장음표시 사용
61쪽
De remissisne iniuriae, sive de Pace, et Tregua. OUoniam plerumque pax explenda est Tabellionis ministerio , & sere transactio est, ideoque Notariatus artem respicere videtur, qua de re nonnulla sustantialia hic adnotare opo
tunum visum est. Pax nil aliud est, quam iniuriae remissio, seu sinis discordiae, ut i vel α Totalis, & perpetua discordiae
perentio voluntarie inter dissentientes facta, & hie vere accipitur pro transactione, quae fit super delicto, cum parte offensa, quare haec ostensionis poenam minuit ad tradita Σ), ubi speciale notandum extat, quod non e it necessaria pax ad aeceptandam
gratiam principis, si ostensi, vel ossensores fuerint satellites , etiam-s ostenso secuta fuerit in rixa , dc ratione Osticii illorum, ut videre est apud eumdem 3 , quod procedere asserit, si agatur de meretricibus, & rationem oste demonstrat, quia huiusmodi personae hanc praerogativa in non habent. Pax ex provisione diei 22. Octobris 1476. existenti in offiso Res armationum libr. s. dicti mni a i 6 r. in FilZa num. 3s. haberi debet ab offensio si vivat, sin minus a Patre. & a Fratribus germanis, S a filiis smul, dummodo eos habeat, at si non habuerit ab Avo, sive Avis Paternis, & in eorum desectum a Consobrinis per Lineam masculinam; Pacem dantes debent esse saltem quindecim annorum; omnibus enim praedictis deficientibus danda est a matre, & ab uxore, dummodo vidua sit, &postea a sororibus carnalibus dictae aetatis, aut a proximiore per Lineam masculinam deficientibus supradictis.
Florentiae non admittitur nisi de ea constet per publicum i strumentum, Cabali. res crim: c f. I i. Pax habita a filiis communibus non prodest marito, qui uxorem interfecit propter Patriam Potestatem , sed est obtinenda a proximioribus uxoris defunctae 4 . Potest fieri a minoribus, Sc pupillis non infantibus Cum auctoritate Tutorum, & Curatorum, & pro insantibus a sitis Tutoribus, absque solemnitatibus, seu Decreto Iudicis s). No-ltandum quod etiamsi inita sit pax, seu transactio super ostensi
ne non tamen re mi sta intelliguntur damna, ac interesse 6 . Adverte tamen, quod pax habita de vulnere, non prodest secuta morte 7 . sed si ii tenent, quod si mors sequatur ex il- Io vulnere mortali, pax super eo facta iuvet, eo quia pacem
fieri posse putant de morte post mortem 8), Sed quidquid sit de Iure contrarium servatur, & praecipue Florentiae, ubi nece Gsaria
62쪽
seria est ratificatis proximiorum, vel heredum oceisi Uante Statuto quod habenda sit pax a coniunctis sy) . Pro coronide addimus quod recipiens aliquid ex causa moristis, seu vulneris defuncto illati, illius heres non fit, nec dicitur adire hereditatem cum Iure sanguinis id facere vidcatur, licet aliqui dissentiant io , quod procedere puto si filius accipiat aliquid pro iniuria in abstrahio, seu in genere, verum siquid sibi deberi praesumat ratione damnorum , sive expensarum . tunc evitare non poterit haereditariam qualitatem, quia vere,& realiter aeeipit aliquid de substantia hereditatis, quae deteriore valit ratione dictorum damnorum , & expensarum . Cum de pace actum sit, lubet aliquid dicere de tregua. saltem ut Tyrones sciant quid sit m Trema igitur est α Temporalis cessario a lite, vel Dello, qua in alias armistitium, vel inducias appellant in . Ad rem nostram specialiter, & inter privatos dici potest cessatio ab iniuriis, seu a qilibusdam ostensionibus accidere solitis inter homines privatos, qui sies. hodio prosequntur occasione rixarum, & offensionum hinc inde sequiarum , quo casu debet Iudex etiam ex ossicio partes cogere ad dandam cautionem de non ostendendo, & ad iaciendam Pacem, aut treguam, sed de hoc satis, quia in hac maioria servandus est stylus Curiae cuiuscumque loci, ad materiam vidend. I 2 . i Lx Bos tradi. de pace in princip. num. 4. 2 per Sabere. in prax. verb. pace 3 idem sic. cit. num. 8. Clar. s. sin, qu.s8. vers contingit Cabat resolui. erimin. eas s8. n. 7. sin Grat. disiept. for. cap. s I 8. Viv commvn. opin. s64. 6 Cabal. cas. 148. per tot. Grat. discept. for. cap. si 8. u. I . ec. 7 Clar. g. qs.s4 versic. quaero Caball. resu. crim. cas. I i. 8 Boer. Dc. 323. n. s Farans . D. 14. num. 3o. 9ὶ Gar. dici. qu. 38. Tasib. titi. P.
