장음표시 사용
41쪽
laudato suetonii loco, Augustum lue venerea infectum fuisse, id imbuetonius ipsie dissertissimis verbis res erat maculas nota me, quibus in Pe rore Er amo insignitus , genitivas fuisse , naevos scilicet totidem ab utero materno callos ver , plurifariam concretos ad imori nis formam , assiduo es vehementi strigitis usu inductos fuisse instar duriorum cicatricum , quae sane nectium luem veneream sapuant, sed eamdem potius excludunt.
3'. Neque in fialis feliciti ve videntur abuti Taciti verbis, ut inde colli- Τὸ venerea laboravi se . Norum fand ex Suetonio , artis. 6Υ. tutile Tiberium facie quidem haud inelegante , Led varis sive ton this, i , ut Ipse Suetonius ait, facie honesta in qua tamen crebri orsubtiles tumores: Haud mirum ergo , si ingravescente aetate & aucta humo tum aETImonia, VarI In guttam rosaceam abieritar, Leti in pustulos a tubercula , quae nisi medicaminibus interstinguerentur , in ulcerosas pustulas , feti Crpetem exulceratum degenerarent, qimalis a Tacito describitur. Exstata ne apua Galenum , Lib. s. De composivione medicamentorum secundum genera, cap. Ιχ. unguenti formula ad Herperas Tiberii Caesaris olim niue i Clipta , quae potest & Suetonio , dc Tacito fidem facere. Sed ut ad quaesia tὶonem revertamur, manifestum est ea , quantacumque supponantur , adluem Veneream ni illomodb referri posse
'- Quod ad locum Eusebii spectat, fitemur ex illo patere Galerium
MaXlmianum mortuum esse ex abscessu & ulcere perinaei sordido, maligno , cacoethe, fistulo O, 1mbut videtur, carcinomatode, .quod sensiim Inrrorsum penetraverit cum foetore maximo. Sed quid inde λ Ulcus vene retum fuisse Minime ; neque enim ea consecutio adeo temere admittenda est, cum ahi cessus, ulcera δί carcinomata citra Omnem luis suspicionem,oc olim genita sint in pudendis, & etiamnum frequenter gignantur : cons tat nempe morbos istitumodi a Veteribus describi, qui tamen luem vene ream plenissime ignorabant ; constat quoque morbos eosdem, licet hac nostra aetate, qua lues venerea in Europa infestos plerosque habet, soleant a veneno venereo saepe dependere, interdum tamen produci a causa implici, vel in ipsis genitalibus, haud dispari ratione quam in caeteris corporis partibUS.
Idem dicendum est de morbo , quo Ero ille apud Palladium labo- . xulcere Venereo diverstim fuisse constat. U.
Q h. ς- illum Vocet anthracem, sive carbunculum, morbi scilicet genus gio tum Sc antiquum, cui veretri glans obnoxia esΓe potest sine ullo contagio venereo , non initalis quam reliquae corporis partes , ut liquet testimonio Ioannis Gorraei , Definition. medic. in verbo A νθ ραρ. 2 . Quod videatur Palladius indicare morbum illum, non solis Daturae legibus, sed divino quodam consilio obvenisse : id scilicet de an thrace, morbi genere in glande rariore, nec quod Venere Vulgo contra heretur, poterat pie credi at ver o nulla ratione fingi potuisset de ulcere Veneleo , quod in Scortatoribus frequens de quotidianum olim esse de-htituet, ut nunc est, si hies venerea olim grassata fuisset, ut nunc grassa
proinde a speciali Dei providentia arcessere nimis credulum Iumet. 3'. Quod Palladius referat Eronem illum conva- -sse: ea quidem optime quadrant in anthracem, cujus therapeia olim
42쪽
Poetis a nempe Hortatio a Iuvenale,& Martia-
cognita & essicax erat ; neutiquam Vero in ulcus Venereum, quod cred1derit nemo curari potuisse , Virusque Venereum aci missum extirpari, in tempore, quo nec Guaiaci nec Mercurii usus notus emet. VI. Denique conantur in partes trahere veteres nonnullos Poetas,. quos Volunt ad luem veneream allusisse.
