장음표시 사용
31쪽
quia illius entitas nullam formam includit, elim realiter m omni forma distinguatur, adhue non
sequitur, iiuhd voluerit Mosses Deli produxisse
materiam sine forma; quia quae non possunt simul dici a nobis, possunt tamen a Deo simul creari. Vnde sensus eius est, quod Deus produxit materiam simul cum Brma; materia autem.
secutatim se considerata, prout distinguitur aserma,est omnino informic quia distinguitur ab
omni serma;& ideo est penitus vacua, & inanis,& inuisibilis, quia non est cognoscibilis nisi per
formam, sicut non habet esse in rerum naturae ,
nisi per formam. Forma vero,prout distinguitura materia,habet sermositatem, & speciem, quia est eomplementum, & persectio illius & licet haec duo non possint separata consistere, de ideo
nec separatim produci;attamen quia realiter distinguuntur,possunt separatim cognosci. Is Ad i .igitur rationem in contrarium alis latam dicitur ex eodem Beatiss. P; quod illud priusquam non dicit prioritatem temporis , sed stlum originis,& locutionis,ut dictum est .Et illud: Non erat aliquid,non color ere;verificatur de materia secundum suam essentiam considerata inon autem secundi im existentiam; nullum enim
assignabile est instans, in quo materia non fuerit formata, cum serma, de materia simul fuerint a Deo creata de ideo nullum assignabile est instas, in quo non fuerit aliquid, color Oeri de se nullulas ans , in quo non fuerit in aliqua specie, lic t secundum se ipsam in nulla sit specie, clim sit in specie solii in per Brmam. Ad ult. dicitur,vel quod illa insermitas non in per ordinem ad sormam subilantialem , sed per ordinem ad sua ornamenta,ut dictum est.Vel si accipitur per ordinem ad sermam substantialem, hoc fuit tantum in aliquo priori originis,dc locutionis,no
autem alicuius instantis temporis.16 Inst. Materia in aliquo priori originis fuit sine forma;ergo saltem in aliquo instanti natura fuit in rerum natura sine serma. Resp.ncg.supp.cons,instantia enim sumuntur solhm penes tepus , quod habent principia-re,vel continuare,vel icrminare; non autem p
nes naturam, secundum quam sumitur sollit causalitas,origo,de dependentia.
ir Ad a.dicitur, quod cofirmat responsionem, & nostram sententiam; si enim informitas materiae non est numerata in diebus, sequitur , quod nulli im fuerit instans, in quo materia fuerit insorinis, idest sine forma;instans enim est aliquid diei: quia diem vel inchoat, vel continuat, vel terminat. Crcauit ergo Deus materiam an eodem instanti, in quo creauit tempus; tempus autem incepit in instanti, aliter tempus incepi set in tempore; de sic creatio temporis debuisset supponere tempus in quo tacta est, ideoque daretur tempus,antequam iuii lci productu; quod implicat.Illud igitur instatis, in quo creauit te
pus,non est tempu4iquia tempus est diuisibilao ;
8t illud instans indivisibile; lauti punctus,qui est
principium lineae,non est linea; nam linea est di uisibilis,punctus vero indivisibilis Ex hoe sequitur, quod etiam in eodem instanti creata sit ser-ma;quia creatio seruue pariter est instanti,cliuia non sit per alterationem praecedentem, quae sit
in tempore;hoc enim conuenit generationi,non
creationi: sed larma non potuit fieri per aliud instans sequens ad primum instans ; quia inter duo instantia mediat pars diuisibilis temporis ssicut inter duo puncta mediat pars diuisibilis Iuneae,punctum enim est nexus piatum lineae; de si darentur duo puncta immediase se eontinuatia , primum punctum necteret aliud punctum cum linea,& sic necteret nexum;quod est ridiculum patque adeo si forma facta fuisset in instanti su sequenti, iam illa informitas materiae durasset per illud tempus medium inter illa duo insta tia,& sic esset numerata in diebus; de mutationibus temporum subiecta suisset ;ergo se a creata fuit simul in eodem instanti cum materia; de ideo illa insermitas Rit solum prior origineia sde locutione. Diaeigitur mi. Deus fecit materia ingenerabilem,& ineorruptibilem spectatam secundum suam essentiam, de secundum nostram
locutionem, conci secundiim durationem,neg.
I 8 Et sie ad 3.rationem dist.ma.Erat propEnihil considerata seeundum suam nudam esse tiam in illo priori originis, de locutionis, coneἔsecundiim durationem,de existentiamneg.Et ita dist.mi.Materia proph nihil est materia sine ominni Hrma pro aliqua duratione, neg; pro aliqu priori originis,& locutionis,co . Is Ceterae obiectioines, quae a Philosophis
fieri possunt,facile stilui possunt ex dictis, de ideo. Pbit bis eas relinquimus; a quibus ne fatig
mur,de intento distrahamur ab opere;an materiacslestis,de sublunaris sint eiusdem rationis,& re
liqua ad libros Phetsseorum spectantia discutim
dAgnificem ilia Uerba r ET TENERRAE ERANT SUPER FACIEM ABISSIὸ
I Vblimem , de supra communem intellia gentiam Beatiss.RA'.Genesos expos, tionem continuantes consequeoter ad ea , quae diximus, illa quae sequuntur, sunt exponendae . Clim igitur superius dixerimus nomine caeli misturam Angelicam; de nomine Terra naturam corpoream significari; cumque Mosses nomin inanitatis , O maeuitatis explicasset insermitatem materiae adhuc imperfect de suis ornamentis,leforma earctis pro aliquo priori originis, no d
rationis; hie procedit ad insinuadam insermitatEnaturae spiritualis eousque imperfectae, donec conuersa fuit ad Dcum Creatorem suum; quae conuersio facta est, quando dixit Deus: Fiat lux, Ofacta es lux, di diuisit lucem a tenebris. a Nomine ergo tenebrarum intelligit mis se.
32쪽
itf.P.msemitat ε naturae spiritualis, quae adhuc erat perficienda,& ornanda;nomine autem affisus intelligit ipsam mentem intellectualem; et e nim lib. Itast Graiisa est: viris , scilicet corporalis ,& spiritalis naturae infor-ras bis etiam piserioribus verbis-ὸ Cο poralis quidem e liquod dictum est: Terra erat inui bilis, O incomposita ι Spiritalis autem eo,quod
dictum es irenebra eranιsuper absism; ut Ira facto verbo tenebrosam ab iam infelistamus naturam vita informem, nisi conuertatur ad Creatorem, quoslo modo formari potes , υt nonsit abiffus,ct illuminari,ut nonsit umbros. Et quomodo dictum est Tenebra erant super ab um, an quia
qua verfundereturiquod tunc fit in ereatura spiritali iam eonvertitur ad incommutabile, atque incomparabile lumen,quod Deus es
Sed adhue dubitandum videtur, an haec possint aecipi secundum lenium literalem ; alti vero figuratε selum sint accipienda ξ Nam tenebrae propriὰ videntur signiticare carentiam lucis corporeae; Ac illam obscuritatem,quae noctem inducit; quapropter Scriptura, postqua descripsit creationem lucis, sequitur: Et diuisit lucem a tenebris. Appellauitq- lueem diem, e, tenebras noctem factumque est vesperein mane dies unus. Nomine ergo tenebrarum est literaliter intelligenda priuatio lucis formatis diem induces noctem; cuius principium est vespera , & finis mane;sed tenebrae, quae sermant noctem, eamquo
inchoant vesperein terminant mane, sunt tenebrae corporales; quia per illas signifieatur,ut d eet idem Sactiss.P. ibid.e. x7; spatium loci plenum
aere carens lumine diurno I locus autem plenus
aere procul dubio est quid corporale; sicut nox, εe vespera secundum sensum literalem solummodo corporaliter sunt intellligenda; tum qui
tres noctes antecedenter creationem Solis fit runt eiusdem rationis eum tribus noctibus consequentibus Solis factionem; & ideo sicut tres
noctes sequentes fuerunt corporales, q uia fuerant causatae a Sole corporalis ira de tribus noctibus antecedentibus dicendum est; ergo nomine tenebrarum non literaliter, sed figurath tantum videtur significari naturae spiritualis inis
initas. His tamen non obstantibus. 3 Vnica conet. Nomine tenebrarum liter
I iter intelligi potest insermitas naturae spiritalisi de nomine ab1ssus ipsa natura spiritualis.
