장음표시 사용
671쪽
9 Ex quibus insertur 1. Iustitiam pretii noa
dependere a libera contrahentium taxatione , itaut pro libitu vendere aut emere possint pro Pretio, pro quo volunt aut Possunt Per I. 63.
.cit. L 33. 1 f. ad L. Aquit. l. 6. q. a. V. de jur.
dot. & c. I. 3. h. t. ne ob avaritiam venditoris, vel indigentiam aut aviditatem emptoris, exugatur vel detur excessivum, vel vicissim ob se ditiem emptoris , & venditoris necessitatem , detur nimis modicum. 2. Pretia rerum tam leogitima, quam vulgaria, pro varietate circumstantiarum & certis de causis variari posse, crescere, prout nempe fuerit major vel minor copia mercium, vel emptorum, major vel minor labor, periculum, expensie in asportandis vel asservandis mercibus; item major vel minor as. sectio in mercem damnum emergens aut i crum cessans) ex parte venditoris, non autem ex parte emptoris &c. 3. Licite vendi rem currenti pretio ab eo , qui scit , pretium mercis brevi minuendum, v. gr. propter copiam frumenti aliunde advehendi; quia hic & nunc res
adhuc tanti valet; nec venditoris scientia immutat pretium communi judicio vel usu tax, tum : sicut vice versa emptor potest pecuniam .seu monetam expendere juxta praesentem val rem, qui scit, ejus valorem brevi minuendum. Obj. I. In emendo se vendendo naturaliter
eouessum est se iuvicem circumscribere : & I cet te circumisnire L χχ. g. 3. ff Locati I. I 6.9. . ff. de minor. ergo licitum est etiam quoscumque pretium exigere vel dare , prout possunt venditores & emptores. a. Si quis sciat, pretium mercis brevi minuendum , & tamencam vendat pretio currente non monitin prira
672쪽
De emptione se venditione. ediptore, hunc decipit : ergo ipsi facit injuriam , vel saltem laedit charitatem; cum is non emeret tanti , si sciret imminutionem pretii brevi futuram. R. ad I. Vel illae leges errarunt , sicut leges permittentes praescriptionem cum mala fide: vel to concessum est, & licet, idem sonant, ac permittitur, ut a gentium jure hoc enim intelligitur pro to naturaliter non puniantur, aut secundum leges Civiles conveniri nequeant , qui pretium justo majus acceperunt, vel minus justo dederunt, si laesio non sit ultra dimidium: vel per illam circum criptionem, & circumventionem innuitur tantum solertia & dexteritas ementium vel vendentium cum suo lucro, intra latitudinem tamen iusti adhuc pretii. Ιmo non desunt DD. qui cum Scoto & Laym. putent, non dari obligationem restitutionis fa ndae , si excessus vel defectus ultra latitudinem justi pretii fuerit modicus tantam , eo quod nimis durum videatur esse , &vix poflibile exactissimam in contractibus justitiam aequalitatem servare , & sic ratione communis persuasionis non judicent homines se obligari ad faciendam restitutionem.'Ad 2. Decipitur quidem, vel potius permittitur emptoris deceptio, at non injuste, neque circa substantiam mercis. Nec ille , qui utitur jure suo , laedit charitatem. Aliud foret, si per fraudem
induceret: alterum ad emendum currente pre
tio , mendaciter persuadendo , nihil metuendum de pretio mercium minuendo.
Io Dico s. Venditor obligatur I. in ipso hoc contractu aperire vitium rei, si illud sit occultum, vel non facile adverti a quolibet possit L I .sqq. l. io. O c. n. de ZEditit. edici. Si vitium sit circa substantiam rei , ut si vitrum daretur pro gemma, vel si emptor consensum suum expresse
673쪽
alliget existentiri aut absentiae certae qualitat1s, aut tacite, ut si res vitiosa ad ejus finem p.
rum vel omnino non esset utilis, aux etiam n xia, empti venditio esset. Mulla r si vero vitiui. sit solum .cima qualitatem , ut si vendas equum ignavum pro generoso , Vs Circia quae litatem, ut si vendas vinium aequa dilaturus quia revera minus das) debet vel aperiri, vel tam tum domi de pretio , quanto minua valen res ob tale vitium. GH emptor semper sc est Comstitutus , ut non emeret rem , si sciret , eam laborare vitio, etiam accidentali tantum: ergo etiam accidentale vitium semper necessario est aperiendum. R. ist. ant. Est ita. constiturus habitu liter trangeat ansrc. semper inualiter expresse vel tacite alligando suum coasenium ad talem qualitatem , existentem veI .absentem.
