장음표시 사용
211쪽
se cur c d , quia esim Ecclesiae Iudices, de
Ministri concordem ominum Canon istariam sententiam amplectuntur, & Eeclesia ra-lim ii sum a ny obet, videtur quoque eorum in tet iligentiam approbare . Tert id, uia alic num a conjectiva non est , Chrium Dominum. Iuris hujus Peritis quodammodo etiam a desse in legum Ecelesiasti earum interpretatione , ne omnes eris rent . Cum enim Sacri Canones . instiis
gante Spiritu Sancto , ad Ecclesiae sint
utilitatem editi, ut Damasiis Papa definit, consentaneum est, ut Ecclesia , tui Canones illi sunt necessarii, quibus i seligione , de moribus contineatur , Inis serpretes sanos a Deo receperit . Quid enim prodessent leges mortuae , nisi Reia publica vivos Interpretes haberet , qui relum earum sensum assequerentur In iis vero , in quibus non omnes con
cordes sunt, quinam , ut magistri proba-kiliores, praeserendi sint, dicam: eς te. xis paribus, maiori in pretio videri hahendos esse illos , qui Ecclesiastica aliis qua dignitate insigniti stere r ut sunt
Innocentius IV., Guido Grassus , sed Guido Papa, qui Clemens IV., aliique Summi Pontifices. Hos excipiunt E Ca dinalibus Hostiensis, Cameraeensis, Tilr recremata, Cusinus , Iacobatius , ae similes . Ex Archiepiscopis Panormitamis,
seu Nicolaus de Tude schi . Ex Episcopis Durantes qui fuit Episcopus Mimaintensis. Qnis uis enim prudens existimabit, per se loquendo, in iis , quae ad
Ecclesiasticos Canones spectant, o D peritiam maiorem , & experientiam , phas de serendum esse iis, qui in dignitate E elesiastica constituti is erunt. Eadem ratione plus deserendum esse Clericis per se , quam secularibus, & maximh quoad praxim; plus etiam Canonis is, quθmΤheologis puth speculativis . omnibus tamen praeferendos tenserem illos , qui fimul Canon istae, & Theologi fuerunt, ut E Cardinalibus Hostiens s , Turreere- reaia , Causanus . & alii .
Locus v rationis naturalis & scientiarum naturalium , & Pli; Io. sophorum auctoritate . s. I.
RUOIulia prima partis . I. π oeus iste tali Canus lib. s. eap.
Prinei pio autem in huius Ioel tracti
tione duos errores eontrarios fugere de hemus. Unum eo riim , qui nimium rationi nainrali tribuentes , ab ea semperstra Meunt argumenta , ut Scripturam Sanctam , & Sanctos Patres ne legisse , tu idem videantur. Alterum eorum , quiolis Satrarum Litterarum testimoniis ,
aut interdum etiam Seriptorum veterum, omnia definiunt, ab argumentis naturae
haud aliter abhorrentes, quam si essent Theologiae adversa , Se inimica . De his
diximus Io. qu. x. dub. a. Θ 3. , ubi antiquitatem, & utilitatem Theologiae Seholasticae demonstrantes, ad usus Theo logicos utilem esse rationem naturalem, fi eertis limitibus contineatur , Ostendi. mus. Ne igitur eadem repetamus, ad ibi dicta monem remittinuis . an praesens ergo solum examinabimus , quanti pro argumento Theologico ratio na: uralis metenda st .
Suppono ut certum, naturae argumen rationes alias esse certas, incertas alias .
Certae sunt, quas dialecti ei demonstratia- .nes vocant, huc est, quae ex peripicuis de exploratis prinei piis aliquid certo , ae evidenter consciunt. Inceriae verb , quς .litht probabiles fini , nullam tamen na- .hent suadendi necessitatem . II. Dico. Esth aliquando ex ration naturali coniuncta eum fide certum The logus sumere possit argumentum, plerumque tamen argumentum ex ratione natuis
rati desim tum , Theologo infirmum est .
