장음표시 사용
41쪽
1n prima parie secudi libri ita posui Sani nquam, qui vis volueris omnia,qua dicta sunt Meundum literam accipere, ides non aliter inrelligere, quam lite sonant c, potes euitare blasphaemias, , omnia congruentia Fidei Catholicae aedicare onso-H- ei non es inuidendum,sed praecipuus,mutiumque laudabilis intellector habendus es Si autem nullus exisus datur, ut pie , O di 8 Deo, qua fripta sent,intelligantur, ni gurate, atque in
aenigmatibus propossa tua credamus,habentes auctoritatem lusoticy, a quibus tam multa de Bbris
metress Tesamentisoluuntur aenigmata, modum, quem intendimus,leneamus adiuuante illo, qui nos petere, quaerere, edi pulsare adhortatur ,-omnes
istas Auras rerum secundum Catholicam Fidem, siue quae ad bsoriam e qua ad prophetiam pem
tinem,explicemus, non praeiudicantes meliori, diligentiorique tracta visiue per nos, siue per auios,
quibus Dominus reuelare dignatur . Hae tune di-Ai.Nunc ausem, quia voluit Dominus , υtea dii gentius intuens, atque considerans non frustra a, quantum opinor,existimarem raram per me posse
secundum PROPR IAM,NON fecundum ALLEGOR ICAM Leuiisne haescripta esse mons ri
eutea,qua superius voluimus ofendere e etia ea,
quae sequistur de Paradi sersecutemur Quid igitur dicedum de istis Beatis.P. doctrinaeTractatoribus, nisi quod ves more canum Aegyptus aquas Sapientiae illius guttatim, & cursim hinc indoelamberint , non vero eius opera cx inteSro excurrerint nam solis oculis necesse est, ut intelligant oppositum illius , quod sentiunt , vel quod
Andabatarum adinstar clausis oculis incassum micantes potius qua ad iram, inouent ad risum s Sententia ergo Mais. Patris est omni opera, quae narrantur sex dicbus creata, ni isse a Deo simul codita unico temporis momento , vel in se ipsis formaliter extra suas causas,ut Angeli, Coeli,in elementa; vel in suis rationibus seminalibus intra suas causas; ut heibae, plantae, animalia dc homo; illos autem scκ dies,qui numerantura Aufe, non fuisse corporales vigintiquatuor horarum spatio distentos,sed suisse dies spirituales eodem temporis instanti comprehensos,productos in mentibus Angelorum eodem prorsus modo, quo dies corporales producuntur in hoc aeris spatio.Explicantur autem ab eodem Maiis. Psib. i I de Qu.Deie.7;, lib. a tale Gen.c.8, lib.
q. e. 3I; ct pluries alibi isti dies spirituales se. Quemadmodum Deus produccndo lucem corporalem fecit mane, quod est principium lucis , seu diei,qui dicitur . diis, quod significat lucem; mane aurem est cIarius vespera ; & fecit vesperam,quae est terminus lucis,leu diei;& est obscurior mane,ex mane autem , & vespera componi. tur dies corporalis;quapropter ait Scriptura iractumque es vespere,er mane dies unus, ac tande
a vespere unius diei voluimur ad mane,quod est principium alterius. Ita Deus produxit in mete Angelica speciem uniuersaliter repraesentativam
naturae spiritalis,& corporalis iam ereat,,& mεs Angelica a Deo per lucem spiritalem illuminata
cognouit utranque naturam,ut exeuntem a Deotaquam a suo mane,& principio,a quo exorta est creatura , deinde per eandem speciem cognouit creaturas formatas in se ipsis extra Deum;cresturae autem in se ipsis extra Deum sunt terminus productionis,sicut vespera est terminus diei; atque adeo cognitio creaturarum in se ipss extrao Deum est vespera, quia cognitio creaturarum in se ipsis extra Deum est obscurioriquaria cognitio ipseru creaturarum in Deo,qui est ipsa lux;& t1-dem mens Angelica a cognitione creaturarum in se ipsis tanquam a vespera, assurrexit in laudem Dei,tanquam ad mane; & sic ex cognitione matutina,& vespertina utriusque naturae spirit lis, & corporalis factus est dies unus spiritalis . Deinde produxit Deus in eadem mente Angelia ea speciem repraesentativam Firmamenti, de aquarum, ac diuisionis earunde;& mens Angelia
ea illa cognouit in Deo, & in se ipsis; & sic ex
utraque cognitione matutina, &vespertina lactus est dies secundus spiritalis. Deinde produxit
Deus in mente Angelica speciem repraesentantε productionem herbarum,& lignorum in rationibus seminalibus causarum creatarum I & mens Angelica illa cognouit, ut excuntia a Deo tamquam a suo mane; & in eis ipfs tanquam in suo vespere;& ex hac duplici cognitione matutina,&vespertina factus est dies tertius spiritalis.Dei de produxit Deus in mente Angelica speciem repraesentantem luminaria Coeli; de mens Angeis lica cognouit illa, ut exeuntia a Deo tanquam a suo mane, &postea in se ipsis formaliter extra suas causas; & sic ex cognitione matutina, At v spertina factus est dies quartus spiritualis. Dei de Deus produxit in mente Angeliea speciem a repraessentantem pisces,seu animalia aquarum; &mens Angelica cognouit illa,ut exeuntia a 'Deo,
tanquam a suo mane;& postea in suis rationibus seminalibus;& ex utraque cognitione factus cst dies quintus spiritalis. Tandem produxit Deus in mente Angelica speciem hominis, & anim lium terrae, de aeris; & mens Angelica cognouit illa,ut exeuntia a Deo, tanquam a suo mane, &principio , & postea in rationibus seminalibus suarum causarum ; & factus est dies sextus spiritualis . Haec autem omnia secta sunt simul in e dem instanti, quia simul produxit omnes species in mentibus Angelorum. Ratio autem; quare in codem instanti produxit luminaria in se ipsis extra suas caulas;herbas autem, plantas, & anim
lia solum produxit in suis cassis;est quia Script
ra non narrat ulteritis productionem luminarisi; sicut narrat denuo productionem herbarum,platarum,hominis,lc animalium; ut ins patebit; de ideo dicendum luminaria fuisse producta in se ipsis extra suas causas, cum primo narratur cora productio; cetera vcro primo fuisse producta in rationibus sentinalibus suarum causarum; cum priis
42쪽
primo narranir eorum productio; deinde in is ipsis;c tundenuo narratur productio eorundem.
