Francisci Petrarchae De remedijs vtriusque fortunae, libri duo

571쪽

s a PiETRARC. DE RE MEO

dentur , cum vel aeque sint breuia, vel eo etiam breuiora, quo ad finem properantibus , naturalis motus solet esse vehementior. D. Senui. unde gaudeas, si tamen nore inter vitia senuisti: aut si vel ad ultimum surrexisti, bona tibi,& utilis eth senectus, nec exiguum diuini fauoris indicium.Meministi,ut 'gyptium illum senem Caesar alloquitur, nec ingratum Deis ,aetatis asserit argumento. D. Senui. LA. Hac in re saltem Vnus ex paucis et eA toto enim millibus millium eorum,qui nascuntur, quota pars illorum est, qui

ad senium usque perueniant i Ex his ipsis pauciDsimi sunt, quibus iustum sene Rutis spacium e plere datum sit. D. Senui valde. . T. Prodigium, ac stupor V*lde senis occursus; metienti animo,quod ille periculosis passibus huc venerit. Insignis quidem senum raritas, ingens casuum vitae mortalis argumentum est. D. Senui. R. Durum,

ac dissicile stadium citcurristi; mirum ni 11 iam feΩsus , & quietis appetens laeth proximam metam spectes. D. Cilb senui. LA. Vitae cursus nunc breuis , nunc breuissimus ; longus nunquam, durus semper, asperque & ambiguus : huius ultima pars senectus , finis autem est mors. Quid hie habes ruerimoniae singularisi Senuisti Peregisse iam ebes vitae munus;venisti ad exituna;quiesce. Α- urens viator est, qui labore vitae exhaustus, velit ad initium remeare. Nihil senis, gratius hospitio. II. Senui. q. T. Multum tibi placuit vitae labor si eum transisse fers grauiter. D Senui. uere delectabat, en vixisti; si oportebat. paruisti. Et quis sanae mentis, vel quod fieri optauerit,iactum doleat , iiis male te optasse sentiat ; vel, quod neque omitti neque sine multo labore agi potesat, actum esse non gaudeati Didique igitur

572쪽

tur gaudendum tibi est, seu voti compos delectabilis,seu necessario,& graui officio. D. senui, Scvoluptates corporis fugauit aetas. R T. Vtere animi voluptatibus,quae nec minores, &profecto stabiliores sunt, nec unquam fugiunt nisi cum

anima uehuic haerent. hanc sequuntur. At corporeae voluptates, Venientes culpam ferunt, abeuntes poenitentiam , pudorisque, di doloris materiam relinquunt. His te explicitur ac liberum gaudere debes,& liberatrici tuae gratiam habere, quae te manibus tuorum hostium eduxit, tibique debitum munus,sed neglectmn, dilatumque suscepit. D. Senui, soliti' ue voluptatibus careo. R . Nouis assuescet habet & senectus voluptates suas, quas gustare ubi coeperis . quae nunc doles amissa, fastidias,& reuerti nolis. D. Senui.&m canui. R . Boni senis verenda canities, plus habet, non modo authoritatis , sed honestae etiam voluptatis quam foedae omnes iuuenum illecebrae. Neque vero mutati coloris te poeniteat. Nam quis tam corrupto sensu , tamque obliquo potest e sie iudicio,vi non candidorum calathos IIliorum , quam nigrantium carbonum cistas aspi-gere, seque, si transformandus sit,c igno similem malit este quam coruo D. Senui, & squalientes arant vultum rugae. . . Et tellus arata fructum fert ubertas; dc vitae maturiores fructus bene culta in senectust proueniunt. Rugae te offendunt oris: vultum animi compone;non illum rus' Occupant non variant anni , nisi ut formosior

sit in dies . Denique semper te si non tu eum neglexeris honestabit. D. Senui, rugisque,& inlarnia situ obsitus, vix meipsum agnosco. . Η se tibi iam ab initio euenturum dixi: minus quidem a-

uide speculo imminebis ι minus tuis forsitan, mi.

573쪽

nus haud dubiλ, muliercularum oculis placebis, quibus placere velle, Maior ne vanitas an libido in Aricio. Atqui fidem, qui constantiam qui grauitatem , qui prαdentiam quaerunt,eertius inter has rugas. quam in planis ac msilibus maxillis,2 quod cupiunt reperturos sperent. D. Senui, me-11orque post tergum aetas remanet. R. Immo de terior. Non semper quae delectant magis . atqV.eΟ-ptantur,meliora sunt. Multi malum suum concupiscunt; quod non eret , nisi quia illud Satyrisi

verum e st. Pauci diseernere possunt vera bona.