.nὶs tamen non inficior, rationem natur ratem
212쪽
ealam fimum pori pmbere argumentum
ad ,robandum de Deo aliqm. naturali lumine cognoscibilia a ut enim optima ol servat Magister Canus IA. ν. e. 8. fir anum argumentum est illud , quod a 3. ι .ioducitur 1 Divo Paulo a In Deo vivimus , mo, mur , dc sumus t et ino Deus non longe est ab Enoquoque nostrum . Ei uni etiam est illud, quo ad probandam in Deo scientiam , di providentiam,
ιum , non σο'μωM 1 ae ii dicat; Deus Piamavit etMem : ergo audit; finxit ocu- sumi ergo considerat. Et Apostolus Romana I. cum rationes a natura prosectasmata iseitas esse dixisset , tune demum ad
Dcum Auctorem eas revucavit . Quod no-ιωns est D , t inquit manifritum es iιι is, idest Deus illis maniscitavit . At si tomodo Num per Angelos Niim per Prophetas Num per Apostolos Minime id quidum . Sestiuo bilia ipsius ait
a creatura mundi et per ea , qua facta
scaverunt, aut gra ras egerunt . Ex crea
turis ergo naturaliter cognitis certum sunt itur argumentum ad probandum Deum esse , ae s. mpiternam habere virtutem . nec non divinitatem, ita, .ut ineMusi
bilia lit , qui eum cum Ic cognoverit , ut Deum non glorificat. Hinc si Phil sophi gentiles circa ea, Quae de Deo ratione naturali In vestigabilia sunt , erra. verunt , id non insuffcientiae rationis nais turalis, sed eorum vitio . ac merti dein pravatae tribuendum est. His pro declaraiione suppositis. Prima pars conclusionis probatur i discursu , cuius altςra praemissa est revelata , altera natura iter evidens . Talis enim discursus vere , . N proprie est deis monstratio Theologica r id enim docet
n. Thom. 1 p. quai f. r. art. g. ad L. dieens: Utiιων tamen S. Doctrina etiam ratione humana, non ω idem ad probandum fide in s quia per hoc tollereιur meri tum si ei a sed ad manifestandum aliqua alia, qua tradum ἄν in ae doctrina . Et B. conti agen . c. ω dicit , quod Theoi
διθmur tar inιerdum ex princi a DPbilois3bia Fumana sapientia diviaea νεα redit. Rursust quia talis discursus . Millata per illum conciusio ad nullam alix pertinet disciplinam . Terlib , quia tot clusio deducta ex un1 praemissa de fide υα altera naturaliter evidente semper est virtualiter revelata; ergo seni per est v
re , de proprie Conclusio Theologi ea . At recedens prob tur in hoc discursii: om. nis homo est redemtus a Christo: Petitu est homo a ergo Petrus est redemtus a Christo: in quo haec eone lusio, eum vir
inaliter contineatur in ista re . elata . omnis homo es νedemtus ὰ Grulo , dicitur virtualiter revelati Secunda vero pars probatur. Nania,
exceptis paucis principiis evidentibus , scientiae uaturales probabilia tantum do. eent; sed propostiones probabiles, etiam si conjungantur eum prepositione diviniolus re vclatra, non po: Iunt assensum ceratum parere t qui solus Theologicus est sed tantum probabilem. ergo &c. Min.
videtur certa et Lalis enim est assensus con-
elusionis, qualis est connexiol medii . erimini eum extremis propositionum ; sed ii discursu habente unam aliquani premis tam probabilem tantum , M altera A r
velatam , earum extrema solum probabiis liter , & opinative conjunguntur cum medio termino fi ergo non potest conclae,
di, nisi conclusio probabiliter, certa e quia ne lusio sequituri debiliorem partem , &bonum ex integra causa, malum vero ex quocumque dcfectu. , Major vero principalis suadetur ex tanta in Philosophicis opinionum , imo Ec ystematum varietate , qua fit, ut scientiariim naturalium effata , pro maiori parte, sim tantum probabilia , Ω opinain bilia ι quod discurrendo per singulas scien alias naturales ostendit Dominie . h. SS. Trinitate. iblioth. Theologica Io. a. fem . cap. s. Inter. Philosophos enim mod sunt, qui Platonis placita sequuntur, alii, qui adhaerent Democrito cirea atomorum positionem , de Aristotelem 1 sch
lis exulare totis nisibiis conantur . I sis
rum alii Cariesum laudant, alii Gailea- dum ad sydera extollunt, gloriantes, se suis atomis de rebus natralibus, melius
213쪽
hilosophari . Alli sint adhaerentes Chν. minis, ἐvi se solos veros Plii Mophos venia
ilitant, veraque rerum principia ex re jum dissolutione se m venisse existimant. ιInter Peripatetieos etiam quanta scholarum , ac plaeitorum divertitast adeδ, ut
terum esse experimento comprobemus diactum Ecelasiastis eap. 3. vers. II. Deus mundiam tradidit dispuιationi eorum, Myma in veniat homo opus, eaed operatur
Mina in erro Chrisus habet tant m unam
formam subsantialam est mere opinativus, nee verE Theologi se quia prima praemissa naturalis est mere probabilis , euin*cotus opitretur oppositum . obiectiones, quae contra hune Iomnia sacere meent, ex parte 1 nobis propositae sint , M solutae supra quis r. ubio m. 6' 3. , ex parte videri possimi expuis gnatae a Magiu. Cauo Iib. F. c. sω
. II. eae ab auctoritate nitionarum.