interesse . a. Tradem rem vaecaam, Gu ab Uri non possessam. 3. Et liberam a. servitutibus , Pensionibus, ac oneribus, de quinas in contra ctu mentio non est facta. 4. Una eumbus, accessionibus, & semoxntiis . F. N- --men cum effectu dominii seri x. P a L.
empl. quamvis enim traditio non fit de inemtia emptionis-venditionia , intentio tamen im
dendi, seu consensis in traditionem est de ejus ossentia. Quod vero non Sisciat Praestare i . teresse, colligitur ex I x. t A b L dari . ff. de aβ. empu. ibi : ipsam rem praestim veri
altorem oportet, ides, tradere. Pars a. tabelut
674쪽
. De emptione F venditione. 661
inst. b. t. LII. cit. I p. Nomine autem pertia
mentiarum venit , quidquid ad rei venditae usum perpetuo destinatum est , vel quod habetur pro parte, vel quod terrae Ut corpori infixum est l. I 3. g. Iq. I. I . re eod. Pus s. I s. '. de contrab. empi, ibi : qui vendidit, non habet fundum emptoris facere , si nempe res sit aliena, quae fuit vendita. Item si emptor post traditionem rei actu liter non solverit pretium, nec de eo venditor fidem habuerit, vel id exprimendo & solvendi dilationem indulgendo quod est vendere credito) vel cautionem per pignora aut fidejus res admittendo , vel usuras pretii exigendo nam. venditorrem censetur non absolute tradere , sed sub conditione, si pretium sit solutum , Ut de eo fides habita, consequenter per traditionem so- Iam non transfertur dominium rei venditae 4 I. inst. de β. D. I. I9. f. de contris. empl.
Contra I. partem objic. 1. In l. r. ff. de ac empl. dicitur: si res vendita non tradatur , in id, quod interest, agitur ν ergo non est necesse, ut venditor determinate & praecise tradat rem ipsam. 3. In obligationibus facti, seu faciendi, sussicit praestare, quod interest l. 72. &Si. n. de V. O. sed venditor habet obligati nem facti, cum traditio pertineat ad factum, non ad jus per L8α. j eod. Resp. ad i. illa lex, & aliae plures, quae adduci possent in contrarium , intelligondae sunt de casu , quo res ipsi non amplius tradi potest , quia v. gr. est evicta , destructa , notabiliter citeriorata dic.
Ad a. dist. ma. in obligationibus facti nudi &simplicis, uti v.g. est ire Romam, pingere tabulam &c. trans. quia & in his probabiliter negatur, praesertim de jure Canonico Per c. i.
675쪽
66α Lib in mitulus mT de pactis in obligationibus facti praegnantis , di causam habentis, seu quando per factum
transfertur dominium; vel saltem possessio, quale factum est traditio rei venditae. N. 51m. 1 et Quaeres, quid juris , si venditor eandem rem successive vendidit duobus, & cui obligetur eam tradere λ R. I. Tenetur tradere emPl
ri primo c. . in 6. se l.98.1f. GR.I. R. 2. Si autem tiadidit emptori secundo , traditio quudem tenet, & venditio posterior sustinetur regulariter , Primus tamen emptor, cui illata est injuria; habet actionem personalem adversus venditorem ad consequendum interesse, seu ad id, quanti sua interest , rem alteri venditam& traditam non fuisse. Dixi, regulariter nam in quibusdam casibus praesertur primus emptor, licet res tradita sit secundo, videlicet I. si primus emptor fuit Ecclesia, civitas &c. quia his absque traditione acquiritur jus reale , ac dominium. 2. Si primo emptori tanquam Crediis tori fuit res in specie antecedenter jam hypothecata, quia per hypothecationem citius acquisivit jus reale. 3. Si secundus emptor fuit malae fidei, & scivit, rem fui cte jam alteri venditam, saltem spectato jure Bavar. tit. 7. art. ult. q. Si emptor concurrat cum donatario , vel alio, ad quem res Prius empta pervenit titulo mere lucrativo, ut notant DD. eX aequitate. 13 obligatur venditor.3. resarcire damna , quae occasione rei venditae ex ipsius non solum
dolo & culpa lata, sed etiam ex culpa levi passus est emptor arg. s. d. a. n. Commod. quia emptio-venditio est contractus , utriusque contrahentis utilitatem ex aequo respiciens. Demum
obligatur 4. praestare evictionem, juxta superius dicta, de jure communi. Interim in quibusdam locis praxis habet, ut venditor dei evictione
676쪽
non teneatur , nisi de ea expresse conventum
sit ..Cujusmodi praxim vigere in Austria, cum Sutting. testatur D. Grenea b. t. n. 9. : I Dico 6. Emptor econtra obligatur venditori t. dare Pretium justum, saltem infimum , . de quo conventum est, & quidem statim post mercem acceptam, si venditor exigat, itaui pretium fiat venditoris inst.b t. 9 I. I. st de V α'