D. Senui & latiores abiere dies. st. Omnium ferme dies temporum, inter se simillimit animi hominum diuersi: quin unus idemque animus seis eum discors; hinc iuuentae furor hinc impatiencla senectς talibus vita impleuere iudiciis ut melius putet esse, quod peius est optimumque quod pensimum. C sterum dies omnes in se boni. Bonus enim rex est,&conditor siculorum. Itaque hic seruidus, hic gelidus hic siccus, hic huminus hic nubilus. hic serenus, hic turbidus, hic tranqui Ilus; si ad uniuersi decorem naturqque ordinem aspicias boni omnes. Ad vos autem,Vestrique iudicium relati, ex ς quo prope omnes mari, moesti. dubij solliciti, laboriosi anxij amari, queruli, flebiles, aerumnosi. In his tu mihi me scio, quos nominas laetos dies; qui,dum aderant tristes, lamelisque suis pleni erant; nunc ut laeti videantur nihil est ense Iar nisi quod abierunt, quodque illis pretium, desiderium tibi auget, irreditur1,multaque secum tibi olim segnius forsan amata rapientes. Stultus enim nihil plene amat, nisi quod perdidit. D. Se nui. Osi dilapsa redeat iuuentus. R. o non minus stultum,quam inane votum, ut tu sentis. At si al- uus

574쪽

tius aspires,non inefficax; redibit enim in tempoxy,3c ut scriptum vides. renovabatur. ut aquilae,1uuentus tua. D. Senui , & aetas bona retro est.

Res4. Omnis aetas, ut bona bonis, sic male utemib. mala : utrisque autem breuis prorsus,& extremo proxima est, ubi vos manet, hinc bonorum merces, hinc suppliarii in malorum : quae nam haec igitur aetas bona. ubique iasperatem Derque fugax, nisi quantum ad e ternitatem via est e Alioqui. etsi dulce aliquid inesset, omnem fuga dulcedinem extinctuIa Videretur. OEris enim fugiens degustat Fugienti Dario , foetida: .atque obscenae potus aquae suauissimus fuit. Sitis,ut putat Cicero, ut ego sentio gustum metus extinxerata. urgebat intergum Alexander victor; Vos a tergo rapidum tempus prannii: Anni celeres , praecipitesque dies, horae volatiles. Ante oculos autem mors esti necarctatis reditus, nec impulsis mora nec pra uentis est transirus.Vitae huius tot dissicultatibus,tantis que terroribus Obsessae,quaenam quaeso,pars b. naesti sed intelligo nempe aetatem probris ac libidinibus aptiorem, bonam dicitis. Est hic quidem fundi mos,ut bonum dicatur. quod affectui iniecitis,aptissimum est; quamuis enectus tele sit pessimus. Sic catenam praedo, captis insontibus; sic tyrannus arcem,libertati plebis impositam: sic veneficus praesentaneum aconitum: sic sicarius pu- .gionem promptum caedibus, bomun vocat. Sic vos igitur aetatem bonam , quae ad id scilicet, quod maxime cupitis, apta est, vocatis. Itaque neminem istorum , viii annos irreduces deplorant , Pueritiam quidem , vel infantiam via eas optare: quae profecto optimae partes e sient, si ab-

quam longissime a senio , bonum esset . ut meminant: sed nec adultam, ac solidam iuuem

575쪽

tutem nec incipientem, nec adhuc viridem seneactam: pessimam omnes, dc periculosissimam vitae partem adolescentiam requirunt. o quintum M vigesimam annum dicunt; ubi te reliquimusὶ ne quem lateat , quam vos praeteritarum poeniteat foeditatum, qui non nisi tempus apprime illis idoneum exoptatis. D. senui,cur non cum Vergi

liano rege suspirem:

R. At nil tale suspirantem legimus Socratem , nil Platonem nil Fabium, nil Catonem : & fuere senes. Sed sunt lateor, Sapientes regibus rariores. Itaque si rex Euander fuit sapiens, non aequε sanε

illud Euandrium suspirium, iam commune nostris est senibus,vulgatumque. Surdam stulti se nes & profugam adolescentiam reuocant, ac suspirant; nec suspiriis tantum . seu tacitis votis, sed 'medicaminibus irritis atque inani artificio, naturae vis affertur indomitae: qua in re facere admodum, lusit Hadrianus princeps , canescenti cuidam , cui aliquid negauerat, ondem postea, ad easdem partes, medicato interim crine, redeuntem, ita repulit: Vade, inquit, hoc iam patri tuo negaui. L . Senui. o si mea nunc redeat iuuentus. LAT. Reversuram modo illam dixi: iam reuersam dico. Si tam facile veterum omnium - compos fias, nihil in cassum voles: pauper certEdiuitias optare potest, Libertatem seruus , speciem deformis, sanitatem aeger, fessus requiem, , exul reditum ; at iuuentam optare verus senex neqvit. Puerile potius votum est. D. Senui, . heu cur tam cito dulcis me iuuenta deservitὶ R. Nunquam non cito deseruit, quod iuuabat; nunquam non propere affuit, quod angebat. Va num autem est 'optare , quod haberi nequit nD-cuit