ε ordo autem istorum dierum spiritualium quo unus praecedit alium, sie est accipiendus , ut docet Maiis. P. imo quoniam cognitio rerum in uniuersati praecedit cognitionem rerum i speciali; ideo species repraesentans naturam spiritalem& corporalem in generali ordine naturae debuit praecedere speciem repraesculante naturas in speciali; ideoque eorum cognitio habita per istam speciem aptὶ dieitur primus dies spiritalis. Secundo quia iste mundus corporeus incipit a Firmamento, quod est causa uniuersalis omnium sublunatiumitio cognitio Firmamemti in seipso,& per suum principium apte dicitur secundus dies spiritalis. rtio quia Fituramc eum nequit producere haec inferiora nisi sint i Potentia materiae, ex qua fieri debent, ideo cognitio hexbarum, & lignorum in terra potenti I iter, di per suum principium seminale dicitur dies tertius. Tum quia videmus, quod ordine generationis prior est anima vegetativa, quar senstiuain rationalis ideo prius cognosci debet nug herbarum, dilignorum latere in terra potetialiteriquam animesium,& careerorum. Quar- eo quia Firmamentum est superior pars uniuersi ac nobilior, ideo prius debuit cognosci illius ornatus, qui est Sol , dg sydera,& haec cognitio dicitur quartus dies. Quinto quia sub Firmameto,quo sagittacantur omnes Coeli,ut ins est aer, et aquain terra,ideo cognitio autumis piscium potentialiter in alia latentium ordine causalitatisdicitur quintus dies.Tandem cognitio animalium leuestrium, & ipsius hominis habitantium in hoc infimo elemento contentorum pariter volentialiter ultimo laco ponitu ,& dicitur sexta dies.Haec habentur lib.s . de Gen. ad lis. cap. . ubi ais NM ita. M umporallised causali ordine Diinfames informis Ormabitisque materierisenisi talis,o corporalis Loe qua ieret quo aciem um esseticum iEDori uam instituta Dissit --, ni Fas ilio viique summo Deois vero x quosum mpinia; quasve Caeli, O Terra nomine significata es, qua in principis feris Deus ante unum ilium diem quem condidit; ρ ρ oena iam sic appellata , quia indefariasunt cae tam , e, Terra ; με nomine terra inui bilis, eγυε-nsita, alua ah tenebrosae, vi iam in priamo libra tractatum est. In bis veri Hua iam ex is fui rareforma a sum, mirimit siue appellam tur e sa, velfacta, vet condisa, prisumfactus est dies ἱ onnubat mim,ut primatum creatura tam sineret ilia ratura, me creaturam per Creatorem, - creatorem per creaIuram posset agnoscere. S cun Fin mensumunde corporeus incipis nisa bus.Ter species maris,e, ure rique in terra potentialiter ι ira dicam, Iura herbarum, atque signorum c enim terra ad Dei verbum ea pro in Ait,antequamηππω essent, accipiens omnes Mag. iderie.Nic. Guardi Tom.3.
meror eorumquos per tempora: exerere secundum Dumgenus.Dei e posteaquam haec velut habitatio νςrum condita est,quarto die luminaria,ctra creata sunt,utprivi pars mundisuperior, rebus, qua intra mundum mouentur, visibiliaas ornar tur.βῶnto aq*arum natura,quia Caιo,aerique coniungitur, produxit ad Dei inrbum indigenas suos minia Acilicet natatilia,stvolatilia, b hee potentiatir in numeris, qui per congruos temporis motus exerentur. Sexia terrefri militer anima- Ira tanquam ex ultimo elemento mundi ultima nia Hisminus potestialiter, quorum numeros tempus ρο ea visibilirer explicaret . Hunc omnem re Fereotura ordinate dies illa eo ouini per hanc cognitione exies quodammo praesentatus maequa sex dies exhibuit,cumsit unus dieι e qua facta sunt in Creatore primitus, ct in ipsis consi quenter agnoscensoree in usis remanens, sed eorum etiam cumtionem poseris em ad Dei referent dilecti nem, vesperam, ct mare, c, meridiem in omnibus praebui non per moras temporumsed propter or
7 Hanc sententiam expressὸ docuit D. brosiam m. lib. I. c. v. ubi ait: Vime e intentigerem homines, quam incomprebensibilis operastor esset, qui ramum opus breui, exiguoque momen rosea operationis abisseeres,vt υι untatis sectus sensum temporis praeueniret. Nemo operantem viad GHed agnoseu ope aram. bi igitur moraλ Cum
tigas: auia ipse dixit, acta sunt: Nee artis igitur usum, nee vinulis expendit, qui momento sua voluntatis maiestatem Ianta operationis invisuis, ut ea, qua non eram,ost faceret tam velociuν , mi neque voluntas op rationistra urreret, neque ope ratio Oesumati. 3 D. Q d. 32. Mor. c. Io. idem docet Q. per illud Iob.c. U.Behemoth, quem feci tecum 'iubi est:Rursum quaerensum est,quomodo Deus em
men eisitu agnoscimus, si fas causas originum
subtiliter indagamus. Rerum quin ub antia μmui creata es, sed ut ecusformam non est,ct quo imui extitilpersubstantiam muria 1 Amul apparuis per specie forma . Ei paulo post, Hiηe Huia Muses, distincteper die et
Ios condita omnia retulis, O tamen ut omnia creatas iunxit dicensLI sunt generationes C li,ctet erra, quando exea um indis , quo fecit Dominus caelum, ct Terram, e, omne virgultum sigri,antequam oriretur in terra mnemque herba regionis ui enim diuersis diebus creatum Coelum, se Terram , vi ultum, herbamque narrauerat,
nunc uno die facta manifestat, vi liqui ostendebret, νιὰd creatura omnissimul persubstamiam extitit, quinquis non simul perspecie processitius paulo post:Heria namque cum creatur, nedum is s
43쪽
quae non simul prodeunt per temporis ineremem M.Haec auctoritas, licet Adorfarys asseratur in oppositum; attamen si reela consideretur,concludit contra illos , nam si omnia, quae creauit
Deus sex diebus, simul sunt condita,quia creata sunt in virtutibus seminalibus potentialiter ; &tamen sunt distinctε per diuersos dies narrat , quia Hrmaliter secundum suas species, secundit
quas videntur in se ipsis extra potentiam materiae, sunt creata diitersis temporibus ι ergo illi sex dies , prout continent omnia potentialiter a Deo creata,non sunt nisi unicum inflans; sed illi seκ dies iuxta liserae rigorem non signifieant omnia illa,nisi prout aliqua continentur potentiali terive ins n. 23;a per asi ergo illi sex dies lit raliter non significant,nisi unicum instans . st Philo Hebraib. i .Allegori ait: Rustisana plicitatis esse putare sex diebus, aut utique ereto tempore Mundum esse creatum. ro Clemens Alaxandib.6.Strom Leandem
sententiam explicith docet,qua tradit Beatis.'quae maximh commendatur a casDdoro, S. I doro,Iunilio ; ut videre est apud Ludovisum de Angelis.Eam pariter tradunt noster Funae DoLI. n Hexam. Istae. a 6; ctat;= in a.disi. 3. an.3. b. Ia Noris ubis Ividouisus de Angelis lib.1. de Vita S. P. Aug. e.9; Carolus Moreau, Emanuel cerda q. Io. affodi; & ex exteris Albertus --
sitionem esse subtiliorem, asserit plus sibi place
plurimos affert huius sentεtiae assecta AProcopius, Gazaeus; Sim. sen. I b. .Biblis ubi ait nihil subliamius nec ante, nec post Augustinum hac expositione prodiisse , vel proditurum fore. Videant
Aduersarν ,quos,quotve criminentur Doctores, dum hanc sententiam redarguutpro cuius explic
II Not r. quod dum dicimus nomine sex dierum intelligi dies spirituales, tunc non sumitur spirituale, ut contradis inguitur aliterati, quemadmodum sumitur ab Ams. .cor.3. dict-tervisitus vivificatuitera autem Ouid si enim sic intelligerentur illi dies, mysticus esset sensus, non literatis. Sumitur itaque spirituale, prout tradistinguitur a corporali;ri docet mctist P. o. . e a I; di in hoc sensis spirituale habet suum sensum literalem ; manifestum namque est, quod hoc nomen Angelus litetaliter signifieat
naturam spiritualem. Ia Not.1.ea eod. Beati .PIG. s.c. Io. in fine, ubi ait: Aliter operatum Deum Omnes creaturas prima conditione, a quibus operibus Adisse imo requieuit ι aliter sam earum administrationem,
qua usque nunc operatur ; idest tum omnia simus
e vilis temporalium nrorarum interuallis; nune autem per temporum moras.Ethb.6a.6. In qua
d ributi me operum Dei partim ad Mos dies isti Miles pernn nium, in quibus errauit omnia usi partim ad istis appositos, inguibus operatur ρομ
tidie, quidquid ex illis, tanquam Inuolueris priam,vialibus in tempore euoluituri noti inquamia ,
quod operatio Dei duplex est ; alia, qua oper tus est ex nihilo; quam Fund.Doct. vocat perfectionem; Ae alia,qua operatur ex rebus iam productis quam iam appellat propagationem, rica nune producit plantam ex terra, tanquam ex alia quo potentialiter continente Omnes istos esse- .ctus sublunares. operatio primo modo sumpta
respicit essectum, cuius productio fuit in primo instanti: non enim supponit aliquod praecedens
tempore productionem illius, aliter non esset mnihilo, nec fit per alterationem praecedentemia, quae nonnis tempore eon pletur.operatio secuis
do modo respicit effectum, cuius productio fiein tepore; quia supponit illud, ex quo aliud producit, esse producitium in instanti p cedenti; ad
unum autem instans consequitur tempus; ut discitur in Pusus. Productio ergo herbarii dignorum, it animalium terrestrium secundum proprias formas ex terra; & productio pisciunia , autumque ex aqua tanquam ex aliquo prae existente nonnisi per temporum interualla a Deo praestatur,productio autem Gelorum, eleme torum,& Iuminari um fuit in instanti; quia mi fierunt producta ex aliquo praeexistente; no
enim litur in scriptura . Predueat terra aquam, aerem Ocr,nec producant Cali luminaria;sicut logitur:ω- πιι terra herbam virentem: Preducas aqua reptile anima viventis,ct volatile super se ram. Item producat terra animam vi rem in se
nereiso de luminaribus dieituti Fiam tumianaria m. Et sic de hominis piraductione habetur: Formauit igitur Dominus Deus hom nem de
limo terrae;O inspirauit infaelem eiuris,aculum vitae,e actus es homo in animam viuenum. Ex quo deducitur haec non fuisse creata,sime illa in primo instanti creationis, sed in tempore subisquenti,quod magis patebit insenus.Ili vpp.