ubi postquam dixit nomine lueis iustum, & n mine tenebrarum peccatorem posse figuraliter accipi;se tamen in illis libris nolle sequi sensum figuratum,sed literalemummediate subdit: Ergo
.lia rationem factarum,conditarumque naturarum quomo- inuenimus vesperam, edi maue in luce
spiritali An diuisio quidem Iuris a tenebris dissimctio es iam rei formata ab informi ppellatis v si disia, noctis insinuatio d νibutionis est, qua
Arrificetur nihil Deum inordinatum relinquere Magna autem hebetudo esset, & illuminatissimi Augustini ingenio indigna protestari se nolle figuratEloqui, & statim quasi immemor sui in figuras irrumpere. Ita ergo discurritur.Lux diciatur propriὸ,non figuraia de natura spiritali;nam, ut ins ostendemus,de Deo, qui est jummε spiritualis,dicitur Io. I. Inim vita erat, edi vita erat
lux hominum. de paulo post: Erat lux vera, qua illuminat omnem hominem; & alibi tam saepe, ut nihil habeatur in Scripturis nequetius .Et Apost. s. Mati. s. dixit Christus Dominus: Vos sisInx Mundi; Ea autem, quae dicuntur in Seripimris, non sollim figurast, sed etiam literaliter sunt accipienda; quotiescunque nulla sequitur absurditas,aut incongruentia Scripturarum, quae nulla apparet in praesenti, imo potius ratio id per-kadet, ut ins ergo & tenebrae proprie,no translate dicuntur de natura spiritali; quia opposita habent fieri circa idem , quotiescunque illud subiectum est variabile de uno in aliud; ut quoniam aer mutabilis est de lucido in non lucidum; ideo sicut lux propriε dicitur de aere. ita & pr priε dicuntur tenebrae; creatura autem spiritalis est variabilis in accidentibus; ergo sicut lux,quet est accidens illius, dicitur propriε de illa; ita tenebrae, quae non dicunt nisi carentiam lucis,proinprie illi conueniunt. Sensus ergo Musis iste est.Sicut tenebrae corporales tuc propriε insunt abyssui corporali, quando abyssus non est conuersa, idεst versa ad Solem,sed opposita ad hunc Solem corporeum; qui est lux,& origo omnis Iuris corporeae;ita tenebrae propriε insiunt naturae spiritali, quoties creatura spiritalis non est conuersa ad ipsam I cem incommutabilem spiritalem,scilicet ad ipsuDeum, qui est origo omnis lucis spiritalis; ergo tenebrae in natura spiritali propriE significantivirmitatem illius.s Cont. Tenebrae eorporales propriὸ dic
tur de natura corporali, de qua lux corporea
proprie dicituri & propriε significant informit
tem naturae corporalis, cuius formositas a luce
laltim enascitur;& ideo omnia sne luce horrida, b desomisa dicuntur; sed lux propriE dicitur etiam de natura spirituali, imo probabilius est lucem creatam prima die intelligi de luce spiritali; quia lux corporalis, quae est Sol iste corporeus, creata filii quarta die, ut ins ergo & tene brae propriὰ dicuntur de natura spiritali carente sua luce spiritali.6 Prob. I .pars conci.Ahssus propriξ loque-do,significat profunditatem impenetrabilem γ in-eomprehensibilem,ut docet Reatis.P.int r. Super illud: Abusus ablisum inureat; ct lib. impes
Us super profunditatem vastissimam,quae rufus profunditas vasi missortasse nominata es, quia nullius intelligentia propter ipsam informitatem penetrari potes.Ea inserimat umbra super ahf
33쪽
fum,iris isformitassise Iumi sed prosenditas, &incomprehensibilitas, quae importat non posse
penetrari, aut comprehendi a nostra mente,pr
priEdicitur de natura spiritali ι de qua proprie dicitur altitudo ,& celsitudo, quae prosunditati opponitur; quapropter natura spiritualis creata Deo, qui proprie dicitur Altissimus, ct excessus, est propinquior , quam natura corporea, idcoq; est sublimior ; ergo & abusus proprie dicitur de
natura spirituali insormi, quae cum careat luce spiritali, cumque lux spiritalis sit aeque necessaria ad videndos spiritus , sicut lux corporalis ad intuenda corpora,penetrari,& comprchendi nequit a nobis. 7 Ad rationem dubitandi dicitur, quod tenebrae proprie significant informitatem creaturae, ut dictum est; cum autem informitas proprie conueniat naturae spiritali,& corporeae; ideo te-ncbrae proprie dicuntur de natura spiritali, Secorporea; unde distinguitur illa propositio: Tenebrae propriE dicuntur significare carentiam lucis corporeae tantum,neg, etiam,conc. Ad illud, quod additur; scilicet tenebrae proprie significae obscuritatem,a qua inducitur nox, quae incho
tur vespere,& terminatur mane,sunt corporales tantum,neg; etiam, conc; nam appellatio diei, noctis, ut docet Beatis. P.vbife. Irii insinuatio distributionis e qua signi etur nihil Deum inordia
natum relinquere; atque 'fam informitatem, per quam res de specie inspeciem modo quodam tram fundo murantur,non esse indispositam,neque des ctus,neque profectus creatura,quibus imet temporalia quaequesuccedunt sine supplemento esse δε- eoris Universi. Itaque sicuti insormitas rerum teporalium ordinata ad formositatem proprie dicitur nox ad diem ordinata , quae ordinatio est propter decorem Uniuersi; ita in sermitas rerum spiti tualium ordinata ad sermositatem illarum; seu desectus ordinatus ad prosectu propri8 appellatur dies,& nox.Sic Uespera, Ni ibid. subdit; in toro illo triduo, antequam fierent luminaria, eo- summati operis terminus non absurde fortasse imielligitur, mane vero tanqua usura operationis
Antiscatio.Vnde sicuti vespera propriὸ significat
terminum lucis corporalis, tuae rebus corporeis tribuit sermositatem:ita propriὰ insinuat consumatione lucis spiritualis, perquam natura spiritualis larmosa ecteta est. Et quemadmodum mane significat initium lucis corporeae,quod est principium omnium operationum corporalium ita proprie significat initium Iucis,seu perfectionis spiritualis, quae est initium actionis spiritualium. Ad vit. dicitur, quod nomine tam trium dierum antecedentium creationem Solis, quam subsequentium intelligitur formatio, It persectio creaturarum, quae describuntur in illis di hus ; de quia in illis describitur natura corporalis, S spiritualis, ideo describitur in imitas , &persectio utriu ue; unde in hoc sensu illae ii dies fuerunt eiuraemetationiS. .
