장음표시 사용
481쪽
conveniri non posse, si interim maneat obligatio pro foro interno rem restituendi, vel jure acquisito aut immunitate non utendi Φ Certe leges praescriptionum sic parum consuluissent bono publico, adeoque finem suum non obtinuissent. Co firmatur : lex justa pro soro externo est etiam justa pro interno; cum lex humana nequeat essa justa, quae fine peccato obsereari nequeat.
Objic. r. Lex praescriptionis se habet, sicut illa lex, quae negat actionem laeso infra dimidium iusti pretii : sed haec lex laedentem non
facit securum in consilentia, quo minus teneatur resarcire iniquam laesionem ergo nec lex praescriptionis praeseribentem facit in conscientia securum. 2. Lex praescriptionis fundatur in praesumptione culpae & negligentiae prioris domini: ergo, ubi haec negligentia non reperi tur, non stringit in conscientiae sero , in quo pretesiumptio cedere debet veritati. 3.1s, contra quem praestribitur, ordinarie ignorat, rem suam ab alio possideri, vel jussuum ab alio usurpari &c. sed ignorans non potest bona conseie tia privari re vel jure suo: ergo. 4. Ipse Imperator Nov. 9. praeseriptionem vocat impium praesidium, γ improbam temporis allegationem e ergo. R. ad I. A . . Nam lex negans acti
nem laeso infra dimidium non positive assistit laedenti, dominium ipsi in excessum pretii, vel
plenam securitatem tribuendor econtra imprae-1criptionis positive assistit praeseribenti , dominium ipsi absolute tribuendo & plenissimam λcuritatem. Αd 2. am. vel dist. fundatur in praesumptione regligentiae principaliter. h .ant. secundario rean . Ad 3. dist. min. ignorans non potest privari auctoritate Privata. C. min. auctoritate Reipublicae & Legis, quae ob bonum publicum supplet consensum , ct ignorantem habet i
482쪽
habet pro sciente. Λ . min. Ad g. Imperator ibi reprobat conformiter juri Canonico praescriptionem , quae solius temporis lapsu nititur , ac bona fide destituitur, quam bonam fidem, saltem in continuatione praeseriptionis, non re quirebant leges Civiles antiquiores.s Dico γ. Subjectum praescriptionis est duplex; activum dc passivum r activum sunt personae , quae praescribere possunt: passuum illae, contra quas praestribi potest . Quamvis regulariter omnes maestribere, & contra omnes praescribi valeat praeseribere tamen nequeunt, qui iuris realis, vel personalis, vel possessionis suo nomine capaces non sunt: sicut vice versa contra illos non currit praescriptio, qui jure activo, reali, vel personali, carent, aut impediuntur agere, seu tueri illud jus, impedimento juris . Ita enim statuitur a DD. per modum regularum. Et hinc praeseriptionem inchoare nequeunt infantes , amentes, furiosi sine interventu tutoris vel e ratoris, quia se solis apprehendere rem ut suam
vel cum animo possidendi non possunt j licet
continuare valeant, spostpossessionem coeptam incidant in amentiam, ves infans succedat auteri possidenti arg. I. g t. 3. st de usus. ω ur. Neque servi , neque Religios in paniculari ,
res temporales, quia juris achivi lunt incapa-Ces r neque commodatarius, depositarius , ductor, &c. quia rem alienam non suo nomine possident. Sicut vicissim praestriptio non cur rit contra agnatos vasalli alienantis rem seu-dalem, quia necdum habent ius activum: contra pupillos, licet tutore instructos L 3. C. de praescr. 36. - o. annorum, contra filium&milias quoad. bona adventitia durante patria Potestate, & contra uxores quoad bona dota-
Iia stante Matrimoaio ; item contra credit
483쪽
rem, cui debetur sub conditione, vel in diem, ante eventum conditionis vel adventum diei , . quia laborant impedimento juris, propter quod agere & sua defendere non permittu tur. Aliud est de laborantibus impedimenta facti, uti est absentia , ignorantia , morbus a defectus pecuniae, Sc. Dein ordinaria Praeseriptio non sussicit contra minores I. 3. GL&c n- tr alienare prohibitos , nisi coepta sit, antequam res alienari fuerit prohibita , v. g. vi culo seudi, fideicommissi, dotis ligata . . s. II. .
