장음표시 사용
51쪽
pars dimidia; pars autem qiiota, ut explica Rr tis'. P.lib. a.de Cis. Dei c. Mi est illa, cui potcst in spodete terris,quam, quinta ere,vt V.s.si 'us ramtur. Vi vim quota pars esti umeri senarii Resp id turr Sexta pars quan uis enim quatuor sit pars numeri septenarij;attaineti non est pars quota , quia nequit dici; quod sit pars quarta, turni , aut sexta,ut patet. Unum ci go duo, & tria,quae sunt partes quotae numeri senarii, quomodocu-que sumantur,semper complent numerum sena.
tium;nam si simul numeretur unum,duo, & tria, essiciunt intano tria ossiciunt sex;& sic tria duo;& tandem tria in duo in unum. c creatio mundi,quae expleta est, de consummata in illo instanti , debuit significari munero senario. Ed si tipartes numeri senarij ita se habent, ut trigonum forme sunt enim unum,duo,& tria, quae ita , immediath uniuntur,ut nulla alia pars poni posest inter eas uia primo dieDeus fecit luce sec do partem superiorem, quae est Firmamentum tertio partem inserior quae est terra, inter quae nihil mediae. Et sicuti post tria sequitur num rus quaternarius,qui est duplex duo,ita quarta die debuit ornari Firmamentum Sole, dc astris.
Tandem,quia dimidia pars, quae est tria, significans terrai noli augetur nisi per duo, quae est tertia pars illi immediate coniuncta; ideo terra
duobus sequentibus diebus, qui sunt quintus sextus, describitur ornata. Vid. Beati .P. Ii e.2.Non debuit autem Musis hic rudibus aperire,ne Scrimo maiestatem deprimeret , quaemhil sublimitatis a Sapientibus lanatandae seruaret. Sufieit enim, quia rudex erederent Mundusex diebus sermatum; quid autem , & quomodo sint illi dies, . Sapientibus conspiciendum mi
querent.ut infdocet Beatis.P. Sic resoluuntur omnes aliae obiectiones ,
quae vel in idem collimam vel nihil dissicultatis
secum possunt afferre. I Haec attente eonsuleret Adirerfariau, de videat,si illius merentur erasuras,quales inconsiderase iaculatur. Si autem non possit percipere,quia non magnus,sed paruulus est;non imp tat MauF. P. Aet, sed apprehensa manu Seriptu- non deserentis paruitatem suam tarde ambulans,ut paruulus, petat,ut doceat; de docentem audiativi distat,quid ei loquatur lib. s .c.3. Et cu dis tum acta onmia, eumfactus es dies, illam senariam, ve eprenariam repetitionem se intem illi morarum panorumque tem rasiumfacta,
quas coxisit da valentibus. autem cum Seri tura non deserente infirmitatem tuam, o materno
tWessu tecum Iardius ambulante proficias; qua μ qvila ,τι altitudine sperbos irrideat profundia
tute attentos terreas, veritate magnospascat,a ktitate paruulis nutrias.
d, ct quisuplex Atrati erasinalis
I Iacimus ex Beat P Deum creasse omis
via in eodem instanti, vel in se ipsis ,
ut Aiigclos Coelos,elementa vel in sitis rationiabus seminalibus.ut sunt eetera omita, quae ficit. in materia praeexitate a se iρὶ iam cieata; m
do inquirendum est, quaenam sint, & quomodo intelligendae sint i sis rationex seminales. De quo
a Resri t ergo Fund.Do I.art. 2.vbi ρ. AEL, quos voluita rationem seminalem esse krmam Mneris prius introductam in materia incompi itam aptam natam recipere so a speciei,a qua . completur.3 Sed haec opinio reprobatur , quia si ratiose inali xesse servi generis, ex qua fieret spe i
ma rationalis, quod est impossibile. Tum quia , aliquid serniae, &actus lateret in materia ante aduentum mimae specificae. Tum quia genus n6 est una forma, sed est tot formae,quot species h bee sub se ; sed implicat unam speciem fieri alteram;essio implicat formam genetis fieri omnem formam contentam sub se ipsa. Alν dixerunt rationem seminalem ess formam generis,cui superaddi tur scirma speciei, quae fit ex illa, tanquam aliquid distinctum. 11 Sed hoc stare non potest; quia genus es.sentialiter praedicatur de species ut homo is anima si autem species distingueretur a gener no
praedicaretur essentialiter, sed latum denomin liue ob modo,quo manus pridicariar de homine. 6 Alis dixerunt rationem seminalem esse quandam inchoationem formarum existentem
7 Sed contra est; nam Brma serenesim se est indiuisibilis; ergo non potest secundum in quod praeexistere in materia , de secundiam alia
quod non; quod enim habet aliquod, de aliud , est diuisibile.
8 Aιν dixerunt materiam importare esse potentiale pure passivum, & iupra ipsum aliquε
actum; esse autem potentiale voluerunt esse rationem seminalem.
y Sed contra est ; nam aetiis est persectio
materiae; sed persectio materiae est forma; ergo materia non includit actum. Vid in Phf. Tum quia ratio seminalis est aliquid in materia; de ideo non est ipsa essentia materiae.
Io Aly tandem dixerunt rationes semina-Ies esse rationes actiuas , de passivas rerum, per quas producuntur essectus naturales . II Sed contra est; nam virtutes activae, de passiuae fuerunt creatae prius origine salte,ut d cet Bears P; qua virtutes seminales; quia ignis v. g. semper cit cum calore; ratio autem semi-
malis est indita rebus posterius origine iuxta inlud:
52쪽
Iudr Gre πιι terra herbam virentem o r; qua . propter ait BeatissP.6.de Gen. rationem semin
Iem v.g.arboris esse prolem ipsius terrae ι proles autem est posterior parente saltem origine.Pr terra post diem Iudicii remanebul virtutes actitiae sine rationibus seminalibus , quia non erunt amplius generationes secundum agentia nat
ratia. Igiturra Nostra sententia docet rationes semianales en quasdam aptitudines eu habitudines insitas rebus a Deo, quibus produclitur effectus
naturales; vel secundum cursum usitatum nature per ordinem ad agens naturale; & vocantur rationes seminales naturales i vel supra ordinem
naturae secundum dispositionem, & beneplacita Dei, & dicuntur rationes seminales obedientia-Ies , unde priuationes, quas PBLdixit principiaretu naturalium;BGUI .conuenientius vocavit rationes seminales. Ita Fund. DoLy. ubis art. a.