Horatium, qui Lib. I. Od. 37. temeraria Cleopatrae consilia adversus Romam describens, sic ait: Dum Capitolio
Contaminato cum grege turpium Morbo virorum. 2'. Horatium eumdem, a quo Lib. 2. Satira s. dum narrat
Sarmenti scurra pugnam Messique Cicirri , quorum posteriori
Foeda cicatrix Setosam timi frontem turpaverat oris , dicitur inter alias scurriles inficetias Sarmentus. Campanum in morbum , in faciem permulta iocatus. 3'. Iuvenalem , qui Satira a. sic in vanum probitatis simulatorena imvehitur :Castigas turpia , cum sis Inter Socraticos notis a fgsa Cinaedos Hispida membra quidem , ct dura per brachia fetae. Promittunt atrocem animum , sed po dice laevi Caeduntur tumidae , Medico ridente , mariscae.
'. Denique Martialem , qui passim in ficos ficosos jocatur: sed praesertim Lib. i. Epigramm. 66. ubi sic irridet Caecilianum quemdam. Cum dixi ficos, rides quasi barbara verba , Ei dici seius , Caeciliane , jubes.
D icemus ficus , quas scimus in arbore nasci , Dicemus fos , Caeciliane , tuos. Hinc sibi videntur posse colligere apud Horatium tum morbo quo turpes erant Cleopatrae assecla , tum eampano morbo ; apud Juvenalem mari cis; demum apud Martialemscis ipsissimam luem veneream , vel praecipua luis Venerea: symptomata debere intelligi. Sed 1'. Frustra torquent priorem Horatii locum, quasi luem, Veneream intellexisset ille eo morbo , quo Cleopatrae gregem c taminatum , dc quo turpes fuisse ait ejusdem asseclas. Egregia sane conjectatio , quae luem videat non in Scortatoribus, non in viris, sed in eviratis & Eunuchis : de Euni chis enim ibi quaestio es , ut fidem facit locus similis, imo ejusdem argumenti , Epod. 9. ubi Romanis militibus probro vertitur rugosis Cleopatrae Spadonibus servire. Allatis itaque versibus Poeta salse irridet vanos Reginae dementis furores, quae ruinas Capitolio ct Imperio funus pararet, εc quae
tanta facinora moliretur cum grege contaminato , hoc est impuro , Virorum morbo turpium , hQc est virorum morbosorum, seu castratione mutilorum
H Eunuchorum , quales in Aulio Regum frequente. erant in Orienta, qualet
43쪽
LIBER L C Λ p 11 τ I I L squales 1n comitatu Cleopatrae plurimos fuisse certum est , Epod. s. sed qui
apud Romanos invisi semper fuere, & ea praesertim aetate. Certe nobisiacum facit Commentatorum turba. Demus tamen morbum illum , quo Cleopatrae assectae turpes erant, non vitium corporis virilium excisione
illatum , sed morbum fuisse proprie dictaram 8, quid inde 3 An ideo continuo futurum est ut morbus ille lues venerea fuerit 3 Logi ac merae nugae. Quasi vero Cleopatrae Eunuchi obnoxii non fuerint morbis omnibus , quibus caeteri homines subjacent, morbis plurimis spurcissimisque, qui a mutila tione proveniunt; morbis denique non paucis atque turpissimis, qui generari solent muliebri patientia, Spadonibus.olim nimis familiari, qui, teste Gregorio Nagiangeno in Epitaphio Basilii Magni , inter Mulieres viri , inter
2'. Similiter quantumvis vexent posteriorem locum Horatii, numquam efficient, ut duo verba , quae de morbo campano per ridiculum dicuntur, quorum significatio potuit forsan olim nota esse , sed quae nunc obscura , incerta , ambigua sunt, dc tanto quidem magis, quod nusquam alibi legantur , antiquitatem luis Venereae evincant, in quam pugnant tot evi dentia rationum argumenta. Desudent, ut lubuerit, Grammatici in eruendo loci sensu : credant alii cum Dionysio Lambino morbud imi ab Horatio exprobrari nimis familiarem Campanis, qui habiti suta . e impuro atque incesto : putent alii cum Laevino Torrentio morbum in i po is designari in Campania communem , quem lichenem Graeci, impRginena Latini dicebant; ea parum ipse curo , modo liceat cum doctissimo Dace rio concludere meras esse ineptias, si locus ille de lue venerea intelli
30. Multo minus anceps est sensus loci, quem e Iuvenale laudant, sed eapropter tanto certior in adversarios. Liquet enim vel oscitanti non ideo fi Iuvenale Medicum subridentem induci, dum tumidae mariscar caedun tur , quod luem veneream inde argueret, de qua ne quidem, sed quod probe intelligeret mariscas aegro muliebri patientia obortas osse, ut ipsa podicis laemitas satis indicabat. Quocirca Poeta non dedecorosum morbum, ut illi putant, sed turpissimos mores Sc improbissimae nequitiae plenos carmine perstringit. Q. Nec alio sensu accipienda sunt Martialis dicteria in ficosos, quos passim insectatur tanquam pathicos & muliebria pati solitos. Hinc ergo profectb concludendum est melioribus auctoritatibus omnino destitui, qui
opinionem tam cassis conantur statuminare
CAPUT I I LDiluuntur argumenta Getera, quae pro sabilienda luis Senerea antiquitate proferuntur.