.i Vinificent illa verba: ET SPIRITUS D MINI FEREBATUR SUPER AOAS
a C Aiet. his vult nomine Spiritus Domini significari Angelum ;& nominerum insinuari Caelos; qui Hebraich dicuntur Sh maim ab aquis ducto vocabulo i hinc Coelum cristallinum eo, quia diaphanum, ac pellucidum
est,proprie aqueum nuncupatur. Dicitur autem
super ad insinuandam excellentiam Angeli, qui nec indiget,nec pendet a Cilo. Tandem dicitur
ferebatur eis ut Enat magis propriE Hebraicum idioma,volitabat, ad declarandam summam motus coelestis velocitatem; vel incubabat ad indicandam vim illius motus vitalem ; qui, ut docet
Aris. 8.Phses' quasi vita rerum sublunarium .
Hanc opinionem acriter reijcit Perer. a Tertuli. aduersus Hermog;-Theodoret. q. 8Jup. Gen. volunt nomine Spirisus significari ventum; arbitrantes his verbis Musen nominas se elementum aeris, sicut iam nominauerat te ram,& aquam . Per illud autem verbum ferebatur significari aeris mobilitatem,& agitationem naturalem. Hanc opinionem recitat Beatis. P. Aug. lib.imperfde Gen.e. .in fine his verbis:Te tia opinio de hoe Spiritu oriri potes, ut credatu Spiritus nomine aeris elementum enunciatum; mita quatuor elementa insumat m, quibus Mun
dui iste vi uis fursin eatu lahcet,irer aqua, ct aer. Hanc maximε probat Perer. t aquam magis literalem. Sed ab ipis petendum esset, a hoc nomen Spiritus magis proprie dicatur de aere,qui corporeus,& materialis est, an vero de Spiritu Sancto, qui simpliciter incorporeus , &immaterialis est Videat,quid respondeat 3 D.Io.Chr f .Hm.3 .in Gen.docet nomine Spiritus significari vim quandam, & essicaciati vitalem a Deo inditam aquis ad producenda omnia corpora,quae ex ipsis nascuntur.Hac quo. que opinionem resert Beatis. P. υbisi & subdie hanc opinionem posse substineri, si nomine Caeli, O terra intelligatur tantum visibilis,seu corpo rea creatura;non autem si nomine Coeli significetur natura spiritalis,ut supra diximus, nulla enim vitalis vis reperitur ad producendos Angelos
per generationem. Tandem Beatis.P. Aug.docet Spiritus nomine sgnificari Spiritum Samstu in; cui consonae ferme omnes SS.PP. tam Grae quam Latini; ex quo colligitur hane esse communiorem sententiam; nomine autem aquarum vel significari totam naturam corpoream,quia ex humido eo a m e Min humido eonerescit; vel insinuari et i 1 vitam spiritualem adhuc informem fluitantem, atque nutantem inur bonum, malum; done ommaretur per Verbumstiti cum dixit: Fiat lux, Se sic firmaretur in ea bonitate, quam in sua condi. tione receperat,per gratiam,& charitatem, quae
diffunditur per Spiritum Saactum , qtu propte
34쪽
rea super eam serebatur; in eam sufflando, inspirando gratiam , qua sermosa appareret ἰ illud enim verbum Hebraicum Merachepheth, quod Latini, de Graeci vertuntferebatur , vel δε- perferebatur ; Syra lingua vertit fuebat ; scutenim alites calore fouent oua, ut formentur, δι crescant in pullos; vel sicut lux Solis fouet co Pora,quae illuminat,ut a luce formositatem recipiant,& a calore incrementum; ita Spiritus D mini serebatur super aquas suae chari tatis ardore seuendo utranque naturam, donec perficereis tur in bono,de formaretur;Ait igitur in hoc lib. r. c. s. Des enim Deo benignita umma,o ancta, iusta γ quidem non ex indigentiased ex beneis scenita veniens Amor in opera sua. Propterea priusquamscriberetur: Dixit Deus: Fiat lux praecessit Seriptura dicens: Eι Spiritus Dei ferebatur super aquam quia flue aqua nomine appellare vo- fuit Iotam corporalem materiam, ut eo modo insinuaret,unde facta, formata sint omnia,qua in Dis generibus iam dignoscere possumus; amellans
aquam, quia ex humida natura videmus omnia 1n terra perspecies varias formari, atque concrescere tapirisalem vitam quandam anteformam eonversionis qua citantem; superferebatur utique Spiritus Dei, quia subiacebat siliret bona voluntati Creatoris,quidquid illud erat, quod formandum perficiendumque ineboaverati ut dicente Deo in Verbo suo:Fiat lux; in bona voluntate hoes in beneplacito eius pro modulo sui gene=is maneret,quodfactum est.Et inf. e. i8. explicans ver-hum superserebatur aut Nam ct illud , quod per
Graecam, O Latinam linguam dictum est de Spirisu Dei, qui verserebatu ver aquasseeundum Dra linguae intellectum, qua vicina es Hebre a nam Me is quodam docto christiano S ro fertur expositum, non superserebatur ,se foueba otius
intelligi perhibetur. Nee Mutfouentur tumores,aus vulnera in eorpore aquisme rigidis, vel ca-Iore eongruo temperatis ine cui ovafouentur ab alitibus, vibi calor illa maurni eorporis etiamformandis pullis quodammodo adminiculatur per quendam in suo genere dilectionis assectum. Ethb.1mperfe-.de hoc ait: Non ita seperferebatur,
sicut oleum aqua, vel aqua terrae. As quasi contianeretur sed flad hoc de vi tithus exempla capiDda sunt cuisuperfertur lux tua Solis, bis
corporibus,qua iuuminat in terra .s Dissicultas esse potest, non quidem,quod illa verba Spiritus Dei no significet propriὰ Spiritum Sanctum; hoc enim patet ex Scripturis, de Ecclesia, quae ipsum implorans ait: Veni Sancte Spiritus; quae oratio nequit intelligi nisi de Spiritu Sancto ; sed dissicultas esse potest de aquis, an proprid, vel tantum figurate accipiantur pro iratura corporali, e spiritali Videtur namquo hoc solum figurate dici, quia nomen aqua pr ptie significat elementum distinctum a ceteris elementis,de ideo propriε nequit omnia clemeta , δι multo miniis naturam spirit italem signis Magarideri c.Nic. uaria Toma.
care. His tamen non ob antibus. 6 Unica concl. Nomine Spiritus Dei rem intelligitur Spiritus Sanctus, & nomine aquara natura corporalis, siue etiam spiritualis;de hoc insensu Iiterati. 7 Pi ob. I . pars concl.ex Reati .P. in boe Iib. I .6; ubi post Uerba superilis allata ait: Et quemadmodum in ipsa exordio inchoata πυιura, qua coeli,ct terra nomine propter id quod de illa γε friendum erat, commemorasa es, Trinitas in uatur Creatoris nam dicente Scriptura: In principis fecit Deus Caelum, terranni intelligimus Patrem in Dei nomine; O Filium in Primipis nomine ero. Dicente autem Scriptura: Et Spiritus Dei supers
rebatu ver aquas; eompletam commemoration
Trinitatis agnoscimus.ta quo sic. Debuit Morser describere causam ericientem creationis, aliter historiam insuffcienter attexuisset, si causam es.fectricem tacuisset;causa enim principaliter spectat ad cognitionem persectam cuiusuis effectus; sed intellecto per illa verba Spiritus Dei Spiritu Sancto significatur causa adaequata creationis , quia significatur tota Trinitas,quae in creatione operata est; nam nomine Dei intelligitur Pater, cui a se, de primordialiter c6uenit Dei tam Filius enim, δι Spiritus Sanctus sunt Deus de Deo; denomine Principis significatur Filius,qui est principium, per quod ficta sunt omnia;eigo nomine Spiνitus Dei insinuatur Spiritus Sanctus; aliter insuffcienter descripsisset Mosses causam esse-etricem creationis.