Bona fides , titulus , possesso , tempus , res' inibi apta quae sunt requi ta , se com
ditiones necessarrae pro crinionis. i. Hae conditiones , quae constituunt causam formalem & materialem praescriptionis , ex
primi solent his versiculis a Non uocanes , nisi sint tibi talia quinque rBona Mes : justus titulus : res non vitiora eo res tradatur h. e. possideatur tempus
Ab aliis autem brevius hoc modo: Sit res apta et fides bona : fit titulus gaesque justus : Polydeus juste: eompleto tempore legis . Iam
s Praemittendum I. Bonam fidem in praese ii recte dici Moeram opinionem, qua quis j dicat , se nihil agere contra jus alterius, nempe possidendo rem , excreendo actum, vel
484쪽
De praejcriptionibus. 47 Iomittendo. Λ Someting inst. de usucap. nu. g.
3s. Est haec definitio non solum melior, quam illa, quam alii tradunt dicendo , est credulitas vel dictamen, quo quis prudenter judicat rem esse suam, Vel saltem non alienam ς quia
universalior est, cum conveniat etiam p scriptioni juris incorporatis, dc privativς, qua permissionem extinguitur ius alienum ; & quiae
conformior est juri in c. s. se M. b.ta ubi ad bonam fidem sussicere statuitur ignorantiam sinceram, quod res sit aliena , vel quod aliquis alteri sit obligatus ad aliquid praestandum vel Omittendum, nec opus sit , ut aliquis judicenpositive de proprietate rei, quam possidet, sed tantum ut judicet de licentia actionis vel omis. sonis suae: quod judicium formari etiam poterit Ψb ignorante, rem non esse suam , item a dubitante speculative de proprietate, uti videbimus , modo deponat dubium practi cum . Circa quod adverte duo. I. Dubium speculativum in hac materia esse, quando aliquis dubitat & flu- Ruat, an res sit sua vel non, an alter vel ego habeam jus, vel an immunis sim ab obligatione agendi vel omittendi aliquid: si habeam rationes probabiles in utramque partem, vel pro una probabiliores , non tamen formem judicium, sed suspendam judicium de proprietate &c. vocatur dubium positivum, si pro neutra parte adsint sussicientes rationes & probabiles alterutrum opinandi, dicitur negativum, &, quae huic innititur, a Theologis appellaturMes negative bona. Econtra dubium prasticum est , quando quis dubitat seu flustuat, an sibi hic& nunc liceat rem possidere, hunc vel illum actum ponere aut omittere, adeoque dubitatri licentia actionis vel
omissionis, sicut speculative dubitans fluctuat de Pi ter Omp. Pars I. X Pro -
485쪽
proprietate, vel jure . Utrumque dubium potest dari initio , dum inchoatur possessio espraescriptio, & supervenire, quando jam coe pia continuatur praescriptio. Adverte x. licet dubium speculativum a praescribente deponi non debeat , imo ordinarie non possit, debet tamen deponi dubium prachicum; quia operari cum dubio practico temper est peccatum, & quia hic versamur in materia justitiae, peccatum contra justitiam, quod selum tollit bonam fidem praescribentis, non vero peccatum contra aliam virtutem; ut siquis rem possideret animo avaro &c. Sed quomodo deponi potest ae debet dubium practicum. R. Debet rem occupans vel possidens, quando ipsi oritur dubium, an res sit sua , an habeat jus agendi vel omittendi aliquid , morali diligentia inquirere in veritatem, dein , si post diligentem inquisitionem non innotescat veritas , dc sc remaneat dubium speculativum de dominio, vel jure, debet se reselvere haec enim
resolutio est dubii practici depositio j per dictamen reflexum moraliter certum , quod se mabit ex aliquo principio indirecto dc extrinseco , v. g. possessionis , praesumptionis Iuris , &c. sic ratiocinando: in dubio melior est condiatio possidentis vel ejus pro quo stat pri summio Jurisὶ sed ego versor in dubio, se pro me stat possessua aut praesumptio Iuris ὶ ergo melior es
mea conditio: ergo licite ago rem retinendo, vel occupando, vel hoc agendo aut omittendo. Uel sic discurrendo: qui in re morali sequitur σι nionem vere probabilem . agit prurinter: ergo
agit licite: sed ego bis se nunc sequor omni nem vere probabilem si dubitem 1peculative
rem ut meam retinendo, hoc agendo vel omi
tendo, ωα ergo ago licite. Unde, si dubitans
486쪽
De praeferiptionibus. 673 non prius inquireret diligenter in veritatem , vel si post inquisitionem non sermaret hujusmodi dictamen reflexum , ille non deponeret
dubium practicum, consequenter operando peccaret contra justitiam. Io Praemit. 2. Per titulum, in quo fundaret
bona fides, intelligi causam, de se habilem ad transferendum dominium vel jus, ex qua possidemus, vel aliquid facimus. Iste debet esse iustus, seu a jure approbatus ad p sicribendum, qualis respectu pra scriptionis positivae est tantum , qui est de se translativus dominii vel juris, & revera transferret, si re ipsa daretur, uti est donatio, emptio, legatum , transactio &c.