III. Uanu auctoritas Philasophorum - a Theologo faetenda sit , ex
dictis s. praeeedenti apvaret . Si namque naturalis ratio , & scientiae natura las locus Theologiae extraneus sunt,
nec ipsi firmum per se praeiare potant
argumentum ς multb magis hane sorsentur conditionem talium scientiarum Proinis res. Quare ad rem hane D. Thomis opust. ro. mihL inquit videtuν tutitisse . ur hae , qua PhiIUUbi commanersenserant, se xHra fidei non repugnant, neque sc es assoenda, at dumata Dei . ne ae sic esse neganda, tanquam fidei con
Quomodo autem in rebus fidei Phi I siphis fidere possemas , quos' gravi simis erroribus stimus suisse implicatos i ut mae it S. Augustinus episto I. 36. modo ars. ad Dioseisiam: qui insuper ingenuEconsessi sunt, se Nobabiliter tantum fui se philosophatos Democritus, Ec Empe Melea nihil ver. a nobis stiri , testati sunt. Socrates, se tantum aiebat scire, ,
quta nihil sciret. Imo ne id quidem se
vi posse, docuit ine Ilori an Romaeum suis putat, omnem, quam meam scientiam, puram esse opinionem a 'im Plato sub nomineis ratis determinatumae certum eirca Philosophi ea estata susupendi assensum, iubebat. Qua in re i est modum excesserint , omnem prorsει scientIam de medio tollentes, nos tamendo erunt, quantam eorum dictis tribu re debeamus auctoritatem . Imo ipsemet Aristoteles, caeteroquin contra praefatos Philosophos aeerrimus seientiarum deserissor, saeph etiam fatetur, se probabiliter dumtaxat philosophari. ut 3. N f. temsa. , 1. N e. texe. o. , lib. R. de Ceoti teare. H. ω μ. Et nullam , quae nivera, & rigorosa demonstratio , in omnibus libris eius reperiri, seribit Posse-vinus Iib. 13. Bibliotheca selecta eap. 2.. Et lichi aliquae afferentur . non concluderent, doctrinam Aristotelis simpliciter esse scienti fieam . Dari ergo seientiam , certum eme debet'; at dari scientem .
IV. Neque tamen quis putet , hoe discursu me tendere ad omnem Phrlosophis auctoritatem eripiendam. Fallitur etiim . Imo si suid habent boni, ac veri, ab ilialis ut injustis possessioribus tanqhraset nomstrum repetendum est , i& in usam ΠΟ- strum vindieandum . Hoc enim monet nos Augustinus lib. a. de Doctr. Christis cap.
accommodata dixem nt, maxi πὸ Platon
ei, non solam formidanda non sunt, sed ab eis etiam νanquam iniustis pasessoribus
in usum nostrum vindieanda. Sicut enim
ornamenta de auro. 6 areento , --
σIaneuIo vindicavit, non auctoritate pr-pria, sed praeepto Dei. . . . e doctrina omis
er gentilium, non Di m simulata, O superstitiosa figmenta. Istavesque farcinas su
214쪽
stitueru nt, sed da quibusdam quasi metat.
Insuper Philosophi a Neriae, si quid recth scripserant, hoe a Moyse, & Pr phetis diauserunt, id ue diim ea , quς
nostra sunt, venditabant raniquὶ- ω , vocantur fures a Clemente Alexandrino ib. a.sromat. par. sio. Pytagoram non
solum suisse discipulam cujusdam Nararati', quem aliqui putant fuisse Exeelii Iem , scribit idem Clemens lib. t. sromat. ν g. 3o sed ex Moyse ipsum . & qui
ab eo sunt cognominati , muIta suffuratos esse ., testatur ιib. s. p r. s . IMDivus Ambrosus, Pytagoram censet genere fuisse Hebraeum . Certh fuisse ci evineisum tradit Clemens ιι,. 1. N. 3. . . De Aristotele Clearcus peripateticus teis statur, se nosse quemdam Iudaeum, cum quo .versatus est Aristoteles. Ita Clemens ι b. 1. pag. 3 4., dc Iosephus lib. 2. esαια Appionem. Platonem verd non solum aBνtagora , sed , nostris etiam doctrinam nccepisse , asserimi Clemens Admonit ad genter pag. . . ex Moyse ἰώ. s. sinom.
xs., Io. a. ia Civit. Dei II., quam Vis concludat, Platonem necteremiam audire, nee libros saeros legeiare potuiss* . contendit tamen multa ab hebraeis hausisse, quod Ambrosius multis argumentis suadet ι ac Plato ipse in Timaeo ingenue saletur . Cum ergo , inquit Canus lib. I. . eapis , ea , quae L Philosophis recte , & sapienter victa sunt . nostris nos disputationibus inseruerimus,
repetemus nostra , non aliena mutuabi.