Diligentia. 13 Not. ex Fuis. Doct. Ubis. an. I; quod quantum ad ethimologiam nominis rationes seminales dicuntur rationυ per ordinem ad rationes factivas rerum existentes in mente Dei ;de quibus ait Reati P.sib.83.qq. q-6. Alia ratione conditus es homo, ct aha equus. Sicut ergo
id, per quod tanquam principio'producit
Deus creaturas , vocatur ratio existens in Deo ,
ita illud principium, quo agens creatum producit effectus naturales educendo sermas de pote-tia materialidicitur ratio. Et sicut rationes existε-tes in Deo sunt latentes, incomutabiles, & perpetuae; ita istae aptitudines,quibus fiunt res naturales,sunt latentes in materia; incommutabiles, quia ordo earum nequit immutari ab agente naturali;& perpetuae;quia durabunt, quousque
durabunt generationes naturales. Praeterea vincantur rationes per ordinem ad rationes existe
tes in creaturis rationalibus; sicut enim a rationibus existentibus in mente Angeli, vel hominis nequit immediat E fieri res,sed tantum mediante motu externo; ita ab istis rationibus seminalibus non fiunt essectus naturales,nisi mediante transemutatione.Et sicut per rationesexistentes in me- te generaliter cognoscuntur plures res; ista per rationes seminales fiunt generaliter omnes essectus. Et sicuti i rationibus existentibus in mente Artificis fiunt statuae habentes diuersas partes ita a rationibπι seminalibus organizantur corpor habentia tot neruos,tot partes diuersas, &c. x d autem istae rationes apte dicantur feminalis, ha t Fund.D 1.ibid.dub. I. t. Nam quanuis semen principaliter dicatur respectu animalium; se quibus.dicimus alia nasci ex semi-ndi, cuius virtutem in distinguendis membris, fibris, neruis, ossibus mediante virtute caloris adeo admiratus est Galen; ut dixerit se nesci, ian illa virtus sit Creator, vel creatura quia illa virtus,est organum Dei alia ex putrefactione; MV.Frideris.Nie. Guardi Tom.3.
attamen transfertur etiam hoc nomen feminis ad significatam putrefactionem; quapropter ait Om. Ia. Met t. e. I 8.βuod est semen in his, qua nascuntur ex semine:es putrefactio in his,quae nascuntur exputrefactione;vnde semen dicitur etiade arboribus, segetibus, alijsque vegetabilibus, quae generatur per putrefactionem. Quod si putresectio nomen feminis habet, cum omnia corpora naturalia fiant ex putrefictione; ideo rem dicuntur fieri ex aliquo semine existente in materia,quae putrefit, & mediante illo trasmutatur ad nouam sermam , unde cum etiam unum et mentum fit ex ali dici potest,quod in materia unius elementi lateat seme alterius; idest aptit do ad recipiendam sermam alterius. Itaque rationes existentes in materia, quibus fiat res naturales rectε dicimtiursemimiles. i. Quia ex illis fiunt res; sicut res fiunt ex semine. I. inia sicut semen est virtus, qua fiunt res magnae; semen enim est minimum quantitate, sed maximu vise tute ; ita ex illis rationibus fiunt omnes res ; &ideo maximam virtutem habent. 3. Quia sicuti semina semper manent in virtute agentis; quod nunquam semine priuatur; ita illae rationes semper manent in materia; quae semper apta est ad recipiendas nouas sermas; ergo illae rationes recte dicuntur seminales.
Is Tertium igitur principium, quod Phil.
vocavit priuationem; BeatFP. appellauit Ratione minatemdictum autem ReatissP.umgὸ altius ,& conuenientius est, qu dictum Arimpropter tria; ut obseruat Fund. Doct. art. s. Priamo quia priuatio de suo conceptu primario i
portat carentiam sermae; nam priuari idem est, ac carere sermalissime oquendo;ex consequenti autem importat aptitudinem ad habendam sermam. At vero ratio seminalis ex suo prim rio conceptu importat aptitudinem ad Rrmam; carentiam vero non dicit nisi ex consequenti;
sed principium sermaliter dicitur per ordinem ad esse,no autem per non esse; ex eo enim,quod esse visionis non sit in lapide, non dicitur lapis habere principium visionis;at vero ex eo, quod in cico sit aptitudo, seu ordo ad esse visionis, diacitur viabere principium visionis; quapropter Phil. I .HU. .67;7o;ct 7 . dixit priuatioiiε esse
principium per accidens,lcilicet ratione aptit dinis annexae; ergo conuenientius locutus est BeatissP. vocado tertium principium reru nat ratium Ratione emunalem, am Phil.vocando
Priuasionem. a. Privatio est selum in materia; &ideo se tenet statim ex parte principis passivi, ratio autem seminalis ad habendam Armam se tenet tam ex parte principiν activi, quam passivi; nam nedum in materia est aptitudo ad habenda sermam, sed etiam in agente est aptitudo ad illa inducendam; quapropter in semine; ut d et Fund.Doctaub. a latseq; est virtus activa,& paLsua;nam in cuspide grani ipsius tritici viget virtus activa; in aths vero partibus ipsius grani vir-E a tus
53쪽
res passiua;& ideo semicae corrodent cuspidem
grani ne nascatur ; ergo BeruissPo congruentius locutus est,quam Philtertium enim principium, elim importet aptitudinem ad formam, & aptitudo se teneat ex parte principis activi,& passivi, magis conuenienter explicatur per mi umquam per priuaIione Temo principiuprincipalius explicat principium activum, quam passuum s quia dicit aptitudinem ad esse, quod principaliter est ab agente a sed ratio seminalis , quavis se teneat ex parte principi; activi, & paLnui,attamen principalius se tenet ex parte principis activi; quia semen principalius importat vir. tutem amuam,quam passivam: ergo tertiu principium conuenientitis explicatur . Beati .P. per Ratiora emuissem, quam a Phil. per Prinatio
I 6 Unica conel. Rationes seminales nihil aliud sunt formaliter nisi quaedam aptitudines, seu relationes, aut ordines inditi rebus a Deo , quibus subiectum passuum supponitur, & subij-citur proprio activo,& principium activum sibi subijcit proprium passuum. COIligitur ex Maiis.PIib.6χse Gentaui lis,er lib. s.c. I 7.I7 Prob. I. ex illo Rom. I 3. ma autem a Deo sunt,ordinatasunt. Ex quo sic arguit Fund. DOLI art. a. b. Iat.* auo autem. Si subiectum passuum non subijceretur agenti,de virtus agentis non subijceret sibi passum,nunquam sequere tur actio, nec forma induceretur in materiamam
quia Coelum non subijcitur virtuti ignis, nec virtus ignis subiicit sibi Coelum tanquam proprium passuum; ideo ignis nequit inducere i Coum forma ignis; sed subiectio unius ad aliud est purus ordinaut relatio;vt patet de subiectione passiva serui ad Dominum, & de iubiectione
activa Domini ad seruum ι ergo ratio seminalis importat supra entitatem rei puram relati nem,seu ordinem subiectionis patientis ad ages,& e contra.
18 Confide explicaib eod.ibid. Ex Phil. i ais Gen.t .c. 3 . Potens esse calidum praesense calefac re., di appropinquante necesse es calefieri; ealem eiens enim non immittit extra se calorem in passum ; quia accidens nequit migrare de subiecto in subiectum;sed per solam suam praesentiam LMe it subiectum, quod erat calidum in potentiaeo ,ealidum in aetii; de ideo dicitur educere sormam caloris a subiecto ; quomodo aute hoc possit fieri;Phil. rate Gen.c. a I. reducit in ordinationem , ad corpora coelestia I nos autem reducimus in sordinem Diuinum, quem Deus dedit rebus; ut appropinquantibus activis proprijs passivis B
mae naturales educerentur; sed rationes semin tes important id, per quod educuntur formς naturales ἔ ergo impbrtant ordinem, quem Deusdedit rebus,ut fieret generationes; sed ordo generationis est inter activum, de passuum ; ergo rationes seminales important relationes,seu br-dines,quos habent passiua ad activa; de e contra.