8 Addendum esset, quod per hoc maximEsignificatur sacramentum regenerationis,quae fieper aquam,dc languinem; seu baptismus Christi Domini, in quo Spiritus Sanctus apparuit super aquas Iordanis,sted hoc pertinet ad sensum figuratum; quia assumitur factum veteris testamenti ad sigilificandum mysterium noui testamenti. 9 Prob. 2.pars conchquod stilicet aquarum nomine literaliter significauerit Mosses totam
naturam corpoream. In omni re corporea est humor aqueus,qui dicitur radicatis, de est veluti forma, per quam formatur omnis res corporea, crescit,3c multiplicatur; ergo aquarum nomineliteraliter significari potest omnis natura corp rea; nam vox literaliter significat illam rem, cui inest illa serinaad quam significandam instituta est talis vox ι se quia corpori inest anima rati natis, ideo rationalitas, quae est vox instituta ad significandam animam rationalem, literaliter significat totum hominem ; in quo est anima rationalis . Praeterea in omnium Expositorum sententia certum est,quod quando Musis dixit In principio errauis Detia Coelum,&Terram. significauit omnia clementa, quae connectuntur cum
Coelo, 3t Terra,de hoc literaliter; ergo aquarum nomine potuit significare literaliter omnia corpora,quae cum aqua nectitntur. Io Prob. 3.pais conci, nam licEt;ut diximusan. ἱ inseq.magis explicabitur 3 s considereis C tur
35쪽
tur hoc nomen ago quant lim ad impositionem nominis, videatur translate dici de natura spirituali,quia proprie impositum est ad significanduelementum aqua I attamen si considerentur rationes,propter quas impositum est tale nomen ,
propriε,& literaliter dicitur; nam dicitur assui cando ab una in aliam partem; quasi fluat in hanc partem, a qua refluit in aliam . sed natura spiritualis, utpoth libera, fluitabat inter bonum,& malum,& propedebat in unam partem, i qua
vertebatur in aliam;ergo aquarum nomine lite-raliter accipi potest natura spiritualis.Tum quia σqua proprietas est fi Uiditas , crgo aquarum nomine proprie significari potest natura spiritualis,cuius frigiditatem, ut inplicaret V, dixit super eam serri Spiritum Sanctum eam fouendo,& calefaciendo suae dilectionis ardore, ut docet Beatus P. II Conflloc nomen aqua propriε, & lite-raliter significat Coelum ; nam Coelum Hebrai-eὰ dicitur Shamaim;qup vox componitur ex SM, de Maim; Sha autem tignificat ibi,& Maim significat aquas; unde D. HIer. epist. 83.ad Ocean. ali,
quod Cestum ab aquis sortitur vocabulum ; sed Caeli nomine propriE, & liberaliter significatur natura *iritalis,ut ostensum cstari.q; Crgo iam mine aquarum proprie, non metaphcrich,significatur natura spiritalis . I a Ex hoc patet responsio ad rationem dubitandi; nam nomen aquae proprie significat elementum quantum ad impositionem nominis; quantum autem ad rationes imponendi tale nomen propriE , de literaliter potest significare omnia elementa,& etiam naturam spiritualem, quia reperitur in Omnibus corporibus; & naturet spirituat proprie conueniunt ille rationes,propinter quas elemento fluido impositum est hoc no
13 Dices. Etiam oleum, & ceteri humores fluunt, & tamen proprie non dicuntur aqua; ergo nulla prima ratio. Resp; quod licet fluere, ut scicompetat aliis humoribus ab aqua, non tamen copetit eis siuere cum figiditate in summo; quia ceteri hum res participant aliquid de caliditate, unde illis duae rationes simul sumptae concludunt.1 Repl. Succus cicutae est humor fluens, eui maior inest frigiditas , quia calorem natural cm extinguit, propterea venenum est; aquae autem figiditas calorem vitalem non opprimit;& tamen iaccus cicutae proprie aqua non est; ergo a pari. Resp.aquam aliam esse mixtam,cui conuenit frigiditas attemperata, ut Viventium Queat temperamentum; aliam esse purum elementum; cui conuenit frigiditas in summo; & haec calore magis extinguerct, quam cicutae succus; quia sicut calor in lummo magis, & citius destruit humidum radicate,quo vivit compositum naturale;
ita fi giditas summa magis, & citius destruit c
lorem vitalam,quo vita struatur; nam contraris-rum eadem es ratio, unde obseruant Phrsicci naturales frigiditatem cicutae non esse nisi inediam
octaui gradus octauam ι quapropter minor est quindecim semioctauis aqua frigiditate, propter quod cum proprietate aqua ob frigiditatem appellandus non est succus cicutae.
Agnificent illa verba: DIXITQE DEUS FIAT LUX, ET FACTA EST LUX
i Dorium SS; δγ DD. seruentia cst hie seris monem esse de hac luce corporali, δέ sensibili; sed difformiter hoc explicaturivi refert Perer, nam D.Damsib. 2. de Fide e. 7. existimat lucem illam fuisse elementum ignis; qui habet Licere,& adurere.D. B I.hom.6.in Gen vult prima die creatam fuisse lucem iminaterialem, quia creata fuit extra subiectum materiale, quae postea fuit impressa Soli, & sic facta fuit sensibilis .
Theodoret.q. I ict I s.fv. n. arbitratur lucem creatam prima die fuisse totam massam lucis simul unitam,quae postea dispertita fuit in Solem, Lunam,& Sydera.Beda, Mufenta, D.Bon Hugo de S. MEI;0rant, ct To t. volunt illam lucenia fuisse ad modum densis , tenuisque i iubeculae re splendetis,sicut resplendet Aurora; quae lux postea fuit formata in Solem additione noui fulgoris. Hanc sententiam refert BeatisfP. lib. I . LI. D.Dion.auum de Dium.Nomina. ; D. M Camibus Pererius, ct aliν volunt illam lucem fuisse hunc Solem, sed adhuc imperfectum, & ivlbγmem,qui postea formatus est quarta die; & haei; lux faciebat diem,& noctem reuolutione quide,
ut volunt Latini; vel emissione, ac contractione suorum radiorum,ut sustinent Graeci; quorum opinionem refert,& rehcit Beatiβ.P.mhoe lib. I, e. I 6.Catharis. vero putat illam lucem fuisse So, Iem aeque perfectum, ac nunc est; propterea subidit Musi: Vidis Deus lucem, quod esset bona ;quod tantum de luce perfecta intelligi potest ibonitas enim,& persectio idem sunt. a Sententia tandem Beats.P.est nomine ii lius lucis significati lucem spiritualem, quae perfecit,& somnosam reddidit naturam Angelicam. Ita hie a αρ-d I 8.Vnde sicut prius descripserat Musta nomine Caeli naturam Angelicam,& noomine tenetrarum informitialem illius; ita hie so.quitur narrare persectiones, & formositates il
lius eo prorsus modo. quo nomine terra narraruerat conditionem naturae corporeae, & nominς
inanitatis informitatem illius, cuius postea se mositatem describit quarta die,cum iacta est lux corporalis, qui est Sol; & reliquis diebus , cur
narrat ornamenta naturae corporeae. Postqua
igitur Sanctis. P. Ostendit nomine lucis prima die produciae non posse intelligi lucem corporea, concludit c. I 7.sic. Si autem spiritalis lux facta es,cum dixit Deus: Fiat lux, O facta es iux;
non illa vera Patri coaeterna intelligenda es, per quam
36쪽
quam facta sum omnia ι qua illuminat omnem hominem sed illa ,de qua dici potuit.Prior omniumereata es sapientia. Cum enim aeterea illa , ct imeommutatilis, quae non es facta, sedgenita, S pientia in piritales,ct rationales creaturas i in animassanctas,se transfert , ut illuminatae lucere post ni t in eis quada Leulenta rationis assectis, quae potes accipifacta lux;eum diceret Deus: Fiat Iux.Si iam eras erratu spiritalis , qua nomine Caelino eatis est n e quo eriptum es.In primeipios eis Deus Coelum, O terram; non corporeum caelam,sed incorporeum Caesis eorporeisu oe