13 Vnica conet. omnia,quae narratur cre
ea sex primis diebus, fuerunt producti unico imstanti temporis, de illi sex dies optimε accipium tur literaliter pro diebus spiritualibus,non corporalibus ; sic enim milius saluantur oppositi nes,& contradictiones, quae ex Seriptura obiici possunt ab I delibus.
ubi quaerens, cur Moses deseribendo primum diem dixerit: Et factum es messere, O mane dies
muri,non vero dies primus,aut: Aa his ater totius temporis nomen esιο omnia molamina faculorum
Me voeabula includit; ideoque non dictus es priamus,sed unus dies Ex quo arguitur. Si illi sex dies fuissent corporales temporis decessione, Se successione distincti, Monses dixisset: Factus es
primus Δοέnon dies v imam primus ordinatur ad secundum,& secundus ad tertium; unus aues non ordinatur ad secundum; quia cum dicitur unus Deus, illud nomen virus non ordinatur ad
secundum Deum eum autem dicitui prima persona a
44쪽
sona DIuina,ordinatur ad seeundam; ae prope etea lices dicatur vinur Deus , nequis tamen dici primω mus;ne dare videamur pluralitate in rum . Et li Et aliquando haec vox unus apud Grammaritas aceipiatur pro primo; attamen non est propria locutioded trastatiua; aliter semper,& de omni dici posset, quod est falsum , ut dictu emergo illi dies fuerunt unus dies; de ideo non fuerunt corporales; qui temporis mutatione variantur .
. I Insat quidam Recens vinum phrasi H braa sumi pro primo; ut Dan. 9. Uno anno Darν Reginu primo anno,ut ibid. dieitur; &Io. ao.
Una Sabbathi; idest prima die post Sabbathum. Resp.tunc sumi unum figuraliter , ut dictu est.Praeterea dicitur illud Danielis potius significare spatium unius anui, quo Oravit Deum,ut ei reuelaret numerum annorum , qui durerat desolationi Hierusalem , de redemptionem peccatore ut colligitur ex Texnt; quaproptat dixit ei satiris: As exordia precum tuarum et ros esssermo. Ad aliud dicitur non posse intelligi sic ; inam Christus Dominus , ut habet idem toti r surrexit nocte Sabbathi versus mane; ait enim:
Venit Maria Magdalene eian Mhuc Ienebra essent, d monumensum.Igitur vel facit sensum Una Sabbathi ,- bora, antequam compleretur nox
Sabbathi,vel facit sensum vagum; ut cum dicitur
. Is Prob.a .abeiacis.1 .c. I 4. docente: Quia ergo animo penestra,quomodo illi tres dies transieris antequam inciperem tempora,quae quarto die dicuntur inciperet,vel utrum omnino transierint in si diesὸ Formatur autem haec ratio . Dies corporales constituuntur per temporis interualla, sine
quo non habetur , nisi duratio instantanea; sed tres primi dies non constituebantur temporis lateruallis,quia tunc tempus no erat; dicit enim Scriptura tempus creatum fuisse quarta die semul cum Sole,Luna, & Stellis, de quibus ait: Et fini insigna, o temporari ergo tres primi dies non fuerunt corporales,sed spiritales;atqui Seriptura eodem modo loquitur de tribus primis , ac de ultimis tribus; ergo idem dicendum est de sex omnibus . I 6 Confisbeodsib. I .e. Io. II; ct Ia. Dies essentialiter fit ex praesentia Solis sede nox ex illius absentia;non enim quaelibet lux est dies, ut patet de luce Luiue, Syderum, de candelarum; muti nec quaevis tenebra est nox;vt patet de tenebris etiam in die existentibus in cauernis mo- tium de ideo ista praesentia,& absent a Solis c6ssiluit diem, & noctem; ut aperte colligitur ex Scriptura mox allata; ubi de luce Solis, Lunae, &Syderum dicitur: Et tinsigna, ac tempora, eri dies, o noctestinec dici potest lucem creatam prima die suffetentem fuisse ad constituendum die,& noctem; hoc entur non constat ex Scriptura, scuteoeat de luce Solis; & ideo si verbis Seri . tura est maxime inhaerendum , ut contendunt Mag.Frideris. Nic.Gauardi Tom.I.
Aduersam, eorum verbis sibimetipsis contradiis centibus conuincitur tempus non fuisse misi post quartam diem;ergo tres primi dies no sunt co porales tremporis duratione distincti,sed spiritalas; quod consequenter dicendum est de tribus
posterioribus . I Prob.Imbeoaesib. a. 33. docente: De quo enim Creasore Seri ura isa narrauit, quod sex diebus consummaverit omnia opera sua, de u
lo alibi non utique disseranterseriptum es, quod errauerit omnia ut.Ae per hoe ct isos dies sex, Uelseptem,el potius unu exies eptiesue reperimm miscis, quifecit omnia simul. auid ergo opus aerat sex dies tam di in N, d se t/que nam rarii sim scilicet ν,qui nonpossunt videre, quo
dictum es, creauit omnia mus,nis cum eis fermsiardias inredat, a. id, quo eos ducitψ eruenire nos
ra,quae per memoratos dies narrat opera Dei, eritia, qua simul eum dicis fecisse omnia, verax es, e γ υιraque una es,quia uno Spiritu veritatis inspirante conscripta s.Ex quo sic. omnia opera creationis laetuhi a Deo simul producta; dici-.tur enim Eccl. i8. ii vivit in aeternμm creauis ui ct Iob. o.Eere Bebemoth, quem feci tecum: hoc autem nequit intelligi de op eribus adminiast tionis, quibus Deus administrat hanc materiam continuo producendo liouas creaturas: ista enim opera successule producuntur,ut patet;sed
illi sex dies sum opera creationis, quia fuerunt a Deo creati simul cum operibus, quae a Deo in illis diebus creata sunt i ergo sex illi dies fuerunt simul creati, & per consequens sinς succes.sione ac sine temporis interuallo,& ideo fitet sit inicum instans, quod solum non admittit se
I 8 Cons Non militis verum est, qu5d Deus creauit mundum sex diebus, quam quod creauit omnia simul: idem enim Spiritus S; qui inspirauit primam propositionem, inspirauit & secum' dant; sed nisi dicamus sex dies esse simul cre tos, & per conseques siue temporis sucςessione, non videtur verum esse, auod creaverit omnia simul: ergo illi dies non fuerunt nisi unicum ii stans sexies, et septies repetitum. Is Dices I. operationem Dei in Mundi opificio triplicem Gisse, scilicet creationem huius massae triaterialis; distinctionem, quae fuit f eta primis tribus diebus; & ornatu Coeli,& terrae, qui consumatus fuit tribus diebus posterioribus . Igitur omnia simul nerunt creata quoad primam operationem, non vero quoad secunda,& tertiam . r. Illud adverbium simul silmitur, prout idem sonat,ac breuissimo tempohe, sicue fuit tempus sex dierum. 3. Quod latine ponitur simul, Graece habetur Nini, quod significat umnuersaliuriSi facit sensum, quod Deus uniuersa creauit. ' . Resp.ad r; quδd nedum opera, quae fiet L.