rs Prob. 2. Ratio seminalis importat in reocto id,quod priuatio dicit in obliquo; ut supra , dictum est; sed priuatio in obliquo dicit aptit dinem ad formam educendam, de introducenda in stibiectumad haec aptitudo nihil aliud est, qua ordo ad sormam; ergo ratio seminalis importae de formali solum ordinem , vel relationem ad formam educendam de potentia subiecti, de in troducendam in ipsum iubiectunt. ao Prob. I. Deus clim indidit rationes semunales herbis, de plantis tertia die dicens: Germianet terra herbam virentem, acientemsemen ,
e, lignum pomiferumfacienstructum; ct habens unan quodquesementemsecundum speri suam;
de quando die quinta sua benedictione indidit
animalibus rationes seminales t generarent:
nedixitque eis dicens: crescite, O multipIteamini;
de sic homini sexta diemon produxit aliquid i
eis;vt patet ex texturi ergo ratio seminalis non importat nisi relationem, ordinem, aut respectu ad formam educendam,& introducedam in materiam;quia praeter entitates rerum apparet non
posse in praesenti aliquid aliud intelligi praeter ordinem , seu relationem subiectionis passui adactivum subiiciens sibi passuum.
a I Obijc. I .Rationes non habent esse nisi in
natura rationali, cuius est sermare rationes;ergo in materia non dantur rationes seminales. Respa e Fund.Do Lari. I id I stant.RMtiones non habent este nisi in natura rationali principaliter,conc;dc sic rationes seminales sunt in mente; participialiter deriuatiuΘ,neg;sic enim habent esse etiam in materia visu.di,un est. a a Philc.a . Semen importat potetiam actisuam, quapropter ait Phil tibin Animae.muliere, quae pastita concurrit ad senerationem, non habere semen, sed menstruum ι. atqui in materia nulla est potentia activa; aliter non esset pura potentia passiua, ergo in materia non est ratio seminalis. a. Si in materia esset ratio seminalis , sequeretur formam latitare in materia;vt voluit Anaxagorassed consest falsumergo de anta Respuid Ialist.ant.Semen importat pote tiam activam ex parte agetis, quatenus ag- p
test subiicere sibi passum, di in illud formam i
ducere onc;ex parte passivi, quatenus subiicitur ageti, de tralmutatur ad sermam, neS.Ad a.negaseqinam ratio seminalis ex parte materiae impo tat solam potentiam passiuam aptam natam GaD mutari ad formam; unde aliud in latitare in m
teria aptitudines, de habilitates ad formas, quae sunt rationes seminales;& aliud latitare essentias
ipsarum sermarum;vt volebat Anaxagoras.
13 obiic. 3. Multa fiunt sine semine; quaproptet auimalia imperseira dicuntur nasia sine semine; ergo fusum est rationes seminales omnium rerum esse in rebus.
Resp. dis .ant. Multa fiunt sine semine an, malis , prout semen limitatur ad significandania
sollan partem sit bstantiae animalis decism ab iris
54쪽
se gener te,conrisine semine naturae,quod Importat aptitudinem niateriae ad recipiendam se mamin aptitudinem virtutis agentis ad sermam introducendam,neg.
a. . obiic . Ratio seminalis importat potEtiam ad recipi Edam se am specificam; sed haec potentia est serma generis ; nam genus est potε-tia ad suas disserentias , ergo ratio seminalis importat tamam generis.2.Illud, per quod introducitur se a specifica, est ratio seminalis k sed per sermam generis introducitur serma specimeaenam se a generis est prior se a specificata ἔprius autem est causa intriauctionis posterioris; ergo ratio seminalis est serma generis. 3. Emisimul tessatur PhiL3-Gem animae. e.3; prilis vivit vita plantat; postea vita animalis, demum vi ea hominis; sed ea,quae sunt priora ordine n tu rar, sunt causa, ratio posteriorum; ergo ratio
seminalis est se a generis. Respad IHist. ma. Ratio seminalis impo tat potentiam passivam realiter distin m a Dr-ma specifica,cone;sed in hoc sensu neg.mi;nam Drma generis non distinguitur realjter a sema ψecifica;quia plures sermae in eodem composito naturaliter esse nequeunt. Importat potentia passiuam indistinctamneg. Ad a.dist. ma. Illud, per quod introducitur realiter serma, est ratio seminalis,conc;sed in hoc sensu neg.mi;nam Br-ma generis no distinguitur realiter a serma specifica . Illud, per quod introducitur larma ratione,& per intellectumines; sic enim serma generis est id, per quod introducitur serma specifica, at verb ratio stanalis est id, per quod realiter introducitur serma.Ad 3.dicitur, quod vita platae non est causa vitae animalis; nec vita animalis
vitae hominis , sed aptitudo, quae est in materi existente sub serma plantae est principium vitae hominis; sicut enim serma eorrumpenda non est principium mimae introducendae; hoc namque a nullo dicitur, sed priuatio, quae est in materia semae corrumpendae, est principium Hrmae imtroduce inita forma plantae, quae corrumpitur
non est principium formae animiis, quanuis illa praecedat, haec sequatur; & sie dicendum de .serma animalis respectu sermae hominis. Igitur dissimi.Quae sunt priora, & per se concurrunt ad senerationem posteriorum,cone; & per accides cocurrui,ut a platae ad Brma animalis,nese, as Obij c.s. Si ratio seminalis esset aptitudo ad recipien)um sermam, sequeretur tria esse principia insecto esse;nam illa aptitudo, quae es is principium,temanet in composito; sicut enim capacitas vasis repleta ab aliquo liquore remanet in ipso vase, non quidem vacua,sed repleta , ita illa aptitudo,quae nihil aliud est, quam capacitas materiae, remanet repleta sema ; ergo ratio si minalis non est illa aptitudo. Resp. 1d.D quod licet ratio seminalis importet aptitudinem ex suo coceptu primario, di principali; attamen importat etiam carentiam
sermae ex eonsequenti, & secundaridi tanquam conditionem sine qua non; unde deficiente care
tia Qrmae deficit esse etiam ratio principij. Ne igitur seq.
I Et era, quae ad septem dies spectant L . ereationis,hic perstringemus, quia noadeo controuersa sunt, nec tanti momenti; nec
nostrum, quod suscepimus, onus est adamussim commentandi libros Genesos, sed solum princia patiores explicandi controuersias,atque hac occasione,alia,qus assert Beatf.P;obiter insinuadi.
a Quaeres a ;quid significet illud:Etseli DeucFirmamentum issetque aquas,qua eratfub Firmamento his, quae erantisper Firmamentum Antequam respondeamus,sciendum,quod nomine Firmamenti hie non intelligitur istum
Coelum sydereum, quod est octaua sphaera, in , qua firmiter fixae sunt stellae, ut intelligunt Phil Iopbi;habet enim Scriptura , quod Deus posuit in
Firmamento Solem,& Lunam; constat autem,
Solem,& Lunam esse in alijs sphaeris distinctis a
Firmamento; ut habet Funis.Din in momφ.2. e. I7;vnde accipr debet, prout importat omnes
sphaeras caelestes. Praeterea accipi non debet s lium pro sphaeris caelestibus , sed etiam p ro aere δqui pariter dicitur Coelum; hinc aves aeris inc las volatilia Caeli appellantur; quapropter BesetfLP.lib.imper e Geme. ra ait:In hoc loco,eum dieitur Firmamentum Caelum , intelligendum est omnem isam aetheream machinam diei. Hoc nomen ergo est commune,sicut animaliquod plura
specie diuersa significat.Et elim ait Moses,qubdDeus posivit luminaria in Firmamento, tunc Fi
mamentum sumitur restrictiu pro una tantum a
parte,sicuti clim dicitur animat risibile; tunc antimal sumitur restritave pro una tantu specie.Neque ossicit Firmamentum dici a firmitate, Quod videtur non posse congruere aeri adeo instabili . No ossicit,inquam; nam ut docet Beatis.PIib. 2. e. Io;Firmamentum non dicitur a stabilitate; p tet enim esse mobilei sed dicitur, quia secundum
se totum nequit moueri extra limites, de terminnos sibi praefixos; dicitur ergo stabile propter
perpetua intransgressonem terminorum. HocRA'. 3 Resp. praedictum textum quadrupliciter exponi,& has expositiones refert Beatis. P. lib.