de act. emptor. unde debet aperire vitium monetae, si sorte esset adulterina, aut minus valet, quam putaret venditor: aperire bonitatem mercis , si meliorem pro viliore e lptam ex errore Offerret venditor: si autem haec ' c- . .,
non aperuit, debet eousque augere pretium , lut evadat justum. obligatur et . ad usuras, is in mora solvendi ex culpa etiam levi tantum . fuerit, nisi venditor consentiat in dilationem l. 13a g. ho ff.eod. si autem dilationemconcedat, ut de
usuris expresse non paciscatur, non tenetur ad dillas emptor. 3. Compensare expensas a ven- . . ditore in rem factas, non tantum necessarias,
sed etiam utiles , quas ipse emptor verisimili- l
ter fuisset facturus I.cit. β. 22. 4. Resarcire da- .. mna, etiam culpa levi venditori illata propter non solutum pretium in debita quantitate, qua- 'litate, loco, tempore arg. l . U.commoda I. r. g. 3. st . de perio. se commod. rei vend. I s Quaeres, penes quem sit periculum rei venditae , nondum tamen traditae , seu quis ferre debeat damnum , si res vendita post contractum pereat vel deterioretur, ut subinde comtingit λ R. Si res in specie, perfecte, & abso- Iute sit: vendita, regulariter est penes emptorem, ut iste debeat ferre damnum. Communis lcontra Vult. dc Giac. ex apertis textibus in I. . 8.E 6 b. I. r. q. seqq. C. eod. 9 β. 3. inst. cit. Aliud foret, si non res determinata ac in specie, .. . .
677쪽
sed in genere, v. g. aliquis equus ex stabulo ,Σα mensurae vini &c. tunc, si periret unus equus, deberet venditor alium tradere quamdiu superest ipsi equus, ac in posteriori casu, ubi neque dolium , ex quo vinum tradi deberet , fuit determinatum , deberet aliunde Procurare zo. mensuras vini quia genus non Perit , ut
aiunt Iuristae. Aliud quoque esset , si venditio fuisset facta sub conditione, & haec nondum
evenisset, item si venditio nondum esset persecta, ut si vendita est quantitas, v. g. frumem tum, ac in singulas mensuras vel modios ceratam pretium taxatum , & mensuratio nondum contigit. Sicut autem periculum , ita & commodum rei venditae , nondum traditae, debet esse penes emptores β. 3.se l. . it. l. I 3. I 6. C. de EI. empl. cum aequitas naturalis dictet, ut ad eum pertineant commoda rei, ad quem spectat vericulum, & damna. Dixi, regulariter; nam ericulum est penes venditorem, si ita expres-1e fuerit conventum; si res pereat vel deteri retur dolo aut culpa, etiam levi, venditoris :s venditor in tradendo commisit moram cul-Pabilem , ac interea res apud ipsum, casu etiam fortuito, periit: si res pereat ex vitio contractum praecedente: si res ante traditionem addiacatur fisco; tunc enim venditor debet refundere pretium emptori l. 33. g. locati DD. passim.
Obs r. quaelibet res perit: & fructificat d
mino suo: ut habet commune brocudicum ex I9. C. de pignor. ac . sed venditor ante traditionem rei manet dominus. 2. Pecunia, si pe- Teat ante solutionem , perit emptori; ergo & rescipereat ante traditionem, Perit venditori. 3. 2Equitas postulat, ut emptor non simul percipiat
fructus rei venditae , & simul fructus pretii , si istud nondum solvit c ergo saltem in casu ,
678쪽
De emptione se venditione. 6σς
quo emptor nondum solvit pretium , non ad ipsum pertinet commodum rei. R. ad I. Pro hoc casu aliter disposuerunt leges, quia dominus, quamprimum emptor offert pretium , dc petit rem sibi tradi , tenetur tradere, & sic transferre dominium. Ad v. dist. ant. si pecunia in genere ac indeterminata, ut ordinate fit. C. ant. dc tunc di . cons se parit. nam venditor est debitor certae speciei , qui hoc ipso ,
quod res pereat, liberatur a traditione & praestatione illius I 3 θ.de Vo. econtra emptor est debitor generis : genus autem non Perit, per Lis. C. si certum per. Ad 3. si venditor non exigat pretium suti posset, si traderet rem in censetur illud & ejus commoda gratis relinquere
emptori una cum fructibus rei venditae. Si autem rem traderet &.emptor ex culpa non solveret pretium, posset ab emptore exigere fructus pretii seu usuras consuetas, &, donec has una cum pretio consequeretur, fructus rei, ante illius traditionem perceptos , retinere tanquam pignus I iis autem receptis debet rest tuere emptori fructus rei per L 13. g.8. I. 2 s.fde H. empl.