stat in issu diebus, sed etiam illi dies spectat itDa ad
45쪽
ad creationem, quia non minlis sunt creatillii dies,quam opera producta iri illis diebus;ergo si opera,quae spectant ad creationem, Derbe simul creata, etiam illi dies fuerunt smul producti.
Ad a.dicitur, quod simultas proprid opponitur successoni; ergo no nisi figuratὸ simul accipi μ test prout idem est,ac breuiter Ad 3. qubd vnbuerialitas designatur per illud nomen omnia s& ideo frustra designaretur per Rini. ao Prob. . ab eoaeibi l. Nulla est necessitas ponendi tempus intcr opera creationis,imo maior est congruentia illud excludendi ; nam si aliqua esset necessitas, vel esset ex parte Dei,vel eae parte productionis ipsius creaturae Non petimsi; quia ciun Deus sit omnipotens , nullam in ente in effere tu difficultatem tempore sirperandam, ut contingit iii agente creato: & ideo si ponatur creatio in instanti, magis apparet Dei omnipotentia; sicut productio in tempore arguit infirmitatem creaturae; propter quod maior est eo gruentia excludendi tempus. Non secundum s nam si aliqua esset neces tas ex parte creaturae, maxime,ut ex semine paulatim cresceret in persectionem natum; ad hoc autem no sussieit unu dies ; videsius enim, quod arbores tam magnae nequeunt tam paruo tempore pullulare ex te ra,obdureseere in truncos, & mlia, fractusque
produce eo absque necessitate, & ration
dicitur,qubd haec omnia,quae fuerunt in prima
temporis conditione,tempore eguerint,vi cre
rentur; & ideo rationabilius dicitur omnia in instanti fuisse creata. 2I Prob. .is eoaem. s. e. r; ubi super illud iuxta 7o. Hic est tiber errature caeli, ct Trerrita factus est dies,ferit Deus caelam; ct Terram, o omne viride agmantegram esset ' Terram , ct o nera et agri intequam exortum e .ril expressus, ut vertit Latinus Interares t f sunt
gene Iiones coeli,ct Terrae,quando ereat bUt indiciquo feeit Deus caelum Θ Terram, O .mheta, virgatium agri, antequam ordiretur in Terrai ait:
Nunc ceres firmiorsit illa sententia, qua intellis tur υnum dieis fecisse μῶ, inde iam illisex,υAAt dies unius huius repetitionis numerari potv rant.Ex quo sic. Postquam Mobe arrauit -- fies generationes factas sex diebus, recapitulas illas, at acta uisse in die, qua Deus ereavit Calamo Terramued dies,qua creauit Coelum,&Τerram,est rima dies; ergo Oinnes illae generationes numeratae per sex dies Belae sunt prima dic;sed hoc non posset verifieari,nisi illi sex dies essent idem, ac unus dies s ergo illi sex dies sat unus dies sexies repetitus. et a Cons. virgulta, & herbae, quas In enumeratione sex dierum ait Mo es creatas filisso
tertia die, his est sitisse creatas prima die; ergo tertia dies filii prima dies. 1 3 Dices . Illud in die isse sumi in lingua Hebraea pro plurali pro diebus .
Resp; quod licet hoc versi se in aliquibus
Textitariis rimen impotest sumi, si sim sim gulari,quia 'γpellat supra rempus, quo factum, est Cretam detem; sed tempus, quo factum est Coelum, & Terra, invisunt pliue, dies, sed unus dies, di primus, ut patet ex Scrip um ergo hie nequit accipi pro pluraliata tantum pro sui .gulari.
I Prob.6aeae eod.IAE .cao.domuer n. mum autem diem, qui vimine Sabbam nlinem patur, quando Deus creaverit, non videmus iis sese quippe die mn ferim inquid , iris eis,
qua sex dista ueras, ineia septimo requievis. Ex quo M. Si illi septem dies fuissent temporales,miselit a Deo creati, tempus enim, ex quo sermantur,estcreatura; sed non omnes fuerunt a
Deo creati; quia septimus dira non fuit a Deo creatus, nam me septimo Deus cessauit ab omni opere, quod patrarat, inter quae opera profecto est productio taporis; ergo G fuerunt teporales. as Dices Deli cessime ab omni opere productionis, non conseruationis; unde constribule tempus iam productum prima die, sicut comseruauit terram &c.