. U. Sobrih tamen Philosophorum dictat, quaestiqnes Theologicas sunt transseis
renda , & ex necessitate potias , quinta. voluntate, ut si nobis opponantur, possimus de iis iudieare . & eos convince. re ἔ qua ratione dicit Hieronymus in eap. r. DanieI. relatus dist. 37. e. Qui de menissa , tres Pueros sapientiam Babyloniorura distere r non ut sequantur, sed αν σε vineant a. quamosa, si quispiam adveνsiis Mathematitos vetit scribere imperitus marthematis, risui lateare eis advenas Phia ιιθριοι disputaas , si ignare dumat FbiIosphorum . iEorum etiam auctoritatibus uti miluismus, ut eos i ut ajunt ad bominem conis vineamus , & eorum principia in causam nostram vertamus . Sic Divus Paulus a a. 17. v. 18. Arati Poetae dicto usus est a4 probandum , Deum , nedum nobis esse intime coniunctum tanquim omnium opificem , sed insuper tanquIm nostrum
parentem et & hoe , quia Apostolus non fidelibus loquebatur , sed Ethni eis , & quidem litteratis , apud quos su
vim auctorum testimonia valere debebant. Dod exemplum non favet Concionatois
ri , aut Theologo , si fideles alloquens
prophanum dictum usurparet . , Dicta etiam Philosophorum usurpanda sunt, ut veritas Christiana etiam testimoniis adversarioritia congruere appareat. Sic Magos isderum adoratores per sydus ad sui adorationem Christus traxit. Hoc enim ait Chrysostomus homil. 6. in
Matth. Ad majorem Dei gloriam peri ne bat , si virtus Uut , eriam inimicorum,
sentilitatis magistri eo onam proferrentri .eri Dei potestate sententiam . Genti. lium tamen Iestimonium ser ii quidem
215쪽
eta eorum salsitates evidentius improban- ct intenti quid senserit Aristoteles qdas . cum non solum a nobis. sed ab inia Seo: us. eui 4 D. Thomas. in rebus merEssmet, velint, nolint, ut mendacia imis probentur , non tamen ad auctoritaten eorum amplectendam, ut ait D. Augu. sinus Lib. I. contra Faustum cap. II. porri, veι SybiID, O Orpheus , . nescio quis Hermes , O si qui aIii υ res, veι ThepIogi , vel Sapienιer , ve Philosephi rentium de Filio Der, aut ἐν Patre Deo vera praedixse, seu diκi e perhibentur et valet quidem aliauid ad para-
merum veritatem revincendam , seu fain
Caeterum se dicta Philosophorum nullo modo iuvent Catholitam veritatem, nec xe vineant paganorum falsitatem , nec fidem impugnent, eorum studio vacare vera Theologo supervacaneum est ; illud pie reprehendit D. Augustinus epi'. 36. Nune II 8. in Dioscoro , qui, obstrepentibus undique Arianis; Eunomianis , Macedonianis Cataphrygibus , Donatistis , Manichaeis , Anaximenis , Ana Xagorae, aliorumque Philosophorum studio vaeabat . Vide, inquit, atque ausculsa , utrumali tiis adverskr nox de Anaximene, fi Anaxagora proferat aliquid: quando iam me inreum quidem multὸ recentiorum is , a sustimque Is quae um stoieorum, aut E-yieMreorum cinerer ea eant , unaee aliqua .antra fidem Christianam scistiIIa excit mrer 3 sed eireMIi, atque conventituIa paris vim fuaeia , partim etiam audacter prom- να , veI Donatissarum , veI Maximianen. sum , veι Maniebaorum , vel etiam alquorum grue/ , turbamque venturus est, Ariancrum . Eunomianorum , Macedoniarinorum , Catap garum , eaterarumque leosium innumerabili:er pergrepant z quo rum omnium errores, si cognostere puer ,
uid nobis est propter defensionem Chriaiana ReIigioniν quarere , quid senserit
Anaximenes, olim 1e'iras Iises inani riniositate reeo quere, eum quorum am e-xiam hareticorum , qui nomine Christianastoriari voluerunt, ut Marcio niuarunt. , F SabεIlionorum, muli rumque praterea
Nusti hui modi increpatio aptati psssit nostri avi laeologis coa paucis, qui unia
opinabilibus , ac nullius ponderis ι impune perstrepere sinunt, εe Christit Eceleissam Iacerare Lutheranos . Calvini fias , Anabaptistas, iudiea prudens lector . Cum Augustino istis dieam. Tamen si opur es
veritati adversantes pranoscere aliquast . pertractatas halere sententias, de ba reticis patias, qui se Coristianos voeant. ωὸm de anaκagora , 6r Democrito , no
iis cogitandum fuit. Utinam hoc Augu-ni monitum studiosae iuventutis animis alth infigatur 1 Ad rem ergo veniens a VI. Dico . Philoisphoriun omnium una eademque consensio certam fidem facit philosoplitei dogmatis . Quod enim ii aliis artibus valet , ut auctores probatitantum apud eos , qui eam artem sequuntur , auctoritatis habeant , ut inde nisi temere discedi queat , id cur in Philola-plita non valebit , ne tabcntes quos i eis quantus in rerum naturalium cognitione, vario Dii et puli versennir errore λ Si in omni disciplina , & arte oportet addiscentem credere, ut & Aristoteles idum prii.
denter admonuit, & Theodoretus lib. r. de eurans. Grae. Arectionibus magna exemploruin vi patefecit: in philosophica terre scientia perdistenda. , scierariae ejusdem Professotibus , in eandem praesertim sententiam eonspirantibus , fidem
habeamus oportet. Deus ergo . in quo cumque rerum ordine . . ut summus Pr
visor, dedit leges . 6e qui leges, inte'
pretarentur. Apud Iudaeos, ubi errexit quasi divinae scientiae gymnasium, dedit Rabbinos , qui legem tuterpta tarentur ι apud Christianos Evangelieae D ,ctrinae Α- cademias esse voluit, ide5que dedit Α-postolos, Evangelistas, Pastores, Doctores. ergo , cum universis gentibus edoeendis naturae leges, ae disciplinas ediderit, eius modi legum, is disciplinarum Magistros in.