concl. I 77 Io Sabet in praxi sub num. 6. in M. ii Εnget in Ius Canoni . lib. I. 1iIul. 34. num. r. ia) Sabel. in praxi s. Π gua, e s. osese. De compromisis. OUoniam compromissum ad tradita per DD. aequiparetur transactioni, ideo de compromisso dicendum superest . Equidem breviter ad rem deveniendo, compromittere nil aliud est, quam Causam ad dictamen Arbitrorum, seu Arbitratorum , definiendam, aut explanandam committere, pro utraque parte, se Tom. II. G cum
63쪽
so euid uin die imen rectae rationis, vide Lexieon Iuris is uerbo Compromisi, ubi verbum hoc explicatur ad arbitrium ; sed in hearendo practicorum vestigiis dicendum est compromissu in esse speciem quamdam transactionis, Ut crat de trausa fu 3. num. I .. unde valet argumentum a transactione ad compromissum, Musu.dec. I lor. 83. num. s. quae Lainen C lui paratio procedere potest post approbatum , seu emologa tuni laudum prolatum , tunc enim valere in vim pacti docent innumeri. Quod quando compromissum est acceptatum dicitur contestata lis coram Arbitro, Go- magma. cons II. num. 4. g. 3. qaidquid sit et num. Io. lib. I. qua de re est stricti Iuris etiamsi contineat Clausulas amplissimas. Lot. dec. 768. num. I. et sqq. par. 3. rec ideoque qui non potest
transigere, nec compro initie IC PCtest, nec mandatum ad transgendum extendi poterit ad compromittendum, Ureret loc. cit
Sciendum tamen est quod nemo ad compromittendum compelli potest, nisi id a Lege, seu Statuto praescribatur; ut accidit Florentiae ex disposimone Statuti lib. 2. Rubr. 66. ubi praecipitur, quod si inter consanguineos, seu astines aliqua exarserit controversia, debeat compromitti infra octo dies post requisitionem. quod si inter aliquos etiam non coniunctos sanguine fuerit factum compromissum, tenet ut ex L diei i. Ianuarii 1 71 Illud tamen animadvertendum est, quod quando agitur de Statuto
compromitti mandante, comprehenduntur etiam mulieres. & minores Rot. dec. 36. num. 38. pili . s. rec. arque in hoc Casu possunt hi absque solemnitatibus compromittere, & quamvis Doct rus tradant, quod in compromisso faciendo a Tutore, vel Curatore, ex bonis stabilibus minoris, ex quo oriatur alienatio, requiritur Decretum Iudicis, attamen id procedit in compromisso
voluntario non in necessario, Pulm. Seu. cons IT. num. I9. et dici. late ad materiam Consum. ad Stat. Urb. annot. 2 O. arIic. I. uum. II. N. I. Quod Clericus non ligetur Statuto de compromittendo vide Caren. res s7. quod autem Possit eo uti, & alios cogere ad compromissum vide AntoneV. de iur. cleric lib. I. par. 2. cap. 22. N.