Resp. hane esse naturam successuorum, venon conseruentur, nisi per productionem partissumedentis,quae adhu non eram differentiamuentium permanentium, quorum esse semper idε durat nee aliquid eorum producitur, dum c
seruantur; non enim conseruatio terrae est productio alterius terrae ninnerσdistinctae; semc
seruatio Gpori sest productio alterius partis se cedentis distinctae a decedere, ergo si nihil tem poris fuit productum septimo die, nihil est eo seruatum I vel si conseritatiun est tempus sexti diei, sextus, ct septimus dies filii unus dies ta mero sicut fuit eadem numem terra producta a primo die,& conseruata reliquis diebus. 26 Prob. . ab eodib. a. ; ubi super illudi
υ omne viride agri,antequam esset super terram ct omne faenum agri, antequam e nrtum esset; stra moro fixo antequam semisper terram, O
antequam exorirentum qu aliud eis Deris feretrum caelo, urra, quando famis es dies ille inusitatus, atq; incognitas nobis, quem primam Deus fecis I aliud autem exoriri super terram, quos
non fit 8 Uper bis dies, quos finuitus Isis facis
per te brum moras suo evique graret accommodatas 3e discurritur M. Seriptura narrat herbas,
di plantas bis fuisse a Deo productas; ait muria priauctas fuisse tertia die; de deinde ait prodinctas filisse post septem dies; postquam enim na rauit productionem hominis, quae ncta filii semia dic;ctimque septima die nihil Deus produx
rit; ait: Produxitque Domistis Deus de humo on
ne lignum pulchrum Usu in ad vescen um funa;& ctim produxit tertia die ait , quod produxit, antequam essent super terram, ergo dicsidum est, quod Pinet inuisibilitet produxerit scinius ter in potentia materimes qua facta sunt; de I mel visibiliter extra potentiam materiae semin-
46쪽
dum suas sermas visibiles . duplici enim modores habet esse, scilicet in potentia cause, & in scipsa extra causam ; sicut autem productio est communicatio esse ; ita pariter duplex erit productio; sed productio visibilis herbaria, & lignorum in seipiis facta fuit post septimum diem , ut
habetur ex litera dicente: Produxitque Dominus Deus de humo omne lignum pulchrum v fu,stadmescendumsciaue; tunc enim solum produxit in
scipsis,quando sensibus attingenda apparuerut ῆα productio inuisibilis in causa fuit facta tertia die, quia per illam non fuit aliquid exortum super terram, & Drmatum in seipso , ergo producito herbarum tertia die narrata facta fuit prinma die, quia prima die fuit creata terra, in qua potentialiter suerunt creatae herbae, & ligna, &omnia alia,quae in terra formata sunt,narrata illis sex diebus; & per consequens illi sex dies n6stierunt, nisi unus dies sexies repetitus . 27 Prob.8. ex eod.ALSi sex dies creationis essent corporales, essent distincti a sed non sunt distincti aergo non sunt dies corporales. Ma. patet;quia dies corporalcs distinguuntur temporis interuallis;vt costat. Prob.mi. Si essent distincti, maxime, quia essent distinctae operationes, & distinctae creaturae in illis creatae; aliter si in illis fuisset una, & cadem Operatio sexies repetit , unus quoque, & idem dies esset repetitus, qui etiam dies est Dei creatura per operationem Dei producta; sed non sunt distinctae operati nes,quia non sent distinctae creaturae in illis productae; operationes enim multiplicatur, & disti suuntur a multiplicatione,& distinctione rerum creatarum; non sunt autem distinctae creaturae; quia essestus in sua causa potentialiter latens nodistinguitur ab ipsa; essectus namq ue in causa nuhil aliud est, quam causa potens illum causare . Et in illis diebus non sunt productae creaturς diuersae a creaturis productis prima die, sed solum enumeratae illae creatum,quae productae sunt potentialiter in ipsis creaturis productis prima die; aliter fuissent productet in se ipsis,& non fuissent Productaemam Scriptura manifeste ait,quod post septimam diem Deus nedum formauit herbas,&plantas , quae ante non erant super terram; sed etiam quod homo non erat, qui custodiret Paradisum;& quod postea illum sormavit; & sie si eu brmasset sexta die visibiliter in se ipso, & noli,
inuissibiliter in potentia materiae, iam fuisset, &non fuisset;& ide dicitur de animalibus; rmatonamque homine voluit formare ei adiutorium;&ideo mauis cun animatuita quae cum adduxisset ad Adam,ut videret, quid vocaret eα ἔ-& vidisset, quod nullum ex eis erat senile Adae, immisit soporem in illumin subtracta metus latere costa missiciniit eam in Euam; quae omni
nequeunt intelligi nis de productione in se ipsis visibiliter;ergo in illis sex diebus non fuerunt in te ipsis produm; secus non fuissent producta post illos sex dies; quia nequit denuo fieri ali ,
quod factum, nissprius destruatur; non constat autem Deum destruxisse creaturas productas illis diebus,nisi velimus delirare cum delirantibus Hebraeis in Talma, in quo scripserunt Deu fecisse,& destruxisse plures Mundos , vsqucdum confecit istum, qui solus ei placuit; ergo illi dies non fuerunt distincti. 28 Confex eo ib.6αnivbi ait: Non est dubium hoc quia homo de limo terra factus es ique
formata uxor ex latere , iam non ad conditionem,
qua simul omniafacta sunt pertinere, quibus perfectis requieuis Deus,sed ad eam operationem,qua sit iam per molumina saeculorii, qua usq; nunc ope
ratur. Huc accedit,quod i a etiam verba, quibus narratur, quomodo Deus paradisum plantauerit, in eoque hominem, quemfecerat, collo ueris, ad eumque adduxeris animatia, quibus nomina imponeret a quibus eum adiutorium de illi non fuisset inuentu tune ei mulierem eosa eius detractaformaueri satis nos admonent haec non ad illam operasionem Dei pertinere, unde requievit in
die septimo,sed ad istam potius, qua per temporum cursus Usque nunc operatur. Igitur Adam in hac perspicua, & visibili serma Rit factus simul clim Eua;ait enim Scriptura sexta dite: Masculu,&D- minam fecis eoni sed Euam non secit in serma visibili,& perspicua nisi post illus septe dies ἱ quia
illam fecit,postquam adduxit omnia animalia ad Adam,quod narrat Scriptura factum nisse post illos septem dies a ergo O Adam; & ideo sexto die factus seit sol tim potentialiter simul cui terra,& ceteris coaevis; & per consequens prima die sic factus est.
29 Prob. tandem ex eod. lib. a. c. s. ratione, quam sequitur Fund.Do I.in aiatis. II. q. I in I 3.
dis. I IM.gisd quod.Ita se habet locutio Dei in illis sex diebus, per quam fecit creaturas 3 sicut
productio earundem creaturarum; nam prod
cito nihil aliud est,quam locutio;vt habetur in textu ἰDixit Deus: Fiaι lux, ct facta est iuxti & is .i .vse dixit, ct factasunt; unde productio creaturarum nihil aliud est,quam dicere Dei. sed non obstante , quod dicat Muses Deum sexies locutum Disse in illis sex diebus, adhuc tamen certum est Deum semeI locutum Qisse, & non protulisse nisi unum,& idem Verbum pluries repetitum ; per quod secit omnia; habetur enim Iob.3o.Semel loquiturDeuside U. 61. Semel locutus es mur,ut diximus ara. I .ma ier Bea AP.ubifesta Non ergo Deu toties dixit: Fiat illa, vel illa creatura , quoties in Me libro repetitur: Odixit Deus: um quine Verbum ille genuit, in quo diaxis omniaψriusquam facta sunt gula. Sed eloquium scribentis descendens ad paruulorum eum citate mutam insinuat singiliasim genera crearara m perfluuia respicit uniuscuiusque generis ate nam rationem in Verbo Dei; ergo non obstant ,
quod Mosses dicat diuersas seisse productiones,& diuersos dies,adhue tamen non Dit,nisi una , de eadem productio sinues repetita , & unus,
47쪽
ae idem dies sexies repetitus. go obiic. I. Fund. Doct.m Hexam. . p. ., 8. nititur soluere aliquas ex istis rationibus i t quod opinio alioru magis cocordat cu texIu Sarra Scripturae,prout liura sonat; e go videtur discedere a Beatis. P,de potius cocordare cu alijs. Resp. Funae DoLI. ibid. asserere opinionenia Reatis. Patris esse magi ublium, de solemnem υἱquam expressε docet,& explicat in duobus pstaecedent bur eapitibus idckndendae tamen gratia alterius opinionis soluere aliquas rationes,ne infideles derideant alios SS.pρ; maos ait magis concordare cum textu quantum ad sonum materi lem tardioribus obuium, non autem quant timad sensum literalem sapientioribus manifestum; ut pluries docet Reatis. P. 3I obiic. a. Narratio Mo'sis est omnino historica tradita rudi populo Iudaeorum ergo alia sensum nequit habere, nisi quem poterat ille populus capere; sed ille populus non potuit capere nisi, quod mundus saltus est sex dierum corporalium interuallis; ergo Moyses in tedit sex illos dies esse corporales. Tum quia si Morses intendisset sex dies spirituales , non potuisset uti vocabulis suo proposito magis alienis, & dissentaneis; ut sunt mane, vespere, &c. Tum quia debuit Iudaeis auferre occalionem erroris; sed si desti ipsisset dies spiritales illis nomin ibus non ab- sulisset, sed potius dedisset occasionem erroris; quia non valentes capere dies spiritales intellexissent dies corporales, ergo non intendit dies spiritales . Resp. hanc historiam nedum traditam esse rudi popul6 Iudaeorum, sed omnibus etiam quibuscunque Sapientibus, ut diximus artia . nu. 21,
unde sicuti prout tradita populo rudi, debuit diastingui in dies adhoc, ut ille populus cam posset
percipere; ita prout tradita Sapientibus, debuiteontinere sensium altissimum; ut veritate πυρου pascat,assabilitate paruulos nutriati ait Beatis.P. sib. s.c. 3. Dicere autem, quod contineat solunia sensum,quem possunt percipere rudes, praeiudicat nimis illius excellentiae; cum enim Scripturast Diuina, ideo habere debet sensus altissimos. In forma dist.ant. Tradita sol si rudi populo, negarii di,& Sapienti, nc;& neg.conL Ad a. neg.as. sumptum illa enim vocabula proprie significant, ut visum est instip. articulis. Ad 3. dicitur cu BGriff.P, quod quia populus rudis potuio errare incredendo omnia opera facta no esse a Deo, ideo Mosses, ut adimeret occasionem erroris, illa incidies materialiter distinxit,ut omnia distinM pe ciperet. Quia tamen ille populus solum debebat credere Omnia, quae sunt in mundo, esse facta a Deo, non autem debebat scrutari, quomodo facti sint illi dies, de quid sint; sicuti non debebat
scrutari, quid sint, & quomodo facta sint opera enarrata in illis diebus; hoc enim ad solos sp vit Sapietes; ideo no debebat uti vocibus, quas posset perciper illas tamen non debuit omiti
re,ut pabulum non subtraheret Sapientitan vir que enim debuit praestare propter Scriptura subli initatem,& veritatem.
