장음표시 사용
31쪽
cari, alitiae id quod antea transcenden erat nunc immanens esse saelum, id es intra sine nolo ae pervi0s collocatum illinc vero entis Supremi naturam minime
cognosci, ne ipsam quidem ideae theol0gi se p0ssi hi litatem unquam perspectum iri III. ceterum ipse antius ita disserendo optime vidit illud vix intelligi p0sse, quomodo videlicet amplificari respectu praetico ratio pura OSSit, quin tamen, reSpectu peculativae cognitionis amplificetur l) s lis enim a praeceptis opinionibus alie
nia rem hanc OnS'deraverit, Statim non quaerendumiluonam modo sit illud possibile, sed nullo possibile esse modo Deile videbit: quia in I, lificatio illa rationis purae nihil aliud est quam speculativa rationis ampli-se:ilio nascitur quidem illa ex causa praelica id est ex moralis legis contempla li0ne, sed si accipiatur qualem eam exprimit ipse antius, ad theo relicum
Specula livumque ordinem, nempe ad res ipsa quae Sunt, Sed quae experientiam ulterant protinus se sert: tu e et g cogniti amplificatur, he0 relica et Specu lativa cogniti est, Si verbis ainanti positis ut V0lumus. Praeterea meminerit lector quo l0eo esset theologia utilii, cum de Spe eulativo ordine, nulla moralis ordinis habita rati0ne disserere desineret 2); nimirum propositi illa e Deum esse s erat quaedam ad investigandam rerum naturam regula ; ne typO
l. Ibid. n VII. Barni, p. 348.
thesis quidem nomine digna erat, vixque eam incerta illa de quam doetrinalem vocabat amplecti poteram US. Nunc autem et necessaria hyp0thesis St, et absolute postulatur, et objectiva realitate donata est. Nonne autem ex his constat speculativae c0gnitionis amplificali 0 Utcumque contorserit verba antius, nunquam aliud diligenti leuiori persuadebit. At enim Supremam istam naturam, ait antius, nequaquam perspicimus i Cur igitur dicit supremam esse Cuream esse quae, Virtuti selicitatem addens, Summum bonum compleat Cur eam quae idcirco toti rerum naturae dominetur Cur, ut Ii verb0 dicam, n0bis modo asseverabat per moralem probationem plime Deum determinari Nonne patet in iis antium versari angustiis quas supra indicavi Si speculativae suae theol0giae Stare vult, inter alli eos prope c0mputandus est: si eam apertius dicit, parum belle secum pugnat Eum lamen audiamus in opere de Ratione pructica inisserentem quom0do possibile sit istam non seri specula livae rationis amplificationem. Primum de in legro suam iterat 0ralem pr0bali0nem, qualem ex alter opere depr0m pSi p0St una eademque Verborum comprehensione agn0Seere et negare conatur
illam de qua l0quimur amplificationem ait enim: Sic ne inpe per tria postulata notissima, animi libertatem atque immortalitatem et Deum amplisiteatur ulli lue rationis purae he0reticae c0gnilio, sed in hoe talltummod quod conceptiones illae quae per Se pr0
32쪽
nune agnoscuntur uti conceptiones quibus extra mentem re vere respondent ij. . Optime, abunde enim nobis ques Κanti iis c0n redit suille it Vix enim potestua: j0 seri pro laressi iluam ubi Concepti problematica in concepti0nem ev:ulit cui res certo reSponde l. Est illa uti lue a n plificatio et ilia idem rationis illius sua non id qu0d esse debeat sed id quod est conside mus. Λ tandem nihil hi deest nisi quod ipsa iro bali motalis, quod Saeli monendum, per Se parum vel nihil alet. Sed videamus ut antius, quod modo conceSSit, nunc auserat . Hae aulem, inquit, the 0reliea ali 0-nis amplificati ipsius speculationis ampli sic: illo non est, id est, null'im, re8pectu theo retico, positivum siser usum 2 Mirum ut in his laniis quae hucusque ani dixi Criticus nullus sit, positivit quidem, usus Quomodo hoc ille explicat amilue, ait, cum ais O praeli ea nihil nos doceat nisi has concepit Ones rei es SS Vereque re illas esse quae ipsis Sunt Subjectae, Sed ne tua quam res istas intiteri nobis delur, ideo illa tuae istis constetitionibus realitas adscribitur, nulli, Synthelii se ilia idem, propositioni 0- cum dare poteSt . . Tum sed addit et Nondum habemus rerum id eis reSpondentium cognitione in; nullum enim syntheticum judicium de iis ferre lios
Sumta S, neque earum Sum heore lice determinare, ae proinde nullum earum Sum rationalem ac theo
l. Crit rat praei. c. 2, ' VII.