s. Rot. nos D. in Castri Florentini Fideicamin diei 3 o. SeptembrisI7OI. cor. Belutio. Statuti Florentini verba sunt haec α Si aliqua quaestio disse-
rentia , vel controversia oriretur, vel e stet inter patrem, vel α matrem. & filium, vel filiam, fratres, vel sorores carnales,m vel uterinos, vel uterinas, patruum, nepotem , vel neptem, Vel in alios consanguineos coniunctos, seu consortes, qui consortes
64쪽
s m snt de eadem stirpe per lineam masculinam , etiam spurios usquem in infinitum, vel inter aliquem ex praedictis coniunctis, velm consortibus , & matrem alicuius proedictorum, cui filius iuram sua cesserit, vel donationem fecerit, vel secisset; de qua ce Gα sione, seu donatione hactenus facta, vel eius occasione adhu Cpendeat quaestio, vel inter avum, seu aviam, & nepotem, vel α neptem, seu inter fratrem, & fratrem Cusinum , vel sororem, α & sororem culinam, seu fratrem .& sororem , culinos ex fratre.
α & sorore carnalibus per lineam suemininam, etiam si fuerint pura pilli, vel adulti omnes , vel aliqui ex praedictis malculus, vel Qe-α mina de quacumque re, iure , vel causa orta, vel oriunda peris Iudicem Caula, & Potestatem, S Capitaneum sub poena libra - α rum quingentarum compellatur praecise partes ipis cum effectum Omnibus Iuris remediis in rebus, & personis, etiam per mul-m tam , vel condemnationem Usque in quantitatem tercentariamri librarum ad requi litionem alterius partium infra octo dies m post ipsam requisitionem α Hactenus Statutum Florentinum lib. 2. Rubr. 66. Super hac re tamen vide disposita in Lege lupra cit.
de qua agitur in tit. de Iudiciis in Da. Appendis.
Neque est praetermittendum in hac materia observandum es.le an compromissiim sit necessarium, cogente scilicet Statuto, seu Principe, aut Iudice, quia Arbiter tunc a partibus electus, Arbiter Iuris, ae verus dieitur Iudex Iurisdictionem habens, eiusque pronunciatio Sententia est appellationem admittens; at vero si sit voluntarium nullo scilicet cogente Statuto, aut Principe, tunc quia Arbiter voluntaria a partibus electus, est simplex cognitor solam cauta notionem habens, & hic non erit Iuris Arbiter, nec Iudex , eum nulla Iurisdictione praeditus si, ideoque eius Pronunciatio , arbitrium , seu laudum , non appellatur Sententia , quapropter reductionem ad arbitrium honi viri non appellationem videtur admittere; at si huic in compromisso concessa sit libera facultas procedendi de Iure, & de facto, aut de facto tantum, tunc Arbitrator erit, seu amicabilis. compositor, seu mediator, ac proxeneta, eiusque declaratio arbitramentum , a Claudum dicendum pariter erit, Crat. cap. 66. num. I 6. discept. for. Rot. dec. s. num. 6. par. tr. rec. Maccia de appellat. u. 37. limit. I 3. n. 3. et 4. Sabeli. in sum. f. Compromissum n. I. et I 3.
Regul riter prohibetur compromitti in causis criminalibus, spiritualibus, irrogantibus infamiam i , non potest fieri super G a rebus
65쪽
rebus prohibitis alienari si , nee mulier super dote potest
compromittere, neque fit compromissiim super sententiam in tu dicatum transactam 3 . Non habet locum in Litteris Cambii acceptatis Q, nec si agatur causa depositi s , nec super articulo iuris claro Ῥ). nec super re clara, & liquida resultante ex publicis instrumentis ), non intrat in causa spolii 8 , nec Potest compromitti articulum educationis pupilli, nec habet locum super alimentis futuris s . Non potest maritus super rebus dotalibus compromittere. nec emphyleuta in re emphyleutica sine consensu Domini, &se in seudali io . Non potest fieri ab emptore super re empta non denunciato venditori ri . i in Leg. non distinguemus f. Iuliu uus f. de recepi. arbit. A .
flant. ad Stat. Urb. annot. 2 O.