576쪽

cuitque habitum &. si redeat nociturum sit: sed iam parce sulpiriis ; dum hoc animo fuerit cito canus fieri poteris , senex nunquam : desiderium enim iuuentutis in sene, quia est aliud, quam quaedam Pueritia senectutis. D. Senui incur- natusque sum. R. 6. Iamiam terram aspice, unde venis , & quo pergis, cogita; hinc egressus, huc redis : natura te principii ' simitque finis admonet: poteras aberrare,publicum tibi iter ostenditur ; sane id quidem est satis ingredi ; vel curuatus intende : solent coeci in via manu reis trahi. D. Subito senui. R. Immo sensim, pedetenti in paulatim, leuiter: sed nihil cogitanti bus omnia subito eueniunt, sicut contra, cogitantibus omnia, nihil est subitum qu bd si flenda tibi fuerat senectus , singuli dies vitae flendi erant: iIIis enim passibus ad hunc terminum ibas. DO. Heu senui. R. AE. O votorum instabilitas i huc maxime anhelabas , huc peruenire opIabas, huc non posse pertingere formidabas, quo eum peruentum esset, ingemiscercs : monstrum incredibile , nisi tam crebrum esset: senes fieri volunt omnes, senex esse vult nemo; immo vero senex

esse , ad miseriam ; senes diei, ad iniuriam trahunt ; quasi sit probrum senuisse : quod prosecto nullis videri debet, nisi quibus laedecus sit

vixisse , quae ingens, non inficior, turba est cui te tamen exemptum esse oportet , ut nostro colloquio frui pristis: Alioqui, ut auribus illabantur sana consilia,in animum non descendent. D.Ta dem senui. T. Et quos ager, Se quos aequo,& quos bellum,dc quos alea decipit , singula detrimenta dinumerant; tu unus in finem expergisceris . &tu queri incipis , dum iuxta est querelarum finis omnium. . D. . senui. . . . Stultum est senect

577쪽

s 3 PETRARC. DE RE MED. .

tem non cogitate, nisi cum Venerit. Nam profecto si vetituram , si assidue venientem prospexisses, praesentem imperturbatus aspiceres. I . Heu mihi, iam senex sum. t .a. Hoc de igitur deflesa durum , ac diffic1le munus implesse, dumosumque iter ac scrupeum transisse .atque inamoenam hanc fabulam peregrian Atqui, comico more, plaudendum erat. D. Senex sum. 6 g. Anob- litus es, ut nuper tibi perfamiliariter notus unus modernorum, sententiam rei huius ex tempore protulit , non modernam , sed antiquis parem Amico enim dicenti, Compatior tibi; nam, ut video, iam senescis; esses, Vtinam,quali S eras,quando te primum noui: subito ille respondit: Parum ne tibi ergo amens videor, nisi ampliorem mihi nunc etiam amentiam impreceris 3 Noli quano, mihi compati, quod sim senex ; sed compatere, quod iuuenis fui. O quantum sensum tegit breuis ista responsio; quod metiri nequit . nisi qui aetatis huius bona probauerit;& illius mala meminerit Bono tuo igitur gratulare ; quanquam illud quoque verum 1it quod sepe bona inuitis eueniunt,& mala nolent ibus. Uiro autem bono,& virtutum amico, di easti omini hosti. pluris est. haud dubiε, dies unus, nutus quod accusas temporis integer, quam illius alterius integer annus. D. Heu mi- hi, nam senui. Iani si perstas, tibi quoque, eum vulgo iure dicitur,non tenuisse miserum,sed vixi Te ; ita ut hare sub vitae finem tam inepte diceres. Parcite autem iam lamentis, querulum genus; dc volentes ite sub imperium naturae.Nihil flendum quod illius immota lex statuit: quid naturale autem magis homini nato, quam viventem senescere, senem mori 3 At vos conditionis inmemores, tramque re. uitis, cum Vel alteru, vel