49 reticum sacere, cum tamen in hoc tantum speculativa earum cognitio versetur l). . Sic ille enumerat ea propter quae speculativam cognitionem hic amplificari negat. Primum est quod tres illas res intueri non datur. Atqui, ut hic de solo Deo loquar, antio omnino assentior; neque enim Deum intuemur et eum in hac vita, nulla unquam via intuendum certo Scimus nempe intueri disto, quemadm0dum conscientia nostra nosmetipsos nostrasque assectiones intuemur. Sed si quis velit aestimare quam pauca int ius intueri jure dicimur, facile videbit eum prope
σκεπτικὸs eSSe Ut ea Omnia dubia esse contendat quae n0bis non liceat initieri. anlius ipse multum abest ut de rerum natura non innumera tanquam certa
asseveret quae lamen minime inluemur 2). Tum censet Criticus non p0sse nos syntheticum judicium de istis rebus ac singulariter de De serre. Sed vel Κanlium n0n intellig0, Vel pS Secum pugnat ut enim apud ipsum videre quilibet p0test, synthelicam habet hanc prop0sili0nem : et Deu est atqui perm0ralem pr0bationem id efficere sibi visus est qu0dita enuntiari potest: st Deus est y Quis apertiorem pugnam desidereis Tertio denique sic habet Criticus: et Earum rerum theoreticum Sum delerminare nequaquam p0SSumuS. v Obscurus hic mihi antius videtur ipsum Suspicor id velle ut, cum Deum in-
l Barni, p. 348, 349.2. id inter alia Crit lud 2 pari Method. IT, et in Animadgener Barni, p. 180-228.
33쪽
modo ea decernere debuerit quae libere decrevit, quales, Verbi riuia, corp0 rei mundi et anim0rum leges esse debuerint. lL Si volui Κanlius, liberale sale0 n0s pauca de Deo scire, alque ininanibusviliae de ipso affirmamus, a nobis p0lius qualis n0n Sit quam lualis Sit explicari.
. Denique aliquid ultimo l0 0 0ncedit Criticus quod leniae prima facie videri potest, non tamen ab
iis contemnetur qui norunt quam Severe cognitionem nostrarii intra rerum Sensibilium fines coerceat. l. go, inquit, Si inde n0n ritur cognitionis nostrae
amplificatio, qu0d attinet ad res supra-sensibiles datas, nihilo lamen minus nascitur amplificatio theo relicae rati0nis hujusque c0gnili 0nis, quod pertinet ad id quod in gener est Supra-sensibile. v Nonne patet illium velle et nolle Novi enim quilibet humanam cognitionem a Singularibus rebus initium habere : Si ergo ea quae Sunt in genere Supra- sensibilia, sale ille antio, novimus, inde hoc est Delum quod ea singulariter ante cogn0vimus Celerum ista quis serat, imo quis intelligat ab eodem illo viro die qui nobis to lania lue de De0, nempe de re Supra-Sensi bili m0d disserebat c0nstituebatque Eequid in genere tantum atque in determinale cognoscitur qu0d
unum eSSe, quod milia Seire. Omnia I OSSe, aeternum
esse affirmatur Sed immerito, tot laniasque tu Κanlio variationes Intror, cum ille interim constantis-
5lsime eo c0llinee quo vult seri re illud enim vult ut infirma incertaque omnibus videatur n0Stra Supre se cingae cognitio quod consilium ut perficiat, nihil magis prodesse perspicit quam si argumenta vel omnium optima quae asserri possunt, invalida demum esse et fateatur et conetur demonstrare.
Quaeritur quali formula antius eam certitudinem exprimat quam moralis theologia in mente parit.