non vero commodatum, depositum, conductio,
promissio &c. Tales tituli in jure proditi vel sunt generales, ut pro suo , & pro soluto, veIspeciales, ut pro donato, pro emptore, pro legato, pro transacto, pro permutato, pro judicato, pro dote, pro derelicto, pro focis quando nempe soluta societate uni ex sociis obtigit pars rei alienae, quae putabatur esse communis sociorum dc pro haerede, quando nempe ad haereditatem
vocatus, vel credens se vocatum, rem alienam
in massa haereditatis inventam possidet tanquam
propriam. Tituli generales pro suo, se pros lato, se soli non sufficiunt ad praescribendum, nisi accedat iusta causa credendi probabiliter , rem esse suam, vel sibi solutam ex titulo de se habili ad transferendum dominium , licet non
intervenerit. Porro titulus justus est quadruplex. I. Verus, quando causa dominii translativa vere processit, & res tradita , ac tradens dominium habuit: hic titulus non habet locum in
praescriptione , sed eam excludit; quia, quod nostrum est, nostrum amplius per praescriptionem in feri non potest, ut habet Brocardicum ex
487쪽
I. Io. inst. de legat. a. Coloratus, seu apparens , quando quidem praecessit causa de se habilis ad transferendum dominium, sed solum appare rer , quia v.g. emptio ex occulto vitio fuit invalida, vel tradens alienare non potuit, vel ipse dominium non habuit. 3. Existimatus seu putatilius quando nec Vera nec apparenS causa, v. g. emptio, vel donatio praecessit, probabili tamen errore creditur praecessisse. q. Praesumptus quan- .do jura ex diuturnitate temporis & possessionis causam praecessisse praesumunt , sive dein praecesserit, sive non. Alii aliter loquuntur: & titulum coloratum v aut Derum, vel apparentem, atque opponunt praesumpto , vel omnem non verum appellant apparentem aut existimatum. 'II Praemit. 3. Possessionem definiri, quod sit detentio rei , a jure possideri non prohibitae, cum animo eam sibi habendi, seu ut suam: proin requiritur, ut res sit tradita & apprehensa co Pore , vel apprehensione vera vel feta , s res est corporalis; si autem est incorporalis vel jus aliquod, V.g. servitus, jus venandi, jurisdietio&c. possessio non consistit in detentione propria, sed in usu & exercitio actus ex jure inia corporali promanantis. Porro possessio in rebus corporalibus vocatur vera vel possessio simpliciter; in incorporalibus autem quasi-psesso quamquam in praxi non serupulose hoc observetur, cum vera & qua=possesso habeant: eosdem eti' sectus. Dividitur possessio in naturalem, quando nempe quis detinet rem sine opinione do minii: & in civilem, quando detinet cum opi nione dominii, seu ut loquuntur, cum opinione dominis. Hii, praesertim Theologi, possessionem naturalem a modo detinendi vocant , quando quis corporaliter insistit rei, quam alius
possidet civiliter ; civilem vero , quando quis
488쪽
De praescriptionibus. ' g srem quidem aliquando corporaliter apprehendit, at ei non insstit actu, retinet tamen animum eam sibi habendi; mixtam ex utraque autem, quando quis corpore & animo rem detinet . Alia quoque possessio dicitur justa 1 quae nimirum justo titulo munita, ac alia injusta , quae justo titulo destituta est.