stituti: quare Clemens Alexandr. lib., ε. νο,m, ait, Graecia a Dea Phylosophiam vellit proprium testamentum esse datam ..Si ergo ad ejus sumniam providentiam per-t nul , non pemni tere , ut omnes in Lcge sive Mosaica, sive Evane eliea interpretanis da errarent; ita veros mile est, eum Mnpermittere , ut in ei pdne in naturae lumi-
nas, aut in Dei cogatume, aut in vitae, ac
216쪽
morii in regula, omnes Magistri . 'dest phia osophi hallucinarentur; quae res effetit, ut iuxta Pauli sententiam Reman. 1. Gr ei suerint ineκeusabilest excusabiles avistem suissent, si eo rium Praeceptoris o nes , veritate deviassent .
alterius Philosophi secta sermo sit, mi de isque doctior . & gravior est , eo illius est probabilior auctoritas ι:&dignius testimonium t Nulli tamen The Iogos ita se se ad iudieare debet '. ur ab eo ne latum quidem unquem putet discedendum . Non enim aequum est , ut apad Christi discipulos tantum unius Ethnici auctoritas possit, ut etiam sine ration vincat . Resert eerth in quacumque arte plurimum , unum in illa exeellentem auctorem legere, quem sequaris ; nullus tamen quamvis eruditus , ut olim Pyta goras suis discipulis, sentiendi sibi, aut diisentiendi auctor futurus est . Nemo illorum fuit, qui non iit homo hallucinaretur. In multis erraviis Plato , erravit Aristoteles , erravit eorum quilibet . Prς-terea quis primatum inter Philosophos habere dc beat, quisve proinde ille sit , cui
tutius adherere debeas, adhue incertum est. Augustinus , eςterique veteres Platoni detulere multum . D. Thomas summu in , dc cum eo universa Theologorum schola , putat Aristotelem. Nullos esse Christistae Theologiae magis eoneordes , quam Platonicos, putat Augustinus. Plato siqitidem fuit ex Hebraeis Philosophus ut supra dictum est . Imb verb , inquit
D. Τ m. , Peripatetieorum 'doctrina Christiano dogmati e sentit pluriinum. Clemens enim Alexandr. lib. s. mat. q. sys. reseri, Aristobolum multis li-hris probasse PM ubiam Peν pate leam
pheticis., Virum D. Thomae sententia i esto reeentioribus quibusdam impetita o nium pene gentium multorum situlorum usu probata est. Platonem enim iam a multis annis vix in angulis homines mila si legunt . At istotelem vese magno consensu Orbis Aeademiae resinant peratntonomasiam Philoloehum , hoe est inter Philosophos Priticipem . Iure igitur illim amplectvmr, cujua de laude sun.
nium est fama eonsentIens, Divo etiam Tl1omae in hoe eura omnibus fere scb lasticis adhaeremus : in illis tamen , ii se quibus non distordat a Religione Chrbstianar scut nee improbabimus Platonis Philosophiam , quando fidei dita:lantia non docet; magis tamen Aristotelem se uimiir , tum quia de naturalibus . mutiasigerit, tu:n quia modus eius philo phandi melius servit explicandis Fidei no
novissmis, ae miseris: seculis Theologos adoptaise; Platonem veth melioribu, seculis prinei pem locum obtinuissis Aun Patres priorum seculorum Platonici 1.ic rint , non Peripate teti. Respondeo . salii se opponentem . Reis fert enim Eusebius ιib. I. hist. eap. II., Dioeletiano imperante , mgantibus. Alexandrinis, ab Anatolio egregio Philoti pho institutam suisse in edi urbe celebe rimam Peripateticam Academiam ad noris mam Platonicae , quae Athenis sto rebat. Time autem ibi, ae eo seculo viri A postolici 'vigebant pluri iniim ἰ non ergo omnes erant Platonici, sed alii- Peripate lici . Sed ut ut res sit, certum: est , eκ quo Theologi etiam philosophari caestemura. atque Philosophia in in famulatum Theologiae advocare, meliorem, &apti Orcui, fideiqile obedientiorem ii venerunt Periis pateticum philosophandi modum quam Platoni eum, aliosve, ut Cartesianum, κ
s viro Theo S eommodam esse, eertum iudico . Ei enim , ut vidimus, Canonica scientia est necessaria; sed . huic peritia legum etiam Civilium i aded .co iuncta , & eolligata est , ut vin alter L. possit separari ; ergo a Theologo , cui Ius Pontificium si niliare esse debet , non erit Iuris Civilis cognitio aliena . Hi ne S. Augustinus non improbat, si terreni Imperii leges in suum adiutorium haereisti ei assumant. Multo ergo magis probariis das erit Theologus, si ad haeretatas um
217쪽
dequacitie vineendos , ad reus eos legume iam Civilium auctoritatem adsciscit . Q aret S. Augustinus contra Donatistas,
qui nolebam legibus imperialibus eorriis et , seripsit inter alia librum ad Bonisa.
eium , seu epist. ISI. , ubi cap. I. e Xem
plo Pauli ostendit , ad tuendam Eceleis nam , bonum esse auxilium petere ab Imperatore; εt prius laudaverat Theodosii legem haereticis mulctam decem libra. rum auri statuentem . . Nedsem autem ad haereticos revinoenis eos, sed & ad fidelium animas dirigenis das Iuris Civilis cognitio necessaria est. Quomodo enim Theologus sive consessi nes exeipiens , sive aliunde consultus satis sacere poterit casibus , de quaestionibus
de Iustitia & Iure, de pactis, de stipa
lationibus, caeterisque contraelibus, de rerum dominio , de praescriptione, donationibus, testibus, aliisque similibus, ni- fi ea , quae in talibus rebris 1 viris i utroque Iure elarissimis dicta sunt, al, qualiter noverit 3 esto enim iustum intefac initistium dignoscere, Philosophorum, ac D. Thomae libris Theologus adjutus possi : at id solum laciet in genere , in . specie autem, & in praxi sine iuris ali. qua peritia non faciet.