I. Quemadmodum, sub nem 1 specula livor theologiae dixi qua formula, quibusve philos0phicis verbis Criticus ultimam suam de Deo sententiam enuntiaret, ita nunc simile quid faciendum, quaerendum scilicet quali 0rmula totum id qu0d theo-l0gia morali esscitur exprimat. Et primum quidem statim videbimus omnino hica anlio recipi v0eem hypothesim quam in speculativa theol0gia improbabat 2J. Nimirum hic pronuntia necesse esse ut summum bonum re ipsa aliquando sit hoc autem Sine Deo nunquam XSiStere p0SSe quare Deum ut Sp0thesim recipit, id est, ut 0nditionem qua s0la Summum illud b0num eve-
1. Vid. cap. 1, ' IV. 2. Ibid.
34쪽
ni re queat. Sic elli in Scribit: ill0 ipsu in quod
aliquam esse intelligentia in Supremam sumilius theo Itala lis ni proprium est, et si hujuS Ollu 'Spera atque velut aliquis explicandarum rerum in V conSideratur, mera est hypothesis sed si respiciatur sibilitas intelligendi rem quampiam lege morali proposit tua summum Scilicet bonum), tum est elus fidei, verum fidei pure alio italis, quando quidem rati pura in usu tum theoreticolum practi e spectata si unus est unde pr0- manet l) Fateor non OSSe me, hae quidem in re pugnam non agn08ceres inter theologiam 'peculativam et theol0giam moralem in priori enim illa severe hyp0- thesim antius damnabat omnem mutae non ideos0lum adhiberetur ut consularetur adversarius. Qu0d quo melius intelligatur, utile est commemorare quae
de hyp0thesi ibi doceat eam igitur ad opinionem
refert, quod quidem cum communi loquendi usu omnino aadral: 0Stea quaerit nonne Deus quem per scientiam, id est . cum certitudine n0s i 0n posse pronuntia Vit, opipioni fortasse respondeat, et sit nobis quaedam hypothesis. In ei me lanier aule Iia hoc SSe non poSSe latuit, quia in Deo non sunt illurduae conditione quas ipso judice, innis hyp0lhesis in se habere debet. llarum c0nditionum prima est ut Sp0lhesis sun
53damento aliquo sulciatur qu0d non sit merae pini0nis, Sed omnino certum sit, id est qu0d vel sit redalum vel possibilis experientiae ambitu contineatur iubi enim res aliqua possibilis saltem est, tum de ejusdem rei veritale ad pinionem provocare licet, hae autem hypothesis v0eatur. Jam vero neque idealhe0logica, neque ulla rationi purae idea entia e0ncipit quae etiamsi singuntur, possibilia tamen habeantur Ilaques has deus eo uulpere ei c0gitare
ad explicandi principia alia atque ea quae cum rebuSel irincipiis jam datis c0hserent armiscendentalis utiqua hyp0lhesis in qua Simplex rationis idea ad res naturae explieandas adhibetur, vera non esSet explicatio, ii te enim nihil esse aliud quam parum cognita alitiae intellecta per ea explicare tu quibus mihil
prorsus videmus ordinem naturae finiumque Oagmentationem naturalibus causis et juxta naturales
lege explicari oportet, atque hic hyp0thesis quaelibet Vel erassissima, modo tamen physica sit, sucilius toleranda est quam hypothesis hyperphysica, id est, quam si ad divinum c0nditorem pr0 vocemus qui ad
Allera autem conditio qua sit hyp0lhesis, ea est ullisee per Se sui si eiu ut qui data sunt essecta, ea pri0rie0nstituantur, atque pro in aliis hyp0thesibus tu sub
35쪽
sidium advocrandis non careat. Iam vero hac quoque conditione in m an in us quam iri 0ri EXUluduntur
sPlfumia letalli aliis indigebimuS 'pothesibus ut anomalias u alia mala explicemus quae in
Ex iis rationibus idem infert iterum antius quod jam IluS, 08Sequidem affirmari Deum, sed ideo tantum ut athei impugnentur, convincanturque id inllesnare uos pla Ile nesciunt l). vi Suies , placita in primo critico opere exp0Sita
uulis jure potuit in altero opere dicere et intelli g Clitiam aliquam Rupremam n0n aliter sum quam quemd explicandarum modum quis
mς plo in ner, Solvere nodos qu0s texere et implicare K in il lituit 'Sed in EUGElli e luuione practica opere e0 in loco quem mox asserebamus, dicit nostrum domo nutristi ait 1ietum esse fidei rationalias fides xl illletur ut quae ad fidem mora istin pertullaea de qua ill In agendum.