Prima expositio est, cui subscribunt Per νι-, Θών;nomine Firmamenti diuidentis inter aquas,& aquas intelligi aerem diuidentem inter aquas,seu vapores existε tes in nubibus, & aquas maris. De hac expositione sic loq uitur e. 4. Ergo
ex aere,qui es inter vapores humidos, unde seporius nubila conglobantur, maria subterfus- , ostendere ille moluit esse caelum inter aquam, aquam. Hanc ergo diligentiam, eo derationem;
Dude digni am iudico uo huius esse potest;
55쪽
elim enim terra egeat pluuijs ad sui fie ditate ,& pluuiae non sint nisi aquae a terra ad aerem tria vapores sublatae ; ideo debuit Deus has aquas ab aquis existentibus in terra aeris interstitio separare.
Seeunda traditur a Iustino martiad Orihod;Phihaosepho, D.M iT heodorenD.Ambri, mut, SeiuriRecia, ct aliis dicetibus veras aquas esse iupra Ctali sydereum;cum enim Coelum in hare inferiora debeat influere humidum radita-I quo uiuunt vegetabilia ; ideo necesse est poni Σ-t illud elementum humidum. Nec ratio,quaunt tenentes contrarium, conuisicit; nam in
tantum negant aquas veras supra sphaeras caelestes,in quantlim aqua grauior est sphaeris; & omne graue suo pondere fertur ad ima; sed aqua,licti sit grauior aere, attamen ita attenuatur ii vapores,ut supra aerem feratur ν ergo ita potest diuidi in minutias,ut leuior Cilis supra Cςlos foratur , Omne enim quantum est diuisibile in infinitum. De hoc sic scribitur υbi sep. manquam Usi videri non impedire propria pondera elemen rorum , quomodo etiam super illuὰ sublime Caelum possint esse aqua per illas minutias, per quas etiam super boc spatium aeris essepotuerunt ἱ qui qua uis grauior, O inferio ummo ea subiaceat, proeul dubio Ieaior es aquis,ct tamen, insuper eum sim vapores illi,nullo pondereprohibentur. Sic e so, ver illud calum potes minutioribus guttis Duiον babitus humoris extendi quipondere cadere non cogasum siquippesubtilissima ratione persu dem nullum esse quamlibet exiguum erep. tum,
in quo diui finiator, sed infinite omnia diuidi,
quta omnis pars corporis erepus esseo omne corpus
habeat necesse es dimidium quantitatis sua.
s Com ra hanc rationem inst.ex Fund Do I. in He ml. 2.c. I. Non videtur consonum his, qtiae videmus,qubd aqua manens aqua veniat ad tantam raritatem,quanta est raritas ignis , ergo multo magis ad maiorem raritatem,quam sit raritas Coeli; ergo propter suam grauitatem vid tur non posse poni supra Caelos . Addit Pereri non esse possibile ita extenuari aquam, ut Coelupenetret, quod solidissimum, & sine poris continuissimu est;tum quia isti vapores deberent tra sire per regionem ignis aeri superfusam;qui illos prorsus absume ei.Tandem quia terminus nat resis corum,quae sursum rapiuntur,est citima o bis Lunaris extremitas; ad quam solum peruenit ignis omnium corporum leuissimus. Resp; quod clim Beatis. P. reserat has se tentias tanquam alienas,non tanquam proprias, nssim I. magis approbat quartam, quam ceteras;& ideo atari,quod dici potest,contra ista . Ad quam obiessionem dici potest eum eodem Eeat f.Pr,quod eadε ratione, qua videmus aqua lichi aere grauiorem, ad maiorem raritatem , &leuitatem manendo aquam peruenire, quam sit raritas,& leuitas aeris, qui hsdem gradibus distat ab aqua,quibus ignis distat ab aere; arguitur
posse etiam peruenire ad maiorem Imitatem, te raritatem,quam sit leuitas,& raritas ignis. Sicut ergo primum, licEt videatur ditanum his, quae videmus , chm grauiora sub leuioribus tende inspicimus;attamen verum est; ita & secundum. Ad Pereri dicitur;quod hare: sententia non asserit desecto attolli aquas supra Coelum sydereum ιquia sic deberent transire per ignem, & Coelum penetrare;sed tantis ait in prima rerum diuisi ne,ctim omnia in unum Chaos confusa miscebam tur, prius sublatas esse aquas, deinde Coelum sy-dereum illas diuidens ab aquis terrestribus ῆ sie enim non debuerunt transire, nec penetrare. Ad aliud dicitur,quod sicut terminus naturatis ignis est citima orbis lunaris extremitas , ita terminus naturalis aquae est citima aeris extremitas, ergo sicut aqua tollitur supra aerem, ita potest tolli supra ignemin Coelum; ergo haec ratio subsistit. Praeterea si ignis est leuissimus omnium corporsi; quomodo Coelum , quod procul dubio corpus est,supra ignem esse potest; & non aqua supras C Ium,etsi leuius sit aqua Sed tax sententiaia ,
nec approbatur, nec reprobatur.
6 Tertia expositio est nomine aquarum it
telligi Saturni stellam, quae frigidissima est, quia
lentissimo motu rotatur; nam triSinta annorum
spatio signiferum peragit circulum, quem Sesvno anno,& Luna uno mense circumit.
7 Haec tamen reiicitur ἀ-e.3; nam licet motus naturalis Stellae Saturni sit lentissimus attamen motus violentus, quo quotidie r pitur ab occidente in orientem,est ocissimus , quia maius spatium loci debet permeare eodem tempore, quo illud permeat ceteri planetae inferiores;videmus enim, quM cum moles rotunda circulari motu agitur, velocius mouentur ext riora, quam interiora;sed motus velocior mulae intensiorem calorem ; ergo Stella Samor pro ter motum raptus calidior, de feruentior est cotetis Stellis. Ait ergo. Nam procul dubio eum ν
tunda moles eireulari motu agitur, interiora eius tardius eunt, exteriora resertus ἱ ut maiora stat aseu breuioribus ad eosdem gyros pariter occurrant. qua autF celerius,utique ferunius. Proinde memorata Sulla magis debuit calida esse,quam frigida. Ruanuis enimsuo motu quoniam grande spatium
es irigima annis totum ambitum premere, tamen caeli motu in cotrarium rotata vetieius; quod quo
tidia neeesse es patiatum quonia eis dicunt, C Ii gulae conuersiones dies singulas explicant, e
lorem maiorem debuit calo concisariore concipere . 8 inarta expositio est, quam amplectitur.
