoc ipsam etiam nunquam &corruptio-
prorsus ita obtineri posset, nisi posititia quaedam ACTIVITAS praesto Vobibi- esset, quae praesentissimam illam, nempe indesinenter eandem, potera habena est
tiam eorruptionis cohibet; quae etiam hoc ipso actu ita perpetuo facit, rut non nusi rari simis , in comparatione ad indiuidua & tempora illibatae sanitatis, exemplis efficacia eius, nunquam autem, nisi ultima morte tollatur manifestum hinc est, quod longe maxima ratio haberi debeat potius huiusce constitutionis ita CGNSERVATORIAE atque corruptionum cohibitoris , quam vicissim illarum mate
s. II. Hoc ipso intuitu re vera etiam aduertendo decenter Plerique inor animum sic satis euidenter agnosci poterit, quod re ipsast rise e morbi, bi in eo fund quicunque non aduenmitiis interire innituntur , maxime in eo veluti xi sunt, ut co resideant atque fundentur, quod his ipsis potius a sus corruptioni praeoccupandae idoneis Dim aut moram faciant. Imo vero agnosci pote' sy picies. . rit, quod multae eiusmodi res , quas vulgus etiam medentium pro DI' eidem rei di
RECTIS morborum EFFECTIBVS phae sicis habet , quae SYMPTO- cata sunt. MATA voeant , magno numero potius huius: ipsius ENERGIAE CONSERVATORIAE veri directi actus exsistant, praeoccupandis, &N n ii in
484쪽
66 PATHOLOG. PART. I. GENERAL. SECT. II. MEMBR. III.
n futurum praeseruandis, aliquibus impendentibus periclitationiblii dicati: quibus ita potius progressum planiorem reddere deceat, quam illos ipsos pro vere morbidis siue actibus siue effectibus interpretari in artis pote- s. III. Addit MEDICAE considerationi pondus penitiis im- state non est, mane etiam illud, quod absolute in ARTIS potestate positum non sit, corrupxionem &-nunquam praestari possit, ut corruptio directe & simpliciter vel Ampq ' AR ipediatur , corrigatur. Ex aduerso vero illi ACTVS, quieoti ab ub bus partim ortus corruptionum, partimprogressus inhibeatur, & quod
illi naturae in- corruptum est tollatur, adeo immensum quantum magis ARTIS pote-hibitorii ei stati pateant, ut illos purtim vane gubernare, incitare, ad iusta loca in- subiaceni. sitare atque dirigere, nimios refraenare, imo hinc inde cohibere, partim , ad minimum in genere stoliendo potius, quam corrigendo imitari possit. Quemadmodum in reparatione damnorum actu toleratorum vera atque genuina ARS omnis absolute exsulat, ct nihil aliud potest, quam simpliciterpriuatiue prospicere atque subseruire; ut impedimen-auserantur & arceantur, quae actum restitutionis iustum atque legiti-mUm obruere aut praegrauare possent, & ad minimum loeum ipsi non
Haec conside- f. IV. Est itaque inprimis pathologiae, medicum ratio huius ha- inquam scopum collineanti atque manu ducenti, si non unice, tamen hilus ad modi quam maxime utique & supremo plane loco conueniens, imo absolute ho) dhimi de neeessaria hare talis consideratio huius maxime habitus ad morbos; quom Be QMdud 'd' nempe illae res ibi constitutae sint, quae semper, S c coctissime, morbos materis perpetuo impendentes, ordinarie ab arcere, praeoccupare, expugnare, quin ipsa damna actu illata, & quod detractum est, supplere atque restituere compoth sunt: harum rerum numerum, ordinem, methodum, & instrumentalem habitum perspectum habere, non solum in statu ano, qualis omnino esse debeat atque soleat, non solum CVM omnia recte se habent in corpore, sed quam maxime VT ita se habeant sed etiam a posteriori, in quolibet praesente habitu morbido, quomodo & quatenus in illo partim organa haec actui illi conseruatorio dicata in hoc suo habitu organico sese gerant; partim ipsa energia actionis, ratione proportionati gradus, ordinata Dccessus, applicationis conuenientium inprimis organo'rum, S tandem uniuerti transuilla polim, quam trepida atque anxia
ratione totum g bernandi, sese exhibeat atque praestet. S. V.