D Rimo. Contendunt luem veneream ab Elephantiasi Graecorum, seur Lepta Arabum nullatenus disterre, sub elephantias eos aut lepraemomine olim notam fuisse , adeoque hunc morbum in orbe nostr g non re
44쪽
Lib. 6. Galenus a Lib. ad Glauconem
novum esse, cum jam diu dum vulgaristinus fuerit, sed solo nomine, ciuiri nunc lue venerea insecti dicantur , qui quondam leprosi aut elephantiaci nuncupabantur. Existimant autem huic opinioni suffragari cessationem leprae, quae in Europa sub ingresturn tuis venereae visa est evanescere; unde putant posse colligere lepram jam ignorari, quia cum lue venerea
confunditur, sicut ante lues Venerea ignorabatur , quia confundebatur cum lepra. Sed laaec , quamquam Achillea videantur, mox concidunt, si . attendatur.
I. Luem veneream, etsi dicoremus cum lepra Arabum δc elephantia si Graecorum eamdem este , ut illi contendunt, inde tanto magis vel hoc ipso nomine in Europa novam censendam esse, csim certum sit ex Histo
ricortilia & Medicorum fide lepram ipsammet morbum esse sa in Syriae δύ AEgypto endemium, & in Europa nostra novum Sc alienigenam , in quabis invaluerit ; semel quidem ante Christum natum , advectus sicilicet ab exercithi Pompeii Magni, cum post subactas Syriam & AEgyptum in Italiam
regrederetur, sed qui tunc brevi cessavit ; iterum vero saeculo a Christo nato duodecimo, tempore Expeditionum quae Religionis causa suscipi e bantur , Vulgo Crofades , ut Terra sancta a Mahummedanorum tyrannideliberaretur i, qua de re pleni sunt Historicorum recentiorum Libri. II. Revera tamen temere nunc objici ab hodiernis Medicis , quibus te prana Videre numquam contigit, luem veneream cum lepra eamdem esse , quandoquidem unanimi Medicorum testimonio, qui sub ingressum luis venereae vixere, δί quibus lepra notissima tunc fuit, constat e contrario lepram a lue venerea penitus discrepaste , ut collatis utritisque morbi signis dc symptomatis evidenter olim probavere , Coradinus Gilinus, in Opu secido de Morbo Gallico, anno I 97. Nicolaus Leonicenus, Vicentinus, Lib. de Epidemia , Itali morbum Gallicum vocant , anno I 97. Gaspar Torella, Medicus Alexandri VI. & dein Episcopus Sanctae Iustae in Sardi nia, Consilio s. anno 13 oo. Jacobus Cataneus de Lacu Marcino, Genuensis , Tractat. de Morbo Gallico , anno Isi 6. Petrus Maynardus , Veronensis Tractat. I. L. Morbo Gallico , anno 1 I S. Ioannes Manardus, Ferrariensis, Episto Σ. de Morbo Gallico , anno 1333. Aloysius Lobera, Abulanus, Medicus Caesareus, in Lib. de quatuor aulicis ritudinibus Hispanice scripto, anno 1 3 . Petrus Andraeas Matthiolus, Senensis, in opuscuL de Morbo Gallico , ani AO Is 3 6. Joannes-Baptista Montanus , Veronensis, de Morbo Gallico , Riano Isso. Antonius Musa Brasiavolus, Ferrariensis, in Lib. de Morbo Gallico . anno 1sset. Gabriel Fallopius, Mutinensis, Tract de Morbo Gallico , capis 3. anno I s6O. dcc. III. Quod si oculatorum tot testium auctoritate dubitatio non tollatur omnis, quamquam leprosi nunc raro obvii sitat, cluos cum infectis lue venerea liceat conferre , posse tamen a quovis facile colligi luem veneream a lepra plurimum differre, si signa leprae omnia , quae ab Avicenna , Lib. q. Fen. 3. Tract. s. cap. 2. a Gordonio , Philon. particuL I. ca8. 22. a Gui done de Catiliaco , Igagnae Chirurg. Tract. 6. Doctrin. I. cap. 2. & a plerisque antiquioribus Auctbribus passim recensentur de quae omnia a Conrado Gesnero in Examine leprosorum accuratissime collecta sunt, cum notis luis
45쪽