dis. I r. Dran,τsan calet;er Hymomine aqua rum supercaelestium significari Caelum eristallianum, quod propterea vocatur Caelum aqueum , quia nihil aliud est, quam purissima quaedam, aquae quinta essentia glaciali soliditate concreta, quae,ae s esset fluvida,trepidare videtur,& trepi dationem in his intaioribus causat iuxta Tol
56쪽
dicit ni glacialis propter perspicuitat ε, siliclitate, di frigiditatem,quam habet essecti ,
nota formalilei.De hac loquitur P. Mifc.I-His quidiam Mostri coniecturis agunt aduersus eos,qui nolunt aquas δερον catis inedere,ct voluteam Sullam Supple Saturni esse rigidam, qua
taxia summum talum ei euis , ut exl- rogantur aquarum naturam eredere, non iam illis vaporali
tenuitate sed glaciali foliditate pen ere. Goyuo
modo autem, O qualeslibet aqua ibis ni se eas ibi minime dubitemus, maior est quippe Scriptura Ouius auctoritas, quam omius humani ingenis ea
9 Inst.Perre. Non est credibile Morsen na ratione tam breui tripliciter variare significationem huius vocis aquae, ut sumatur pro elemcto aquae,pro natura spiritali,& pro Caelo crystal- Iino. Praeterea Musis scripsit hac historiam H brais rudibus , & incapacibus rerum inuisibi. tu; & ideo non debuit no nare Caelum crystautinum,quod fisit incognitum usque ad Huarces, vel Tolomaei tempora. Item perabsurda locutio est appellare aliquid aquam propter perspicuitatem,& frigiditatem;aliter vitrum, ti lactucata aqua possent diei. ndem Canum non agit in his inferiora,nisi per motum,& lucem;ei So non est necesse ponere aquas , ut perillas influat frigiditatem. Resp.ad x Rubd hic est natura nominis c6munis, ut plura significet, ut patet de animali;cuergo aqua sit nomen commune, visu. diximus, ideo plura potest significare. Sed quomodo PD νο alit nomine caeli modo significari sphtras - 1estes,modo aerem; ut cum dicitur volatilia Cali, quod tamen significavit Morses tam breui narratione Ad a. dicitur, quod si Muses non debuit narrare nisi res visibiles, debuit tacere omnes Coelos, & praesertim Ctium Empyreum, quod a nulla videtur multo miniis, quam CCelum crystallinum,supra quod eleuatur,& tamen asserit Pin .nomine Caeli creati prima die Mo sis significasse Coelum Empyreum. Preterea Ina' testas Scriptura exigit, quod ita eapiatur a rudiabus , ut tamen nutriat etiam intelligentiam S pientum; & ideo non solis Hebraeis, sed etiama nobis conscripta est a Mors.Ad 3.dicitur,quod vitium,& lactuca aqua dici non possunt, quia
componuntur ex terra secundum maiorem par
tem;at vero si Coelum crystallinum ex purissima. aquae substantia glacialiter compactum est, aqua recte dicitur, quia cx aqua inspissata coponitur. Ad .dicitur Ams. velle Coelu nsi agere,nisi permotum,& lucem, tanquam per vehicula, quibus desert influxus. ad omnes mundi partes; non in men negauit agere per calorem, & ideo nec per
frigus,ctim haec sublunaria aliqua per caloremo, di alia per frigus generentur.Nee ossicit,quod ibis virtus transeat per sphaeram ignis; cum enit
illa virtus non sii tirmaliter Bigus, ideo nec igne absumitur 1 bee fi igidiorem reddit regionem
viciniorem Caelo cryst illino;quia illa virtus non frigefacit nisi subiecta cap cia frigiditatis ; Caeli autem propinqui non sunt capaces trigefieri, i cus essent corruptibiles, quia essent susceptiui
primarum qualitatum contrariarum. .
1 o inaeres a ;cur in productione Firmamemti additi ir; di fecit Deus Firmamensum OG actum est ita; quod tamen non additur in productione lucis Resp.Beatiti P. V .e.8. in productione Iu-
eis non diei: Etscit Deus erat quia natura Ang lica significata per lucem non fuit persecte ser-mata statim,ac creata est; non enim fuit serm ta, nisi quando conuersa est ad Deum Creato ιε suum;quod non fuit nisi in tempore; at vero cc-tera fuerunt Hrmati, & persecta in se ipsis stablim,ac producta sunt. II Quaeres 3; an Luna fuerit creata in priamo quadrante;vcl in quartadecima Resp. idem ibid. e. I s. aliquos velle fuisse productam in primo quadrante; ordo enim numeri exigit,ut incipiatur a primo, & progrediatur ad secundum, tertium, & quartum ; & Deus
fecit omnia in numero,pondere,er mensura; mallus
autem esset ordo si quis inciperet a quarto; tunc enim quartum non esset quartum, sed primum, quia non haberet ante se alium numerum; alios vero velle produciam fuisse in quartadecima cupienitudine lucis; quia Deus creauit naturas rerum persectas, Luna autem non est perfecta, nisi
in quartadecima, quia tunc est cum plenitudine lucis.Tum quia habet Scriptura Lunam factam fuisse in inchoationem noctis;tunc autem Luna videtur in inchoatione noctis,cum plena est.Sed contra primum est, quod terra prius fuit fadt hianis,& vacuain postea fuit ornata: ergo a pati ; non enim est aliquod inconueniens dicere a quω Deus creati erit aliquod imperfectu,quod postea ipse perfecerit;esset tamen inconueniens, quod ipse illud non perfecerit.Tum quia Luna semper est plena lumin etiam si corniculata n bis appareat; sic enim apparet,quia non est tota ad terram conuersa; umbra enim terrae impedit, ut tota videatur.Siue ergo est Beatis.P. dicatur primu iue secundum, secit Deus Lunam
i a Qu res 4; quem ordinem stus habuerint elementa inter se ΘResp.idem ibid tae. et . que ad s; quδd terraiv Otὸ grauior omnibus alijs,infimum locum tenet; aqua, utpotὸ grauior aere, & igne,tenet.
loeum sub illis; aer, utpote grauior igne, est sub illos ignis vero, utpote leuissimus omnium ele
mentorum,tenet locum supra omnia elementa,
I 3 QSaeres 1; quot sint genera animali ut terrestrium λRespib.3.e. I I. esse cluatuor enumerata in
Scriptura, scilicet quadrupedia, reptilia, bestiae,& pecora.Nomine reptilium significantur omnes serpentes. Nomine significantur O
57쪽
nla illa animalia,quae ore, vel unguibus saeuiunt, ut leones,lupi,tygrides.Nomine eorum signifieatur omnia animalia, quae usui hominum in se uiunt,ut oues,boues, equi; & nomine quadrupe- .ium significantur cetera animalia , quae nequo saeui ut in hominem, neque sunt sub hominis cura,vi damulae,onagri,& apri .
I Quaeres6; cur de animalibus dictum sit
fecundum genus suum,non autem de homine ΘRe . ibid.e. r. ideo dicti in esse de animalibus,quia fuerunt creata ita,ut ex eis alia nascerentur,ct originis forma uoce meseruarem; at vero de homine hoc di erum non esse; quia non ita Deus fecerat bominem,ut moreretur FPraeceptumseruare voluisset, ct ideo non erat necessarius
is Sed dices. Si homo non erat mortalis, quomodo necessarius erat ei cibus, qui solum necessarius est ad mortem arcendam, & vitam seruandam Resp.r. II. filisse hominem immortaIem,&tamen eguisse cibo; quia talis immortalitas ita
ordinata erat,vt cibo scruaretur .
I 6 Quaeres 7 cur Deus benedixerit anim lia aquarum, sicut benedixit hominem; non aut εanimalia terrae, aut herbas,& plantas ξResp. .c. I 3. Deum benedixisse sollim ea, quae sensu praedita sunt, & habent aliquem g nerandae prolis affectuin;ut ex tali benedictione confortaretur, & cresceret talis affectus ad pr Iem , & ideo herbae,& plantari clim sensibus careant, di amoris sint incapaces,tali benedictione
non eguerunt. Animalia autem terrae tunc non
fuerunt benedicta , quia satis sitit benedici ani--lia primo nominata, ut sunt animalia aquarii, vi intelligerentur benedici & reliqua. Necessarium vero fuit repetere benedictionem in homine , ut ostenderet in incis gignendi filios nulla
esse peccatum cui es in libidine efornicandi 'Me ipse coniugio immoderatius abutendi.