per omne corpus, non Deorum gradibus,sed natura
limitate praepositum. Quod autem lux dicatur propriMon allegorict de natura spirituali, praeterquamquod in his sepe protestatur se loqui literaliter,no mystieri specialiter docet lib. .e.a8. his versis r Nec quisquam arbitretur illud, quod
dixi de lucessiritali,ct de eondito die spirisa Ii,
Angeliea ereatura de contemptatione,quam habri in Vrabo Dei , O de cognitione , qua in seipsa
creatura cor situr, eiusque resatione ad laudem inremutabilis veritatis, ubi trius ratio videbatur
rei faciendae,qua eunita est Iacta Mn iam prorse, sed qua gurau, atque allegoriia renuenire ad intelligEdum diem, , vesperam, O mane. Sed alia ter quidem, quam in hac consuetudine quotidiana Deis huius, ct corporalis, non tamen tanquam hic prense bifigura i/.Vbi enim melior et tertior lux,
in veγων etiam dies; cur ergo M etiam verior v
quandam declinationem suam tax in oetasumquaves a nomine nuneupamus; ct ad ortum iterum reditum, quod mane dirimus, cur O illis vesperam
vindieamus um a comemptatione creatoris ere stura deficitum. mane,cum a cognitione ereatura
in laudem oratoris assargitur Neque enim , Ochristi e dieitur lux, quomodo dicitur lapis; sed in propria oς Uiques uraia Quamost rem. 3 . Vnica eo l. Lux lacta prima die liter liter significat lucem 'iritualean naturalem, qua
illuminata est natura spiritualis, ut cognosceret obiem naturalia ; de supernaturalem, ut apprehenderet supernaturalia. Prob. I. Sicut conuenientissimum fuit Mnseri narrasse creationem naturae spiritalis, aliter Nus principale , & magis nobile creati nis omisisset, sicque defectuosissima esset illius historia et ita conuenientissimum filii narrasis perfectionem, & ornamentum illius; aliter re-cium ordinem historiae non seruasset i non enim proportionaliter ad creationem naturae corporalis locutus fuisset,legitur namque manifestissime;miod postquam descripsit creationem terra,& insermitatem illius , quae Chaos nuncupata Diti subtexuit ornamenta lucis corporeae, pia
earum , hcrbarum, animalium &e; ergo nomine
lucis creatae prima die convellientissimὸ intellitigitur lux spiritalis, quae est perfectio, & orna
Prob. 2. Nomine lucis erratae prima die non nisi dissiculter intelligi potest lux corpor Ii,main si hoc esset, vel illa lux esset Sol iste corporeus; videmus enim, q ωd omms lux, quae de facto est in mundo , vel est Sol, vel 1 Sole deri-uat; sed nequit dici esse Solem istum , quia Sol fuit creatus quarta die; neque potest dici, quod illa lux quarta die filii restri , de sermata in Solem; nam si hoe esset, noereasset Deus Solem quarta die, sed iam creatum prima die, ut vult Cassaν ur,perseeint quarta die; Moses autem dicit, quod creauit quarta die ; ait enim: Fiantiam naria magna; verbum autem flat significat creationem, ut accipitur in aliis operibus, & hic de luee est manikstum.Praeterea si esset Sol iste, in quo Gelo fuisset ploductus Non in Firmamento; quia Firmamentum filii creatum secunda die,& sic prima die, in qua creata est illa lux, Firmamentum non erat, & ideo Mufes inordinath narrasset, si descripsisset prilis id , quod est posterius . Et si in alio Coelo, quomodo illa lux
postea transet de illo Coelo ad Firmatnentum, elim certum sit Solem hunc esse in Firmamento; ait enim Scriptura: in luceam in Firmamento; certum autem est accidens seruata identitate numerica non migrare de subiecto in labiectum,ctim identitatem numericam trahat ab identitate
subiecti. Vel esset alia lux sufficiens ad illuminandam terram , & ad ficiendum diem ι & si hoc dieatur; superfluus videtur Sol iste, ut arguit io. in fine d ens. Ut quid ergo factus est Sol in potesatem diei, qui luceret super terram, si lux illa diei farie of reerat, a dies etiam vocata est Praeterea s nisset alia lux distincta ab hoc Sole, quid factum filisset de illa luce, postquam creatus est Sol; patet enim
illam lucem modo non esse in rerum natura' N que enim extinctam esse credendumst; ut argute BeatisφP. ibid. c. Ir; ergo aptius, & conuenie
tius nomine lueris prima die creatae intelligitur hix spiritualis, quia secundum hanc intelligentiam maximε seruatur suauitas literae , & co cordantia historiar, cum euitentur ambages, &difficultates,quae contra illam fieri possunt, si intelligatur lux corporalis, visu. visum est. 1 Prob. 3. ex μηδDo I in He m. p. .e. 8. Nominetaeis propriE, & literaliter significatur qualitas irradians, ac manifestans obiem; docee enim Apost. Ephes. . muriquod manfestat umenes ier Ari .a . de an. e. 7. t. 68. definiens luce αν
ait quod est actus perspicui ut perspicuum es;
id si lux est qualitas manisestans Obiecta, ut videantur ι & irradians potentiam visivam, ut videat ; sed irradiare potentiam visivam, & maniis festare obiecta magis propriὸ competit luci spiaritali,quam corporali; nam lux corporalis no facit visibilia in actu; color enim, qui irradiatura luce cὀrporali,est actu visibilis ab oculo;ae v
tb Ihκ spiritalis facit id, quod est cognoscibile inpotemia, esse actu cognoscibae, quatenus denu-C a dat
37쪽
dat phantasmata materialia a conditionibus ma- non est contradicere,sed alio sensu exponere; ut teriae, de ideo magis irradiat lux spiritaIis, quar. eicit Beatis. P; qui affert suam sententiam tan- facit actu cognoscibile id, quod erat solum p quam conuenientiorem, de a discultatibus ma- tentialiter tale ἔ quam lux corporalis, quae so- gis expeditam; dc amrum opiniones , quanuis tum manifestat illud,quod est actu visibile. Prae- dissicultatibus magis implicitas,non tetscit. Cum terea lux spiritalis manisestat obiecta, nedum se- autem subditur non licere sequi unumvel alterucundiim extrinsecam apparentiam, sed etiam se- S. Do Iorem relicta maiori parte; dicitur verum cundum intimam continentiam; mani sestat enim esse in iis,quae contradictorie opponuntur, non omne id, quod intime continetur in obiectis; at gutem in iis,quae varie dicuntur absque negati vero lux corporalis manisestat sollim secundum. ne alterius sententiae. Praeterquamquod falsumi extrinsecam apparentiam, quia solum ostendit est,quod sententia opposita tradatur a plerisque ea,quae continentur in superfici de apparent ex- SS.PP;nam ut diximus ara. o. 7. I I; sententia trinsecus ergo lux magis propriE,dc literaliter si- Beatis.P. est accepta ex traditione Maiorum, degnificat lucem spiritalem,quam corporalem; vn- ideo fuit ex communi consensu antiquitus in E
de concludit Beatisi. P; quod silux translatE di- elisa recepto. Via bisci deberet, potitis de corporali,quam de spirit, . 8 Ceterae obiectiones solutae sunt- . Iidiceretur. η. II; o ars.6a .7;de magis pracbunt ex dicendis 6 Tandem prob. Lux propriE, 8cliteraliter inses.S. .