II. M liunt pr0leel lector quae hujus pusculi initio, relata sunt de judicii tribus qu0s ilicus posuit gradibus delpini0ne nempe, fide, et Scientia:
recordatur qu0que, antii sententia, nullum in ordine theoretico ac speculativo pinioni locum esse adeo siue nullum fidei; at tamen aliquam fidem nascip0SSe, si ordo iste respectu practio consideretur; tum practicum hunc respectum duplicem esse: solertice scilicet et moralitatis deinde nostram in Deum fidem, quat 'nus quidum in ordine versatur the0retic0, ad solertiam a uilli relatum esse et prusmaticae aut potius doctrinalis fidei nomine esse designatam, ac tandem fidem istam ut quae natura sua vacillet definitam esse s). Sed longe aliam, l0nge excellentiorem esse Criticus asseverat fidem quae iv moralitate Oritur. Pragmattea enim illa fides tum exsistit, cum OnS- titulo qu0piam fine, multas ad eum attingendum conditi0nes quisquam novit alias quam quas adhibet ipse, sed Simul persuasum habet meliores sorte ab alio conditiones p0sse inveniri. Moralis autem fides validior multo est quod ita explicat Criticusa et icabsolui necessarium est ut quidpiam fiat, id est, ut omni ex parte m0rali legi obediam se0pus ex necessitate est constitutus illaque una et 80la, quantum quidem intelligo, conditi est qua p0ssit scopus iste cum universis finibus c0haerere, atque ita practicum adipisci val0rem, videlicet si sit Deus, itaque altera. illud praeterea mihi c0nstat nulli omnino esse n0taSconditiones alias quae sub morali lege ad eamdem
36쪽
sinium unitalem perducant. Ergo i morale praeceptum sit simul mihi vivendi norma et quidem
rem ita agi ratio praeeipit , non p0ler non credere
et Deum esse et vitam Sse alteram : certusque sum
nulla vi hanc idem pos8 labefactari quin simul eorruant moralia mea dogmata quibus tamen abdicare me non OSSem quin injhi ipsi contemnendus viderer l). η Sic anlius et quidem eum nihil sild0gnialibus m0ralibus aut evidentius aut firmius, illud sequi videtur ut fides quae inde nascitur iisdem p 0lleat virtutibus. Quid ergo putes exe0gitari videntius ac firmius quam illud esse videlicet Deum et quidem hac illave natura pollentema ora aliter utique Criticus pronuntiare deberet. Quin etiam, si sibi ipse consentiret, jam n0n idem hic adesse diceret sed eam quam vocat scientium judietum enim tum subjective lum objeclive sui sciens est dogmata namque moralia subjectiva sunt dein summum illud
bonum quod Deum postulat, re eS a mente nequaquam pendens adeoque objectiva. Sed a anlio minime expectare possumus illam sententiarum OnVenientiam. Oblivisci enim non debemus qu0d jam monuimus, i lium res ita inter utramque theo logiam temperare ei librare ut he0logia moralis primum quidem ipsum omni Suspici 0 ne purget, dein vero in eamdem proli dubitationem in quam ipsa speculativa the0l0gia desinat itaque uti latim ex
l. Crit rat pur Method. cap. 2, secura Barui t. 2, p. 385-6.
ipsis antii explicationibus patebit, n0n tanta est inter fidem pragmalieam vel doetrinalem fidemque moralem disserentia quantam ipse in speciem praedicat: ubi enim de fide doctrinali agit, unitatem l)finium ait unam esse conditionem qua possit in natura investiganda humana ratio Sese XSerere, huic aulem ipsi unitali conditi0nem illam unam esse si ponatur Suprema quaepiam atque artisex Julelli gentia. Sed quid de si de morali Hic ex necessitate finis Si constitutus, nempe ut 0rali legi obediam, et quantum ego ac caeleri norunt, una Si conditio qua sinis iste cum seleris conjunctis finibus convenire possit, nempe si si Deus vitaque allera 2 . Nunc rogo in quo duplex hoe fidei genus disserat ibi, finis est, uti antius ait ipse, contingens, hie autem sinis est necessarius id est moraliter ligans: sed lanimadvertamus dis incli0nem cistam non ita
spinam esse cum m0ralem obligali0nem violare pro libitu valeam. Deinde ibi Κantius ait nullam aliam sibi n0lam esse c0nditi0nem nisi ut sit Intelligentia Suprema hic autem ait ne sibi nec deteris alias esse notas conditiones nisi ut Si Deus vitaque altera.