LIBER I. C h p Π T II L venereae symptomatis comparentur: inde enim patebit ambos affectus in paucis δί accidentalibus signis convenire, in multis Oc essentialibus aper tissime disteri C. Sic exempli gratia, juxta Guidonem de Cauliaco, loco Liudato , simis ex uni voca leprae signa, nempe o oculorum 2 serjum rotundita; Depilatio, O grossitiesseu tuberositas sterciliorum ; Diutatio re tortura narium ab extra, cum interiori seri iura ; Labiorum foetiditas vox rauca ac se cum naribus ει loqueretur , Foditor anhelitus 9 totius personae pectus fixus est horribilis modum Sa ri. PEquivoca vero sunt sexdecim : Primum, durities &tribe rositas carnis, specialiter juncturarum & extremorum s Secundum , color morpheatris & tenebrosus ; Tertium, casus capillorum & renascitio subtilium; Quartum, consumptio musculorum, pinecipue pollicis , Quintum, insensibilitas stupor , atque cranapa extremorum ; bextum , scabies &impetigines, gutta rosa ulcerationes in corpore; Septimum, grana rasub lingua, sub palpebris & retro aures; Oe avum , ardores puncturae acuum, in corpore sensabilitas ; Nonum, cutis eorum ad aerem ad modum anseris displumatae crispitudo ; Decimum, quando projicitur aqua super ipsos, videntur unctuosi ; Undecimum, raro febricitant; Duodecimum, sunt astuti & dolosi, furiosi, & nimis se ingerere volunt super populum, MDecimum tertium, habent somnia ponderosa gravia; Decimum quar- tum , habent pulsum debilem , Decimum quintum , habent nigrum sanguinem, plumbeum & tenebrosium, cinerulentum, arenosum & thrombosum ; Decimum sextum , habent urinas lividas, albas, subtiles & ci- ci
Inter haec reperies quidem Varias cutis affectriones , quarum proxime similes in Syphiliticis aliquando observantur ; sed reperies ratim triam gOnorrhoeas, ulcuschila balani, inguinum bubones , exostoses , hyperosio ses , dcc. quae in lue venerea, si non essentialia , saltem frequentissima sunt reperies numquania genitales partes prae caeteris male habitas fuisse in le- .prosis, quod tamen in lue venerea perpetuum est , sicut vicissim nec reperies quoque in Syphiliticis stuporem illum aut sensus amistionem in extremis, quae elephantiacorum propria est , & unde venit in consueti adi nem proverbii, ut in eos qui sensum rerum non habent, obJiciatur ipsos non magis sentire quam leproseos. IV. Elephanti asina, luemque veneream , non natura modo, sed etiam causa & therapeia inter se discrepavisse. Illam sine contagio ullo, sed solo desaetae errore plerumque contractam fuisse Medici omnes prisci uno ore testati sunt ; hanc contra diaetae vitio numquam produci constat, sed solstcontagione propagari. Illam Medici omnes, si confirmata esset, incura
bilem esse statuerunt ; hanc contra Otiam confirmatam curari posse certum est. Illam adhibitis mercurialibus exasperari & ingravescere, curari vero minime eXperientia compertum fuit ; hanc contra mercurialium usti semper mitigari, ac si legitima fuerit mercurii administratio', radicitus extirpari certo certius est, quae sane abunde arguunt causam , naturam, in
dolem plane dissimilem. V. Proinde minime mirum videri, si antiquiores illi Medici, qui
morbi venerei primordia viderunt, etsi probe nossent remedia omnia
46쪽
quae leprosis conducebant, Sc quae in Libris Medicorum Graecorum , Ara bumve obvia erant, ita tamen ignoraverint, ut ipsi confitentur, curato riam methodum , quae morbo de novo ingruenti competeret, ut qub se verterent diu nesci1 & ancipites nova auxilia atque pharmaca investigare necessum habuerint, a remediis leprae plane diversa : qua de re consule Casparem Torellam , T rari. de Dolore in Puden grί-13Oo. Cn- delinum Hoc Κ de BrachenaW , Oper. de Morb. Gallic. cap. I. anno I s I 4. Utrichum de Hulten, Tradit. de I orb. Gallio. curatione per admunistrat. tign. Guaiaci , anno Is 19. Joannem de Vigo, Genuensem, Pra lic. Chirurg. Lib. cap. I. anno I I Laurentium Phristum, Opino. de Isorbo Gallico , cap. I. anno Issa. GOnsalvum FernandeZ de ovi edo , Lib. I s. Histor. naturai. ct generat. Indiarum Occidentalium , Hispanico scriptae , cap. I . anno IJ S. Gabrielem Fallopium, Tradfat. de λforbo Gallico , cap. 2 O. anno I J6O.