37 Q res 8ian animalia, quae generantur ex uerum putrefactione 3 aut quae post pe eatum hominis errata sunt ad vindictam,ve sunt animalia venenosa,& perniciosa,producta sint in Prima rerum conditione λRespabid.c. I .animalia,quae de animalium emporibus gignuntur, non esse producta simul cum ipsis animalibus, de quibus nascuntur, sed solum radicesiter,in seminaliter; non enim ipsa animalia fuerunt producta putrida, aut mortua; sed solum potentialiter corruptibilia. Animalia vero venenosa, & noxia suerunt simul creat ;quanuis non ceperint nocere nisi post peccatu.
Et idem ait de spinis, & tribulis, quae fuerunt simul producta cum aIijs plantis;quia in istis,& illis sunt multae utilitates ipsius hominis, ut sine
medicinaein faciunt ad Universi decorem; vcruia tamen non ceperunt cruciare nisi post peccatu .i8 Si dicatur. Vnum animal saeuit in aliud illud manducando ; & tamen illud non habet
Respabid. e. r6. hoc esse, quia unum est eiebus alterius. Praeterea hoc factum est, ut homo admoneretur, quantum sibi satagendum sit pro
vita aeterna, videns quantum Iaborant animisa, ne veniant in refectionem alterius.
Sed si animalia saeuiunt in homines vivos
ad vindictam, cur dilaniant etiam corpora mortuorum in escam Res .c. r7; ut mirabilis omnipqtetia Cre toris appareat, cui corpora, quocuὴque modo destruantur,rursus resermanda seruanturide rursis admoneatur homo, ut se praeparet ad omnia mortis genera non timenda, & nullam curam corporis inanster ostendat.
imaginem Dei λRe abi .ro. seclidum partem rationatristatim enim subiunxit:Et habeatpote tem piscis maris, O volatilium Caeli, cte. Vt intelligamus neo factum hominem ad imaginem Dei, in quo iserationalibus animantibus anteeellit , id autem est
ao Q res io; cur Deus post creationem hominis immediate n6 dixit: Et vidis Deus,quis
bonum es; sicut dixit de bestiis, & pecoribus si gillatim ; sed Alum hoc dixit in communi post
creationem omnium animalium sexto die productorum Resp. e.a ; quia praesciebat hominem peccaturum,nec permansurum in ea bonitate, quam acceperat. ia tamen Deus ordinator est etiam malorum, ideo ordinans peccata ad decorem
Vniuersi dixit in communi: Vidit evncta quas ereat, ct erant valde bona ν quoniam etsi malus futurus erat homo singillatim sumptus; attameritotum Vniuersum bonum erat, quia illud malum ad decorem illius ordinatum erat; ut sic nia
hil inordinatum maneret. a I Quaeres I r; quomodo Deus requieu
rit in die septiino ab omni opere,quod patrarata& cur Mncdixerit, & sanistificauerit diem septiamum de non alios dies, in quibus aliquid oper tus est , sic enim nobis innuisset opera bona nos salictos escereῶ & cur diei septimi non nomin
Respuo .e.ς.;quod requieuit die septimo,
idEst fecit, ut creatura rationalis, quam die sexto creaverat,in ipso requiesceret I Deut intelligitur illud Gen. 1 aciis Abrabam: Num eognoui, quod in meas Deum; idest seci, ut cognosceretur te tim re Deum.Praeterea quoniam rem dieitur, quddsicut Deus requievit post opera sua valde sona; ita nos post opera nostra bona requiescemus;im
quiri potust de quiete ipsius Dei, non de nostra,& in hoe sensu requiescit, idem est, ae cessauit ab omni opere . Sed quomodo eessauit ab omni
opere u Pater usque nunc operatur,er ego operorῆ
ut habetur Io. s. Resp. e. Ia; quod cessauit ab onmi opere, idest a condendis nouis generibus creaturarum , ulcra enim iam creata, non potest
58쪽
se randisi hune ordinem alia ereare ῆ aliter dies
sexto omnia non consumasset; ut habet Id. .e a nota autem cessauit ab administratione creatur
rum iam productarum secundiim sua genera &in hoc sensu que num operatur. Nullum auteoperis sui,sed tantisi quietis diem betaedixit,&sanctificauit ut ostenderet se beatum etae tanthmia seipso non in suis operibus ; elim in se ipis ,
non in creaturis,requiescat;quies enim ad beatitudinem spectat; & sic creaturam.rationalenia , quam sexto die creaveratiore sanctam, & beata ratum, cum in Deo requieuerit. --; di seq. Propterea numerus septenarius dedicatus est Spiritui Sancto,cui sanctificare appropriatur ἔ ut
habet lib. 1. eap. 3. Postremo non nominatur ve
snera; nam quies Dei initium non habet, nec Gn e;qui quia sine fine durabit.Ita c. r8ict seq. Ma utem chreaverit ab omni opere die septima, note octaua;res podet lib. II e civ.Dei e.3 I; quod
diumerus septenarius designat uniuersitatem , quia eomponitur ex quaternario , & ternario Ionii iis autem primus numerus totus impar te
mi ius est; & primus totus par quaternarius es ι numerus enim par est, qui diuiditur in duos numeros,lc impar, qui sic nequit diuidi. Die ergo septimo significante uniuersitatem cessauit, ab uniuerso opere,quod patrarat. a a Sed dices . Si Deus septimo die requieuit ab omni opere, quod patrarat ita,ut nihil ex his,quae patrarat in s diebus, penitus operatus sit; quomodo potuit esse septimus dies, clim dies sit opus. creatura Dei, qui est sector omnium temporum, ex quibus dies iurmantur ξResp. ibid.e. zo. in fine septimum diem non esse nouam creaturam distinctain ab aliis diebus,
sed septimam repetitionem primi diei accepisse
diei septimi nomen; ex quo concluditur illos noRisse dies corporales spatiorum temporalium interuallis discretos.