32 Obij c. 3. esExod. ao;9 3 r .prqcipita Iudaeis obseruantiam Sabbathi ait: quod sicuti Deus siex diebus mundum creauit, It septimo die requieuit; ita Iudaei sex diebus debebant laborare, &septin a die ad Dei imitationem ab omni opere seruili cessare; sed si illi dies no suis,sent corporales,haec ratio futilis, infirma,& nulla esseti ergo fuerunt corporales. Tum quia nulla
est latio assignabilis,cur Moses tam obscurε,&aenigmatice mundi opificium voluerit describ
re et ergo sine ratione asseritur mundum creatum fuisse momento temporis.
Resp. horiquod vocant potentissimum, flevalidissimu argue omnium seia leuissimum csse, ac debillimum. Proponitur a Bea LP . ae. Da. in
fine, ubi loquens de quiete ait: Ob quam H
eandam mandauit Hebraeo populo υnum diem ob
seruandum. Et resoluit c. 27; ubi asserit: Ufors piem dies, qui pro iliis agunt bebdomadam, cuius cursu, ct recursu tempora rapiuntur, in qua dies unus es a Solis ortu que in ortum circumtos,sse illorum micem qua am exbibere credamus,mnon eos tIlissimiles, sed mitium impares minividubitemus. Et quis T1ro nesciat omnes similit dines, quae sumuntur secundum proportionalit tes,inuoluere multas imparitates, & dissimilit dines,cum omnis proportionalitas,ut docet Euclidex,sit inter res diueris speciei,& inaequales ἀ& tamen rationes ductas a proportionalitatibus non esse infirmas, futiles, & nullas, sed validas , Drtes,& conuincentes Et e.3ossit p. illud Us Vespere,inquit, ermane, O meridie enarrabo , ,
annunciabo,, ex dies vocem meam. His sertasse per temporum vises sed tamen , quantum puto μgnificans quid ne temporum visibus perageretur
in patria, cui eius peregrinatiosuspirabat. Sicut igitur David vespere, mane, At meridie, quod fit labentis temporis vicibus, recth significauit id, quod a Beatis in patria fit sine tempore;ita My. fra rite potuit ostendere Hebrais obseruandum diem septimum, qui temporis recursu visibiliter conficitur, per dicm septimum inuisibilem, qui fuit sine temporis mora. Porro si hoe potentu simum argumentum aliquid posset, aequalis futialitatis conuinceret esse illud f47. Sicut audiuiamus in Ciuisisse Domini e non enim sicut Gpore
vocum corporalium sonos rapiente audimus in via; sic corporaliteriti teporaliter videbimus in patria. Ad aliud dicitur, quod ratio .assignatur amatis.PIG. s.c. t,ut scilicet Scriptura altitudine subleuaret valentes; & distincta operum catal go non desereret debiles. Maiestas ergo Seri mra, quae quia Diuina est,non nisi Diuinos, atque adeo sublimes sensus debet habere, ratio est,cur Moses tam sublimiter creationem descripserit; cuius iliaiestatem, sublimitatemque deprimere , vel non agnoscere inaniter conantur tardiores.
48쪽
3 3 obite. . Qui asserit omnia simul esse errata, debet etiam asserere simul creatos esse Angelos , & lucem, per quam Angeli conuersi sunt ad Deum, & confirmati fuerunt in gratia ; & simul fuisse diuisas tenebras a luce, hoc est Angelos
bonos separatos a malis, sed ex hoc sequitur Angelos bonos in primo instanti suae creationis meruisse,& gloria adeptos, & Angelos malos peccasse, & damnatos fuisse , quod est contra omnes Geologos , imo est contra eundem Maiis. Doct. AM; qui sibi propterea videtur hie contradicere; ergo sex dies non fuerunt nisi corporales. Praeterea idem Beatis. P. vult Angelos habuisse i primo in stati cognitionem rerum in Verbo, quae non est nisi visio beata i quod tamen est filium, aliter ibissent creati beati. Tum quia Seriptura docet Adam,ct Euam fulta proauctos sexto die; sed in eodem instanti non potuit formari homo extra paradisum, in illum defcrri,ibmno corripi, εe costa ex eius latere sublata formari Eua, quae non est formata,nisi postquam Adam nomina imposuit animalibus; ergo sextus dies non fuit uni-
Resp; quod si melilis mentem Beatis. P tris st: vitant rcipere, haec non obijcerent, quia nouissent,vel ab ipse dumolui, vel nihil contra ipsum concludere. Dicitur ergo,qiiδd nomine Iucis intelligitur illuminatio mentis Angelicae, de motio voluntatis ad se conmertendum ilia Deum;quae illuminatio,& motio in lib.de Cor; ct
per quod adiutorium non fuerunt confirmati, sed permanentes in illo usque ad urgentis tempus tentationis per aliam gratiam fuerunt co firmati s unde inter instans creationis , & confirmationem bonorum,ac lapsium malorum tempus
aliquod intercessit. Praeterea per diuisionem lucis nebris I iteraliter intelligit distinctionem
naturae iam formatae a natura intormi; ut diximusan.8.S.I;quae diuisio fuit simul, ut diximus ar. ἔ& quando intelligit separationem Angelorum honorum a malis,hoc est tantum in sensu figura-tinui ipse ait Iib. I. e. I7. dicens: Sed hae allegoria prophetica disputatio est,quam non tuo sermonesuscepimus . Et immediate subiungit literaliter i telligi distinctionem naturae formatae ab informi. Separatio ergo Angelorum bonorum a malis nofuit nisi in tempore sequenti; non enim figuratu necesse est esse simul tempore cum sua figura; ut illud Gen. a. Frum duo in carne una at φυλΠbet sauisse figuram Christi, te Ecclesiae; & ta-mcn certum est Christum, & Ecclesiam non fuisse ab initio creationis. Ad 2.neg; quod Beatis.P.
velit cognitionem matutinam rerum in I erbo, prout in suo principio ,seii causa, aqua exeunt, esse visionent ibeatam; vult enim cognitionem
matutinam esse per speciem produciam in men. te Angeli; visio autem beata non est per specie, sed per essentiam Dei; vult tamen esse cogniti neni peMissiorem,quam illa, quae habetur in ip-
sis cieaturis,quae dicitur vespertina,quia creat ra habet verius esse in Deo, qua iii in se ipsi. H, betur hoc manifeste lib.4. e. 3 . ubi loquens docreatura in se ipsi ait: Tt ιν eius Vsius natura e gnosceret proprer vesperam, ct Creatorem ex 'faeιiam inferiore eognitione propter mane laudaret.