V I. Inde itaque patere , cur leprosi tanto studio abstinuerint ab usu cum iis , qui lue venerea inficiebantur, teste Laurentio Phrassio , loco supra C to , ubi refert ingruisse tum miram tumultuationem in plebe , quod leprosi nolebant habitare cum hoc morbo venereo) infestis. Unde coli1gitur leprosos pro persuasissimo habuille novam hanc affeci ionem a lepra , qua ipsi jam
aegrotabant, omnino differre , atque adeo poste se , si cum illis contuber Inio ut rentur, novo morbo contaminari. Et sane ideo Syphi liticos , cum Decretis Senatus Parisiensis in ipsis luis venereae primordiis a sanorum commercio arcebantur , visum fuit ad aedes sere multo conductas able gare non vero ad elephantiacorum nos comia, Maladerissct Le- pro eries, quae tamen multa praesto aderant, scilicet ne leprossis infectione coinquinatis morbus morbo adderetur; qua de re plura infra cap. Ι3. V I I. Demum nullo fundamento affirmari lepram in Europa b ipsum luis venerear ingressum derepente evanuisse , ut inde liceat concludere
lepram cum lue venerea seri Gallica nomen tunc tempor1s commutasse.
5iquidem contrarium liquet ex certissimis Medicorum monumentis , quae testantur toto saeculo decimo sexto lepram in Europa frequentem fuisse. Fatemur quidem jam ab ipso iaculo decimo quinto lepram debil1us sae-v11me, δί mitigata sensiim ferocia ita extenuatam fuisse per saeruulum sextum decimum , ut tandem penitus CVanuis le Videatur initio praeterit1 Leculi. Sed quid tum 3 Id nempe commune habuit cum morbis plurimis in Europa nostra advent1t11s, qu1 ibidem sensim hebescunt de languent, dum cesta sent. Sic prius lepra ipsamet jam cessaverat in Italia tempore Pompeii Magni, teste Punio , Histor. naturari. Lib. 26. cap. I. quidem citIUS , quia pisti. paucior fuerat numerus infectorum. Sic restinctus est morbus ille, siὰ . quem Gemursam appellavere Petisci, inter digitos pedum nascens, oblite
rato et1am nomine. Sic ignis alle sacer sancti Antonii , sive ardentium morbus, qui olim nono & decimo saeculo tanta strage in Galliis grassatus est , sic sti latoria febris, quae Angliam toties vastavit, jam pridem CVanuere. Sic luem Veneream ipsam tandem aliquando cessatum ire confidi- mus, nec inani forsan conjectiara, ut probabitur infra. Caeterum quibus de catlsis affect iones novae nunc irrepant, nunc Vero
desinant, dissicilis est & perobscura quaestio , quam pro modulo explican- dana agSressi sumus, in Tractatii Gallice scripto, Porigine dea Mam
47쪽
las causes de la propagation ct de la cessation de cette maladie , quem adeat, qui plura volet ; haec enim non sunt hujus loci. Secundo. Objiciunt luem veneream sponte oriri ex venere vulgivaga dc pandemia, quoties scilicet mulier etiam sana cum plurimis viris , qui ipsi quoque sani sint, promiscue concumbit. In de nempe semina diversamisia ceri 1n utero, ibi pro innata partium heterogeneitate, loci calore & uligine fermentari , putrescere , corrumpi & in virosum liquamen converti, contagii venerei haud dissimile ; irub vero cum contagio venereo plane idem ; unde inferunt luem veneream non antiquam modo , sed mundo fere coaevam esse , cum a mundo fere condito homines vagis libidinibus semper dediti fuerint, cum foeminae plurimae tentigine vulvae quasi oestro percitae plurium virorum amplexibus se prostituerint, saltem cum numquain defecerint scorta diobolaria, perminxerunt Calones atque Caballi. Sed vaseisima est haec arguendi ratio. i Id sibi as umunt confidentissime luem veneream natam olim esse , & quotidie nasci ac pullulare pura etiam venere, si vaga sit, hoc est si plures viri sani cum eadem muliere etiam sana corpora misceant, quasi scilicet experimento certo id didicis sent, quasi quotidiano usu compertum haberent. At haec nec ulla stant