578쪽

vel viruinque necessario obeundum sit. Quod si neutrum volebatis , 8c tertio abscindendum erat, nascendum mihi credite. non fuit. Pati ivini senesccntibus statim membris , animos aliquando senescere : neque semper in vobis prouerbium verum fit , posse unum animum corpora multa consumere : sinite sine murmure corpus simul, . atque animum ad extre uti ferri ; simul intrauere, simul exeant; neque altero ad metam pro--PCrante alter retrorsum niti velit; alterum qi e retrahere , frustra tergiversamini : ire oporter, nec redire licet nec subsistere. Idque vobis fati- lius debet emo. immortalitatem antinae, & corpOris instaurationem expectantibus , quam cateris quibuscuoue quibus, vel horum alterum defuit, vel utrumque. Frustra .inquit, obteistantini humanumque iugum, cuCd nascendo labiistis. excutitis. D. Senui. N ires corpori S immanutae sunt. . Si auctiv sunt vires animi bene est, feliciter per inutasti. Maiora. n. gesta cita scivner geri iposscam ni viribus, quam corporis nemo, nisi antini inops est . qui nesciat. Sin vires etiam ani-mi fui sepe accidit' per ignauiam d. creuere, fa-teor inutiliter vixisti tuum cIimen non aetati S. D. . Senui S res meas agere nequeo. R. Si quid animo sit agendum . tanto id a sene melius ueri cc n- stat , quanto ru e: perientiae illi plus mi , rerum que notitiae, & passionum minus, ac malis vinclis . expeditior animus. At res alias non agere , senem decet sed egisse. cui corporeus labor omnis ia tergo est; cui si nunc etiam inhaeret, nec avelli

visi, ridiculum illud antiquum renouat Romani simis . qui iussus a principe fori laboribus abstinere. quorum strias imbecillis hinc aetas, hinc rfortuna opulens mecebatur ἱ sic indoluit, ut is, ,

579쪽

quasi mortuum fleret , atque ab omni familis lneri vellet : mirus senex , qui quietem , ceu sp eiem morbis horreret cum nihil lenia otius quiete, nihilque sit turpius lene laborioso. ae solliatito; cuius vita omnis , tranquillitatis exemplar

eme debet. Didicisse & potes a philosophis, quid est illud , quamque optabile senibus bonis vive.

rebvita, ut memorant, petracta; qua In ima tamen pars mortalium inexpleta, moritur. D. Senui,' oc repente fugit aetas mea. R.A. Forma, MIetudo, velocitas, vires estra fere omnia fugiunt; Viri us manet, nec cessura senio, nec morti. Illi

uni. bono stabili. ab initio insistendum erat, sed si neglectum fuit, dissicilius esse ad extremum, fateor: sei virtutis studium nulla aetas respuit, immo qu dissicilior,eo clarior virtus miniti nolle seipsos, ae sapere, vix tandem in senio coepere: serum quidem , at intempestiuum minime r etsi enim non iam vitae desinenti , ac instanti saltem morti utile. Cui herese uni horae, ut duc horrore , moestitiaque transigi posset, si non vi timum inodo, sed totum vitae tempus impenderetur, bene fili salio J impensum esset. Nam nec frustrana Rur, qui bene moritur: nec inutiliter vixit, qui feliciter desiit. D. senui lavi vieina mors est. Mors aeque omnibus vicina esse potest; dc se e ibi quoque vicinior em ubi videtur

absentior. Nemo tam iuuenis , qui non hostithodie mori. . Nemo tam senex. qui non possit a num vivere , si nil aliud. qu hin senectus incidat. D. Prorsus senui R . Immo maeturuisti;an hoc destes an poma. cum maturuerint quaerantur si sensus illis. ac sermo datus sit: & non potius gratulentur, se ad id peruenisse , ad quod nata erant FEst,& caeteraru raum,sic aetatis maturitas qua clam,

580쪽

dam, quae senectus dicitur:quod, t ita esse videas, Naetas,dc mors iuuenum acerba quidem & dicitur,dc acerba est. Acerbitati autem obiecta matu-xitas; qus cum in pomis,ac frugibus bona sit . quid, nisi in homine, sit optima; non quod nesciam antequam maturescant, multa marcetiere. ea vero non aetatis culpa, sed peruersitas est natarae; non quidem omnium, sed multo Ium, qui ad bonum nati,magno nisu in ad aerium tendunt. Μaturui L se igitur debes,si quid in te fac ei nobilis fuit.Iam messoris tui manum securus expecta. Non mors illa quam metuis,sed laborum finis ac principiuvita est mon mors, inquam, sed dissicilis vitae terminus ad quem pauci tranquilla nauigatione perueniunt, sed pene omnes nudi, flentes, ac naufragi. Tu per mediam senectutem, leue iter, in finem, Prospero agens Vento , e multis rerum fluctibus portum subis. Subducenda iam festia puppis interram tibi, Ac quocunque te flexeris,de fine cogitandum, idque utilius morit, quam aetatem bonam quod stulti colentJ δc naturam , matrem Opti

mam, accusare.

senectutis morem incomitata non venit; magnam sepe morborum aetem ducit. D. Podagra crucior molesta. Resq. Extrema c

gnobili parte corporis la ras; quid si nobilissimis laborares,corde,Vel capite ὶ D. Pigra coer- ceor podagra. 7. . Vaga mens hominis faeno