Et superius c. 3 r. Post hae eo modo bi Hareret, vi amplius se isto, quam creatoresus delectaretur,nonfieret mane; idest de sua cognitione in Iamdem Creatoris non assurgereI. Si ergo cognitio, qua Angelus assurgit ex cognitione creaturara, in cognitionem Dei, per quam fit mane, est matutina sicut per cognitionem creaturarum in ta
ipsis fit vespera & est etiam ipsa inferior,sicut est
inferior vespertina; prostem non est visio beata, quae nequit esse inlarior cognitione creaturarii in se ipsis. Praeterea ex cognitione creaturarum in se ipsi x Angelus surrexit ad Deum tanquam ad suum mane;quia ex cognitione essectus naturaliter deuenimus in cognitiousi causae; sicut per causam cognostimus essectum; ut patet in nobis; naturaliter autem non potuit Angelus deuenire in visionem beatam; ergo nomine cognitionis matutinae non intelligit visionem beatam . Vid.
&-suisse creatos sexto die seminaliter inuisibiliter in suis causis ; nomina autem non sunt imposita an inialibus nisi post dies appositos, seu post aliquod tempus; ut fp.dictum est.
3 Dices. Dictum cIttnsu zN.u. Iq. Cognes tionem matutinam esse claram, lucidam,& col ratam; vespertinam vero tenebrosam, ob sturam,
Se decoloratam; sed cognitio claraducid .i, & colorata est visio beata; ergo cognitio matutina est visio beata. a. Dictum est ibid. visionem beatam esse priorem cognitione matutina,& vespertina, ergo prima cognitio, quam habuit Angelus ilia primo instanti, fuit visio beata.. Resp.ad I. dist. ma. Cognitio matutina es clara,lu cida,lc colorata,quoad an est; conc;& in hoc sensu neg.mi, nam vilio beata est clara,quoin
ad quid est. Est clara,quoad s,neg. Ad a.diacitur vilionem beatam esse priorem quoad pi dum cognoscendi. quia per visionem beatam cognoscuntur in Verbo omnes creaturae, quoad quid est; non tamen per creaturas cognoicitur Verbum, quoad quid est non autem esse priorem prioritate temporis, vel durationis, quia Angeli prius habuerunt co nitionem naturalem, quam beatam, nam prius Hierunt viatores,quam comis prehensores; ut suo loco dicemus.
as obiic. s. Distinctio sex dierum, vel den
tat ordinem temporis,quo res aliquae prius alijs creatae sunt; vel ordinem dignitatis, vel ordinem naturae,aut ordinem successionis cognitionum ι, quo Angelus unam rem prius alia cognouit; sed
nullum ex his praeter primum dici potest; nam si denotaret ordine dignitatis, procul dubio priusiquam creatae sint aliae res corporales, homo, vis
i te praestanuor,creati debessiet,qui tame sexto
49쪽
die post Elementa,herbas, plantas,pisices, aues,& ut medium eoncinentibus finibus emineret-lu- animalia creatus est . Si ordinem naturae ; prius minibus;& si e totus ordo creationis contexituri creari debuissent Sol, &astra, quam herbae, de 36 Praeterea dicitur herbas,&plantas rutilaritae,quae sunt essectus Solis,&astrorum.Si - maliter secundum suum es visibile in se ipsi,dinem succcssionis cognitionum Angeli. vel co- extra suas causas esse effectus Sola . & sic noragnitionis matutinae, quae,cum sit idem, ae visio esse productos tertia die; seminaliter autem, debeata, nequit multiplicari. vel cognitionis v potentialiter non esse effectus Solis , sed status spertinae, quae pariter non multiplicatur ad mul- Auctoris naturae; & sic ordine causilitatis debe. Uplicationem cognitorum; quia Angelus pluria re praxedere Solem, quia causa agens per ed setaera rerum simul cognoscit; tum quia cogni- etionem ex potentia materiae, debet supponet tiones rerum in mente Angeli nul Ium alium or- effectus in potentia materip.& ideo fuerunt pr dinem possimi habere,quam illu,que habent res ductae tertia die, antequam produceretur Sol, in se ipsis; crgo remanet illos sex dies denotare , Vidinupta . 6. Ad aliud de successione cognitionii ordine teporis, quo una res prius alia creata est. iam dictum est cognitionem matutinam esse ivla Hoc arg.proponit Beatis P lib. aa. Ituralem; sicuti est vespertina;quia ex cognitione ait: In hoc quaris die quaerendum es, quid iv naturali esse, ius in seipso naturaliter exurgimus tit isa redinatio,vitpriis velflori, melsecernerA ad laudandam causam. Falsum est etiam, quod
tur in a,O Istraapriusque terra germinaret qua Angelus per unicam eognitionem naturalem
νη caelos eraserent, neq--m possumus dicere cognoscat omnia naturalia distinctE; licet omnia electa esse quaque metiora , quibus dierum series cognoscat sol tim confuse, & in genere; quia viritis distingueretur, .Videam Aduerfari', an ali- dendo se ipsum videt omnes species rerum exi-.quid noui inlblutum ab iis contra ipsum addu- stentes in ipso; res autem non videt distinera, nisi eant Resp. ergo distin onem sex dierum india se conuertat specialiter super unam speciem ; vc.
care ordin cautilitatis , quem sibi placuit sed. videbim. intract. de Aet. Tandem etsi dareturuare Diuina prouidentia in productione creatu- cognitionem naturalem, qua cognoscit res in Q rarum; ut nam prilis alia crearet. Redarguant ipsis, esse unam, dc per eandem omnia simul c itaque Diuinam prouidentiam, cur etiam secun- gnoscere; attamen distingueretur iuxta ordiu , dum eorum sententiam ordine causalitatis v quo conditae sunt creaturae; de hoc satis esset ad
lucrit prilis producerc herbas, & plantas, quae faciendum diem spiritalem. . sunt effectus luminarium, quam ipsa luminaria λ 37 Obhc.6.Mundus creatus est die Dominis Etenim de facto Deus secundum illos produxit eo, ut docet etiam Beatis. P. & Deus requieuit prius herbas,& plantas,& postea Solem,le astra . die Sabbathi; sed inter diem Dominicu, & Sa ut docet Scriptura; siue illud prius denotet ordi- bathum mediant quinque dies , crgo non fui
nem naturae, siue ordinem temporis; ergo si nul- creatus unico momento. Tuin quia Ecclesia in
ius fuit ordo causalitatis, quia effectus prilis filii hymnis Vesiperarum singulorum dierum hebd productus,quam causa; sequitur res esse causatas madis laudat Deum in singulis operibus, quae sine ordine; quod maxime criminaretur Diuinam per singulos dies perfecit;ergo amplectitur se prouidctiam,qtiae nullam rem sine ordine creat. tentiam asserentem opera errationis non sui si ordo ergo, qucta seruauit Diuina prouidentia unico instanti producta . in causado ait Beatis .P. ibid. potest esse fortas- Resp.dist. G. Mediant quinque dies iuret, sis; ut lux primi diei respondeat quieti diei septi- lectuales cone; naturales, neg, quia illi dies ne mi seris enim corres podere debet principio quia runt intellectuales; & fuerut instans diei Dominatura spiritalis illuminata per gratiam ordinata niei; & ideo Mundus creatus est die Dominico . sitit ad diem sempiternum non habentem ve- quia creatus est in instanti diei Dominici. Dici- spera in quo solum potest quiescere;vt sic osten- tur ergo Deus requievisse die septimo inteli deret idem esse principium,in finem illius.Sic si ctuali;post quem usque modo operatur adminia eundus dies sexto diei debebat concinere ; ut strando res prodiictas in illo primo instanti . Ad quemadmodum Coelum secundo die creat unio aliud dicitur,quod Ecclesia in illis hymnis nor hi periorem mundi occupat partem; ita homo asserit illos dies nisse corporales, sed sollienuereatus sexto die in parte infestori potestatem , merat opera in illis creata, scut enumerantur dominij recepit;& cum homine creata sunt ani- Mossicile in eo sensu,quo enumerat Horae , -- malia terrestria, quia peifici debebat genus ho- de hoc arg. nihil omnino cocludit ultra linquωmini magis pro iiquum, & necccslarium illius colligi potes ex rexIu Gemfras. habitationis in qua locatus est homo.Sic dici po- 3 8 Obijc. .. Dicere, quod herbae, & plantae test diem tertium ordinari ad quintum;quia laedi tertia die fuerint solum productae cautiliter, est hae,& plantae creatae tertia die non sollim necesi nimis durum, & distorquens verba Mnsis; qui