Videt ulique lect0 nihil in istis adeo disserre. li I. Sed alia sponte Kanlius Suppeditat ammadvertendaci cum enim sensim pedeteutimque velit illum0ralem qu0que idem imminuere et quasi deprimere, jam in italis m0d verbis ipsa debilitat m0
l. Ibid. p. 384. et Ibid. p. 385-6.
37쪽
ralia dogmata es dicit enim firmam apud me foresidem e si morale praeceptum Sit mihi agendi 0rma qualemcumque agendi n0rmam ego uero amplexus, idem, ut opinor, duSilemque virtuti per
saetis hujus illiusve h0 minis pendere p0lest. Sed his
ne laena oremur: ecce enim alia graviora antius nobis dicet quaeque apertius ejus mentem declarabunt: illa enim scribit e se cum ita Sint, quamvis eorruant superbae illae contentiones ejus rationis luseextra cujuslibet experientiae termin0s vagando prosilit, nobis tamen superest quod lassicit ut, respectu praetico, n0bismet ipsi satissae iamus. Nemo uli lue illud sibi arrog: ire p0les qu0d scit Deum esse vitamque altera δὲ quandoquidem Si h0 vir quispiam scit, hic ille ipse est quem jamdiu quaero. Omnis scientia quae quidem rem allingit alioni purae subjectam cum aliis p0test e0mmunicari, ac proinde illius viri PIBUULPHUne atque inStiliali 0ne miro mod dilatatum iri Scientiam meam sperare possum. Sed nihil simile ; persuasio enim hic in cer litudine versatur non
illa quidem l0gica sed m0rali, et quum subjectivis causis inni latur asseclia nempe morali), ne dicendum
quidem ilhid erit: imraliter certum est Deum SSe, sed potius : equidem moraliter certus Sum. Quo Significatur fide in in leum vitamque alteram cum meis moralibus affectibus ita esse conjunctam ut non magis timeam me fidem istam amittam quam
ne isti animi assectus unquam mihi eripiantur ij.
Ita antius : nihil tamen minus eg0 SSeverabo, si morale ejus argumentum valeret, n0strum de
Deo judicium non fidem sed scientiam lare hic videlicet verbis pro ipsius uitii more utimur : illa
enim pr0bali 0, uti apud eum legitur, non subjective tantum sed objective quoque sufficiens est ac proinscientiam generat qualem desinit Κanlius 0n enim ille, uti quidam laciunt, scientiae n0men ei soli eo gn0Scendi generi reserva quam cognitionem intuitivam eg vocavi 23. Sed ist0l0 eo novum aliquid pr0mpsit antius quod sedulo expendendum S non adest hic, inquit, certitudo logie sed moralis. Curtitudo l0gie erit, pin0r ea quae scientiae resp0nde quod nisi ejusmodi sit, quid esse possit non vide0. Quid autem illa certitudo morali. Scio quid haec valeat in consueto omnium Sermone : nempe certitudo illa est quam, licet plena non sit, de more uti sufficientem homines habent. Sed ejusmodi definitio cum moralibus praecep tis cumque tota antii probatione morali minime
quadrat adeo ut Criticus, quandoquidem moralem tantum certitudinem ex sua morali probatione expr0mit, aut isti certitudini vim insufficientem a se tribu tam c0nfiteri, aut probati0nem moralem deserere cogatur. Sed si deserit probationem m0ralem jam deserit qu0d et tanquam pr0prium inventum et an
l. Ibid. p. 386. 2. Vid. cap. l, ΙΙΙ.
38쪽
quam universae suae doctrinae insigne antea aetabat e0gitur qu0que in theol0giam aere peculativam, inque fidem ex ea manantem, isdem nempe mere pragmaticam recidere : haec autem explicatio quunt pr0babilis minime sit, restat ut dicamus a Kanlio multum minui certitudinem ex morali probali 0 ne manantem, quia videlicet eo Pollinea ut in theol0gia morali vehit in speculativa de I e dubitemus.