485쪽
DE POTENTIA MATERIALI AD LAESIONES, &e. si
f. V. Iterum dico, quod inprimis consideranda veniit et Consideranda, iam organorum, huic actui seruientium , non tam in genere est orga- imo ne quidem simpliciter mechanica, sed vere ORGANICA ratio, noxMm x xiv ct si quae in hoc maxime respectu in hunc effectum exeuntes laesiones ipsimet inhaereant. E quibus nempe considerationibus nimio frequentius petenda venit vera fundamentalis caussa, latens quasi S longe minus conspicua, alterius hinc demum subnatae, atque sensus manifestius ferientis laesionis: quae interim passim non ordinatius, & npso sundamento subruto S veluti radice succisa, constantius tolli possit, quam tali labe, circa organicam efficaciam aliquam haerente,
f. VI. Haec nempe est vera illa cognitio non solum vI- Haec est vera TAE, seu praeseruationis omnium corruptionum ; sed etiam ENER- cognitio vitae GIAE VITALIS , sub ipsis morbis constanter resistendo directam Pessieaeiam horum praeoccupantis. Imo morbum ipsum denique vere iterum superantis, excutientis, quin damna illata Pro qua re ita, ut omnino optime meretur, tanto melius etiam in genere agnoscenda atque comprehendenda, placet ex instituto & seorsim adhuc aliqua dicere.
CAUSSA GENERALI EXITUS MORBORUM SALUTARIS, ET REPARATIONIS DAMNORVM.
Non exigua certe haec est res, & longe aliam considerationem Multi insoliti postulans & conceptum exhibens, quam qualis vulgatae scholae actus incorpo- medicae distincte in mentem venit. Comprehendit sane sub se hic re contingunt, respectusparadoxon illud, iam ante a me notatum, quod multi inso- Iustactus in corpore humano contingant, quos vulgud hominum pro ino=bidi, esse morbis & directis morbidis essectibus accuset, qui, rem penitius consi ctibusaeeu derando, potius ita .lutam sint essicaeiae, Ut si illi nos Arcnt, di quoties- santur, revera N n n a cunque autem salutam
486쪽
ris essicaciae sunt. Generalis caussa eXpugnationis morborum. Affluitas mo-niunx, quae ne sistati partis
periclitantis S caussae Ix- denti quadrat,
Concura it cum energia oeconomiae corpo
ris interna. Tota ars sine hac interna energia nihil
PATHOL. PART. L N. SECTIL MEMBR. IV.
cunque in reliqua rati constitutione non fiunt, longe adhuc malas ct gravius periculam , & liberior, atque inde etiam promtior consecutio
Zamnorum inde resultet..s II. Es autem haec generalissima missa expugnationis morborum fututaris REMOTIO a particularibus locir, & tandem EMO.TIO e corpore totor, materiarum & corrumpentium & corruptarum: quae ablatuitur per varios ACTUS secretorior et excretorior, deerate ordine atque loco instinitos: quibus ministrant varii MOTUS TONICI , varia horum gubernatio secundum rempus proportionate instituta ; prout inprimis dignitas partis periclitantis mereri, & e oacia cor rutina caussarum materialium praesentior postulare iudicari
IIT. Et haec inprimis circumstantia, ut iniuitas Iam m- modi: motuum me tati a dignitatie partis aut activitate caussae laedentis, quam plurimaeim quadret,. concurritimo conuertitur simpliciter cum circumstantia, nempe, quod totum hoc negotium, de quo hic directe est sermo ,. geratur simpliciter , quod aiunt, corporis cecommite energia r quae quidem adeo in hoc negotio unica est, ut neque MEDICA ars, nisi ab huius atque actionibus rem hanc didicisset, nunquam illam vel corurehendere potausisset vestimitarn
. IV. Tanto minus antem In ipso satia atque re praesente unquam agnoscere posscs ars, quod ille casus iampraesto sit, nisi illa interna activitas, tunc quam maxime cooriens atque emicans, totius rei
indicium 'dprie Medicum velut inuitaret, ut etiam ille concurrere & opitulari sibi proponat. Et illud profecto insuper absurde saepissime, quoties videlicet haec ipsa interna energi a SIBI SUFFICIT : vel , nisi exquisitissime intel ectum sit a Medico ne quidem rurpe vesaeu aliquamab illo experitur, inprimis vere nempe cum recta ratisine essectivam ; sed ad summum nudae empirissuperstructam, qtiae non solum exitu sagax sit, an re vera aliquid contribuerit, licet aegritudo superetur sed tanto magis fallax ipso statim aditis, nempe an etiam re vera illa opus sit, ae plusquam nuda opinione
eonferat, oeconomiae etiam sponre sanascenti.