a 3 res ra; quomodδ intelligendum sit
illud : Fons asendebat ἡ terra irrigans uniuersam faciem terrae Rcspib. 1.e. io Io.dupliciter inteIligi. I. ita,ut unus miis irrigaret tota terra statutis anni
temporibus; quemadmodum Nilus aliquando excrescit ad irrigandam Aeg1ptum; fle aliquando ad suum se alueum restringit. a. ita, ut illud n mensos in singulari ponatur pro plurali; sicut dicitur miles pro militibus;& loculta,& rana comedens Ductus Aemiorum pro locustis , δι ranis; &hoc ait esse credibilius , videmus enim, quod aliquando erumpunt a montium iugis aquarum eluvies,quet ex abyssu per tubos subterraneos eleuantur ad altiora montium cacumininad irrigandam eam terrae partem, in qua nec de
λgis antea altissimis foveis, & puteis aqua inueniri potuerit. a Listat Perreius hanc doctrinam d 'oru hominum respui fide; incredibile enim videtur, quod lantes nisi hominis artificio possint aquas
derivare, quocunque opus est.Illa ergo vox fons . derivatur ab Ed, quod Hebraice significat vaporem,seu nubem;ex qua generantur pluviae, quae
Respabid.ας; quod sicuti Nilus sine hominis artificio modo eleuatur,modo ad terrae abyrusum demergitur; ν ergo sit incredibile, si ex uno. ah capite alterna inundatione suente, asque restiente tune uniuersa terra rigata es Z Et paulo postr auis non accipiat, nisiqui contenti Upiritu laborare Contendat ergo se Recem male verti aD. meri doctorum hominum iudicio . Et qui,
erunt isti homines docti; qui calluerint linguam Hebraeam magis , quam D. Hier; & illi Rabbini,
quos consuluit,& adhibuit in hac versioneΘ Pr . secto si fidei hominum doctorum standum est,ipotilis D. Hieronymo, & Hebraeis ab ipso consul-btis credendum est, quam Eusebio, de Theodoro .so, quos nec fama est calluiste Hebraicu idioma.2s Quaeres 13; in qua aetate Auam Braratus sit Reis. Itb.6.e. I 3; diseq. suisse Armatum ito statu persectae virilitatis; non enim iuit sermatus
in utero matris, sed de Iimo terrae,& ideo in aet te,qua poterat Deum alia cognoscere. 16 Qua res I Ian Adam merit sermatus cucorpore animali, & per consequens mortali, ut i habemus nos,vel potius cum corpore spiritali,de immortali, ut habebimus in resurrectione uniis iuersali ita, ut solum per peccatum mortalis es .ctus iuerit Et videtur,quod non fuerit factus cacorpore animali; nam per Christum renouamur ad id,quod in Adam ante peccatum eramus; sed per Christum renouamur ad vitam immortalem; . ergo in Adam eramus spiritales, non animales . Tum quia Luc. io .filius Prodigus stolam primam . reuertendo ad Patrem recepit, idest immortalitatem,quam perdidit in Adam, recuperauit. Τucpata Ap . Rom. 8: Corpus quidem mortuum est propter peccatum; ergo Adam non nit sermatus
Resp. lib. 6A. iq; Oseq; ubi proponit hane
quaestionem, quod immortalitas duplex est; alia, qua homo non potest mori ex beneficio naturae,& haec ei conuenit in resurrectioire per Christu , in qua Beati non possunt mori, quia natura ipsi tum beneficio Christi immortalis facta est. Dicitur autem corpus animale seminatum resurgerelairitale , quia corpus in resurrectione vivit vita spiritus;sicut anima in corpore vivit vita cor
poris;& sicut vita corporis non habetur, iii si per cibos,quibus alitur corpus,ita vita spiritus, qua vivit vita in Beatis, habetur sine cibo, sine quoi vivit spiritus. Alia est immortalitas, qua homo. poterat non mori,n6 quidpm conditione naturg,
sed beneficio Conditoris, qui prouidit aliquem
cibu,quo continuo reparabatur vita, ut erat fructus ligni vitae in medio Paradisi plantati, cuius eiu Adam sibi poterat vitam perpetuare. Prima
immortalitas in spiritalis,qua non habuit Adam, F vi
59쪽
vido retoo . r. coriis. Factus es primas homo Adam in animam viventem , nouis us Adam in spiritum vivificant .Sed nonprimumquM spirile es,sed quod animale , postea tritate. Primus
homo ae terra terrenus, ecundus homo de caelo Coe-
Iesu;de paulo post. Imaginem ergo Caelesis hom nis nune ex Fide ponamus habituri in resurrecti
.e,quod eredimus ἔ imaginem aurem terreni homianis ab ipse exordio sumana generationis induimus. Quibiis declarat nos in Christo solisi aquirere immortalitatem spiritalem. Tum quia si Adam fuisset erratus spiritalis, non animalis, non induruisset cibo ad conseruandam vitam, quod tamε tradit Serina . Tum quia non potuisset mori, neque peccare,ut dicitur de Beatis.Alia immor talitas est animalis , quae constituitur continuaia
ciborum comestione habentium virtutem co
tinuo reparandi vitam animalis, & hanc habuit Adam,quia prouisus fuit de ligno vitae,cuius fructibus poterat perenniter uiuer quo tamen priuatus est per peccatsi,& mortalis factus est; postquam enim peccauit,eiectus est de Paradis ore Iumeret de lignovit in comedat, , vivat in aeteris num ι ut habetur Ge 3. Si autem non peccasset, immortalitatem animalem, quam habuit,mutasset in immortalitatem spiritalem. Uid. BeatissP. libae corio Grai.e. trier infunL eom. Dc ubi redarguit pelagianos asserentes Adam fuisse i ctum mortale , vi ideo mortem in nobis non esse effectum peccati originalis, ne ex hoc cogerentur ipsa peccat si originale in paruulis admittere. a 7 Ad r. rationem dubitandi me Beatis.Ps quod renouari dicimur, quia recipimus iustitia, quam per peccatum perdidimus in Adam. Ad a. ait, quod redditur nobis stola immortalitatis, quam perdidimus in praevaricatione primi paretis,ut dicitiis de Prodigo figurante peccatorem redeuntem per Christum ad vitam ι & ut recitat quotidie Sacerdos celebraturus , cum induit se dola; redditur, inquam, stola immortalitatis miniori beneficio, quia redditur imi cortalitas spiritalis, qua non possumus mori, pro immortalitate animali, qua Adam poterat non mori; & ratio
huius est,quiascuti abunatauit delictum; itasvorabundauit, O gratia; ergo si gratia Christi D mini superabundauit, maius debet esse illud boneficium, quod nobis redditur per gratiam, qua illud, quod amisimus per peccatum; sed maior est immortalitas spiritalis,quam animalis a ergo illa,& non ista nobis resditur. 28 Qua res Is;an anima Ada ficta erit ex aliquo subiecto praeiacentrivel creata fueriseCaenim dictum sit omnia simul creata fuisse,& Deuomnia opera consummasse sexto die,atque adeo post illos dies solum administrare materia cre tam usque nune operando,videtur posse dubitari de animae creatione, quam diximus productam
Ii isse post illos septem dies. R. ib.8. per totum ι ubi postquam dixit
animam non fieri ex materia, quia omne, quod
fit ex materia, teriale essin corporeumani aute incorporea est; neque fieri ex materia spirituali,quia sic fieret exAngelo,nulla enim alia natura spiritualis praeter Angelica creata est primo die,ex qua fieri posset anima, sed ex Angelo nequit esse facta , aliter eius substantia druideretur;& moueretur; Angelus autem est indivisibialis,& impartibilis, quia earet quantitate molis, cum non sit corpus , de nullam inpartibile m uetur iuxta Phu; ergo anima Ada errata est a Deo. Cum autem dicitur omnia simul errata eL se in primo instanti, respondet omnia simul ere ta esse secundlim genera eorum, siue in suis generibus non tamen secundum indiuiduae sicco
cludit e ILQm,er consummauerit ea pro re omisnium generiis terminationenti, ineboaveris pro ursaculoruis propagationem.
as Quaeres I 6; an Paradisus , in quo Deus posuit Adam, quem lamaueratuit literaliter ac cipiendus EResp. in aliuε lib.8a.r; 2; ct 3; fuit enim
Ioeus amamissimus fluctuosis nemoribus ope tus, magnus, ac magno sente irrigatus, delichs plenus, & plantatus in Edem versus orientem . Et ratio huius est ι quia homo productus a Deo literaliter intelligitur; filii enim pater omnium
hominum,& vixit multo tempore super terram
ergo de locus , in quo positus fuit, litoraliter est accipiendus; quilibet enim homo propriὸ est in loco,ut constat;& ideo paradisus, qui fuit locus Adae, proprie, non figuratis est aeeipiendus . Et quantas etiam figurate sumi possit; non tamen sequitur,qubd ultra sensum fibratum , non habeat etiam literalem;sicuti licet Sara, fle Agar Gguratε significent duo testamenta;attamen non
sequitur, quod non fuerint duae mulieres secundum proprietatem.