sariae erant victui animalium terrestrium, scd dc aperte ait terram protulisse herbam virentem, dcvolatilibus;& ideo tertia die creatae sunt, ut prin Iacientem semen iuxta nus suum,lignumqn pateret illis edulium . Sol autem, & astra quamo seciens fiuitam;herbae autem facientes semeia ,
die, qui est medius inter primum, & septimur' & plantae facientes fruetrum sint formaliter ui
50쪽
ipsis, non potentialiter in terrae; ergo sicuti sim runt distincti productiones; ita distincti dies co porales .Piaeterea af sita loquitur de herbis, di plantis, sicuti de Sole, astris,&animalibus; Sol autem,& astra,ac animalia fuerunt producta visibiliter in se ipsis,non inuisibiliter in causa; qui , Sol statim creatus cepit lucere; quod M potuisset praestare latens in causa . Praeterea ideo proindum: sunt herbae,& plantae, quia ad victum animalium,& hominis illis opus erat; sed hoc non potuit esse in causa; qus terra est inhabilis nutritioni; ergo fuerunt produ in se ipsis. Tamdem homo sexta die fuit productus in se ipso Drmaliteri quia ei benedixit, de iussit, ut multiis licaretur; & dedit illi omnia animalia , & her-as,ae fructus ad escam; & subdit Scriptura Et
Aefactum est; quomodo autem potuisset illi benedicere, & ei loqui, si non sitisset in se ipso i siequomodo potuissent homines multiplieari, &quomodo ei dare herbas, plantas, &animalia,si non ibissent in se ipsis formata; ergo apparet hac interpretationem repugnare verbis Mo s. Respuid i; quδd semen,&fructus eodem modo producta sunt tertio die , quo productae sunt herbae,&plantae; s. ut ergo istie producte sunt sollim inuisibiliter in causa, & hoc magis consonat cum do vina Mor'su, quia illam saluataeontradictione,ut diximus n. a Di a ; ovas; &ulud , quod saluat aliquam doctrinam a sui contradictorio, magis cum ea concordat; sicut e contra illud, quod contorquet ad contradictionem,
magis discordat a veritate illius, quae nequit c5fistere in contradictorio,ita & illa tertio die fumrunt producta in causis solum seminaliter inuisibiliter. Ad adneg.Musin eodem modo loqui de herbis, plantis, de Afris; quia de herbis, & platis bis loquitur, ut dictum est; & elim loquitur
de ipsis tertio die,ait productas esse: antequam essent,o- exorirentur juper terram. ς productio nequit esse nisi inuisibilis' in causa; quia cum
producuntur in causa, non exoriuntur, nec sunt super terram,sed latent in terra;cum autem producuntur extra causam, proprie tunc dicuntur
exoriri,do nasci,& esse super terram; quod factu esse testatur Morses post primos septem dies. Hoc autem modo non loquitur de Sole, di de Astris; ut patet ex textu;8c ideo quarto die producta fuerunt in se ipsis visibiliter.
Ad 3 .dicitur,q uω sicut animalui, & homo in illis sex diebus non fuerunt produm visibiliter in
se ipsis; ita non erat necesse herbas,& platas visibiliter in se ipsis produci. Ad rit. respondet BeatissP.Io. 3 a. 23.his verbis: Namsia omnia, quaesupra dinasunt, retulerimus, quod ait: Et siesfactum consequeauerit,w eonfiteamur etiam
errauisse illos iam , multiplicatos impleuise te ram in eodemsexto die; quod earim Scriptura i sanie pos multos annos factum inuenimus. Igitur non so lum soluitur haec obiectio dicendo, quod illa omnia dicuntur de homine adhuc existente Mag. Frideris. Nic. Gauardi Tom.3. potentialiter in sua causas paul3 enim post ean Seriptura post septi inum diem dicit, quod homo
non erat, visuperius diximus; sed etia euertitur ;quod si illa omnia, quae enarrat Scriptura facta esse sexto die, fuissent in se ipsis formata, sequ
retur etiam eodem die multiplicatos esse homines in tantam generationem,quae suffciens esse ead repIendam terrain; postquam enim dixit:cre- felici, multiplicamini, ct replete terrarem dc alia, quae sequuntur,ait:E0,ctum si ita, quod tamen patet falsum esse ex eadem Scriptura testante non nisi post plures annos multiplicatos esse homines, di repleuisse terra. Sicut ergo Gen. 22. benedixit omnes getes terrae in semine Abraba;
sic potuit Deus benedicere Ada existenti seminaliter in sua causa, multiplicare semen illius,&ei loqui, sicut Christus allocutus est nos non dii
natos; ut habet Beatis P . 6. c. 7,esque consurredominium animalium,3c plantarum. 39 Dices. Fund. Do I. in Hexam. a. p. . 28. ithanc sententiam non posse substineri; quia ratio seminalis plantarum triplex est scilicet radix, ramus,& semen; sed antequam producerentur platae,non erant radices, rami, aut semen, quia haec
tria derivant a planta; & multo Ertitis vrgetur de animalibus,quorum ratio seminalis est solum in semine, & si sint perfecta, in semine existente
in ventre foeminae; ergo non fuerunt producta ,
in rationibus seminalibus . Resp. Fund. Do t. nil aliud bie intendere , quam saluare sententiam Sanctorum sentientiuoppositum,ut patet ex titulo; timuit tamen solutionem dicens,qubd illa tria sunt rationes semianales proximae respectu agentis naturalis; respectu tamen Auctoris naturae suscere rationem
seminalem remotam, quae nihil aliud est,quania ipsa priuatio, ut ins declarabitur ex eod. o obi j c. 8. Si.Deus fecisset omnia simuI, Morses omnia simul lacita esse narrant;& postea illa distium retulisset, ut populus rudis,cui loquebatur, hoc potuisset percipere L nec erat ne
eese illa describere per dies distinctos, qui potius intelligentiam eorum confudissent; ergo praedicta expositio no cogruit narrationi Most. Resp. g.ant ἱ nam Mosses nedum debuienarrare Deum omnia simul fecisse, & omnia singillatim describere; sed etiam modum productionis exprimere; &quia modus producendi
est per intellectum iuxta V is s. am feeit caesos
in inteuectu; productionem debebat significare per aliquod intelle ale. Et quia intellectio nosit nisi per Iucem, & luκ Graece dicitur a Dian ,
quod Latine dicitiire dimit deo debuit illam exprimere per diem. Insuper ut Ostenderet Deu in perfeci se diconsumasse omnia in illo instanti, numero senario, qui perficitur ex suis partibus, debuit illam diem exprimere. Numerus autem senarius perficitur,& completur ex suis partibus quotis;nam eius partes sunt unum,quod est sexta para duo,quod est tertia pars,& uia, quae sunt