S. V. Quantae' considerationis sit haec res , elacescit hic iterum ex eo, quod etiam iam ante dictum, & in antecedentibus iam sui indicatum est, nempe, quod a m isterna encret
487쪽
DE GENERALI CAUSSA EXITUS MORBOR. SALVI ARIS: gis
gia etiam in lange pθιrimis, inprimis autem doercitumis quibuslibet omnia potest affectibus, & maxime periculosis, plane nihil possit: cum ex aduerso ct vere ex opposito haec energia sine omni artis purae adminiculo adeo omnia possit; ut rem vere aestimando in maxima parte morborum pere sentiam, quod aiunt, plane non opus sit puxe artificiali auxilio, quia haec energia spontainea Abigendae liesioni suiueiat; sed magis solum per accidens , illa cabi is per indiuidisa peae fortuitos se, &externos occursus incidentium rerum, interuertitur aut impeditur.
l. VI. Vnde sane maxinii esse debet haec consideratio huius et si haeetam eminentis rei, quae nota sesum defeeitibus sui morbis pandit, energia vigore sed etiam qualicunque liberum' eorum progressum inhilibet; quin & constantiae tandem eo antia sua transitorium: corruptionuan seceessum' pedetentim elidendo , ad integritatem usque corpori praeest: imo, quod prae- eipuum est, etiam albi ablatas portiones a lias in rotum alias in tantum ,
denuo Applet, & quod ablatum est reiste restituit , id quod arti ab filatissime in solidum negatum est
g. VIL Ego vero commendo omni cum studio considera- hem Vshintionem Lam , quae hoc membro ae me ex instituto & deliberato animo medicum ha- tractata est : nempe veram animaduersionem de exitu morborum, dicati aes a- quem singulae species aeque atque omnes in uniuersum, adeoquet morbim genere , sortiri soleant. Vsu ad scopum tanto digniore, tamen hac consideratione Medico etiam aliquando methodus duhacescit, qua vere prie occupare & reuocare possit cau in rhrbiferam ,. antequam ad plenum effectum perueniat: &m hoc ipso simplici fer sequi
Midatarin spontaneam energiam , quae pariter undique illud agit, ut potius ante patratum' essesttim dissipetur & plane etaetatue orassa noxia r quam ut illa, uti recentiores falso interpretantur, sensimi actione uastiuitatem suam expleat, adeoque' amplius ageret defixi at, essestus autem eiusdibere perpetratus parrim sensim eiiciatur, partim iterum resare rur. Vnde steriam iterum que hanc consider tionem , tanquam penitissima fundamenta vere MEDICAE THE RIAE, formantem quam Amantem solidae pensisationii com
488쪽
DO PATHOLOG. PART. I. GENERA L. SE . III.
n; neetitiae mi Tiam huius rei mentionem facere necesse est, eum maxime in huiug negle- i finem, ut veram atque solidam rem, non so-ctus theoriae x I sum fortasse discretionem, sub illa stabiliam, quae hucusque in hac parte MEDICAE THEORIAE neglecta , aut sanetata in iti ulti. non sub decente distinctione tractata, damnum intulit sere irrepar bile, ut ACTIVA a PASSIVIS, titula a noxiis, consequentia a b imhaerentibus, nusquam separari possint. Antiquae selio- s. II. Antiqua schola medica facit, pathematumiae medicae in corpore humano, unam MORBORUM , alteram SYMPTOMA- duae elasses TVM. MORBOS nominat ipsarum PARTIUM laesiones, corporali pathem/xum, eonstitutioni, hetari, aut textura inhaerentes. (Mirum, quod si Nai 8 , etiam Grammaticis ineptis xuet ob magis quam poetsp, tanquam ὴνκ- symptoma- πην διάθεσι , Qv v eXplicuerint.) SYMPTOMATA ve tum. ro, ex ipsa Vi nominis, quod eum alio simul accidere inmiti, tribuerunt illis affectibus, seu potius essectibus, 'ui cum partium laesione n cessario simul euenirent. Iam , cum etiam satis exquisite vera consideratione a partibus corporis vita inseparabiles sint actiones, posuerunt
propterea primo loco inter seniplomata LAESIONES ACTIONUM.