X. Dico ergo . Argumentum , quod a jure Civili ducitur quamvis nec certum , nec Pxploratum sit , probabilissi-imum tamen est , maxim E illud , quod :degibus Chiistianae Reipublicς usu prob ,, tis Theologus accipit. Iti Canus Ii,.s, IO. c l. s. dicens, non enim sine divino nutu huiushiodi leoes Romanis eia,, se datas , credendum est . Quin divi- ,, uitiis per ora Principum promulgatas ,, suisse Ioann. VIII. praedicat a & Au h, gustinus inquit, humana iura per Imc,, peratore1, ac Rectores seculi Deum -ι humano generi distribuisse. Haee Ca
inquit, in Iabiit Regis, in judicis . . errabit or estis . Ad Dei ergo procurationem pertinuit, ut numine quodam Legum latores afflarentur, & quo- adi rei publicae moderationem ea scitia praescriberent, quae essen i iii ita , atque , legitima . Quamobrem si Theologi , u κ,llis argumentum sumat. , nihil abhorreis
certo, probabiliret argumentabitu Hae tamen de Iure Civili loquor . noude in tali iure peritis, εc interpretibus , maximE recentioribus , qui ad lites noufiniendas . sed protrahendas in immensum severunt . Ius Civile, ae leges sub eo costentas, ouas in republica henh instituta langus usus probatas reddidit, sei- tu utiles Theo Iogo iudico . Ius enim Civile , pluribus Philosophis graviter , . prudenterque editum fuit , illud etiam non nisi graves , prudentesque Philosophi olim interpretabantur . Postea vero quam saeuitas haec in eorum manu ego coepit, qui nulla Philosophia, nulla gravi disciplina praeviE instructi , di ornati ad eam accesserunt , soli captando lucro intenti , ilἰius Millis splendorem obscurarunt , ac si dei detraxerunt. Novitios ergo Iure Consultos in usum Theologiae non vendico . Sed id dico , civiles leges, eas maxinis, quae Christiani populi usu .& more consecratae sunt, Theologo ad argumentandum esse utiles .
I. Anta est viro Theologo Historiae
percurrendae utilitas, imo dixerim necessitas , ut rudes seni Theologos esse, in quorum lucubrationibus historia muta est , omnes vere docti consentiant: &. insuper seminem in quacumque materia vere eruditum fore , cuius olim gestae, notae non sint. Multa entur
nobis E thesauris suis historia suppeditat, quibus si careamas , 8c in Theologia Sc in qualibet alia serme facultate, utq- pes saepe numero , ἐκ indocti reperiemur; quod san E indicant hi , qui ex eius ignψ-
ratione in turpes euores, laesi fuero M. Nec Sacrae solum ., aut sinistianae e enitio , verum & propion ς, dc ei boὰς. Theologo utilis est . S. Augustinxis ιβ. . d. inar. Cιrasima. eay. 18. hibitaeo.
rum etiam hi vias gd ita te uim in
218쪽
seriptivae Saerae plurimi emserre tradit a ostenditque y eκ earum varia intel -Iigentia quosdam κirca Seripturas de vinis . e 'Christi variε opinatos suisse, ut Irenaeum , qui Christum passum fuisse assearit quadragenaria maiorem , di pro
quinquagenarium lib. a. advers hares. . . 4ο. nunc cap. xa. , Tertulianilio, qui lib. advers. Iudaeos eat. 8. scribi x , Christum habuisse annum qiras W., eun pateretur secutus Clement. Alexandr.tib. I. arenis pag. Do. , cui achae fit L ctantius lib. 4. divin. Insiit. cap. 1Ο, ε
cuique savit Augustinus ipse lib. I 8. de Civit. Dei eap. ultimo, omnesque alii qui Christum passum sitisse volunt , duo bus Geminis Consulibus. Ex ignoratione historiae ethnicae Erasmus tenebras , quas Evangelista seribit in morte Chrini elusas super universam terram , eas super Iudaeamitantum fusas intelligit , eo quia nullus Latinus , aut Graecus scriptor eius meminerit: si namque Historiam Ethnicam legisset , aliter tene ibras illas interpretatus fitillet; Phlegon enim olympiadum lapputator egregiu1 . in tertiodeeimo libro ita scribit et agari.