I 2 Praemit. q. Tempus, quod omni praestri ptioni essentiale est, ac a jure determinatum, pro diversitate rerum & jurium , quae caduntiis praescriptionem , ac personarum , contra quas tendit praescriptio , esse quadruplex. I. Erme, nempe triennium, & omne , quod est infra decem annos. 2. Longum, quod est decennium, vicennium , & quod est infra tricennium , seu 3o. annos. 3. Longismum , quod
3O. annos adaequat vel superat usque ad Ioo. annos. 4. Immemoriale, quod est tantum, ut,
nullus hominum defaetia existentium memin xit , vel sciat initium, quo coeperit aliquid fieri, observari, vel possideri l. 3. β 4. J. de aqua
quotid. 9 c. 26.de US. cui nihil obstat, licet ex historiis, vel documentis constet , olim aliterfuisse observatum; alias enim subinde nec χω. vel 3oo. anni &c. sufficerent ad constituendum tempus immemoriale. Tempus immemoriale 1 re per testes tantum probari potest, qui de proprio sense per s. annos habito, quod nempe
ipsi viderint vel audiverint sc semper fuisse
observatum, vel Titium v.g. hujus rei vel iuris possessionem vel quasi semper continuata , testificari debent, ac insuper, quod contrarium nunquam viderint , vel ab ullo homine , qui aliter factum fuisse , aut se initium possessi nis stivisie dixisset, audiverint, item quod communis opinio sit, de contrario,usu non contestare. Controversia: tamen est , utrum testes
489쪽
necessario debeant jurato deponere de audisspositivo majorum , nimirum 1e a majoribus suis
audivisse, sic semper fuisse observatum , hunc uel illum in usu hujus juris seu in quasi - pos.sessione hujus juris vel in possessione hujus rei semper fuisse an vero sufficiat, si deponant de
auditu negativo , quod nempe contrarium numquam audiverint. Ego hoc posterius affirmavi,& mihi satis probasse videor in Manipulo e suum eas, II. tum ex auctoritate Doctorum maxima, tum ex ratione efficaci cum alias rixuoquam probari posset tempus immemoriale , quod foret contra intentionem iurium tum ex M. Canonibus c.11. O 26. de HS se L3. cat. ubi tempus immemoriale, per negationem in
moriae initii explicatur , ac specialiter ex L si arbiter 28. st de prob. ubi habetur, tempus immemoriale probari, si nemo sit eorum , qui id meminerit , quibus consilibus id viderit e fed cum omnium haec est opinio, NB. nec audisse, nec vidisse, cum id opus ferrer neque ex is audisse, qui vidissent , aut audissent.13 Praemiit. L Res quidem aliquas praescribi non posse , ut videbimus , illas vero , quae sunt aptae praescribi, seu praescribibiles, &o, lectum pra scriptionis vel fuit mobiles , quae nimirum loco moveri possunt, . uti pecunja , vestis, fructus, animalia &c. vel immobiles . quae vel absolute loco moverit non possunt , vel non fine sit destructione, uti praedia, sin-di, agri, domus &c. vel sint jura incorpor Ita, quae, si adhaerent rebus mobilibus , interres mobiles , si immobilibus , inter immobiles
reputantur, scut his accensentur census annui,& ususfructus sine termino S limite constituti , servi tutes ,. incia , beneficia , jus Patron tus, Advocatiae &c. licet personis , quae utique
490쪽
De praeferiptionibus. ormobiles sunt, adhaereant , utpote iura ex se perpetua: vel denique sunt actiones reales, aud
Et quia de servitutibus mentio facta est, ac in jure & apud Auctores saepe sit, multumque
interest earum naturam & veritatem nosse, utiterius advene, servitutem in genere esse jus , quo res aliena praeter naturam debet semira ara
teri rei s& tunc est servitus Reatis, seu Praediatis uel per nae Ac tunc est Per alis, cujusmodi sunt ussisse diis alieni , constitutus in re aliena, usus, & habitatio, nec aliae dantur λRealis subdividitur in Urbanam & Rusticame
bana dicitur, quae debetur praedio urbano , h. e. aedificio ad habitandum principaliter, vehlucri aut voluptatis gratia extructo sive in urbe, sive ruri, uti jus immittendi tignum seu tra bem in parietem alienae domus, jus altius tollendi , jus, ne ossiciatur luminibus &QRustica
quae debetur praedio rustico, h.e ad usum rusti Cum v g. ad alenda pecora, ad asservandas fruges &c. principaliter extructo, de potius inhaeret fundo, quam aedificiis, quales sunt servitutes, viae itineris, actus, aquaeductus, aquathau stus, pascendi pecoris seu pascuorum , Coquen dae calcis, arenae fodiendae &c. ex his servitutibus praedialibus aliae sunt continuae, quae postquam semel constitutae sunt, actum continuum habent, semperque sunt utiles praedio dominante absque ulteriori facto hominis, ut est immissio tigni in alienum parietem: aliae dicuntur discontinuae , quae non habent actum continuum, nec semper sunt utiles praedio dominanti, nisi accedat novum factum hominis, uti iter, actus,via, aquaehaustus dcc. Praedium dominans vocatur ,
cui ab altero aliquid debetur, de respectu illius servitus appellatur activae Praedium erviens v X IOI