auctor1tate idonea, nec ulla experientia unquam confirmata fucre. Ruit ergo conclusio de antiquitate luis venereae , quae tam infirmo fundamento
tota nititur , Sc abit in merum sophisma, quod Logici dicunt a petitione principii , seu ignoratione elenchi. 1'. Multo potiore jure nobis licet inverso propositionum ordine con clusionem directe contrariam elicere. Fuere nempe olim faeminae impurissimae libidinis, quae licet plurium virorum concubitus pertulerint , lassiari quidem , sed satiari non potuerunt ; fuere lupanaria plurima , ubi mercenariae stipis ancillae obviis quibuscumque sui copiam facerent. Numquam tamen legimus veneream luem olim observatam fuisse. Ergo colligendum
es veneream luem vulgivaga venere, modo pura fuerit, numquam gene rari , ac proinde foeminam, quae bene valeat, morbo alio quocunque pia cuerit, lue vero Venerea numquam posse assici, quamquam virorum plu-
Timorum concubitui sese permittat frequentissime , modo ipsi quoque
3'. Fovit olim Aurelius Minadosis, Rhodiginus, opinionem primae facie ab ea quam refellimus haud absimilem, in Tractatu de virulentia venerea , Venetiis edim anno 13 9s. ubi tradit cap. 29. hanc virulentiam ex foedissimis impurissimarum meretricum uteris primum erupisse , commixtis ibi &putrescentibus seminibus diversis. Nam inquit ille, sicut unus cibus sano
ventriculo sanitatis est causa , varietas vero ciborum ventriculum premit , oracores ac nidores excrementaqne pessima coragerit, ita semen unum utero fami litare ct sanum est , ct fecunditatem prora7omet; contra multitudo 2 varietas se-χrimum unicum uterum ita assicit , ut prava , im o pessima excrementa sui corruptione producat
At vel b cum ille probe intelligeret vagas libidines antiquitus semper Viguisse, attamen luem veneream numquam observatam fuisse ante annum
Horat. Sermon. Lib. I. Sati ra Σέ
48쪽
I s . sententiam suam non de quibusvis mulieribus accipiendam esse ipse monuit, sed de Indicis solism , quae mediantibus coeIo , aene, a is ct locis illis ex peculiari victus forma, ct actionum suarum sordida atque impura manerie
contrahunt , vel rectiiss sibi adgenerant hoc venenum , quod deinde ad nos dela iam est tempore Columbi, S mediantibus exercitibus Hispanis ct Gallis per contagium serpsit: quae, ut liquet, non in nos, sed nobiscum faciunt. Tertio. Tandem opponunt exemplum morbi in canibus frequentis: nempe familiare est canibus, cum ad senium vergunt, potiss1mum in calidioribus Provinciis, & aestivo tempore , scabie foeda & quae herpeti miliari congener est, assici, qua non modo cutis eroditur & exasperaddi, sed etiam pilorum defluvium sive alopecia infertur. Solet plerumque una conjungi multiplex ulcusculorum progerminatio in genitalibus cum manifesto tumore , qui phimosim in maribus refert. Jam autem volunt hunc morbum, qui canibus semper infestus fuit, a lue venerea , quae homines inficit, non differre ; quod tanto potiore jure videntur sibi posse assumere , quod mercurialis unguenti illi tu pari successu curetur ac ipsa lues vene
rea ; unde colligunt luem veneream in hominibus aeque antiquam esse ac memoratum assectum in canibus, adeoque utrumque morbum utrique animalium generi coae Vum, Sed haec omnia merae sunt argutiae , cum liquido constet scabiein hane caninam cum lue venerea nullomodb convenire. Nam 10. Scabies illa canibus sponte accidit ex naturali vitio , quo eorum sanguis ex se acrior inquinatur, sine ullo contagio extrinsectis inducto, saltem sine praevia cum aliis canibus copulatione, ut non semel observavi. 10. Scabies illa copulatione non traducitur; alioquin Jam universium genus caninum tali labe inquinatum foret, clim canes ita vaga utantur venere , ut debeant morbos quoscumque patiuntur cito invicem communicare , si ea ratione cum caeteris communicari possint. 