autem anno Ma. Olympiadix magna, ω
ciderant , defectis folii facta est . Dies hora sexta ita in tenebrosam nostem ve Ius , ut sella in Caelo visa sint , terra sae mοι us in Bis binia Nicana urbis muIsar a/es subverterit . Quod reserunt Chronicon Alexandrinum ad ann. Tibais xii 19., S. Hieronymus in Chronio, de ante omnes Lusebius in Cronteo, ubi annum illum cum Passione Dominica eonis currisse ostendit. Quod praestitit origi-ncs ιι b. n. eon ν. Cessum, dicens de desectu solis sub T1berio Casare, qua imp rante Iesum eonstas cruci inm , deque
magms ejus temporis motibus Terea μνinit, etiam Phlegon in I . . us vinoris Crona or . Hoe argumento Lucianus Pretia
byter Antioehenus, vir moribus. 6c eruditione praeeipinis , eum gentibus de Fide Christiana disputans usus est , ut
etiam fuisse 1 Sybilla praedictum , te
stis est Lactantius lib. 4. Divin. Instit. cap. 19. Quomodo ergo negasset Erasis mus , nullum latinum, aut graecum Scriptorem huius rei meminisse , si haee Ie
Sapienter ergo S. Augustinus lib. a. de Doctrina Christiana eap. 28. laudat Midquid igitur linquit de ordine temo
νον iam transactorum indicat ea, qua πη
rumque bona , ω vera dixerunt . quam de Platonis Dominum norum Iesum Chria Ium , quod dementismum es. credere.
II. Utilis etiam valde est ad uisputandum e tra inimieos Fidei rerum gestarum historia. Tertullianus in apologetico. eaprre 3. ex ipss Romanorum hiltoriis P obat, persecutores Christianorum ina
219쪽
reperietia primum Neronem in hane δε-ctam , Maxim Rstma erientem , Cafariano
nationis nostra etiam gloriamur. Qui enim fit illum , in ei/igere potes, non ursi grando aliquod Antim a Nerone damnatum a
Quasi diceret ι hoe ipsum, quod primus
Christianae Religionis damnator fuit Neis To, probat, eam esse bonam, ae sanctam: homo impius, ae in sola scelera pronus, nec t. isi malum approbans, non damna L,ct eam, nisi esset bona. Pergit Thrtullianus , Ot eadem historia probando , E contra Principes , qui apud Romanos fuere sapientes, Christianis pepercisse, imbuero eis patrocinium
dedisse et Cateνtim de tot exinde Prinei i- tis usque ad hodiernum , divinum , hu manumque sapientibus edite aliquem deisb IIatorom Chroianorum . At ner δ eonis 3rario edimus Protectorem . Ponitque excm
plum in M. Aurelio , qui ob aeceptum precibus Christianorum beneficium , eos omni metu liberavit , eorum delatores damnavit, voluitqlie, ut Omnes palam. , Iibereque s rrentur , ae disieini narentur ubique, ae si diceret: viri apud vos sapientes Religionem Christianam probant; ergo bona est: id enim ut bonum proba dum est, quod viri sapientes probant. Tertio exinde probat, leges, quas contra Christianos Imperatores tulere, esse impias, quia a viris impiis latas. Qua.
Ar ergo Ieges ista , quas adversas nos Disri exereent impii , et Gusi, turpes , tru--ν , et aut , dementes ' Quas Trajnnus ex arte frustratus es , vetando inquhri Chrisianos De., ae si diceret, si virtus vitio contraria est, boni Imperatores, quales Vespasianus , Pius, AElius verus sustinere placita Christianorum nequivissent, si quid in eis turpe , ae noxium coinperi Dunt. En quomodo ex ipsis Eini chorum Ecl:s probat Tertullianus veritatem Reis igionis Christianae . Quo argumento e t. am uti possumus ad probandam contra blaereti eos veritatem Religionis Catholica, quam soli viri impii , ω in moribus pravi persecuti sunt. Quarto in Iib. ad MapuIam eap. multarum rerum gestaIuin exemplis uti-
tur , iit perlaadeat, ob vexatos Chri Nais nos, multos Gentilium Praesides tristes exitus habuisse. Quo argumento Tertullianus intendit , Seapulam Asticanae Pr vinciae Praesdem a persequendis Christi nis deterrere, & sic agere potius eausam Emichorum , qui persequentes destrumbantur , quam Christianorum , qui ilia. pvsecutione aedificabantur et Parea ergo i inquit tibi, si non nobis . P-ee Camthagini , si non tibi. . . . nee tamen deficiet hae fectis a quam tune magis adimcari sciar , tym cadi videtών. Nee Tertullianus solus. Cyprianus Iibra de Iἐolorum vanitato ' uolorum omnium vanitatem historiarum commemoratione coarguit. Hieronymus Itb. r. ad-νers. Iovinianum quot, qt Imque varia Setiam prophanas, historias in commendationcm viri nitatis , & eastitatis commemorat ' Elisebitis lib. I. bis. eap. 6., Iib. 2. cap. R. , lib. 3. cap. 7. , εc alibi
ex historiis humanis Iudaeos , Paganos que consutat. Ergo historia nedum Ee-elesiastica , sed Ethnica etiam ad fidei
hostes revincendus utilissima est. . II. Hisoria humana in Theologicis