dicitur de Deo; nam lux importat peristionem . A R T. IX. simpliciter simplicem, quia pertinet Rd genu WVIDIDDms L EM, QOD ESSET intellectivum, quod dicit puram persectioncm BONA. ET DIVIsIT UUcEM A TENE-sime impersectione, de ideo formaliter, idest se' pars , AppFILAVI LUCEM D EM,
cundum proprium conceptum sermalem, quςM TENEBRAs NOCTEM ; FACTU significat literaliter haec vox is est in Deo ἐς in EST VEsPERE, ET MANE, O
autem,quae translate dicuntur,ut Agnus,Leo, non
Drmaliter, sed tantum eminenter sunt in Deo ἔ I anuis ea, quae hie proponuntur,lae sed Deus est summε spiritualis; ergo lux pro- rint sparsim explicata superius; ait priε, de literaliter, ac sermaliter, non translate, men in ordinem breuiter sunt rediis allegorice, ac eminenter dieitur de natura spiria genda, ut Aduersariν cognostant nulla esse m tuali, 8c consequenter lux prima die creata lite- tiua, quae ex hoc textu sumunt ad rei ciendam raliter, non ligurath significat lucem naturae Mao. Patrii sententiam mire continuatam in
spiritalis . tota expositionc .. 7 obiic. I. D. Ambri dc sese om- a Unica concl.optimE continuat Mariis.'nes alii SS. PP. asserunt lucem sellim metapho- literalem cxpositionem horum omnium consor-rice de rebus spiritualibus dici ; ergo non debe- miter ad iam dicta.Declaratur sic. mus sequi opinionem Beatisi. P. Aug. tanquam Primo illis verbis: Esurdit Deus lucem , dissonam ab omnibus serE SS. PP; tutius enim quod esu bona;significauit. MosDDe neMC est sequi plures consentientes in unum ; quanis seruatore naturae spiritalis a se creatae, non enim unum,uel alterum dissentientem a pluribus. sitis fuisset dixisse Deum illam creasse illis ver Resp. Fund. DoLI; quod in quolibet nomi. bis: Creavit Deus Caelum, O te ram; nisi pariterne considerare possumus impositionem vulga- narrasset esse illius Conseruatorem ; non miniis tam illius de rationem imponendi talem nomen; enim conseruatio, quam creatio est Dei opus v. g. impositio vulgaris huius nominis lapis est Quod aute insinuetur constraratio, ita prob.M ad significandam petram;ratio autem imponendi tis.P.in hoc lib. I .e.8.ait; Duo quin um, propter tale nomen est laesio pedis;vnde.lapis dicitur quasi qua Deus amat creaturam suam sic ut m Iadens pedem. Igitur si consideretur lux quan- neat. ergo esset,quod manetlpiritus Deisvem tum ad impositionem nominis, significat propriε ferebatursuper aquam; vi auum manerra; vidis lucem corporalem, dc translate spiritalem; de in Deus,quia bona est D quod de luce dictum es,tio hoc sensu loquuntur M. PP; si vero considere- o de omnibus.Ex quo arguitur. Visio, iςu scie tur quamlim ad rationem, propter quam impo- . tia visionis,qua Deus respicit creaturas, est pr situm est tale nomen, magis proprie dicitur de vica, effectiva rerum; ut ostensum est to. a. natura spiritali,quam de corporalis& in hoc sem de Scient. Dei q. 3. art. I; non est autem praetica, se loquitur BeatisI;qui propterea non contra- . & operativa nisi per coniunctionem ad actum tiaturat, SS. PP; quia loquitur secundum se . voluntatis,qui dicitur amor; nam inusiectusta . sum diuersum; aliter dicendu esset,quod SS.PP. tum extensione sisyracticus an secudum se prae asserentes diuersos sensus Scripturaris stibi inuice esse sumptus sit solummodo speculatium;oper contradicerent; dc sic Scripturas ad contradi- tio autem Dei vel est creatio,vel conseruatio; sedctiones urgerent, quod tamen fessissinium est. cum dicituriridit Deus luceminequit intelligi denam loquuntur varie, non c0ntradictoriE; afis creatione lucis; quia creatio Iucis iam superilis runt enun unum sensum non negato alter quod fuerat narrata;cum dictum est: Fiat lux; & ideo
38쪽
inutiliter his repeteret unerso debet intelligi de
coii seruatione eiusdem. 3 Praeterea sicut in creatione necessimum, fuit narrare totam Trinitatem optratam fuisse; ita & in conseruationemam quemadmodu cre tio, sic & conseruatio creaturae est opus totius
Trinitatis; sed totam Trinitatem operatam suisse in creatione Mundi ostendit illis verbis: Iit Principio creauit Deus Caelum,o terram ; ct viaritur Deiferebatu ver aquas; ut iam dictum est art.3; ergo hic cum dicit: Vidis Deus Drem, ta esset bona; intelligit totam Trinitatem op ratam fuisse conseruationem naturae spiritalis anam per illud nomen Drus intelligit ut Pater ἔeui primordialiter, & a se conuenit Deitas , per
illud vel bum Vidis significatur Filius , qui est
Verbum, in quo Pater videt creaturas;& per borinitatem insinuatur Spiritus S;cui bonitas,& cha.
4 Secundo dicitur: Et diuisit lucem a rene-Mira; idest distinxit re νmaram ab infirmi ; ut docet Magissi. P.Mi .i7ssicut enim per luce
corpoream separantur tenebrae a corporibus , quae illuminantur, tenebrae enim nequeunt simul esse cum luce; ita per lucem spiritalem, qua natura spiritalis formatur ad venii statem,dividitur,
ac separatur eius inλrmitas , quae nomine tene brarum I iteraliter nominatur; ut diximus ara. 6.
Haec autem diuisio non est, qualis intercedit inter duo entia positiua,q uae inibo separata consistunt, sed qualis est politiuum interi& priuatiuu, sicut sunt tenebrae,& lux .s Dicit Pereri his verbis Beatiss. P. intellexin separationem Angelorum bonoru a malis .
Resp.eundem Beati γ.P. Misa eodem c. I 7. apertε docere talem expositionem esse allegoriiacam; eam autem, quam hic ex eodem tradidimus,
se literalem. 6 Tertio dicitura: Appellauisque larem diem 1enebrat noctem; idΘst lucem diam spiritalem appellauit diem;& inlamitatem, seu priuatione illius lucis vocavit mctem. χω autem dies di catur proprie, & literaliter de luce spiritali,eolligitur ex eo, quod dies derivatur a verbo Graeco D DKquod proprie significat lucem,ut docet
si is tergo si lux propriε dicitur de natura spiriat ulmo magis proprie, quam de natura corpo rati; etiam dies literaliter, imo magis proprie di-ςitur de natura spiritali; ut stiperius dictum est. Idem parilarmitςr dicitur de nocte; quae proprie significat priuationem lucis diurnae ; ergo de eo proprie dicitur nox, de quo proprie dicitur priauatio lucis,& diei;sed priuatio lucis,& diei propriε dicitur de illinde quo proprie dicu tur lux,& dies, quia priuatiue o minis habem fieri circa idem & lux, ac dies proprie dicuntur de natura
spiritali; ergo de eodem propriE dicitur & mx et Tandem dicitur:
o ne; quod literaliter accipitur pro initio, &termino lucis spiritalis, nam si vespera propriὰ significat declinationem lucis in occasum euntis ἔ& mane reditum et iisdem lucis ab ortu emerge
tis; versiis, & proprius de eo dicitur vespere, &mane, de quo verius, & proprius dicitur lux habens initium,& terminum, lux autem magis v te, & proprie dicitur de natura spiritali creata . quae quatenus vergit ad creatur is illas illuminando, ut videantur, dcclinat ad terminu actionis creativae; & cum ex cos nitionc creaturarum
in cognitione. Creatoris adii rgit, qui est principium , a quo orta est illa lux,facit veriorem veneram,de verius mane, dg id O vespere,& mano I iteraliter,& magis proprie dicuntur de natura spiritali, quam de corporali; ex quo arguit Fund. Doct .in He m. p.a .c. 8. lucem dici analogice de.