30. Scabies illa sponte plerumque cessat sine remediis sola tempestatis aut nutritionis mutatione , ut experientia compertum est i, quae singulae abunde demonstrant hanc canum scabiem a lue venerea hominum absoluto disparem esse. V. Demum neque in contrarium quidquam potest argui vel ex eru rione ulcerum in genitalibus canum scabidorum , cum experientia notum sit, ne in hominibus quidem pudendorum Ulcera perpetuo virulenta MVenerea esse ; vel ex curatione morbi illi tu mercurialis unguenti , cum eerto certius sit mercurium mederi plurimis affectibus a lue venerea plane diversis, & scabiei praesertim contumacissimae, ad quam curandam me misextum adhibere quotidianum est.
49쪽
Luem veneream ab anno I 9 . ad annum I 96. Europae prim minnotuisse.
CA R O LUS Octavius Francorum Rex arma movit in Italiam mense Augusto anni 1 9 . de feliciter peragratis Insubria , Etruria , Statuque Ecclesiastico, invasit mense Februario anni insequentis Regnum Neapolitanum , quod haereditario jure sibi vindicabat. Inde digressus sub finem mensis Maii , pugna stuperatis ad Forum novum mense Iulio hostilibus Venetorum copiis, in Gallias gloriose rediit mense Octobri anni Z 9s. Gilbertus Dux Montispenserit, e s hirpe regia , qui cum praesidio SOoo militum relictus fuerat, Regnum sub ditione retinere conatus est, uandiu vixit ; sed tandem Galli post illius obitum in partes distracti, Neapolitanorum perfidia proditi, Sc Arragonensiuim copiis , quae a Sicilia
transfretaverant , pulli, Regno decedere coae hi sunt ad finem anni I 's. Hac epocha luem veneream Euronae primum innotuissὰ constans fama est , nec inani fine fundamento , cum hac de re consentientes habeamus Scriptores Medicos omnes, qui in Italia eo tempore vixerunt & deprimis morbi natalibus scripserunt. Igitur ut dissicilis & agitata diu quaestio certo dc aequo judicio tandem dirimatur, satis est si potissima illorum restimonia nude congeramus ex Chronologiae ordine , ut inde manifeste liqueat, Luem Veneream eo tempore in Italia primum apparuisse, Unde in caeteras Europae regiones brevi disseminata sit. Σ'. Morbum hunc ab antiquis quibus crimque morbis disparem , a nemine tunc cognitum fuisse. 3'. Imb contra Medicos morbi novitate perculsos, Se remedicarum, quae in similibus affectibus risui esse solebant, inefficaciam expertos, quo se verterent plane nescivime , & tam dirae luis curationem Circulatoribus &Empiricis aliquandiu permisisse. I. Cora linus Gilinus, Artium 3c Medicinae Doctor, in opusculo de Morbo Galliso , quod ad Sigismundum Ducem Estensem, Herculis I. Ducis Ferrariensis filium scribebat, sic praefatur: μ Cum anno elapso I 'ς. morbus quidam saevissimus mortales quamplurimos invaserit tam in Ita- retia, quam etiam ultra montes , hunc Itali morbum Gallicum appellant, re eum Gallos in Italiam apportasse asserentes : Galli vero Italicum seu re Neapolitanum morbum nominant, eo quod in Italia, & maxime Nea- repoli se hac truculenta peste affectos esse Alcant ; vel quia iste morbus i. tempore transitus Gallorum citra montes in Italia visus est. Et quia hic rem Orbus apud Modernos 1NCOGNITUS est, Variaeque de eo disceptationes
inter Physicos s Medicos, habitae fuerunt & habentur , decrevi aliquid de eo 'pro exiguis ingenioli mei viribus scribere, quam brevissimς potero, MII. Nicolaus Leonicenus, Vicentinus, Professor Medicus perrariensis, celeber Medicinae Graecae instauratDr, in Libello De Morbo Gallico , quem ad Ioannem Franciscum Mirandulensem Concordiae Comitem , scripsit amio 1 97. probat statim novos Italia advenisse morbos prioribus saeculis
Neapolitanum armis. invasit ann. ao rempore lues Venerea in Europa priminum innotuit.