IV. Aliud qu0que in ultimis Critici verbis notare debe qu0d jam ipse sorte eetor animadvertit, illum
videlicet nune primum non ad moralia dogmala sed ad morales assectus provocare tanquam ad priueipium laniemque totius argumen lationis. litui novum, eredo, illiad signum est jam labare moralem illam isdem
quia asseclus animi, utilescumque demum fuerint, neque judicia neque ogu ala Suni, nee per Se in ullo cognoscendi g0nere, ulli certitudini undamen tum praebere Valent . pelerum, etsi nunc primum Criticus moralibus d 0gmalis asseelus morales sui steti,
non hoc fecit imprudens, atque ipse optime vidit ilia id
inde Sequeretur, nempe quam minueretur moralistide robur Iudicet autem lector num sit h00 philosophi gravi late dignum Hantuli enim abest ut ali0nem aliquam nobis an litis ali erat quare ita morales asseelus nec opinato indu 'al, ut perinde tot lup tur aes istos alIectus per t0lam ui oralem theologiam nobis inculcasset sellii et odere videtur propter theologica inc0mm0darius ex moralibus his illae tibus, luale nil sunt meri assectus manant, sed utique ex judiciis
Una est quae hae in re ecurrit dissicultas videlicet miluualis illa sules iiij rep0uitur quod morales
adesse asseclus preeSumimus. H0S Si non praeSumamus,
fingamus vero horninem quem m0ralis legis am0r non tangat, tum ilia aesti haec quam m0vet ali , ad meram speculationem l0hi resertur ii quam is armis ex uul0gia pelitis rati0uibus quaesii fulciri p0ssit,ncii tamen iis rationibus fulcitur quibus pertinacissi uia dubitati cedere e0gatur i)-
Haud laudem hiculi vi debitam an ii dabo quod non ista semper perspicui late l0quitur. Ergo si forte
oecurrat homo m0ralium assecluum expers, statim
graviter labesaetatur illa ampridem nuntiata tanto que apparatu exp0Sila probati ut 0ralis, infirmaquest ex ouo ala fides. Quis host ferai 0n ex morali dogmate fixa nempe re atque immutabili, sed ex asso elu, 0bilissima nempe re et per e caeda, argu mentum peli 3 Inde sequitur ut 0bis Deus idem sit quod omnis res desideral atqui salis Superque novimus i iam saepe ejusm0di res nihil nisi vana si ut mentis imagines. Fingit tamen antius n0u de do lenda ex bis verbis sequi citaque si ipsi credimus in h0mine m0rulem legem n0ii amante, quieSlii de De ad ilia aestionem mere pedula livam redigitur 2 equidem hic non clare vide quid uultus intelligat, non vide salue speculativa 'tessi sed m0rali tu
39쪽
men legi innixa, an plane recidat in illam mere specula livam theologiam quae judicea antio, tam inVa lida est. Sed parum refert opinor, uter SenSUS eligatur : Si quidem nihil ex alterutra parte ad sol vendam quaeSti0nem Suppetit, sententia utilii, nisi
rationes ex anal0gia petilae l). Quae sit ista analogia dissicile mihi est conjicere, sed nihil in h0 potest novi Sse, quand0quidem nihil ad explicandum addit auctor. Illud itaque lixum restat idem illam quae
rationalis vocatur, mobilibus lamen assectibus sulciri, atque ex asseclibus crescere vel decrescere. Sed hic nova surgit, si recte judic0 Senientiarum in Kanti pugna dolet quod istae rationes ex analo gia pelitae, qua equidem non novi sed quae infirmae ut que Sunt, perlinacem dubitationem in Pere non ubi eant. En ergo diligentissimus a Severissimus criticus, en Sperrimus dogmaticae phil0sophiae censor correel Orque, ilia id a nobis expetere videatur ut propter infirma argumenta omnem expellamus dubitalionem, nisi pertinacissimi σκεπτικοὶ SSe velimus lSed si ita sentit, illud qu0que cupere debet ut infirmaeSSe argumenta ne videamuS iluta, Si hoc semel videmus, jam certissimi esse non p0SSumus, et jam pertinaeeS, piam vi dubitemus, non Sumta S, quia Vim naturae dubitando lunc Sequimur.