III. T T T historiae huminae auctorita- tem eonciliemus, illud a prin-eipio statuendum est, necessarium ess e , homines hominibus eredere , nisi vita . Meudum more degenda fit. Hane re m i ait Canus lib. II. eap. 4. Thiodois retus lib. I. de eurandis grae. Uea. ,& Augustiniis Lb. de fide rerum, qua non videnιών, & lib. de utilitate credendi Iath prosequuti sunt, ubi eap. II. s. Augustinus se arguit . ΩFaro enim , si quod neseitur, credendum non es , quomodo serviant parentibus tiberi, eosque mut M. ietato da ligant , e εν parenter suor Ge
220쪽
Namur. Pergit vect ostendem , si credendum est, magis credendum esse sapientibus. & qui sapientia caret, non quaerere sapientem, nisi sapie litem esse credat; quae consonant cum vulgari Α- 1istotelis effator in omni facultate , &doctrina oportere addiscentes eredereis ἔsdes enim praeeedit scientiam , scientia autem fidem subsequitur. Unde qui Mdem ex humanis animis evellere conare tur , nedum stultus esset, sed omni intelligentiae clauderet viam ; quid enim. cognoscere possemus, si ea , quae viderunt alii , negaremus eme , quia ipsi non v denuis Videndum est , quomodo ste redendum maximh a Theologo Historicis reserentibus, & quantae auctoritatis st eorum dictum . IV. Dico primo. Nullus Historiciis , praeter A uetores sacros , idoneus est per se ad faciendam certam in Theologicis sdem . Assertio hare cuique est mani seissa , onin s enim historicus, praeter Aue 3rcs sacros , homo est, loquitur ut ho-ilio , & spiritu proprio , seu humano ;ergo potest salti . & sallere . Insurer necon nia, qtiae scribit , propriis oculis vidit , sed ex aliorum dicto , 1 quibus facile poteret decipi, multa accepit. Qt ais re non procul a vero Flavius Vopiscus AtireIiano ait , neminem scriptorum , fiantam ad hisariam pertinet, non ali- et id esse mentitum ; eique a Iulio Tiber ano porrecta marii respontum fuit, Dribe tit libet, fecurus qnod velis diear,
U. Dico se tundo. Historici graves, Sesde cient , quales nonnulli sine dubio , S in Ecclesiasticis, & in secularibus fuere , probabile argumentum suppeditant Theologo , cum ad ea , quae sua sunt
corroboranda, uim ad salsas adversario. Tum opiniones revincendas . Haec affertio non minus est lxplorata . Non enim
est hominis bene in hiruti, & ad vitam
humanam recte compositi , viro gravi rome redibilem asserenti nian credere . Rem . credibilem dixi, quoniam quaedam interdum ab Hiliorici ς , eae icro qum gravissimis t ut sorte a Plinio a re scruntur , quae, cuin vix credibilia sint, si ei suisse negemus , non id eis historiae auctoritatem Iaedimus . Utcrque igitur, de qui eredit
eii. , levis eorde est Ecelesastici is. N4. , & qui nimium tardus est ad credenis dum, iure reprehenditur. Nam ω es qui
emittit verbum certum enarrans verit
i m et est qui nequirer humiliat se , crinιeriora ejus plena sunt dolo Ecclesiastici ci x s. v. a 3. Multd vero magis re prehen scite dignus est eo, qui cito ere
dit , ille , qui pertinacia quadam remisgit credere , maxime Auctoribus proba tis, & gravibus . Si namque in ore duorum , vel ιrium restium sat omne verbum Matth. ag. v. 16. . & hoc sussicit ad conis vincendum in iudicio reum s cur adversiis rem . pluribus testibus, ut olim gestam, coria probatam contestantibus, The logus , vel quivis alius ecnsurget Edvel maximE , quod trilin. Unia ex vetu. flate suntla potentiora ad probandum sunt, quia ea sola, ut ait Fabius , cri-rninibus odii , gratiaeque vaeant . Gare innoccnt. I. xo. distit ei. e. de quibus statuit , quhd si neque in libris canonicis
invenias veritatem , Canones Moolica Sedis intuere. Sa nee in t IIis, ad cath Iiea Ecelesia historias Caibolitas a Doct/ribus Catholicis feriptas manum mitte .
Hinc non possum non improbare quo rumdam audaciam , ne dicam impuden- iam , qui criticam , plusquam par est , prcfitcntes hac nostra aetate , res , quas esse gestas gravissimi auctores testati sunt in dubium vocant , & etiam negant. Qiidd si idoneas causas, probabilesque recdcrent, audiendi fortasse essent. Cum verd aut rcddant nullas, aut nullius, vel parvi momenti , contemnendi sunt , ut qui commuti cm omnium sensum exuerint, humanorum judiciolum potissima instrumenta , hoc est , hominum grausum testimonia re 3ecerint, & historiam , lucem
VI. Dico Tertio . Si omnes probari,& graves Histori ei in eandem rem gestam concurrant; tunc ex horum auctorita te certum ducitur argumentum , ut The
logica dogmata firma ratione constititantur. Sic Petium Rcniae & sui me , & eol: ocata Sedem , & pro Christo martyrio coronatum suisse , omnes graves h litorici tradunt, tota credidit antiquitas, de ex hoc ceribprobamus , Romanum Episcopum Petro