spiritali, & corporali, quia inaequaliter dicitur . 8 Quaeres,cur Momes prius nominet vespera, quam mane, cum mane antecedat vesperam h
Catharis. respondet Solem fictum fuisse in opposito Hemisphtrio; & ideo in hoc nostro, in quo fictus est primus homo, & Hebraei, quibus loquebatur, prius fuisse noctem, quam diem Sed idem quaeri potest adhuc a catharino,
cur scilicet Sόl factus iuerit in opposito hemisphaerio λς volunt nomine ve*erat
telligi tenebras, quae erant super faciem abyssi ;. quas opinantur durasse duodecim horarum spa tio ; & quia tenebrae praecesserunt lucem i ideo prius nominatur vespera. Sed haec expositio improprietatem habere videtur; nomine enim v
spera propriε intelligitur finis dici, & initium 'noctis, sicut mane significat principium lucis; msp.dictum est; unde sicut improprie loqueretus
si quis media notac diceret.; nune vespera est; &meridie vocaret mane; ita improprie dicitur vo re pro quacunque obscuritate . . Io S His .in Ionam c. 2 - docet principium diei apud Hebraeos olim filisse vespeiam,qui te minabat ad alia vesperam, ut habetur Levita. 23.
Amespera usque ad aliam messeram eHebrabitis abbatia meFra; de hoc praecipuε verificatur de diebus solemnibus, ct festiuis; unde cum primus dies,quo creatus est Mundus,sit maximε tale nis, & sestiuus fuit enim dies Dominicus, seu dies Domini; qui postea pluribus illustratus est myster ijs: ut refcri Maris serm. i q. de Tem quia hac die Hebraei mare rubrum transierunt , pluit manna in deserto; & ut quirim at ut, Christus natus fuit; & baptizatus, in nuptiis Galilaei conuertit aquam in vinum; multiplicauit quin, que panes, Ic duos pisces; resurrexit; ingressus est ad Apostolos ianuis clausis, de dedit cis tria terra Spiritum S; ac potestatem remittendi pe eata; misi Spiritum S. de Coelis in flammearum linguarum figura; & hac die creditur futura unia uersalis corporum resurrectio; ideo haec dies in pila respera in vesperam. Obseruatum est cr-go
39쪽
go apud Hebraeos triplex suisse dierum genus; scilicet legaleni,seu sestiuum, qui, ut dictum est, incipiebat a vespera ad vesperam; naturalem abortu Solis ad alterum ortum, δι uiualem a me dia nocte ad alteram mediam noctem , ut de facto obseritat Ecclesia in ieiunijs.Sed adhuc quγω posset,cur dies solemnis,seu legalis pertinens ad Legis ceremonias incipiat . oespera, nona mane tri de S.ViEI; O Mag. lib.rsent. dist. I 3.aiunt primum diem non habuisse auroram ,& mane;& ideo incepisse a vespera. Sed hoc nolatissaei t;nam reliqui dies creationis procul dubio habuerunt auroram,& mane;& tamen Morsi prius nominat v ram,quam mane .
docent nomine vespera intelligi diem, quia ve- ρera est finis diraquam nomine vesperae debuit Mu's nominare,ve illam describeret per alnon enim perficitur nisi vespere; & sic nomine imis intelligi persectam noctem,quae non perficiturnisi mane. Hanc expositionem videtur tradere BeatissP. Augib pers de Gen. ad lis. e. 7. his verbis:Elfacta est vespera,er factum es m ne dies onus, non eodem modo Me appellatur dies, uua ta- dicereturi Et vocauis Deus lucem diem ; ed eo modo, quo dicimus υg. Iriginta dies habere mensem. Hie enim nomine diei noctes quoque iminiamus; superiari autem ita dictus es dies , in amfustiaveretur. Itaque ei ilia operatio diei μν Iucem festa insinuaretur, eonsequenter dieitur factam esse vesperam, O factum esse mane diem unum,iscit iret At unus dies a repto die visque adceptum diem; iras a mane usque ad mane, quales iei amumeratis,ut dixi, cistas appellamuntaiquibus colligitur diem tunc sumi pro solo te sere lucis,quando contradistinguitur a nocte;vt in creatione lucis; At Iona e.2. cum dicitur fuisse in ventre ceti tribus diebus, & tribus noctibus ;mne verb sumi, ut sumitur hie pro diride nocti simul,quando non sumitur divisim a nocte; quelocutio frequentissima est in Scripturinquidquid dicat Perminam Exod.7.diciturta Impiratquesunt inesse em msquam percussis Dominus uium ;& e. II. E eruabisis eum usque ad quarta vi
rimamiuem menses bula non enim Me potest i telligi dies separatim a nocte ; clim percusso fluminis durauerit non .llim diebus, sed etiam noctibus; & agnus immolandus seruari debebat diebus , & noctibus ; & licet aliquando sumatur divisim a nocte, non tamen sequitur, quM ali-ἔuando non sumatur coniunctim, prout inci it etiam noctem. 13 Verum aduertendum est ea eodem BeatissP.wid; quod praedicta expositio ita debet intelligi,ut non fuerint distincti dies, distinctum avspereae distinctum mane; subdit enim: Et ubi est, quod scriptum est: fules enim tibi, ei. m voles, Ust; Aoui es Deo productione temporis, ut ali quia proficiat ι sed iuerit unus dies septies repe-
tItus ad e, ut caperet hane historiam rudis p pulus Hebraorum, cui Muses loquebatur ; ut in eq.ari ostendemus;cuius diei initium fuit ortus lucis prima die creatae, quae nomine vessera n minatur;vt sic denotetur illam lucem fuisse perfectam;no enim perficitur nisi in vespere; & terminus filii nox, quae non perficitur nisi in mane. 1 Si vero illi dies accipiantur,ut intellectu liter distincti habetes distinctum mane, de meis re, tunc dicendum est vessere significare cognitionem creaturarum in se ipsis, quae dicitur u spertina, tenebrosa,obscura,& decoloratas mam kutem insinuare cognitionem matutinam clara , lucidam,& colorata, ut supra dictum est; & ideo Mosses prius nominasse vespera, quam maneo ιuia lices si eomparetur cognitio meridiana,seu iuma, qua Angelus videt in Verbo creaturas , sit prior cognitione naturali, qua videt creat
ras in se ipssi, & ex ipsis surgit in laudem De
Creatoris I attamen si cognitio naturalis, qua
cognouit ereaturas in se ipsis,ad illam, qua sudormit in laude Creatoris; illa prior fuit ista,quia ex illa mens Angeli deuenit in istam iuxta id, quod seripsit Aps.Inuisibilia Dei per e quas cta sunt, intellecta conssexis. Quod expresse traditur ὰ Mars PIM .superius n.a;ωenim Q. cordatur eius sublimis expositio.