3o Quaeres r7;an lignum vitae, ερ lignum scientiae boni,de mali acet plenda sine litet liter Respabiaee. ; seq. lignum vitae accipi liis teraliter pro arbore pro cente mactus, quibus eomus hominis sanitate stabili firmaretur viri
te sesubritatis sibi indita a Deo; lanificare autε figurata Christum Dominum, qui est signum viata in paradiso spiritali, quo misit de crure Διναν. Et sie dicendum arborem scientiae boni, de mali
fuisse veram arborem corporalemivocata autem
est scientiae boni,di mali, quia Adam comedendo fiuctum illiu transgressus est praeceptum; m quo inquit Reatis.P. e. 6. per experimentum poena diseres,quid interesset inter obediensia bonum, tyinobedientia malum.Illa autem arbor non fuit etiabo noxia secund4m se; neque enim sibid. quis
cerat omnia valde bona, in paradiso institueras
aliquid mali; sed malum fuisse homini ιν η res
3r Qwes 18; quomodo Adam poterat
operari, de custodire paradisum; videtur enim ,
quod operari est cum labore; de labor non fuit ictus Ada nisi post peccatum. Praeterea quo.
60쪽
δ poterat custodire paradisu, si nullus erat, qui possit eum vastare, vel spoliare Re .c.8; eq; qu6d agricultura nedum est ad laborem, sed etiam ad animi voluptatem , ac delectamentum; & in hoe sensi debebat Ada ante peccatum operati in paradiso. Ad aliud dicit c. Io; quod debebat custodite paradisum sibi, ne perderet transgrediendo prsceptum;sed sicut ager ei obtemperabat , sic ipse Deo obediendo paradisum sibi seruaret.
Quaeres I9;cur Mnsts,quoties Deum nominare contiguit, nuquam posuerit Domina,
nisi chm hominem in paradiso locauit
nendum hominem, quantum illi expediat habere Dominum inum,hoc est sub Dei dominatione obedicnter vivere ; ab hoc enim & salus pro-Pria,& utilitas,& stlicitas illius pendebat.
Quaeres a o an prpceptum de non come
dedo fiuctum arboris stientiae dederit soli AEa,
tunc enim Eua non erat semata,vt narrat Scriptura.Et si hoc;quomodo praeceptum,quod dedit in singulari:Et praecepit Dominus Deus A con- eludit in plurali dicens: He autem ederitιδε
morte morieminuri habent 7o.Interpretes ΘResp-17;quod praecepit utrique; pr cepit autem in singulari ; stiens, quod facturus
erat mulierem, ita praecepit ordinati m8, ut per virum praeceptum Domini adfamina perueniret.
34 Quaeres a I; an Deus tunc locutus fueriteorporaliter, vel spiritaliter Re abi Le. I 8. probabilius esse,qubd Ioc tus fuerit corporalibus sonis; sicut postea locutus est Abraha, ct μον si id si in aliqua specie
corporali; scriptum enim est, quod audierin eiusserem ambulantis in paradiso ad vesperam; quae verba potilis indicant vocem corporalem, quam spiritalem. Locutio autem Dei inquit e. 27.
aut estpersua ibi storiam utper i subditam
creaturam; sed persubsantia uam non loqui nia Fad ereandas omnes naturas ἱ ad spiritales vero, ct inteuectuales non foliis ereandas ,sed etiam lia taminandas ; cum iam possunt capere locutionem eius , qualis es in Verbo eius , quod in principio erat apud Deum, o Deus erat Verbum, per quod facta sum omnia. Illis autem, qui eam capere ninpossunt,cum loquitur Deus, nonnissper creaturam kquitur, aut tantummodo spiritalem , e insomnis, e in exta militudine rerum eorporalium adit etiam per ipsam eorporalem, dum sensious comporis,-ι aliquasperies apparet,uel infinant voces.
3s Quaeres a a, ad quam rem fieri oportuit Dis in adiutorium Ada Respib. s.c. 1; O 3. propter filios procre
dos,& implendam terram habet enim Scriptura:
Crestite, , multiplicamini, O replete terram ; de ideo etiansi non fuisset peccatum,adhuc missent
innocentes nuptiae, de thorus immaculatus in paradiso sine ullo ardore libidinis, de dolore pari di non tamen,ut morientibus paretibus fili j sue-
eederent;quia nullus mortuus fuisset,sed omnes vixissent, usquedum impletus esset numerus hominum creandorum ; de postea translati fuissene ad vitam spiritalem immortalem r, in qua corpus vivit vita spiritus sine ullis alimentorum corporalium substentaculis ; sicut translati sunt Elias, Zemmis. Non enim dici potest, quod Eua fuerit formata in adiutorium operandi causa ter
ram , nondum enim erat labor , ut adiumento
indigeret,quod datur ad sit bleuandum laborem. 3 6 Q res a 3 ; an Adam, de Eua coluerint ,
antequam exierint de paradiso Resp.ibid.e.4.negative;quia nondum Deus iusserat, ut coirent ; esim enim nullus tunc esset stimulus carnis, cxpectandum erat diuinum prς-ceptum I ideo autem non iusserat Deus, quia praeuidebat eos in ea selicitate non fore perma-suros ; Ac consequenter prolem innocentem non habituros;quam si innocentem concepissent, innocenter non aluissetu . Ne igitur alimentatio conceptioni incongrueret, permisit, ut caderent, antequam filios conciperent. Vel non coluerat, quia paruum tempus inter eorum creationem ,
&lapsum intercessi; quod tempus debuerunt insumere in ijs, quae ad proprium statum spectabant, non quae ad statum filiorum , quos debebant progignerc. 37 Quaeres a ; cur Eua ex latere Ada se
mata sit λResp.ibid. e. I 3. ad commendandam maximam unionem, & coniunctione viri eum uxore .
38 Quaeres as ; cur mus s orauit Adam ,
antequam formaret Euam Resip.ibid. c. 1Assus mTsper exsa particeps fleret tanquam Angelica curiae,er intrans in . Sanctuarium Dei intelligeret noui ma; inter quae erat sacramentum matrimonij, quod contractu rus erat eum Eua quapropter euigilans dixit:
me nunc os ex o bus meisti, caro de carne mea;
quod ait Apostolus figurate significare magnum Sacramentum, idest unionem Christi cum Eeclesia; ex quo deducitur Adam in illa extasi recepisse Fidem Christi venturi. 3 ς Quaeres a 6;quare Eua de osse,& non de carnae Ada Ermata sit.& quare locum ossis Adano repleuerit alio osse,sed carne: ait enim Scriptura:Tulit unam de cosis eius,c, repleuis carnem pro ea ξResp. ibid. e. I 8; quod Eua non ex carnυ , sed ex osse sermata e st; quia mulier, utpote naturae infirmae,ab ipso firmari debuit;& Adam, licet
firmus,per mulierem infirmus debebat euadere; ideo carnem, quae osse infirmior est, ex mulieris formatione loco ossis, quod firmum est, recepit, mulier autem E contra. o Quaeres a 7; an anima Eua traducta fumrit ex anima Adin sicut caro ex carne illius fuit Et videtur hoc affirmandum. I. Qiua in serm tione Ada dicitur, quod habuerit anima a Deo;