I 6 Dico . Ex his mutuis obligationibus nastitur actio empti se venditi, seu ex empto se vendito. Actio empti competit emptori contra venditorem ad rem sibi tradendam, dc ad praetandum, quidquid ex natura contractus, dc aequitate, veIpactis adjectis debet praestare venditori. I. pr g. r. I I .ff. eod. Actio venditi econtra competit venditori ad solvendum sibi pretium, ad praestandum , ad quod emptorem vi contractus obligatum esse diximus I I 3. . I91for I. I. C. eod. Sed 'istae actiones in effectu intentari non possunt, nisi alterutra pars prius impleat contractum, nempe emptor pretium solvendo, venditor autem actua . Ff et li-
679쪽
Iiter rem tradendo, aut nisi habeatur pro tradita, ut si ante traditionem casu periisset L 13. g. 8. Lets. H. eit. Nisi enim haec fiant , semper per exceptionem repelli potest: agere volens citi. Sed quis prius tenetur implere contra. tumὸ R. qui prius exigit , ut alter impleat. I Dico 8. In ordine ad dissolvendam em ptionem-venditionem dantur adhuc ex empto& vendito duae aliae actiones. Prima est ex aedilitio edicto, altera ex L 2. C. de resin. Veni Ex aedilitio edicto datur emptori adversus venditorem, qui rem notabiliter vitiosam vendidit, & vitium non aperuit, duplex actio, una vocatur redhibitoria, ut nempe venditor rem redhibeat, seu iterum habeat sive recipiat, &re-1cisso contractu pretium cum usuris, & cuncta alia restituat in integrum, compens indo dam. na & intere e l. 21 23. 27. 29. 34. 48 1'. de aedi lit. editu. I 3. pr.re de act. empl. Excipe, nisi stipse venditor ignorasset vitium; tunc enim nollad damna & interesse, sed ad solum pretiuae compensendum foret obligatio I. 13. cit. Durat haec actio de jure communi solum per semestre, seu 6. menses L I9. I ult.1f. aedilit. ed. Imo si Aiolas res accessorias agatur , durat tantum 60. diebus L 38. H. eod. pr. Altera vocatur aestvm-toria, seu quanti minoris, qua convenitur vest-ditor non ad evertendum contractum , sed ut remittat vel refundat tantum de pretio, quanto minoris emisset emptor , si vitium scivisset I:61 f.eod. licet absolute emisset, si vitium scivisset. Et haec actio durat per annum utilem dumtaXat L I9. .ult.cit. non obstante, quod reliquae actiones empti & venditi, utpote persinnales, rei persecutoriae , & utrinque in haeredes transitoriae, durent 3o. annis, & perpetua sint. Porro, si vitium fuerit tale , ut res e
680쪽
pta omnino non fuisset eo cognito, vel ut emaptori vix usui sit , in arbitrio emptoris est , actionem redhibitoriam vel aestimatoriam intemtare β. I ff. de excepi. rei jud. quod quidem
satis multi etiam affrmant de casu, quo vitium fuit tale, quo cognito nihilominus res empta fuisset, at non tanti: sed melius negat hoc Hu- herus tit. de aedit. ed. n. 3. & solum concedit ae
stimatoriam; partim quia Las .cit. loquitur de vitio, quod a&Orbempturus non fuerit , partim quia redhibitoria requirit vitium , quod usum impediat LI. .8 ff. de aedit. ed. partim quia inique videtur petere rescissionem contractus, quia alias, licet minoris, emisset. Indulgent tamen
aliqui tum venditori, tum Iudici, ut redhibitare contractus rescindatur, licet emptor aestima
toria egerit, si velint, vel Iudici visum fuerit per
l. 3. . 61 .eod. Unum adhuc adverto, has actio nes non solum dari ob vitium rei venditae, sed etiam ob defectum determinatae qualitatis, quam venditor asseverato dixit, vel promisit l. I. g. I. l. 18.s . eod. non vero, si solum generaliter per modum commendationis aliquid dixit. a 8 Dico 9. Actio legis, 2. C. de res. Dend. in contractu emptionis- venditionis idem ex aequitate & paritate rationis communiter asi runt de aliis contractibus onerosis, locationis, conductionis, permutationis, cambii &c. excepta tamen transactione ) datur laeso ultra dimidium justi pretii, vi cujus regulariter petere potest disjunctive vel rescissionem contractus, vel ut addatur aut dematur de pretio , donec evadat justum, ita tamen ut in arbitrio laedentis sit , utrum malit rescindere contractum, vel pretium augere , aut de eo, usque
ad justitiae limites, remittere: si tamen lardens sit emptor & eligat rescissionem contractus, non te