Monita pro Neotericis Tabellionibus. Compromissum fit in Arbitrum, & Arbitratorem unde scire
oportet substantiam dictorum verborum , ne tabellio confundat terminos instrumenti , ita ut contrahentium voluntas
Quando enim volunt contrahentes, ut servetur per com-
Promissarium ordo iuris in procedendo , & pronunciando N tarius in Instrumento debet adhibere verbum m Arbitrum m id est elegerunt in Arbitrum N N. omittendo alia verba, quae Iurisi dictionem confundunt, puta die seriato &C. Verum quando partes volunt, ut procedatur nullo Iuris ordine servato, sed amicabiliter omni solemnitate Iuris omissa, Notarius utatur verbo α Arbitratorem α Nam Arbitrator tamquam
amicabilis compositor,& disserentiarum amputator, non est aἡstrictus ad observantiam alicuius formae iudiciariae, Florentina Ex curionis Laudi dieι r3. Sepfembris III s. cor. Urbani f. eiusdem
ponderis pag. 3. eiusque Oilitiuin magis late patet, quam illud meri Diqitigod by Coos e
66쪽
meri Iudicis, nam aequitatem sequi potest, quae a Legum dispositione deflectat, & omne facere, quod pro eius conscientia, pruindens, congruum & expediens esse videtur, Florentina praetensae
resistisvis Conductionis diei 27. Martii i7s8. cor. Meui s. nihil minus. 9 g. quod Arbitratorum 9c. Pariter li erit de voluntate partium, apponat Notarius haee verba is dantes Arbitratori facultatem procedendi sola facti v ritate inspecta.
T I T. XVII. NON semper unus uni promittit, aut unus ab uno stipularitur, sed quandoque duo pluresve ab uno stipulantur, &dicuntur rei stipulandi, & duo pluresve uni promittunt, & dicuntur rei promittendi, sive debendi, & licet ex communi usu loquendi reus dicatur relative ad Actorem a quo convenitur, hic tamen rei dicuntur a re, de qua disceptatur, ut ex dicendis clarius patebit. Duo rei stipulandi sunt, qui eamdem rem ab eodem in B-lidum stipulati sunt eo animo, ut quamvis solide singulis , nota tamen omnibus debeat. Duo rei promittendi sunt quorum singuli eamdem rem eidem stipulanti in solidum promiserunt principaliter , & ea mente, ut solidum singuli, unum tamen Omnes debeant. Ut sint rei, aut correi requiritur, ut agatur de eadem re, de unico contractu, deque una, aut saltem simili obligatione, vel causa. Igitur duorum correorum obligationem impedit cauta disparitas ex. gr. conventio, ut unus culpam praestet, alter
Haud ita disparitas in modo, loco, aut tempore; nam ad veniente die, aut existente conditione parificatur obligatio. Duorum reorum obligatio licet respectu personarum videatur duplex, una tamen ect respectu ad rem de qua agitur, ii de si unus eκ pluribus reis stipulandi, rem deductam in stipulationem recipiat, non poterit ab altero promissore aliquid petere, & pariter si unus ex duobus reis promiciendi solidum solvat perimet alterius obligationem. Hodie tamen ex novissimo Iure in Noveli. 99. cap. i. duo rei debendi, vel promittendi nota constituuntur ex sola verborum figura, sed specialiter exprime dura
67쪽
dum est, quod uterque in solidum teneatur. Ex duobus reis promittendi unus potest obligari pure, alter sub conditione , vel in diem, qua conditione, vel die pendente nihilominus potest conveniri, qui pure est obligatus. Quamvis dictum sit, quod rei debendi hodie tunc obligantur, dum in solidum teneri expressum fuerit, tamen Unus ex Correis in solidum conventus potest petere benefitium divisionis. Animadvertendum tamen est quod hoc non procedit, si expresse solidum fuerit conventum . ut creditor diridens actionem pro parte tantum virili eum conveniat si modo reliqui sint solvenodo, & praesenteS.