50쪽
uoratos , exemplo Lichenum , quos ante Claudii Principatum incognito is, fuisse testatur Plinius , Historiae naturalis Lib. 26. Inde vero sic pergit :Simile quoddam hoc nostro aevo accidit, jam enim INSOLITAE naturaeis morbus Italiam & multas alias regiones invasit. . . . Huic tamen morbo is nondum nostri temporis Medici verum nomen impomere, sed vulgato is nomine morbum Gallicum Vocant, quasi ejus contagio a Gallis in Ita ,, liam importato , aut eodem tempore & morbo ipso & Gallorum armisis Italia infestata. . . Ego. . . . cogor existimare neque mihi potest in s. captum mentis aliter pervenire ) natam hanc repente luem nostram ita is infecisse aetatem , ut NULLA M superiorem.
III. Gaspar Torella, Valentiniis apud Hispanos, Alexandri Q. summi Pontificis , Caesarisque Borgiae ejusdem filii olim Medicus , tunc vero ab annis decem Episcopus Sanctae justae in Sardinia, sic loquebatur in Tracha
tu De Dolare in Pudendagra , scripto anno 1 so O. o Gallis manu forti Ita, iam ingredientibus , & maxime Regno Parthenopaeo occupato , & ibi ,, commorantibus , hic morbus detectus fuit. Idcirco ab Italis morbus Gal- licus cognominatus fuit , arbitrantibus ipsum Gallis connaturalem esse. ,, In Gallia vero, quia in reversione Regis Caroli cum suis in Galliam hic ,, morbus apparere incepit, credentes Galli se eum ex Neapoli apportasse ,
,, hanc ob carisam morbum Neapolitanum VOCarunt. . . . . Et cum nostriv,, temporibus talis monstruosa aegritudo F NULLO fuerit visa, idcirco a ,, nullo quantumcumque perito, experib, & senio confecto canonice δί,, recte curari poterat. Addiderunt medius fidius calcaria equor sponte ,, currenti rudes , pertinaces, illiterati, & ut ita loquar vulgus, qui toti ,, viribus conabantur publice praedicare dc asserere scientiam Medicinae ,, esse vanam seu imperfectam, eo quia huic aegritudini nullus opitulaba- ,, tur .... Et non sine causa hoc divulgabant eo quia litterati ab hac cura , fugiebant , in hoc morbo se nihil scire confidendo , quare aromatarii, is herbarum collectores, caeterique mechanici ac vagabundi & impostores,, his temporibus hujus morbi Veros dc perfecte curatores se ipsos essedi, profitentur.
I V. Joannes de Vigb, Genuensis , seu pocilis Rapalligena , in ditione Genuensi , Chirurgus Iulii I L summi Pontificis, in Practica Chirurgica,.quam copiosam dixit, & cui scribendae incubuit ab anno 13 3. ad annum
usque I I 3. sic ait Lib. se cap. I. se Anno ΙΑ' . de mense Decembris, quo anno Serenissimus ille Carolus Francorum Rex, magna comitante ca- terva, versus Italiae partes iter accepit, ad Regnum Neapolitanum re-M cuperandum, apparuit Utique eodem anno quoddam morbi genus quasim per totam Italiam I N. C O G N I T naturae, quem Variis & diversis nota ,, minibus diversae Nationes appellarunt Pro Hus curatione operae ,, pretium fuit nova auxilia pharmaca indagare : & in rei veritate si is quid saliutis inventum fuerit in isto morbo , fuit potius ex novis experi mentis , quam ex antiquis auxiliis ratione & auctoritate multotiens in D eorum scripturis approbatis. V. Antonius Beniventus, Florentinus, in Libro de abditis rerum Causi, Florentiae excuso anno 13OT. haec habet de ortu luis Venereae : NOVUM
is morbi genus anno salutis nonagesimo sexto supra mille quadringentos a Christiana