Alterum inter locum tribuerunt,i secundum suam loquendi formulam, qualitatibus mutatis; quemadmodum Ultimum excretorum, quin Sc retentorum anomaliae: quasi dicerent, cum excrementa non sint partes corporis, ct inferri etiam atque contineri aliquandiu, O vere per accidens, in corpus aliquid possit, quod nullo modo in illo esse deberet; propterea tam excernendarum qualitatem mutatam, quam alienorum accidentalem moram in corpore, accidentalibus talibus rebus praeternaturalibus accenseri debere. Alia schola- s. IIL Absit, ut circa has res Agπτολογιἀν vel admittam scis ei ari velim; progred or potius ad illam scholarum ea
. . - diui iem, qua s 'Utomata ulterius es entraliter consequen-
489쪽
DE GENERALI DIFFERENTIA PATHEMATVM. o ae
nomine salutant, uti morborum phaenomena essentialiter inhaeren- mim&activastium vocabulo denotant. Eo ipso circas tomata passim, & vix non mutationes maximam partem, immanem illam introduxerunt, ut inter illarum mire
vere PASSIVAS laesiones Sc ACTIVAS proportionatas I IV-TATIONES illarum intercedens solida diuersitas hac ratione penitus obnubilata desecerit; adeoque THEORIAM in solidum fefellerit discretio illa, quae eidem antiquae praxi mirifice familiaris est, Otilium in ipsi, morbis MOTUUM NATURAE quantumlibet specie non respondentium ad amussim proportionimi estirem atque motuum in constituistione dere sana ab aditibus atque motibus per Verum Uitium organicae constitutionis corporeae directe impeditis & peruersis. b. IV. Qua de re proinde seorsim agere, eamque tanditus In singulis ac distinguere placet; sed tamen hoc ipsam etiam pro praesentis loci in s i sectibus distin- tuto magis ita disquirere: cum penitior eius rei demonstratio guendum est,
non alibi commode fieri possit, quam persingulorum affectuum in speciem euolutionem. Vt nempe in singulis per Decies distinguatur, quid in d eonte,
illis vere & simpliciter I siue, inprimis in defectu, rarius in depraua- active eue- directa, praeiudicii atque damni eueniat actionibus e partium cor- niat. poreo vitio; & quid e diuerso in soliti quidem, intuit anae cerae constitutionis, sub variis morbidus occasionibus circa actiones varias, inprimis Ditales, emergat: interim, si res vel mediocriter recte perpendatur,
non solum proportione ad effectum, & essectu ipso in specie, potius VTILE sit atque SALUTARE imo, (nisi simpliciter nuda externa artisseiosa subsidia nude exspectari debeant,) etrum absolute necessaria; sed
etiam in genere de vero censu conseruatoriorum actuum ordinar orum.
In quibus illud, quod nunc extraordinarium merito iudicari potest, imo debet, potius extraordinario OBIECTO vere respondet; nempe quantitati illinuspericlitationis AUCTAE, &in qualemcunque actum deductae: cuius simplici proximae dith filioni, seu potentiae iuxta scholas, ordinario gradu minore, rebus adhuc tranquillis & integris, alias talis eadem ACTIO destinatur, imo satisfacit, quin imo magis NECESSARIA est. Unde eandem augescente OBIECTO etiam tanto magis intendi, nihil mirum est, cum, ad assequendum verum sui FINEM, proportio necessario sequi debeat obiectum. Memorabili dis instione dirimere limites harum rerum placet, quam peculiari subsectione sistam. amp
490쪽
a PATHOLOG. PART. I. GENERAL. SECT. III. MEMBR. I.
ET MOLESTIARUM PROPTER SAND AI Eli et
Ingenium huc est ingeniihumani insolentia in tolerandis rerum simplicissimi Amanum ma- 1 1 respectibus, prae quibus propemodum semper
uult implica' dam , S mxltiplici implicatione quantumcunque operolum, malle Vi-
o au. Ucrii fitcm, lora sua essentia simplicem atque unam. Ego, pii. si hises Vt simpliciorem aditum ad illa instruam, & viam quasi sternam, quae
veritate. lBeo habeo dicenda, praemittam quendam sermonem, ut inde tanto propius pateat aditus ad rem altioris indaginis, sed certe eadem simplicitate subnixam. Duo similia s. U. Qui pro libera sua voluntate ad dissitum aliquem lo- praemittuntur, cum peruenire contendit, propriis sibi subsidiis necesse est a prout alterum de vel voti inlatis suae intemperantia, vel loci distantia, acce mare, aut diris uti odit necesse habuerat, satigabitur. Ab hoc euentu Poetae quias biium d8 ' dicere consueuerunt, quod ipsa illa talis res hunc talem Iaborem et erat ; nemo autem Phl eorum est, quin satis intelligat, effectum res quaerendo. talem non AB illa re produci ; nemo vero Metas 'sicorum , quin innumerato habeat, quod hi euentus contingant PROPTER illam causssem, S statim occinent illud suum usitatum : quimilisnem, duit media ad illum finem ducentia. Par est ratio panis quaerendi honesto more per labores, seu operas diurnas. Ibi cum per aestatem calor atque sum por indiuidui adsint comites, nemo tamen est, nisi Poeta, cimi paci hoc impu tet, quod laboriosos motus inserat, S sudorem expelZat Applicantur f. III. Valet haecres penitus eodem considerandi modo et-ddeuectus se- eertis essectibus fecundariis qui primarios alios NECESSIT - linanti. stis, o si qua an CONSEQFENTIAE insequuntur. Ea disserenitiu uitii ut illi quidem, qui propterea prim m appellari proprse merentur, non solum etatiles, sed passim etiam magnoscendi veniant rhi vero non solum VSVM nullum euidentem habeant, sed etiam vel