Solidum regulariter non debetur nisi fuerit conventum, sed limita in obligatione faciendi, seu factum praestandi, veluti naturaliter individuum ;Debetur a coheredibus solidum ex debito hypothecario ratione rei possessae, Romialae vox. 7. Rocci Episcop. cv. SI. Num.18. ct 3 6. Solidum debetur a coheredibus savore dotis constituendae De Luc. disi. 86. de dote n. s. sed non restituendae ibidem.
DE STIPULATIONE SERUORUM. T I T. XVIII. EX dictis supra servus non sibi, sed Domino sequirit, idemque dicendum est de stipulatione filiorum iam . ad tradit. in s. per ρ sis perfnas M. Fallit regula in stipulatione iam, nam si servus famim stipuletur, puta Ius eundi ι ipsi servo, & non domino Iure agere licet, eo quia quae facti sunt personam non egrediuntur.
68쪽
T IT XIX. DIviduntur quoque stipulationes in iudiciales, & praetorias, in
conventionales, & communes; Iudiciales sunt, quae ex mero Iudicis ossicio interponuntur, quibus locus non est, nisi post litem contestatam , ut cautio de dolo . Praetoriae sunt, quae mero Praetoris ossieto, & Iurisidictione interponuntur . veluti stipulatio damni infecti. & huc reseruntur Edilitiae, & stipulatio duplae, quam promisit venditor, si res mobilis, quae vincit evincatur. Conventionales, quae ex sola partium conventione, & harum totidem sere sunt, quot sunt contractus , & pacta . Communes, id est iudiciales simul , & praetoriae sunt, quae modo ivlIu, & auctoritate Praetoris, modo luistii Iudicis interponuntur . ut stipulatio rem pupilli salvam fore, rem ratam habe.ri, sive de rato &c. Noribus nostris cessant praedictae distinctiones, nam Iudex parum a praetore differt tamen quodammodo Praetoriae dici possunt stipulationes, quae interponuntur Iudicis ossieto extra Iudicium aut ante litem contestatam.
DE INUTILIBUS STIPULATIONIBUS.
STipulatio pluribus modis inutilis est, vel quia cum quibusdam
personis vetita sit, vel quia sit concepta de re, aut facto prohibito; verum stipulare prohibentur quidam natura, quidam iure; natura, ut surdus, mutus, mentecaptus, insans Sc. Iure Maritus cum Uxore. Pater cum Filio, Pupillus sine Tutoris auctoritate, Prodigus sine Curatoris auctoritate, utiliter tamen ab sque tali auctoritate stipula i possunt: item res quaedam natura, quaedam Iure prohibitae videntur; natura, ut chim era , Iure res in commercio non exilientes ; secus ta inen est, quando res sunt in Commercio, sed tradi nequeunt ob extrinsecum, a
temporarium im Pedimentum . Facta tamen aliena sub poena utiliter stipulantur .
69쪽
s ς Demum stipulatio non iure sit, si contrahentes de re eadem non consentiant, si sit error in nomine, hoc tamen non nocet, quando de Persona constat; aut demonstratione, aut qualitate, quia error nocet Potissimum in totalitate materiar, aut
substantiae, aut causiae promissionis, vel si verba in stipulatione requisita deficiant, quia per epistolam inter absentes facta; verum si in instrumento alicuius favore iam appareat, praelamendum est ipsum in dubio praesentem fuisse; invalida ulterius erit stipulatio incongruis verbis edita, ut si responsio aliquid demeret interrogationi , vel adderet, quia pure interrogatus in diem, aut sub eonditione promitteret, nili statim fuerit acceptata responso , quod non procedit, si interrogatus sub Conditione, pure respondeat; at si de centum aureis interrogatus, decem respondeat, in his stipulatio valeret. Idem dicendum si de Titio, &Caio promittat, quia duae tunc essent stipulationes; ulterius invalida esset si adderetur conditio turpis, aut impossibilis. Demum in Valida est stipulatio, si nihil interlint stipulanti, eo quia non illius savore, sed tertii facta sit, secus si aliquo inodo interesset ut si facta esset favore filii, aut familiaris. Cupienti tamen plura praescrutari illa videre poterit apud interpretes, & praecipue apud OBist. b. t.