Caelerum Kanlius, Solatii lari gratia, docet nos et Vix posse quemquam reperiri qui moralis legis amans natur Virali Sit, et eum qui tam male esset compa
ratus, aliis tumen certo lactum iri assectibus qui illum eo impellent ut in Deum aliquo modo credat: Eliam si quis, ait ille, m0rali invitamento n0 tangeretur, divinam lamen aliquam naturam vitamque alterant lini timere non p0SSel. Ad hanc enim rem illud sussicit, quod non potest illa duo uti certa ostendere et neque Deum esse neque vitam alteram ori quae quidem duo si certa esse efficere vellet et illud ei opus esset ut, quand0quidem ratione pura, id est, apodictice res hic probanda est, utrumque SSe non p0SSe pervinceret: hoc autem nemo sanae mentis unquam aggredietur. Ea negativa de foret quae, quamVis neque m0ralitatem neque prob08 9ss ectus
gigneret, aliquid tamen simile efficeret, id est, pravos
asseelus, ne erumperent, e0erceret l).
V. Ita antius Deg aulem jam non r0g qu0d ante rogaVi, nempe ubinam sit lania illa inter utramque the0l0giam disserentia Iam enim n0n video, Si 0ralis fides in haec tam infirma decidere queat, qua ex parte pragmaticon idem superet quam adeo debilem Kantius modo dicebat. Qu0d si antius illud erat paSsurus ut moralis theol0gia in certitudinem non
logicam sed mere moralem, inque fidem mere nequ-tivum lesineret, non erat Sane cur eam antopere praedicaret; non erat praesertim cur Criticus Speculalivam he0logiam tam deprimeret, the0logiam Vero moralem tam extolleret quae judice ipso, n0n plus
40쪽
habeat firmitatis. Quae iam ita sint, nonne errare pronuntiabimus e0 qui magno numero an lium quasi seeum in theologia pugnet arguant aut laudenti Sed, quantum ego video, non ibi uni apud Κantium verse intolerandaeque Sententiarum pugnae ubi esse dicunt ii l. 'auci sunt qui illum tanquam deprimis humanae rationis axiomatibus misere a Se ips0 dissentientem postularin multi, contra judicarunt ejus m0rale in the0logiam theologiae speculativae aperta fronte adversari, atque adeo ipsi Sunt grali dati quod praecipua dogmata, animi nempe liberum arbitrium et immortalitatem Dei que Veritatem in speculativa theologia ab ipso primum labefactata, in morali deinde theologia restituerit inli 0 in speciem tantun verum est ut enim asserendo verba et expendendo jam comprobavi, utra iliae ejus theologia pariter incertam Suspensamque illam luaestionem reliniluit uirum sint necne tria illa : Deus et animi libertas atque immortalitus. Quis ergo neget utramque anili theologiam, etsi in principiis dissentiant, in exilutamen prorsus con Venire, neque aliud quid tuam Stabilire praeter dubitali 0nem Faciam ne hic animadvertendi finem Equidem lucuperem Sed Verbum adda in necesse est dicamque Κanlium ad extremuna usque curam quasi habere ut verus 'r0leu Sit, perlietu varian S, in alium illae Setransformans Hie autem quid simile agit P0stquam videt 0ralem in Deum fidem pr0pe evanui SSe, Si tamen genus humanum pravis ejus conclusionibus
0bsequi vellet aut p0sset, p0stquam in mente nostras pro ea firmisit ma de quae natura inhaeret, dubitationem sub fidei nomine in trudere conatu eSt, perpetra turn a Se acinus dissimulat, fingitque, 0ntra, firmissimam illam humani generis fidem a se agni lana, et via ac ratione confirmatam esse, doletque qu0d ratio pura nihil majus esseere possit verba audi i Dicet autem quispiam : haeccine omnia Sunt quaerati pura efficit, ubi ultra experientis terminos pros- peetum intendit Nihil nisi si dei articulos Tantumdem intelligentia omnium communis efficere p0luisset, et quidem phil0s0phos ea de re minime consulendo l). Quis unquam credat adeo Κanlium sibimet ipsi sucumsecisSe ut persuasum haberet voles istas articulum fidei, tum in sua he0l0gia, tum in generis humani mente idem valerea In Κanlio satis seimus quam sutilem rem dicani in hominum vero mentibus summam significant certitudinem. Igitur omnino verse erunt istae anili voces, m0d a praecedentibus Separentur, atque ipSe concedat et firmissimam esse humani generis fidem, et phil080phis illam esse ei fi caciam ut naturali rationis humanae judici vim lucemque asserat maj0rem. Quae cum ita sint, quis non lateatur utilium, uti affirmavi, ne vera conStanSque inter utramque Suam theologiam pugna videretur, Omnia SSe conatum ut fidem moralem Sensim minueret, et USque ad Specula