an sex dies errationis fuerint dies naturales v igintiquatuor horarum ; vel fuerissonicum Insans, ira ut Mundus
fueriis momento temporis creatus
r π Ictu dissicile est, quanthm laboris taci I pendant quidam Reeensiores in rectissendis, succensendisque, ac carpendis doctrinisSS.PP. resistentes Spiritui, qui semper in Eces sia viguitin praecipit,vi Sapientiam Antiquorum exquirant sapientiae studiosi,ne ab illis aberra tes infeliciter desipiant similes ijs, de quibus discitur 1.Pet. . In quibassum quadam dissedia imisuecti qua indocti, O in Ailes deprauan eract eeteras Seripturas adseam Eserum perdisi E. Cesbres,ae Iudices temeia se ereant, sed tamen caecos,quia nec videntiquid senti antiquos da nant, nec agnoscunt se praeter conuicia nihil dicere , quod a SS. v. quos attentius , de pius legere,non cursim volutare deberent explic tum non fueritiae propterea,quod risum potius, quam plausum a Viris doctis non extorqueat: pueris solum,de vulgaribus mentibus non despiacabiles.Et quod spectat ad praesens,sententiam adeo sublimem Beati .Aug. de naturalitate iblorum dierum non valetes satis percipere, eamque cum ceteris, quae narrantur . Morse,recor. dare,illam vocant mysticam,non historialem , verbis Morsis dissentaneam, non congruentem toppositam illius magis probabilem,ratam,& O
40쪽
mam, diplura huiusmodi , quae indigna reIatueste non est, qui rationabiliter valeat inficiari. Antequam tamen illius sentcntiam adeo excelsam explicemus,& probemus, audiant Aduers-ris, quid idem Beariss P. eos prophetice noscens temporum progressu nascituros,quid de illis se . tentiam Ram non approbantibus dicat a Lib. I. c. I o. in sine ait: Librum Genesos multiplieiter quantum potucrarueleaui, protulique sententias de verbis ad exercitatisarem no amobscure positis non aliquid unum temere a manseumpraeiudicio alterius expositonis fortasse melioris, τι pro modulo suo eligat quisque, quod capere post, ubi autem quid inlinigere non potes, Scriptura Dei dei honorem bi timorem. inibus verbis persuadet Expositoribus, qui suae expositionis altitudinem non percipientes vulgari sensu detinentur, ut Diuinae Scriptura sublimitatem mirentur, ad quam nequeunt pertingere; & tiri
meantine in sua vulgaritate versantes a veritate sensus declitient.Et imam eorum ruditatem,quaistident sublimitatem huius sensus,sic redarguid a. obibeantse tandem, qui litem inflati facula-ν ibas hae ita posita, ut omnia pia tarda nutriant, velut imperitum, atque impositum aliquid exagia
DAc ne pennis in terra reptate involaturarum auium nidos irridentes.
3 Et tibia . c. a 8. protestatur se non ita confirmare hanc suam expositionem, ut altera, quae sertassis inueniri potest , meliorem, sed tame literatem xeijciat, ex quo apparet modestissim eius humilitas, quae alieno non refragatur, sed potius iussi agatur inuento: aeui uis ergo non ea,quam pro nosm modulo vel indagare, vel pu-sare potuimus, sed aliam requirit in illorum dierum enumeratione sententiam, qua vim in propb iis Huraia , sed in hac creaturarum conditione
proprie, metiuisue possi intelligi, quaerat, O diuisiatus adiutus inueniat. Fieri enim potes, in etiam ego aliam bis Divina Scriptura verbis eongruentiorem frussa inueniam. Negae enim isa hanees Ur--ς aliamqua praeponenda sit, inueniri nonsse contendam. B lib.6a.6.asserit: Cavendum es, ne prodiser ipsarum rerum aliquanto di talem pereepii nem, quam tardiores assequi non susscium, put
mur aliquidsentire u dicere,quod scimus nos nec sentire, nec dicere. β qua enim pracentibus se ' monibus lectore praefruxerim; plures tamen arbitror ealigare in bis locis.Prostia reates positoris alloquitur,qui eius satis no nouerut sciatetiar arbitrantur enim sex dies creationis ab ipso mystice,non pia prie,&literaliter accipi; de ideo a cuntule sentiunt,quod ipse nec dixit, nec sensit, tanta mentis caligine laborates, ut in illam qu questos impugnatores, & inuitos trahant:vnde factum fuiste putamus nostrum Emanuelem ει dis, ct Henrisum de Noris alias Viros oculatissimos, m hanc sententiam propugnant,attamen cum ijsdem, quos arguunt,consentire, ut Mysu
cε,le figurate, non proprie, & liter aliter . Sancti FP. dies illi accipiantur . IIle quidem q. O.
scribit , cydistinguis sex dies enumeratos ; quod
habet etiam ma; er 3;, 8.Iste vero in Vind.c. . S.9.cuta. Augusinus,quod videbat sex pνiores dies,
queis Moses Mun m a Deo creatum seribit, sititeraliter accipiamur, graui is disscultatibus subirci, quas 'semel in libris de Gene ad literam proponi ubtilem prorsus e se diana enuntiam excogitauit, m e dies illos intelligendos esse Ο sice iuxta cognitionem Aurticam . Quod quam . manifeste falsum, & eius menti aduersum sit, licti patere posse, tum ex Titulo librorum de Ge-
ausi literam tum ex dictis arti . n. aa; ubi se
neraliter protestatur Sancti 1 P. se in illis libris intendere solum sensum literalem, quod repetit
magis proprie dici de natura spiritali, quam de corporali, & in Me arι r 3; ubi ait, quod si alia
sententia circa enumerationem sex dierum inueniatur,quae figurata non sit, sed ii teralis,noi contendet de eius veritate: & tandem lib. I. R ira I.e 2 .de his libris ait:Wisulus horum librora
inscribitur: De Genesi ad literam dest nonsecunda
allegoricassignficationes,sed secundum rerum g sarum proprietatem: ex quibus patet se hic sensum literate tantuariodo inquirere;attamen ne a quoquam ullo modo circa hoc queat in post tum dubitari, & eius sententia hactenus insuff-eienter explicata, aut percepta explicetur, ac percipiatur; locum, via manifestissim hoc declarat,omnium oculis subijcimus. Igitur Itb.8 c. I .in fine;ct c.2seq.ait,quod licet in duobus i
bris de Gen. com. Manich. cito conscriptis tem .pore suae conuersionis figuratε locutus fuerit , quia tucci no occurrebat,quomodo litet ali expositione eoru obiectiones,de deliramcra retunderet;attamen diligentius hic habens examen propriὰ loquitur ; quod refert etiam lib. I. Retrare. e.9. Verba eius sunt haec: Nam Degocgtra Manichaeos, qui has literas veteris rasameti non aliumquam oporte accipiendo errant, sed omnino
non accipiendo, O deusando blasphaemant, duoseonscripsi libros recenti tempore conuersionis mea
cito volens eorum confutare deliramenta, vel eriis
gere intenti rem ad quarendam in literis , quas oderunt, seisianam ct Euangelicam Fidem. Et
quia non mihi tunc occurrebant omnia, quemad-- m PROPRIE posmi accipi; magisque accipinan pin videbantur, ut vix post ut di ili; ne retardarer, quid figurat gη carem ea, quae adiueram son poteram inuenire, quantasalui bre--tate, O perspicuitate explicauti, are vel multa I ctimis. ut disputationis obscuritate deterriti in manus eas umere non curarem . Memor tamen, quid x xime voluerim, Wc potuerim, ut non figuraU ,
sed PROPRIE primitus cuncta inultigerentur ικα omnino desperant,etia τρο intelligi dimisis