Alienum factum promittens regulariter factis diligentiis remanet liberatus, nisi se praecise ad semim teneri voluisse appareat, ut si de rato, alias de proprio, vel factis diligentiis adhuc teneri voluisse constet, vel a poena adiecta non excusari promiserit, super hoc vide i , favore tamen dotis quis factum alienum praecise praestare cogitur, ut ex infra citato Consantin. an
Stipulatio inita favore absentis quamvis regulariter eidem non acquiratur, limitatur in contractu a Tabellione publico recepto, vel ex Clausula guarantigiae et , & ex Statuto Florentino disponente ut pluries observatum videbitur, quod alteri per alterum sti-
Tutores, Curatores, Agentes, ac Magistratus favore Pupillorum, minorum, universitatum, Urbium stipulari possunt. Pater stipulari potest, quod dos prosectitia, id est ab eo constituta filiae restituatur. Valet igitur Iure Communi stipulatio savore tertii, r. Quando Tertius consideratur pro cadem persona cum Stipulante. 2. Quando Stipulantis interest, quod Tertius acquirat, tunc enim vide Disitir Oc
70쪽
videtur stipulari non modo savore tertii, sed etiam proprio. 3. Quando quis distinctim aliis, ac sibi ipsi stipulatur. 4. Quando quis stipulatur quod tertio aliquid detur, aut factum sit, ac deinde quod sibi infligatur poena pecuniaria, si datum, aut factum non lit, quod in stipulationem deductum est. s. Quando stipulatio adiiciatur actui naturaliter obligatorio .
eo hil observ. I o. a Statui. Horent. rubr. 39. lib. 2. 3 Sabell, in prax. 9. Notarius num. 4s. Rot Flor apud de Comitibus derisI8. tom. I. quid ex Stas. Florent. Sabeli. in suis. ratificati, ir . 9 De Comitib. dee. 87. De Luc. de donat. disc. 4. num. I Ese. 23. mim. s. disi. 36. num. II. ct n. s I. dis. 49. n. 7. O 9
DE FIDE IUSSORIBUS. T IT. a XL FIdeiussor est, qui se obligat nomine alieno, & quod alius de-
het periculo, ac fide sua esse iubet, & a creditoribus accipi solet, ut sibi magis caveant, manente enim principali obligatione ipse etiam fideiussor pro debito tenetur. Di fieri fideiussora reo constitutae pecuniae , qui adiicitur alienae obligationi solo pacto, item a mandante, qui iubet alicui, ut alteri mutuum det,& ab expromissbre, qui liberans tertium animo novandi obligationem, Obligat semetipsum, qui non est fideiussor, cum no a promittat idem ac principalis, neque in eiusdem obligationem concurrat, sed obliget se ipsum tantum. Fideiussor omni obligationi potest adiungi, sive naturali, sive civili, sive ex contractu, sive ex quali, imo etiam obligationi ex delicto dummodo agatur de poena pecuniaria, 1 ccus si ad
Excipitur tamen obligatio quam habet maritus restituendae dotis uxori soluto Matrimonio, cui iuxta communem Sententiam fideiussor accedere non debet nisi maritus vergat ad inopiam, ne scilicet detur causa perfidiae in coniugio, quia si uxor marito se ipsam credit, multo magis dotem suam credere debet, L. I. 9 a. Coae ne Metustor. dotium dentur vide De Lue. de dot. disi. I 62. a num. I. ad 6. Casareg. de con, mero. disi. s. ct 9o. iuxta Statutum Florentin. Γώ. 2. Rub. 61. clari potest fideiussor pro dotis restitutione, ut infra. Tom. II.